Varaha Purana · Chapter 211

punaḥ pāpanāśopāyavarṇanam //
ṛṣiputra uvāca//
etacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ dharmarājasya nāradaḥ //
idaṃ bhāvena bhaktyā ca punarvacanamabravīt

nārada uvāca //
samaḥ sarveṣu bhūteṣu sthāvareṣu careṣu ca //
dharmarāja mahābāho pitṛtulyaparākrama

brāhmaṇānāṃ hitārthāya yaduktaṃ me pradakṣiṇam //
idaṃ śreyatamākhyānaṃ śrutaṃ śrutaparaṃ padam

trayo varṇā mahābhāga yajñasāmānyabhāginaḥ //
śūdrā vedapavitrebhyo brāhmaṇaistu bahiṣkṛtāḥ

yathaiva sarvasamatā tava bhūteṣu mānada //
tathaiva teṣāmapi hi śreyo vācyaṃ mahāmate

yathā karma hitaṃ vākyaṃ śūdrāṇāmapi kathyatām //
yama uvāca //
ahaṃ te kathayiṣyāmi cāturvarṇyasya nityaśaḥ

yaddhitaṃ dharmayuktaṃ ca nityaṃ bhavati suvrata //
kevalaṃ śrutisaṃyogācchraddhayā niyamena ca

karoti pāpanāśārthamidaṃ vakṣyāmi tacchṛṇu //
gāvaḥ pavitrā maṅgalyā devānāmapi devatāḥ

yastāḥ śuśrūṣate bhaktyā sa pāpebhyaḥ pramucyate //
saumye muhurte saṃyukte paṃcagavyaṃ tu yaḥ pibet

yāvajjīva kṛtātpāpāttatkṣaṇādeva mucyate //
lāṃgūlenoddhṛtaṃ toyaṃ mūrdhnā gṛhṇāti yo naraḥ

sarvatīrthaphalaṃ prāpya sa pāpebhyaḥ pramucyate //
prasraveṇa ca yaḥ snāyādrohiṇyāṃ mānave dvija

sarvapāpakṛtāndoṣāndahatyāśu na saṃśayaḥ //
dhenustanādviniṣkrāntāṃ dhārāṃ kṣīrasya yo naraḥ

śirasā pratigṛhṇāti sa pāpebhyaḥ pramucyate //
brāhmaṇastu sadā snāto bhaktyā paramayā yutaḥ

namasyetprayato bhūtvā sa pāpebhyaḥ pramucyate //
udayānniḥsṛtaṃ sūryaṃ bhaktyā paramayā yutaḥ

namasyetprayato bhūtvā sa pāpebhyaḥ pramucyate //
dadhyakṣatāñjalībhistu tribhiḥ pūjayate śuciḥ

tasya bhānuḥ prasannaśca hyaśubhaṃ yatsamarjitam //
tasya bhānuḥ sa saṃdahya dūrīkuryātsadā dvija

tāvakaṃ dadhimiśraṃ tu pātre audumbare sthitam //
somāya paurṇamāsyāṃ hi datvā pāpaiḥ pramucyate

arundhatīṃ budhaṃ caiva tathā sarvānmahāmunīn //
abhyarcya vedavidhinā tebhyo dattvā ca tāvakam

ekāgramānaso bhūtvā yo namasyetkṛtāñjaliḥ //
kilbiṣaṃ tasya vai sarvaṃ tatkṣaṇādeva naśyati

dvijaṃ śuśrūṣate yastu tarpayitvātibhaktitaḥ //
namasyetprayato bhūtvā sa pāpebhyaḥ pramucyate

viṣuveṣu ca yogeṣu śucirdattvā payo naraḥ //
tasya janmakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati

prācīnīgrānkuśān kṛtvā sthāpayitvā vṛṣaṃ naraḥ //
dvijaiḥ saha namaskṛtya sarvapāpaiḥ pramucyate

dakṣiṇāvarttasavyena kṛtvā prāksrotasaṃ nadīm //
kṛtvā'bhiṣekaṃ vidhivattataḥ pāpātpramucyate

dakṣiṇāvarttaśaṅkhena kṛtvā caiva kare jalam //
śirasā tadgṛhītvā tu vipro hṛṣṭamanāḥ śuciḥ

tasya janmakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati //
prāksrotasaṃ nadīṃ gatvā nābhimātrajale sthitaḥ

snātvā kṛṣṇatilairmiśrā dadyātsaptāñjalīrnaraḥ //
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā brahmacārī jitendriyaḥ

yāvajjīvakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati //
acchidrapadmapatreṇa sarvaratnodakena tu

tridhā yastu naraḥ snāyātsarvapāpaiḥ pramucyate //
anyacca te pravakṣyāmi guhyādguhyataraṃ mune

kārttike'malapakṣe tu smṛtā hyekādaśī tithiḥ //
bhuktimuktipradā yā tu nāmnā khyātā prabodhinī

yā sā viṣṇoḥ parā mūrttiravyaktānekarūpiṇī //
sā kṣiptā mānuṣe loke dvādaśī munipuṅgava

ye upoṣyanti vidhivannārāyaṇaparāyaṇāḥ //
na teṣāmaśubhaