Language

ENहिગુ
Scripture Library

Varaha Purana · Chapter 39

39.39.1

satyatapā uvāca /
bhagavan dve śarīre tu iti yatparikīrttitam /
tanme kathaya bhedaṃ vai ke te brahmavidāṃ vara

39.39.2

durvāsā uvāca /
na dve trīṇi śarīrāṇi vācyaṃ tadviparītakam /
vibhogāyatanaṃ caiva triśarīrāṇi prāṇinām

39.39.3

prāgavasthamadharmākhyaṃ parijñānavivarjitam /
aparaṃ savrataṃ taddhi jñeyamatyantadhārmikam

39.39.4

dharmādharmopabhogāya yat tṛtīyamatīndriyam /
tattribhedaṃ vinirdiṣṭaṃ brahmavidbhirvicakṣaṇaiḥ /
yātanā dharmabhogaśca bhuktiśceti tribhedakam

39.39.5

yastu bhāvaḥ purā hyāsīt prāṇino nighnataḥ sa vai /
tatpāpākhyaṃ śarīraṃ te pāpasaṃjñaṃ taducyate

39.39.6

idānīṃ śubhavṛttiṃ tu kurvatastapa ārjavam /
aparaṃ dharmarūpaṃ tu śarīraṃ te vyavasthitam /
tena vedapurāṇāni jñātumarhasyasaṃśayam

39.39.7

yadāṣṭākaṃ saṃparivarttate pumāṃ-
stadā tryavasthaḥ parikīrtyate tu vai /
gatāṣṭavargastrigataḥ sadā śubhaḥ
sthiro bhavedātmani niścayātmavān

39.39.8

yadā pañca punaḥ pañca pañca pañcāpi saṃtyajet /
ekamārgastadā brahma śāśvataṃ labhate naraḥ

39.39.9

satyatapā uvāca /
bhagavan yadi vijñānaṃ śarīraṃ nopajāyate /
tadā kena prakāreṇa paraṃ brahmopalabhyate

39.39.10

durvāsā uvāca /
karmakāṇḍaṃ jñānamūlaṃ jñānaṃ karmādikaṃ tathā /
etayorantaraṃ nāsti yathā'śmamṛdayormune

39.39.11

karmakāṇḍaṃ caturbhedaṃ brāhmaṇādiṣu kīrtitam /
tatra vedoktakarmāṇi trayaḥ kurvanti nityaśaḥ /
triśuśrūṣāmathaikastu eṣā vedoditā kriyā

39.39.12

etān dharmānavasthāya brahmaṇopāstiṃ rocate /
tasya muktirbhavennūnaṃ vedavādaratasya ca

39.39.13

satyatapā uvāca /
yadetat paramaṃ brahma tvayā proktaṃ mahāmune /
tasya rūpaṃ na jānanti yogino'pi mahātmanaḥ

39.39.14

anāmamasagotraṃ ca amūrttaṃ mūrttivarjitam /
kathaṃ sa jñāyate brahma saṃjñānāmavivarjitam /
tasya saṃjñāṃ kathaya me vedamārgavyavasthitām

39.39.15

durvāsā uvāca /
yadetat paramaṃ brahma vedavyāseṣu paṭhyate /
sa devaḥ puṇḍarīkākṣaḥ svayaṃ nārāyaṇaḥ paraḥ

39.39.16

sa yajñairvividhairiṣṭairdānairdattaiśca sattama /
prāpyate paramo devaḥ svayaṃ nārāyaṇo hariḥ

39.39.17

satyatapā uvāca /
bhagavan bahuvittena ṛtvigbhirvedapāragaiḥ /
prāpyate puṇyakṛdbhirhi kvacid yajñaḥ kathaṃcana /
tena prāptena bhagavān labhyate duḥkhato hariḥ

39.39.18

vittena ca vinā dānaṃ dātuṃ vipra na śakyate /
vidyamāne'pi na matiḥ kuṭumbāsaktacetasaḥ /
tasya mokṣaḥ kathaṃ brahman sarvathā durlabho hariḥ

39.39.19

alpāyāsena labhyeta yena devaḥ sanātanaḥ /
tanme sāmānyato brūhi sarvavarṇeṣu yad bhavet

39.39.20

durvāsā uvāca /
kathayāmi paraṃ guhyaṃ rahasyaṃ devanirmitam /
dharaṇyā yatkṛtaṃ pūrvaṃ majjantyā tu rasātale

39.39.21

pṛthivyāḥ pārthivo bhāvaḥ salile nātirecitaḥ /
tasmin salilamagne tu pṛthvī prāyād rasātalam

39.39.22

sā bhūtadhāriṇī devī rasātalagatā śubhā /
ārādhayāmāsa vibhuṃ devaṃ nārāyaṇaṃ param /
upavāsavratairdevī niyamaiśca pṛthagvidhaiḥ

39.39.23

kālena mahatā tasyāḥ prasanno garuḍadhvajaḥ /
ujjahāra sthitau cemāṃ sthāpayāmāsa so'vyayaḥ

