Varaha Purana · Chapter 22

mahātapā uvāca /
tasmin nivasatastasya rudrasya parameṣṭhinaḥ /
cukopa gaurī devasya piturvairamanusmaran

cintayāmāsa dakṣasya anenāpakṛtaṃ purā /
yajño vidhvaṃsito yasmāt tasmāccānyāṃ tanūmaham

ārādhya tapasā tasya gṛhe bhūtvā vrajāmyaham /
kathaṃ gacchāmi pitaraṃ dakṣaṃ kṣapitabāndhavam

bhavapatnī ca duhitā evaṃ saṃcintya sundarī /
jagāma tapase śailaṃ himavantaṃ mahāgirim

tatra kālena mahatā kṣapayantī kalevaram /
svaśarīrāgninā dagdhā tataḥ śailasutā'bhavat

umā nāmeti mahatī kṛṣṇā cetyabhidhānataḥ /
labdhvā tu śobhanāṃ mūrtiṃ himavantagṛhe śubhā

punastapaścakārograṃ devaṃ smṛtvā trilocanam /
asāveva patirmahyamityuktvā tapasi sthitā

kurvantyā tat tapaścograṃ himavante mahāgirau /
kālena mahatā devastapasārādhitastayā

ājagāmāśramaṃ tasyā vipro bhūtvā maheśvaraḥ /
vṛddhaḥ śithilasarvāṅgaḥ skhalaṃścaiva pade pade

kṛcchrāt tasyāḥ samīpaṃ tu āgatya dvijasattamaḥ /
bubhukṣito'smi me dehi bhadre bhojyaṃ dvijasya tu

evamuktā tadā kanyā umā śailasutā śubhā /
uvāca brāhmaṇaṃ bhojyaṃ dadmi vipra phalādikam /
kuru snānaṃ drutaṃ vipra bhuñjasvānnaṃ yadṛcchayā

evamuktastadā viprastasya pārśve mahānadīm /
gaṅgāṃ jagāma snānārthī snānaṃ karttumavātarat

snānaṃ tu kurvatā tena rudreṇa dvijarūpiṇā /
bhūtvā māyāmayaṃ bhīmaṃ makaraṃ bhayadarśanam /
grāhitastu tadā viprastena duṣṭena madgunā

dṛṣṭvā dhṛtamathātmānaṃ makareṇa balīyasā /
vṛddhamātmānamanyaṃ tāṃ darśayan vākyamabravīt

abrahmaṇyaṃ gataṃ kanye dhāvasvānaya māṃ ruṣaḥ /
yāvannāyāti vikṛtiṃ tāvanmāṃ trātumarhasi

evamuktā tadā kanyā cintayāmāsa pārvatī /
pitṛbhāvena śailendraṃ bhartṛbhāvena śaṃkaram /
spṛśāmi tapasā pūtā kathaṃ vipraṃ spṛśāmyaham

yadyenaṃ nāpakarṣāmi makareṇa jale dhṛtam /
tadānīṃ brahmavadhyā me bhavatīti na saṃśayaḥ

anyavyatikrame dharmamapanetuṃ ca śakyate /
brahmavadhyā punarnaivamevamuktavā gatā tvaram

sā gatvā tvaritaṃ bhīrurgṛhītvā pāṇinā dvijam /
cakarṣāntarjalāt tāvat svayaṃ bhūtapatirharaḥ

yamārādhya tapaścarttumārabdhaṃ śailaputrāyā /
sa eva bhagavān rudrastasyāḥ pāṇau vilambata

taṃ dṛṣṭvā lajjitā devī pūrvatyāgamanusmaran /
na kiṃciduttaraṃ subhrūrvadati sma sulajjitā

tūṣṇīṃbhūtāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā gaurīṃ rudro hasanniva /
pāṇau gṛhītvā māṃ bhadre kathaṃ tyaktumihārhasi

matpāṇigrahaṇaṃ bhadre vṛthā yadi kariṣyasi /
tadānīṃ brahmaṇaḥ putryāmāhārārthaṃ bravīmyaham

na bhavet parihāso'yamuktā devī parāparā /
lajjamānā tadā vākyaṃ vadati smitapūrvakam

devadeva trilokeśa tvadartho'yaṃ samudyamaḥ /
prāgjanmārādhito bharttā bhavān devo maheśvaraḥ

idānīṃ me bhavān devaḥ patirnānyo bhaviṣyati /
kintu svāmī pitā mahyaṃ śailendro me vrajāmi tam /
anujñāpya vidhānena tataḥ pāṇiṃ gṛhīṣyasi

evamuktvā tadā devī pitaraṃ prati bhāminī /
kṛtāñjalipuṭā bhūtvā himavantamuvāca ha

ato'nyajanmabharttā me rudro dakṣamakhāntakaḥ /
idānīṃ tapasā saiva dhyāto'bhūd gatibhāvanaḥ

sa ca viśvapatirbhūtvā brāhmaṇo me tapovanam /
āgatya bhojanārthāya yācayāmāsa śaṃkaraḥ /
mayā snātuṃ vrajasveti codito jāhnavīṃ gataḥ

tatrāsau vṛddhakāyena dvijarūpeṇa śaṃkaraḥ /
makareṇa dhṛtastūrṇaṃ abrahahmaṇyamuvāca ha

brahmahatyābhayāt tāta mayā pāṇau dhṛtastataḥ /
dhṛtamātraḥ svakaṃ dehaṃ darśayāmāsa śaṃkaraḥ

tato māmabravīd devaḥ pāṇigrahaṇamāgatām /
bhavatī devi mā kiṃcid vicāraya tapodhane

evamuktā tvahaṃ tena śaṃkareṇa mahātmanā /
tadanujñāpya deveśaṃ bhavantaṃ praṣṭumāgatā /
idānīṃ yat kṣamaṃ kāryaṃ tacchīghraṃ saṃvidhīyatām

evaṃ śrutvā tadā vākyaṃ śailarājo mudā yutaḥ /
uvāca duhitāṃ dhanyāṃ tasmin kāle varānanām

putri dhanyo'smyahaṃ loke yasya rudraḥ svayaṃ haraḥ /
jāmātā bhavitā devi tvayā'patyavatāmaham /
sthāpito mūrdhni devānāmapi putri tvayā hyaham

sthīyatāṃ kṣaṇamekaṃ tu yāvadāgamanaṃ mama /
evamuktvā gato rājā śailānāṃ brahmaṇo'ntikam

tatra dṛṣṭvā mahātmānaṃ sarvadevapitāmaham /
uvāca praṇato bhūtvā brahmāṇaṃ śailarāṭ tataḥ

devomā duhitā mahyaṃ tāṃ rudrāya dadāmyaham /
tvayā deva anujñātastatkaromi praśādhi mām

tato brahmā prītamanā yāhi rudrāya tāṃ śubhām /
prayacchovāca devānāṃ tadā lokapitāmahaḥ

evamuktaḥ śailarājaḥ svaveśmāgamya satvaram /
devānṛṣīn siddhasaṃghān cāmantrayata satvaram

tumburuṃ nāradaṃ caiva hāhāhūhūṃ tathaiva ca /
sa gatvā kinnarāṃścaiva asurān rākṣasānapi

parvatāḥ saritaḥ śailā vṛkṣā oṣadhayastathā /
āgatā mūrttimanto vai parvatāḥ saṅgamopalāḥ /
himavadduhiturdraṣṭuṃ vivāhaṃ śaṃkareṇa ha

tatra vediḥ kṣitiścāsīt kalaśāḥ sapta sāgarāḥ /
sūryo dīpastathā somaḥ sarito vavahurjalam

evaṃ vivāhasāmagrīṃ kṛtvā śailavarādhipaḥ /
preṣayāmāsa rudrāya samīpaṃ mandaraṃ girim

sa tadā mandaroktastu śaṃkaro drutamāyayau /
vidhinā somayā pāṇiṃ jagrāha parameśvaraḥ

tatrotsave parvatanāradau dvau
jaguśca siddhā nanṛturvanaspatīḥ /
puṣpāṇyanekāni vicikṣipuḥ śubhāḥ
nanarturuccaiḥ surayoṣito bhṛśam

tasmin vivāhe salilapravāhe
caturmukho lokaparaḥ svasaṃsthaḥ /
uvāca kanyāṃ bhava putri loke
nārī prabharttā tava cānyapuṃsām /
ityevamuktvā sa umāṃ sarudrāṃ
pitāmahaḥ svaṃ puramājagāma

jāmātaraṃ parvatarāṭ supūjya
visarjayāmāsa vibhuṃ sa somam /
devāṃśca daityān vividhānṛṣīṃśca
saṃpūjya sarvān vividhaistu vastubhiḥ /
vibhūṣaṇairvastravarānnadānai -
rvisarjayāmāsa tadādrimukhyān

sa vītaśoko virajo viśuddhaḥ
śubhānanāṃ devavarāya dattvā /
umāṃ mahātmā himavānadrirājaḥ
paitāmahe loka ivādhvare bhāt

itīriteyaṃ tava rājasattama
prasūtireṣā na viduryāṃ surāsurāḥ /
svayaṃbhudakṣādirājaḥ trijanmabhi-
rgaurīvivāho'pi mayā sukīrtitaḥ

śrīvarāha uvāca /
evaṃ sā gaurināmnā tu kāraṇānmūrttimāgatā /
saṃbabhūva yathā proktaṃ prajāpālāya pṛcchate /
ṛṣiṇā mahatā pūrvaṃ tapasā bhāvitātmanā

gauryā utpattireṣā vai kathitā paramarṣiṇā /
vivāhaśca yathā vṛttastatsarvaṃ kathitaṃ tava

etatsarvaṃ tu gauryā vai saṃpannaṃ tu tṛtīyayā /
tasyāṃ tithau tṛtīyāyāṃ lavaṇaṃ varjayennaraḥ /
yaścopoṣyati nārī vā sā saubhāgyaṃ tu vindati

durbhagā yā tu nārī syāt puruṣaścātidurbhagaḥ /
etacchrutvā tṛtīyāyāṃ lavaṇaṃ tu vivarjayet

sarvakāmānavāpnoti saubhāgyaṃ dravyasampadam /
ārogyaṃ ca sadā loke kāntiṃ puṣṭiṃ ca vindati

// iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre dvāviṃśo'dhyāyaḥ