Varaha Purana · Chapter 37
dharaṇyuvāca /
kathamārādhyase deva bhaktimadbhirnarairvibho /
strībhirvā sarvametanme śaṃsa tvaṃ bhūtabhāvana
śrīvarāha uvāca /
bhāvasādhyo'smyahaṃ devi na vittairna japairaham /
sādhyastathā'pi bhaktānāṃ kāyakleśaṃ vadāmi te
karmaṇā manasā vācā maccitto yo naro bhavet /
tasya vratāni dhāsyāmi vividhāni nibodha me
ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryaṃ prakīrtitam (-kalkata)ā /
etāni mānasānyāhurvratāni tu dharādhare
ekabhaktaṃ tathā naktamupavāsādikaṃ ca yat /
tatsarvaṃ kāyikaṃ puṃsāṃ vrataṃ bhavati nānyathā
maunaṃ cādhyayanaṃ caiva devastutyarthakīrtitat /
nivṛttiścāpi paiśunyād vācikaṃ vratamuttamam
atrāpi śrūyate cānyadṛṣirugratapāḥ purā /
brahmaputraḥ purā kalpe āruṇirnāma nāmataḥ
so'raṇyamagamat kiṃcit taporthī dvijasattamaḥ /
tapastepe tatastasminnupavāsaparāyaṇaḥ
devikāyāstaṭe ramye so'vasad brāhmaṇaḥ kila /
kadācidabhiṣekāya sa jagāma mahānadīm
tatra snātvā japan vipro dadarśāyāntamagrataḥ /
vyādhaṃ mahādhanuḥpāṇimugranetraṃ vibhīṣaṇam
taṃ dvijaṃ hantumāyāt sa valkalānāṃ jighṛkṣayā /
taṃ dṛṣṭvā kṣubhito vipro brahmaghnasya bhayāditi /
dhyāyan nārāyaṇaṃ devaṃ tasthau tatraiva sa dvijaḥ
taṃ dṛṣṭvā'ntargatahariṃ vyādho bhīta ivāgrataḥ /
vihāya saśaraṃ cāpaṃ tato vacanamabravīt
vyādha uvāca /
hantumicchurahaṃ brahman bhavantaṃ prāgihāgataḥ /
idānīṃ darśanāt tubhyaṃ sā matiḥ kvāpi me gatā
brāhmaṇānāṃ sahastrāṇi sastrīṇāmayutāni ca /
nihatāni mayā brahman nihatau ca kuṭambinau
narake'bhyadhikaṃ cittaṃ kadācidapi vidyate /
idānīṃ taptumicchāmi tapo'haṃ tvatsamīpataḥ /
upadeśapradānena prasādaṃ kartumarhasi
evamukto'pyasau vipro nottaraṃ pratyapadyata /
brahmahā pāpakarmeti matvā brāhmaṇapuṃgavaḥ
anukto'pi sa dharmepsurvyādhastatraiva tasthivān /
snātvā nadyāṃ dvijaḥ so'pi vṛkṣamūlamupāśritaḥ
kasyacit tvatha kālasya tāṃ nadīmagamat kila /
vyāghro bubhukṣitaḥ śāntaṃ taṃ vipraṃ hantumudyataḥ
antarjalagataṃ vipraṃ yāvad vyāghro jighṛkṣati /
tāvad vyādhena viddho'sau sadyaḥ prāṇairviyojitaḥ
tasmād vyāghraśarīrāt tu utthāya puruṣaḥ kila /
vipraścāntarjale magnaḥ śrutvā taṃ śabdamākulam /
namo nārāyaṇāyeti vākyamuccairuvāca ha
vyāghreṇāpi śruto mantraḥ prāṇaiḥ kaṇṭhasthitaistataḥ /
śrutamātre jahau prāṇān puruṣaścābhavacchubhaḥ
so'bravīd yāmi taṃ deśaṃ yatra viṣṇuḥ sanātanaḥ /
tvatprasādād dvijaśreṣṭha muktapāpmā nirāmayaḥ
ityukto brāhmaṇaḥ prāha ko'si tvaṃ puruṣarṣabha /
so'bravīt tasya rājendraḥ pratāpī pūrvajanmani /
dīrghabāhuriti khyātaḥ sarvadharmaviśāradaḥ
ahaṃ jānāmi vedāṃśca ahaṃ vedmi śubhāśubham /
brāhmaṇe naiva me kāryaṃ kiṃ vastu brāhmaṇā iti
tasyaivaṃ vādino viprāḥ sarve krodhasamanvitāḥ /
ūcuḥ śāpaṃ durādharṣaḥ krūro vyāghro bhaviṣyasi
avamānāt tu viprāṇāṃ satyāntaṃ smaraṇaṃ tava /
mṛtyukālena saṃmūḍha keśavena bhaviṣyati
ityukto'haṃ purā taistu brāhmaṇairvedapāragaiḥ /
tameva sarvaṃ saṃprāpto brahmaśāpaṃ supuṣkalam
tataste brāhmaṇā sarve praṇipatya mahāmune /
uktā'nugrahahetorvai ūcuste māmimaṃ purā
ṣaṣṭhānnakālikasyāgre yaste sthāsyati kaścana /
sa bhakṣyaste tu bhavitā kaṃcitkālaṃ narādhama
yadeṣughātaṃ labdhvā tu prāṇaiḥ kaṇṭhagatairbhavān /
śroṣyase dvijavaktrāt tu namo nārāyaṇeti hi /
tadā svargagatistubhyaṃ bhavitā nātra saṃśayaḥ
paravaktragatasyāpi viṣṇornāma śrutaṃ mayā /
labdhadveṣasya viprāṇāṃ pratyakṣaṃ tava sattama
yaḥ punarbrāhmaṇān pūjya svavaktreṇa namo harim /
vadan prāṇaṃ vimucyeta muktau'sau vītakilbiṣaḥ /
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyamutkṣipya bhujamucyate /
jaṅgamā brāhmaṇā devāḥ kūṭasthaḥ puruṣottamaḥ
evamuktvā gataḥ svargaṃ sa rājā vītakalmaṣaḥ /
brāhmaṇo'pi sadāyuktastaṃ vyādhaṃ pratyabhāṣata
ṛṣiruvāca /
jighṛkṣormṛgarājasya yattvayā rakṣito hyaham /
tatputra tuṣṭaste dadmi varaṃ varaya suvrata
vyādha uvāca /
eṣa eva varo mahyaṃ yat tvaṃ māṃ bhāṣase dvija /
ataḥ paraṃ vareṇāhaṃ kiṃ karomi praśādhi mām
ṛṣiruvāca /
ahaṃ tvayā purā putra prārthito'smi tapo'rthinā /
bahupātakayuktena ghorarūpeṇa cānagha
idānīṃ tava pāpāni devikābhiṣaveṇa ca /
maddarśanena ca ciraṃ viṣṇunāmaśrutena ca /
naṣṭāni śuddhadeho'si sāṃprataṃ nātra saṃśayaḥ
idānīṃ varamekaṃ tvaṃ gṛhāṇa mama sannidhau /
tapaḥ kuruṣva sādho tvaṃ cirakālaṃ yadīcchasi
vyādha uvāca /
ya eṣa bhavatā prokto viṣṇurnārāyaṇaḥ prabhuḥ /
sa kathaṃ prāpyate martyaireṣa eva varo mama
ṛṣiruvāca /
tamuddiśya vrataṃ kuryād yatkiṃcitpuruṣo'cyutam /
sa paraṃ tamavāpnoti bhaktayā yuktaḥ pumāniti
evaṃ jñātvā bhavān putra vratametat samācara /
na bhakṣayed gaṇānnaṃ tu na vadedanṛtaṃ kvacit
etat te vratamādiṣṭaṃ mayā vyādhavara dhruvam /
atraivaṃ tapasā yuktastiṣṭha tvaṃ yāvadicchasi
śrīvarāha uvāca /
evaṃ cintānvitaṃ matvā varado brāhmaṇo'bhavat /
mokṣārthinamatho buddhvā vañcayitvā gato muniḥ
// iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre saptatriṃśo'dhyāyaḥ
Original text: varāhapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0