39.39.24

satyatapā uvāca /
ko'sau dharaṇyā saṃcīrṇa upavāso mahāmune /
kāni vratāni ca tathā etanme vaktumarhasi

39.39.25

durvāsā uvāca /
yadā mārgaśire māsi daśamyāṃ niyatātmavān /
kṛtvā devārcanaṃ dhīmānagnikāryaṃ yathāvidhi

39.39.26

śucivāsāḥ prasannātmā havyamannaṃ susaṃskṛtam /
bhuktvā pañcapadaṃ gatvā punaḥ śaucaṃ tu pādayoḥ

39.39.27

kṛtvā'ṣṭāṅgulamātraṃ tu kṣīravṛkṣasamudbhavam /
bhakṣayed dantakāṣṭhaṃ tu tata ācamya yatnataḥ

39.39.28

spṛṣṭvā dvārāṇi sarvāṇi ciraṃ dhyātvā janārdanam /
śaṅkhacakragadāpāṇiṃ kirīṭiṃ pītavāsasam

39.39.29

prasannavadanaṃ devaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam /
dhyātvā punarjalaṃ haste gṛhya bhānuṃ janārdanam

39.39.30

dhyātvā'rdhyaṃ dāpayet tasya karatoyena mānavaḥ /
evamuccārayed vācaṃ tasmin kāle mahāmune

39.39.31

ekādaśyāṃ nirāhāraḥ sthitvā'hamapare'hani /
bhokṣyāmi puṇḍarīkākṣa śaraṇaṃ me bhavācyuta

39.39.32

evamuktvā tato rātrau devadevasya sannidhau /
japannārāyaṇāyeti svapet tatra vidhānataḥ

39.39.33

tataḥ prabhāte vimale nadīṃ gatvā samudragām /
itarāṃ vā taḍāgaṃ vā gṛhe vā niyatātmavān

39.39.34

ānīya mṛttikāṃ śuddhāṃ mantreṇānena mānavaḥ /
dhāraṇaṃ poṣaṇaṃ tvatto bhūtānāṃ devi sarvadā /
tena satyena me pāpaṃ yāvanmocaya suvrate

39.39.35

brahmāṇḍodaratīrthāni karaiḥ spṛṣṭāni deva te /
tenemāṃ mṛttikāṃ spṛṣṭvā mā labhāmi tvayoditām

39.39.36

tvayi sarve rasā nityāḥ sthitā varuṇa sarvadā /
tenemāṃ mṛttikāṃ plāvya pūtāṃ kuru mamāciram

39.39.37

evaṃ mṛdaṃ tathā toyaṃ prasādyātmānamālabhet /
triḥ kṛtvā śeṣamṛdayā kuṇḍamālikhya vai jale

39.39.38

tatastatra naraḥ samyak cakravartyupacārataḥ /
snātvā cāvaśyakaṃ kṛtvā punardevagṛhaṃ vrajet

39.39.39

tatrārādhya mahāyogiṃ devaṃ nārāyaṇaṃ prabhum /
keśavāya namaḥ pādau kaṭiṃ dāmodarāya ca

39.39.40

ūruyugmaṃ nṛsiṃhāya uraḥ śrīvatsadhāriṇe /
kaṇṭhaṃ kaustubhanāthāya vakṣaḥ śrīpataye tathā

39.39.41

trailokyavijayāyeti bāhū sarvātmane śiraḥ /
rathāṅgadhāriṇe cakraṃ śaṃkarāyeti vārijam

39.39.42

gambhīrāyeti ca gadāmambhojaṃ śāntimūrttaye /
evamabhyarcya deveśaṃ devaṃ nārāyaṇaṃ prabhum

39.39.43

punastasyāgrataḥ kumbhān caturaḥ sthāpayed budhaḥ /
jalapūrṇān samālyāṃśca sitacandanalepitān

39.39.44

cūtapallavasagrīvān sitavastrāvaguṇṭhitān /
sthagitān tāmrapātraiśca tilapūrṇaiḥ sakāñcanaiḥ

39.39.45

catvāraste samudrāstu kalaśāḥ parikīrtitāḥ /
teṣāṃ madhye śubhaṃ pīṭhaṃ sthāpayed vastragarbhitam

39.39.46

tasmin sauvarṇaraupyaṃ vā tāmraṃ vā dāravaṃ tathā /
alābhe sarvapātrāṇāṃ pālāśaṃ pātramiṣyate

39.39.47

toyapūrṇaṃ tu tatkṛtvā tasmin pātre tato nyaset /
sauvarṇaṃ matsyrūpeṇa kṛtvā devaṃ janārdam /
vedavedāṅgasaṃyuktaṃ śrutismṛtivibhūṣitam

39.39.48

tatrānekavidhairbhakṣaiḥ phalaiḥ puṣpaiśca śobhitam /
gandhadhūpaiśca vastraiśca arcayitvā yathāvidhi

39.39.49

rasātalagatā vedā yathā deva tvayāhṛtāḥ /
matsyarūpeṇa tadvanmāṃ bhavānuddhara keśava /
evamuccārya tasyāgre jāgaraṃ tatra kārayet

