Language

ENहिગુ
Scripture Library

Varaha Purana · Chapter 5

5.5.1

aśvaśirā uvāca /
bhavantau mama saṃdehamekaṃ chettumihārhataḥ /
yena chinnena jāyeta mama saṃsāravicyutiḥ

5.5.2

evamukte nṛpatinā tadā yogivaro muniḥ /
kapilaḥ prāha dharmātmā rājānaṃ yajatāṃ varam

5.5.3

kapila uvāca /
kaste manasi saṃdeho rājan paramadhārmika /
chindāmi yena tacchrutvā brūhi yatte'bhivāñchitam

5.5.4

rājovāca /
karmaṇā prāpyate mokṣa utāho jñāninā mune /
etanme saṃśayaṃ chindhi yadi me'nugrahaḥ kṛtaḥ

5.5.5

kapila uvāca /
imaṃ praśnaṃ mahārāja purā pṛṣṭo bṛhaspatiḥ /
raibhyeṇa brahmaputreṇa rājñā ca vasunā purā /
vasurāsīnnṛpaśreṣṭho vidvān dānapatiḥ purā

5.5.6

cākṣuṣasya manoḥ kāle brahmaṇo'nvayavarddhanaḥ /
vasuśca brahmaṇaḥ sadma gatavāṃstaddidṛkṣayā

5.5.7

pathi caitrarathaṃ dṛṣṭvā vidyādharavaraṃ nṛpa /
apṛcchacca vasuḥ prītyā brahmaṇo'vasaraṃ prabho

5.5.8

so'bravīd devasamitirvartate brahmaṇo gṛhe /
evaṃ śrutvā vasustasthau dvāri brahmaukasastadā /
tāvat tatraiva raibhyastu ājagāma mahātapāḥ

5.5.9

sa rājā prītamanasā vasuḥ saṃpūrṇamānasaḥ /
uvāca pūjayitvāgre kva prayāto'si vai mune

5.5.10

raibhya uvāca /
ahaṃ bṛhaspateḥ pārśve āgato'smi mahānṛpa /
kiñcitkāryāntaraṃ praṣṭumahaṃ devapurohitam

5.5.11

evaṃ vadati raibhye tu brahmaṇastanmahatsadaḥ /
uttasthau svāni dhiṣṇyāni gatā devagaṇāḥ prabho

5.5.12

tāvad bṛhaspatistatra raibhyeṇa saha saṃvidam /
kṛtvā svadhiṣṇyamagamad vasunā ca supūjitaḥ

5.5.13

raibhya āṅgiraso rājā vasuścopaviveśa ha /
upaviṣṭeṣu rājendra teṣu teṣvapi so'bravīt

5.5.14

bṛhaspatirdevagurū raibhyaṃ vacanamantike /
kiṃ karomi mahābhāga vedavedāṅgapāraga

5.5.15

raibhya uvāca /
bṛhaspate karmaṇā kiṃ prāpyate jñāninā'thavā /
mokṣa etanmamācakṣva pṛcchataḥ saṃśayaṃ prabho

5.5.16

bṛhaspatiruvāca /
yatkiṃcit kurute karma puruṣaḥ sādhvasādhu vā /
sarvaṃ nārāyaṇe nyasya kurvan naiva ca lipyate

5.5.17

śrūyate ca dvijaśreṣṭha saṃvādo vipralubdhayoḥ /
ātreyo brāhmaṇaḥ kaścid vedābhyāsarato muniḥ

5.5.18

vasatyavirataṃ prātaḥsnāyī triṣavaṇe rataḥ /
nāmnā saṃyamanaḥ pūrvamekasmin divase nadīm /
dharmāraṇye gataḥ snātuṃ dhanyāṃ bhāgīrathīṃ śubhām

5.5.19

tatrāsīnaṃ mahāyūthaṃ hariṇānāṃ vicakṣaṇaḥ /
lubdho niṣṭhurako nāma dhanuḥpāṇiḥ kṛtāntavat /
āyayau taṃ jighāṃsuḥ sa dhanuṣyāyojya sāyakam

5.5.20

tataḥ saṃyamano vipro dṛṣṭvā taṃ mṛgayāratam /
vārayāmāsa mā bhadra jīvaghātamimaṃ kuru

5.5.21

etacchrutvā vaco vyādhaḥ smitapūrvamidaṃ vacaḥ /
uvāca nāhaṃ hiṃsāmi pṛthagjīvaṃ dvijottama

5.5.22

paramātmā tvayaṃ bhūtaiḥ krīḍate bhagavān svayam /
kṛtā mṛdā balīvarddāstadvadetanna saṃśayaḥ

5.5.23

ahe bhāvaḥ sadā brahmannavidyeyaṃ mumukṣuṇām /
yātrāprāṇarataṃ sarvaṃ jagadetad viceṣṭitam /
tatrāhamiti yaḥ śabdaḥ sa sādhutvaṃ na gacchati

5.5.24

ityākarṇya sa viprendro dvijaḥ saṃyamanastadā /
vismayenābravīd vākyaṃ lubdhaṃ niṣṭhurakaṃ dvijaḥ

5.5.25

kimetaducyate bhadra pratyakṣaṃ hetumadvacaḥ /
tataḥ śrutvā munervipraṃ lubdhakaḥ prāha dharmavit /
kutvā lohamayaṃ jālaṃ tasyādho jvalanaṃ dadau

5.5.26

dattvā vahniṃ dvijaṃ prāha jvālyatāṃ kāṣṭhasacayaḥ /
tato vipro mukhenāgniṃ prajvālya virarāma ha

5.5.27

jvalite tu punarvahnau taṃ jālaṃ lohasaṃbhavam /
pṛthakpṛthak sahastrāṇi ninye'ntarjālakairdvija /
ekasthānagatasyāpi vahnerāyasajālakaiḥ

5.5.28

tato lubdho'bravīdvipramekāṃ jvālāṃ mahāmune /
gṛhāṇa yena śeṣāṇāṃ kariṣyāmīha nāśanam

5.5.29

evamuktvā hutāśe tu toyapūrṇaṃ ghaṭaṃ drutam /
cikṣepa sahasā vahniḥ praśaśāmāśu pūrvavat

5.5.30

tato'bravīllubdhakastu brāhmaṇaṃ taṃ tapodhanam /
bhagavan yā tvayā jvālā gṛhotāsīddhutāśanāt /
prayaccha yena mārgāṇi māṃsānyānāyya bhakṣaye

5.5.31

evamuktastadā vipro yāvadāyasajālakam /
paśyatyeva na tatrāgnirmūlanāśe gataḥ kṣayam

5.5.32

tato vilakṣabhāvena brāhmaṇaḥ śaṃsitavrataḥ /
tūṣṇīṃbhūtasthitastāvallubdhako vākyamabravīt

5.5.33

etasmiñjvalito vahnirbahuśākhaśca sattama /
mūlanāśe bhavennāśastadvadetadapi dvija

5.5.34

ātmā sa prakṛtisthaśca bhūtānāṃ saṃśrayo bhavet /
bhūya eṣā jagatsṛṣṭistatraiva jagato bhavet

5.5.35

piṇḍagrahaṇadharmeṇa yadasya vihitaṃ vratam /
tattadātmani saṃyojya kurvāṇo nāvasīdati

5.5.36

evamukte tu vyādhena brāhmaṇe rājasattama /
puṣpavṛṣṭirathākāśāt tasyopari papāta ha

5.5.37

vimānāni ca divyāni kāmagāni mahānti ca /
bahuratnāni mukhyāni dadṛśe brāhmaṇottamaḥ

5.5.38

teṣu niṣṭhurakaṃ lubdhaṃ sarveṣu samavasthitam /
dadṛśe brāhmaṇastatra kāmarūpiṇamuttamam

5.5.39

advaitavāsanāsiddhaṃ yogād bahuśarīrakam /
dṛṣṭvā vipro mudā yuktaḥ prayayau nijamāśramam

5.5.40

evaṃ jñānavataḥ karmma kurvato'pi svajātikam /
bhavenmuktirdvijaśreṣṭha raibhya rājan vaso dhruvam

5.5.41

evaṃ tau saṃśayacchedaṃ prāptau raibhyavasū nṛpa /
bṛhaspatestato dhiṣṇyājjagmaturnijamāśramam

5.5.42

tasmāt tvamapi rājendra devaṃ nārāyaṇaṃ prabhum /
abhedena svadehasthaṃ paśyannārādhaya prabhum

5.5.43

kapilasya vacaḥ śrutvā sa rājā'śvaśirā vibhuḥ /
jyeṣṭhaṃ putraṃ samāhūya dhanyaṃ sthūlaśirāhvayam /
abhiṣicya nije rājye sa rājā prayayau vanam

5.5.44

naimiṣākhyaṃ varārohe tatra yajñatanuṃ gurum /
tapasārādhayāmāsa yajñamūrtiṃ stavena ca

5.5.45

dharaṇyuvāca /
kathaṃ yajñatanoḥ stotraṃ rājñā nārāyaṇasya ha /
stutiḥ kṛtā mahābhāga punaretacca śaṃsa me

5.5.46

śrīvarāha uvāca /
namāmi yājyaṃ tridaśādhipasya
bhavasya sūryasya hutāśanasya /
somasya rājño marutāmaneka-
rūpaṃ hariṃ yajñanaraṃ namasye

5.5.47

subhīmadaṃṣṭraṃ śaśisūryanetraṃ
saṃvatsare cāyanayugmakukṣam /
darbhāṅgaromāṇamathedhmaśaktiṃ
sanātanaṃ yajñanaraṃ namāmi

5.5.48

dyāvāpṛthivyoridamantaraṃ hi
vyāptaṃ śarīreṇa diśaśca sarvāḥ /
tamīḍyamīśaṃ jagatāṃ prasūtiṃ
janārdanaṃ taṃ praṇato'smi nityam

5.5.49

surāsurāṇāṃ ca jayājayāya
yuge yuge yaḥ svaśarīramādyam /
sṛjatyanādiḥ parameśvaro ya-
staṃ yajñamūrtiṃ praṇato'smi nātham

5.5.50

dadhāra māyāmayamugratejā
jayāya cakraṃ tvamalāṃśuśubhram /
gadāsiśārṅgādicaturbhujo'yaṃ
taṃ yajñamūrtiṃ praṇato'smi nityam

5.5.51

kvacit sahastraṃ śirasāṃ dadhāra
kvacinmahāparvatatulyakāyam /
kvacit sa eva trasareṇutulyo
yastaṃ sadā yajñanaraṃ namāmi

5.5.52

caturmukho yaḥ sṛjate samagraṃ
rathāṅgapāṇiḥ pratipālanāya /
kṣayāya kālānalasannibho ya-
staṃ yajñamūrtiṃ praṇato'smi nityam

5.5.53

saṃsāracakrakramaṇakriyāyai
ya ijyate sarvagataḥ purāṇaḥ /
yo yogibhirdhyāyate cāprameyas
taṃ yajñamūrtiṃ praṇato'smi nityam

5.5.54

samyaṅmanasyarpitavānahaṃ te
yadā sudṛśyaṃ svatanau nu tattvam /
na cānyadastoti matiḥ sthirā me
yatastato māvatu śuddhabhāvam

5.5.55

itīritastasya hutāśanārciḥ -
prakhyaṃ tu tejaḥ purato babhūva /
tasmin sa rājā praviveśa buddhiṃ
kṛtvā layaṃ prāptavān yajñamūrtau

5.5

// iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre pañcamo'dhyāyaḥ

Original text: varāhapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc