Varaha Purana · Chapter 214

punaḥ gokarṇamāhātmyanandikeśvaravarapradānavarṇanam //
brahmovāca //
antarhitaṃ tatastasminbhave vai bhūtanāyake //
babhūva divyaḥ sa tadā nandī gaṇacamūpatiḥ

caturbhujastriṇayano divyasaṃsthānasaṃsthitaḥ //
divyavarṇavapūścārurdivyāgurusamanvitaḥ

triśūlī parighī daṇḍī pinākī mauñjamekhalī //
śuśubhe tejatā tatra dvitīya iva śaṃkaraḥ

āsthitaḥ pādamākṛṣya hyāhvayanniva sa dvijaḥ //
tribhiḥ kramaiḥ krāṃtumanāstrivikrama ivodyataḥ

taṃ dṛṣṭvā khecarāḥ sarvā devatāḥ pariśaṃkitāḥ //
ākhyātuṃ puruhūtāya sambhrāntāḥ prayayurdivam

tebhyaḥ śrutvā sahasrākṣaḥ sarve cānye divaukasaḥ //
viṣādaṃ paramaṃ gatvā cintāmāpedire bhṛśam

ayaṃ kaścidvaraṃ labdhvā hyumākāntānmaheśvarāt //
atyūrjitabalaḥ śrīmāṃstrailokyaṃ prāpsyati dhruvam

yādṛśo'sya mahotsāhastejobalasamanvitaḥ //
nūnameṣa mahāsattvo haretsthānaṃ divaukasām

yāvaccaivojasā nākamasau caṃkramate prabhuḥ //
prasādayāmo varadaṃ tāvadeva maheśvaram

evamuktvā tu te tatra mayā saha surottamāḥ //
girermauñjavataḥ śṛṅgamājagmurdevanirmitam

vidhātā bhagavānviṣṇuḥ prabhustribhuvaneśvaraḥ //
abhyadhāvaṃstataḥ so'tha sa hi jānāti hṛdgatam

kṛtena tena vibudhāḥ paśyanti munayaśca taṃ //
tataḥ sa bhagavānviṣṇuḥ sahadevaḥ sadhātṛkaḥ

jagāma tatra yatrāsau nandī tiṣṭhati devavat //
nandyuvāca //
saphalaṃ jīvitaṃ me'dya saphalaśca pariśramaḥ

yanme dṛṣṭaḥ surādhyakṣaḥ sarvalokagururhariḥ //
paryāptaṃ tanmamādyeha kṛtakṛtyo'smi tena vai

yacca me prabhuravyagraḥ prītaḥ pāpaharo haraḥ //
vidhāya pārṣadatvaṃ me varāniṣṭāndadau śivaḥ

paro me'nugrahaḥ so'tra pūto'smi khalu sāmpratam //
yaccoktaṃ vidhinā vākyaṃ devānprati mahātmanā

māmuddiśya hitaṃ tathyaṃ tathaiva ca na cānyathā //
yanmāṃ devarṣayaḥ prītyā samāgatya priyaṃvadāḥ

tenāsmi paramaprīta ādṛtaḥ parameṣṭhinā //
devā ūcuḥ //
vayaṃ taṃ varadaṃ devaṃ drakṣyāmaste varapradam

tavaiṣa tapasā tuṣṭaḥ svayaṃ pratyakṣatāṅgataḥ //
ityuktavantaste devāḥ punarūcurdvijottamam

kutra drakṣyāmahe devaṃ bhagavantaṃ kapālinam//
nandyuvāca //
anugṛhya tu māṃ devastatraivādarśanaṃ gataḥ

na jāne kutra vā devaṃ kutrāste tadgaveṣyatām//
sanatkumāra uvāca //
kimatra nandinaṃ devo yenāsau noktavānprabhum

tanme kathaya deveśa guhyaṃ kiṃ cāsti śūlinaḥ //
brahmovāca //
yaduktavānmaheśāno nākhyeyo'smi purānjani

kimuktavānmahādevo nandinaṃ tacchṛṇuṣva me //
īśvara uvāca //
asti kaścitsamuddeśaḥ kṣiteḥ siddho'drisaṃkaṭaḥ

pāre himavataḥ puṇye tapovanagaṇairyutaḥ //
tatra śleṣmātako nāma vasate pannagottamaḥ

so'nugrāhyo mayāvaśyaṃ tapasā dagdhakilbiṣaḥ //
tadabhyāśe ca ruciraṃ na cāsau vānarāśrayaḥ

tasya nāmnā ca tatsthānaṃ divyaṃ ciratapobhṛtam//
śleṣmātakavanaṃ nāma puṇyaśīlaśiloccayam

mṛgarūpeṇa caratā tatra vai tridaśā mayā //
draṣṭavyāḥ sañjighṛtakṣantaḥ khinnāścānveṣaṇe mama

nākhyātavyaṃ tvayā teṣāṃ devatāpsarasāmidam //
anugṛhya varaistaiśca tatraivāntaradhīyata