39.39.50

yathāvibhavasāreṇa prabhāte vimale tathā /
caturṇāṃ brāhmaṇānāṃ ca caturo dāpayed ghaṭān

39.39.51

pūrvaṃ tu bahvṛce dadyācchandoge dakṣiṇaṃ tathā /
yajuḥśākhānvite dadyāt paścimaṃ ghaṭamuttamam /
uttaraṃ kāmato tadyādeṣa eva vidhiḥ smṛtaḥ

39.39.52

ṛgvedaḥ prīyatāṃ pūrve sāmavedastu dakṣiṇe /
yajurvedaḥ paścimato atharvaścottareṇa tu

39.39.53

anena kramayogena prīyatāmiti vācayet /
matsyarūpaṃ ca sauvarṇamācāryāya nivedayet

39.39.54

gandhadhūpādivastraiśca saṃpūjya vidhivat kramāt /
yastvimaṃ sarahasyaṃ ca mantraṃ caivopapādayet /
vidhānaṃ tasya vai dattvā phalaṃ koṭiguṇottaram

39.39.55

pratipadya guruṃ yastu mohād vipratipadyate /
sa janmakoṭi narake pacyate puruṣādhamaḥ /
vidhānasya pradātā yo gururityucyate budhaiḥ

39.39.56

evaṃ dattvā vidhānena dvādaśyāṃ viṣṇumarcya ca /
viprāṇāṃ bhojanaṃ kuryād yathāśaktyā sadakṣiṇam

39.39.57

tāmrapātraiśca satilaiḥ sthagitān kārayed ghaṭān /
tatra sajjalapātrasthaṃ brāhmaṇāya kuṭumbine

39.39.58

devaṃ dadyānmahābhāgastato viprāṃśca bhojayet /
bhūriṇā paramānnena tataḥ paścāt svayaṃ naraḥ /
bhuñjīta sahito bālairvāgyataḥ saṃyatendriyaḥ

39.39.59

anena vidhinā yastu dharaṇīvratakṛnnaraḥ /
tasya puṇyaphalaṃ cāgryaṃ śrṛṇu buddhimatāṃ vara

39.39.60

yadi vaktrasahastrāṇi bhavanti mama suvrata /
āyuśca brahmaṇastulyaṃ bhaved yadi mahāvrata

39.39.61

tadānīmasya dharmasya phalaṃ kathayituṃ bhavet /
tathāpyuddeśato brahman kathayāmi śrṛṇuṣva tat

39.39.62

daśa sapta daśa dve ca aṣṭau catvāra eva ca /
lakṣāyutāni catvāri ekasthaṃ syāccaturyugam

39.39.63

tairekasaptatiyugaṃ bhavenmanvantaraṃ mune /
caturdaśāho brāhmastu tāvatī rātririṣyate

39.39.64

evaṃ triṃśaddino māsaste dvādaśa samā smṛtā /
teṣāṃ śataṃ brahmaṇastu āyurnāstyatra saṃśayaḥ

39.39.65

yaḥ sakṛd dvādaśīmetāmanena vidhinā kṣipet /
sa brahmalokamāpnoti tatkālaṃ caiva tiṣṭhati

39.39.66

tato brahmopasaṃhāre tallayaṃ tiṣṭhate ciram /
punaḥ sṛṣṭau bhaved devo vairājānāṃ mahātapāḥ

39.39.67

brahmahatyādipāpāni iha lokakṛtānyapi /
akāme kāmato vāpi tāni naśyanti tatkṣaṇāt

39.39.68

iha loke daridro yo bhraṣṭarājyo'tha vā nṛpaḥ /
upoṣya tāṃ vidhānena sa rājā jāyate dhruvam

39.39.69

vandhyā nārī bhaved yā tu anena vidhinā śubhā /
upoṣyati bhavet tasyāḥ putraḥ paramadhārmikaḥ

39.39.70

agamyāgamanaṃ yena kṛtaṃ jānāti mānavaḥ /
sa imaṃ vidhimāsādya tasmāt pāpād vimucyate

39.39.71

brahmakriyāyā lopena bahuvarṣakṛtena ca /
upoṣyemāṃ sakṛd bhaktyā vedasaṃskāramāpnuyāt

39.39.72

kimatra bahunoktena na tadasti mahāmune /
aprāpyaṃ prāpyate naiva pāpaṃ vā yanna naśyati

39.39.73

anena vidhinā brahman svayameva hyupoṣitā /
dharaṇyā magnayā tāta nātra kāryā vicāraṇā

39.39.74

adīkṣitāya no deyaṃ vidhānaṃ nāstikāya ca /
devabrahmadviṣe vā'pi na śrāvyaṃ tu kadācana /
gurubhaktāya dātavyaṃ sadyaḥ pāpapraṇāśanam

39.39.75

iha janmani saubhāgyaṃ dhanaṃ dhānyaṃ varastriyaḥ /
bhavanti vividhā yastu upoṣya vidhinā tataḥ

39.39.76

ya imaṃ śrāvayed bhaktyā dvādaśīkalpamuttamam /
śrṛṇoti vā sa pāpaistu sarvaireva pramucyate

39.39

// iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre ūnacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Original text: varāhapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc