Varaha Purana · Chapter 97

// atha rudramāhātmyam //
varāha uvāca //
atha rudravratotpattiṃ śṛṇu devi varānane //
yena jñātena pāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ

brahmaṇā tu yadā sṛṣṭaḥ pūrvaṃ rudro varānane //
tṛtīye janmani vibhuḥ piṅgākṣo nīlalohitaḥ

tadā kautūhalādbrahmā skandhe taṃ jagṛhe prabhuḥ //
skandhārūḍhastadā rudro brahmaṇo'vyaktajanmanaḥ

janmataśca śiro yaddhi paṃcamaṃ tajjagāda ha //
mantramātharvaṇaṃ rudro yena sadyaḥ pramucyate

kapālin rudra babhro'tha bhava kairāta suvrata //
pāhi viśvaṃ viśālākṣa kumāra varavikrama

evamuktastadā rudro bhaviṣyairnāmabhirbhavaḥ //
kapālaśabdātkupitastacchiro vicakartta ha

vāmāṅguṣṭhanakhenādyaṃ prājāpatyaṃ vicakṣaṇaḥ //
tannikṛttaṃ śiro dhātri hastalagnaṃ babhūva ha

tasminnikṛtte śirasi prājāpatyaṃ trilocanaḥ//
brahmāṇaṃ prayato bhūtvā rudro vacanamabravīt

rudra uvāca //
kathaṃ kapālaṃ me deva karātpatati suvrata //
naśyate ca kathaṃ pāpaṃ mamaitadvada suvrata

brahmovāca //
idameva vrataṃ deva cara kāpālikaṃ vibho //
samayācārasaṃyuktaṃ kṛtvā svenaiva tejasā

evamuktastadā rudro brahmaṇā'vyaktamūrttinā //
ājagāma giriṃ gantuṃ māhendraṃ pāpanāśanam

tatra sthitvā mahādevastacchiro bibhide tridhā //
tasmin bhinne pṛthakkeśāngṛhītvā bhagavānbhavaḥ

yajñopavītaṃ keśaṃ tu mahāsthnākṣamaṇīṃstathā //
kapālaśakalaṃ caikamasṛkpūrṇaṃ kare sthitam

aparaṃ khaṇḍaśaḥ kṛtvā jaṭājūṭe nyaveśayat //
evaṃ kṛtvā mahādevo babhrāmemāṃ vasundharām

saptadvīpavatīṃ puṇyāṃ majjaṃstīrtheṣu nityaśaḥ //
samudre prathamaṃ snātvā tato gaṅgāṃ vyagāhata

sarasvatīṃ tato gatvā yamunāsaṅgamaṃ tataḥ//
śatadruṃ ca tato gatvā devikāṃ ca mahānadīm

vitastāṃ candrabhāgāṃ ca gomatīṃ sindhumeva ca //
tuṅgabhadrāṃ tathā godāmuttare gaṇḍakīṃ tathā

nepālaṃ ca tato gatvā tato rudramahālayam //
tato dāruvanaṃ gatvā kedāragamanaṃ punaḥ

maheśvaraṃ tato gatvā gayāṃ puṇyāmathāgamat //
tatra phalgukṛtasnānaḥ pitṝnsantarpya yatnataḥ

evaṃ vegena sakalaṃ brahmāṇḍaṃ bhūtadhāriṇi //
babhrāma sarvadeveśaḥ ṣaṣṭhe'bde tasya cāpatat

paridhānaṃ tu kaupīnaṃ nagnaḥ kāpāliko'bhavat //
bhramataḥ paridhānaṃ tu kaupīnaṃ raśanā gatam

tasmiṃstu patite devi nagnaḥ kāpāliko'bhavat

punarabdadvayaṃ bhrāntastīrthe tīrthe haraḥ svayam //
kapālaṃ tyaktukāmaḥ santaddhastāttattu nāpatat /२३//
punarabdadvayaṃ bhrānto brahmāṇḍaṃ tīrthakāraṇāt //
tīrthetīrthe haraḥ snātvā kapālaṃ tyaktumicchati