vidyotayandiśaḥ sarvāstridaśaiḥ parivāritaḥ //
bālakendunibhaṃ divyamarccitaṃ divyabindubhiḥ

kāmagaṃ rathamāruhya mahendraḥ samarudgaṇaḥ //
āyātaḥ śailapṛṣṭhantamojasā pūrayanniva

gaṇāvṛtaśca varado varuṇo yādasāṃpatiḥ //
vajrasphaṭika citreṇa vimānenātitejasā

taptakāñcanavarṇena ratnacitreṇa bhāsvatā //
vimānenāgataḥ śṛṅge dyotayanvai dhanādhipaḥ

vimānaśata koṭībhirāgato yakṣarākṣasaiḥ //
śrīmadbhirbahubhirdivyairvimānaiḥ sūryasannibhaiḥ

adhiṣṭhitaḥ sukṛtibhiḥ prāyādvaivasvatopamaḥ //
candrādityau grahāḥ sarve samagraṃ tvṛkṣamaṇḍalam

vimānairagnitulyābhairājagmuḥ khānmahīdharam //
rudrāstvekādaśā yātāḥ sūryā dvādaśa caiva tu

āgatāvaśvinau devau mauñjavantaṃ mahāgirim //
viśvedevāśca sādhyāśca guruśca tapasānvitaḥ

saṃchādyairāvatapathaṃ sahasābhyāyayurdrutam //
skandaścaiva viśākhaśca bhagavāṃśca vināyakaḥ

saṃprāptastaṃ girivaraṃ mayūraśatanāditam //
nāradastumburuścaiva viśvāvasuparāvasū

hāhāhūhūstathā cānye sarve gandharvasattamāḥ //
vaihāyasairyānavarairvividhairvāsavājñayā

anilaścānalaścaiva dharmaḥ satyo dhruvo'paraḥ //
devarṣayaśca siddhāśca yakṣā vidyādharāstathā

guhyakāśca mahātmānaḥ sarva eva samāgatāḥ //
gandhakālī ghṛtācī ca buddhā gaurī tilottamā

urvaśī menakā raṃbhā paṃcasyā ca tathāparā //
etāścānyāśca tacchailamājagmurdevayoṣitaḥ

pulastyo'trirmarīciśca vasiṣṭho bhṛgureva ca //
kaśyapaḥ pulahaścāpi viśvāmitro'tha gautamaḥ

bhāradvājo'gniveśyaśca tathā vṛddhaparāśaraḥ //
mārkaṇḍeyo'ṅgirā gargaḥ saṃvarttaḥ kratureva ca

marīcirjamadagniśca bhārgavaścyavanastathā //
niyogānmama viṣṇośca śakrasya tridivaspateḥ

siṃdhuśca puruṣaścaiva sarayūśca mahānadī//
tāmrāruṇā cārubhāgā vitastā kauśikī tathā

/
puṇyā sarasvatī kokā narmadā bāhudā tathā //
śatadrūśca vipāśā ca gaṃḍakī ca saridvarā

godāvarī ca veṇī ca tāpī ca sariduttamā //
karatoyā sa śītā ca tathā cīravatī nadī

naṃdā ca paranandā ca tathā carmaṇvatī nadī //
parṇāśā daivikā caiva vitastā ca tathāparā

siṃdhuśca puruṣaścaiva prabhāsaḥ soma eva ca //
lohitaścāyayustatra gaṃgāsāgara eva ca

anyāni cāpi medinyāṃ tīrthānyāyatanāni ca

nijasvarūpeṇājagmustatra puṇyānyanekaśaḥ //
upāgatāni cendrasya niyogāduttamaṃ girim

śailottamo mahāmeruḥ kailāso gandhamādanaḥ //
himavānhemakūṭaśca niṣadhaśca mahāgiriḥ

vindhyo mahendraḥ sahyaśca malayo dardurastathā //
mālyavāṃścitrakūṭaśca tathā droṇaḥ śiloccayaḥ

/
śrīparvato latāveṣṭaḥ pāriyātraśca śailarāṭ //
āgatāḥ sarva evaite śailendrāḥ kānanaukasaḥ

sarve yajñāḥ sarvavidyā vedāścatvāra eva ca //
dharmaḥ satyaṃ damaḥ svargaḥ kapilaśca mahānṛṣiḥ

vāsukiśca mahābhāgaścāmṛtāśī bhujaṅgarāṭ//
jvalatphaṇāsahasreṇa anantaśca dharādharaḥ

phaṇīṃdro dhṛtarāṣṭraśca kirmīrāṅgaśca nāgarāṭ //
aṃbhodharaśca sa śrīmānnāgarājo mahādyutiḥ

arbudo nyarbudabalastathā cakṣuḥśravādhipaḥ //
vidyujjihvo dvijehveṃdra śaṅkhavarccā mahādyutiḥ /५//
khyātastribhuvane dhīmānnahuṣo'nimiṣeśvaraḥ //
virocanasutaḥ satyaḥ sphuṭomaṇiśataiścitaḥ

phaṇāśatadharo rūpī bhūriśṛṅga ivācalaḥ //
arimejayasaṃyuktaḥ prajñāvān bhujageśvaraḥ

vinato nāgarājaśca kambalāśvatarau tathā //
bhujagādhipatirvīra elāpatrastathaiva ca

uragānāmadhipatī karkoṭakadhanañjayau //
evamādyāḥ samāyātā bhujagendrā mahābalāḥ

ahorātra tathā pakṣā māsāḥ saṃvatsarāstathā //
dyaurmedinī diśaścaiva vidiśaśca samāgatāḥ

tataścaivāgatairdevairyakṣaiḥ siddhaiśca sarvaśaḥ//
apūryata gireḥ śṛṅge velā kāle yathodadheḥ

tasmindevasamāje tu ramye śailendramūrddhani//
puṣpāṇi mumucustatra taravo hyanilārditāḥ

pragītā devagandharvāḥ pranṛttāpsarasāṃ gaṇāḥ //
pakṣiṇaḥ saṃprahṛṣṭāśca kūjanti madhuraṃ tadā

puṇyagandhāḥ sukhasparśāstatra vāṃti ca vāyavaḥ //
evamāgatya te sarve devā viṣṇupurogamāḥ

śriyā jvalantaṃ dadṛśurnandinaṃ purataḥ sthitam //
sa ca tānāgatāndraṣṭvā gandharvāpsarasāṃ gaṇān

sa hi tāndaivarājena sārddhamanyaiśca daivataiḥ //
mūrdhnā praṇamya caraṇau prāñjaliḥ prayatātmavān

sambhrāntaḥ sahasā tebhyo namaskartuṃ pracakrame //
namaskṛtya ca tān sarvān svāgatānabhibhāṣya ca

arghyapādyādibhiḥ śīghramāsanaiśca nyamantrayat //
praṇidhānena tasyārthaṃ śrutvā tatpratipūjayet

ādityā vasavo rudrā marutaścāśvināvapi //
sādhyā viśve sagandharvā guhyakāśca prapūjayet

viśvāvasurhāhāhūhū tathā nāradatumburū //
citrasenādayaḥ sarve gandharvāstamapūjayan

taṃ vāsukiprabhṛtayaḥ pannagendrā mahaujasaḥ //
saumyamabhyarccayanti sma dṛṣṭvā nandīśvaraṃ tathā

siddhacāraṇasaṅghāśca vidyāścāpsarasāṅgaṇāḥ //
satkṛtaṃ devadevena gaṇāstamabhipūjayan

yakṣavidyādharāścaiva grahāḥ sāgaraparvatāḥ //
siddhā brahmarṣayaścaiva gaṅgādyāḥ saritastathā

āśiṣaḥ pradadustasya sarva eva mudānvitā //
devā ūcuḥ //
sa suprīto'stu te devaḥ sadā paśupatirmune

sarvatra cāpratihatā gatiścāstu tavānagha //
bhavāndevaistu vā na syādata ūrdhvaṃ dvijottama

nirāmayo'mṛtībhūtaścariṣyati vibhuḥ sukhī //
lokeṣu saptasu vibho tryambakena sahācyuta

ityuktastridaśairnandī punastānpratyuvāca ha //
nandikeśvara uvāca //
yadbhavadbhiḥ priyaṃ sarvaiḥ prītimadbhiḥ surottamaiḥ

āśiṣā'nugṛhīto'smi niyojyo'haṃ sadā hi vaḥ //
brūta yūyaṃ kimasmābhiḥ karttavyaṃ bhavatāmiha

ājñāpayadhyamājñaptastasmādvibudhasattamāḥ //
tasya tadvacanaṃ śrutvā śakraḥ provāca taṃ tadā

śakra uvāca//
kutrāsau prasthito bhadra kutra vā sa gato'pi vā //
paśyāmo vipra taṃ sarve devānāmadhipaṃ vibhum

sthāṇumugraṃ śivaṃ devaṃ śarvameva svayaṃ mune //
yadi jānāsi bhagavānīśvaro yatra tiṣṭhati

tatsthānaṃ naḥ samākhyāhi maharṣe śīghrameva hi //
tacchrutvā vacanaṃ dhīmadīritaṃ vajrapāṇinā

pratyuvāca tataḥ śakraṃ nandī paśupatiṃ smaran //
nandikeśvara uvāca //
śrotumarhasi devendra yathātattvaṃ divaspate

asmingirau muñjavati sthāṇurabhyarccato mayā //
prīto'sau māṃ varairdivyairanugṛhya haraḥ prabhuḥ //८८
prīto vinirgata itastaṃ vijñātuṃ bibhemyaham//
yadyājñāpayase devaṃ cāhaṃ tvacchāsane sthitaḥ

mārgayāmo hi yatnena bhagavantaṃ tu vāsava

iti śrīvarāhapurāṇe gokarṇamāhātmye nandikeśvaravarapradānaṃ nāma caturdaśādhikadviśatatamo' dhyāyaḥ