Varaha Purana · Chapter 38
śrīvarāha uvāca /
sa śubhaṃ śobhanaṃ mārgamāsthāya vyādhasattamaḥ /
tapastepe nirāhārastaṃ guruṃ manasā smaran
bhikṣākāle tu saṃprāpte śīrṇaparṇānyabhakṣayat /
sa kadācit kṣudhāviṣṭo vṛkṣamūlaṃ samāśritaḥ
bubhukṣitastaroḥ parṇamaicchad bhakṣitumantikāt /
ityevaṃ kurvato vyomni vāguvācāśarīriṇī
mā bhakṣayasva sakaṭamuccairevaṃ prabhāṣite /
tato'sau taṃ vihāyānyad vārkṣaṃ patitamagrahīt
tamapyevaṃ niṣiddhaṃ syādanyaṃ tathaivameva ca /
evaṃ sa sakaṭaṃ matvā vyādhaḥ kiñcinna bhakṣayat
nirāhārastapastepe smaran gurumatandritaḥ /
tasyātha bahunā kāle gate ṛṣivaro'bhyagāt
durvāsāḥ śaṃsitātmā vai kiñcitprāṇamapaśyata /
vyādhaṃ tapotthatejobhirjvalamānaṃ haviryathā
so'pi vyādhastu taṃ natvā śirasā'tha mahāmunim /
uvāca sa kṛtārtho'smi bhagavan darśanāt tava
idānīṃ śrāddhakālaṃ me prāptaṃ tvamavadhāraya /
śīrṇaparṇāni bhakṣayan vai tairevāhaṃ mahāmune /
bhavantaṃ prīṇayāmīti vyādhastaṃ vākyamabravīt
durvāsā api taṃ śuddhaṃ śuddhabhāvaṃ jitendriyam /
jijñāsustattapo vākyamidamuccairuvāca ha
yavagodhūmaśālīnāmannaṃ caiva susaṃskṛtam /
dīyatāṃ me kṣudhārtāya tvāmuddiśyāgatāya ca
ityuktena tvasau vyādhaścintāṃ paramikāṃ gataḥ /
kva saṃbhaviṣyate mahyamiti cintāparo'bhavat
tasya cintayataḥ pātramākāśāt patitaṃ śubham /
sauvarṇaṃ siddhisaṃyuktaṃ tajjagrāha kareṇa saḥ
tad gṛhītvā muniṃ prāha durvāsākhyaṃ sasādhvasaḥ /
atraiva sthīyatāṃ brahman yāvad bhikṣāṭanaṃ tvaham /
karomi tatprasādo'yaṃ kriyatāṃ brahmavittama
evamuktvā tato bhikṣāmaṭanaṃ vyādhasattamaḥ /
nātidūreṇa nagaraṃ dhanayoṣasamanvitam
tasya tatra prayātasya agrataḥ sarvaśobhanāḥ /
vṛkṣebhyo niryayuścānyā hemapātrāgrapāṇayaḥ /
vividhānnāni tasyāśu dattvā pātraṃ prapūritam
sa ca bhūtārthamātmānaṃ matvā punarathāśramam /
ājagāma tato'paśyat tamṛṣiṃ japatāṃ varam
taṃ dṛṣṭvā sthāpya tāṃ bhikṣāṃ śucau deśe prasannadhīḥ /
praṇamya tamṛṣiṃ vākyamuvāca vyādhasattamaḥ
bhagavan kṣālanaṃ padbhyāṃ kriyatāmṛṣipuṃgava /
yadi tvahamanugrāhyastadevaṃ karttumarhasi
evamuktaḥ sa jijñāsustapovīryaṃ śubhaṃ muniḥ /
nadīṃ gantuṃ na śaknomi jalapātraṃ na cāsti me
kathaṃ prakṣālayāmyāśu vyādha pādau mahāmate /
ityetanmuninā vyādhaḥ śrutvā cintāparo'bhavat /
kiṃ karomi kathaṃ cāsya bhojanaṃ vai bhaviṣyati
evaṃ saṃcintya manasā guruṃ smṛtvā vicakṣaṇaḥ /
jagāma śaraṇaṃ tāṃ tu saritaṃ devikāṃ sudhīḥ
vyādha uvāca /
vyādho'smi pāpakarmā'smi brahmahā'smi saridvare /
tathāpi saṃsmṛtā devi pāhi māṃ śaraṇaṃ gatam
devatāṃ naiva jānāmi na mantraṃ na tathārcanam /
gurupādau paraṃ dhyātvā paśyāmi satataṃ śubhe
evaṃ vidhasya me devi dayāṃ kuru saridvare /
ṛṣeḥ kṣālārthasalilaṃ samīpaṃ kuru māciram
evamuktvā'tha vyādhena devikā pāpanāśinī /
ājagāma yatastasthau durvāsāḥ saṃśitavrataḥ
tasya pādau svayaṃ devī kṣālayantī saridvarā /
jagāma hrādinī bhūtvā vyādhāśramasamīpataḥ
taṃ dṛṣṭvā mahadāścaryaṃ durvasā vismayaṃ yayau /
prakṣālya hastau pādau ca tadantaṃ śraddhayānvitam /
bubhuje paramaprītastathācamya vicakṣaṇaḥ
tamasthiśeṣaṃ vyādhaṃ tu kṣudhādurbalatāṃ gatam /
uvāca vedādhyayanaṃ sarve vedāḥ sasaṃgrahāḥ /
brahmavidyā purāṇāni pratyakṣāṇi bhavantu te
evaṃ prādād varaṃ tasya durvāsā nāma cākarot /
bhavān satyatapā nāma ṛṣirādyo bhaviṣyati
evaṃ dattavaro vyādhastamāha munisattamam /
vyādho bhūtvā kathaṃ brahman vedānadhyāpayāmyaham
ṛṣiruvāca /
prākśarīraṃ gataṃ te'dya nirāhārasya sattama /
tapomayaṃ śarīraṃ te pṛthagbhūtaṃ na saṃśayaḥ
prāgvijñānaṃ gataṃ nāśamidānīṃ śuddhamakṣaram /
viddhi taṃ śuddhakāyo'si tathā'nyat te śarīrakam /
tena vedāḥ samaṃ śāstraiḥ pratibhāsyanti te mune
// iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre aṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ
Original text: varāhapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0