tyajato'pi na taddhastāccyavate bhūtadhāriṇi //
tato'bdamekaṃ babhrāma himavatparvate śubhe

tato'nyadvarṣamekaṃ tu varttate himavadgirau //
bhramato vibhramo jātastriṇetrasya mahātmanaḥ

punarabdadvayaṃ cānyatparameṣṭhī vṛṣākapiḥ //
babhrāma rudrastīrthāni purāṇāni samantataḥ

kasyacittvatha kālasya dvādaśe'bde dharādhare //
vārāṇasīṃ gato devastatra snānamathārabhat

gaṅgāyāṃ devadeveśo yāvanmajjati bhāmini //
bhavetkapālaṃ patitaṃ hastāgrādbrahmaṇaḥ purā

kapālamocanaṃ nāma tatastīrthamanuttamam //
pṛthivyāṃ khyātimagamadvārāṇasyāṃ dharādhare

gatvā hariharakṣetraṃ snātvā devāṅgade tathā //
someśvaraṃ samabhyarcya gato'sau cakratīrthakam

tatra snātvā tathā natvā trijaleśvarasaṃjñitam //
ayodhyāyāṃ tathā gatvā vārāṇasyāṃ tato'gamat

dvādaśābdairgatavataḥ sīmācārigaṇaistathā //
balātkāreṇa taddhastātkapālaṃ pātitaṃ bhuvi

kapālamocanaṃ tīrthaṃ tato jātamaghāpaham //
gaṅgāmbhasi tataḥ snāpya viśveśaṃ pūjya bhaktitaḥ

rudro viśuddhimāpanno muktaḥ sa brahmahatyayā //
kapālamocanaṃ nāma tīrthaṃ trailokyaviśrutam

yatrāpluto naro bhaktyā brahmahā tu viśudhyati //
kapālaṃ patitaṃ dṛṣṭvā rudrahastāccaturmukhaḥ

āgato devasahito vākyaṃ cedamuvāca ha //
brahmovāca //
bhava rudra viśālākṣa lokamārgavyavasthita

(bhava rudra virūpākṣa lokamārge vyāsthitaḥ //
vratāni kuru te deva tvaccīrṇāni mahāprabho //)
kapālaṃ gṛhya yadbhrāntaṃ kapālavyagrapāṇinā //
tadvrataṃ nagnakāpālaṃ bhaviṣyati nṛṇāṃ bhuvi

yacca te babhrutā jātā himavatyacalottame //
bhramatastadvrataṃ deva bābhravyaṃ tadbhaviṣyati

yaccedānīṃ viśuddhasya tīrthe'smindehaśuddhatā //
tacchuddhaśaivaṃ bhavatu vrataṃ te pāpanāśanam

ye puraskṛtya devāstvāṃ pūjyaṃ yadvidhinānvitāḥ //
śāstrāṇi tāni sarveṣāṃ kathayiṣyāmi nānyathā

vratāni kurute deva tvatkṛtāni hi putraka //
sa tvatprasāddeveśa brahmahāpi viśudhyati

yadvrataṃ nagnakāpālaṃ yadbābhravyaṃ tvayā kṛtam //
yatkṛtaṃ śuddhaśaivaṃ ca tattannāmnā bhaviṣyati

māṃ puraskṛtya devastvaṃ pūjyase yairvidhānataḥ //
teṣāṃ śāstrāṇi sarvāṇi śāstraṃ pāśupataṃ tathā

kathayasva mahādeva savidhānaṃ samāsataḥ //
evamuktastato rudro brahmaṇā'vyaktamūrttinā

devairjayeti saṃtuṣṭaḥ kailāsanilayaṃ yayau //
brahmā cāpi suraiḥ sārddhaṃ gataḥ svarlokamuttamaṃ

devā api yayuḥ khaṃ ca svasthānaṃ te yathāgatam //
etadrudrasya māhātmyaṃ mayā te parikīrttitam

caritaṃ yacca devasya vittaṃ samabhavadbhuvi

iti śrīvarāhapurāṇe rudramāhātmyaṃ nāma saptanavatitamo'dhyāyaḥ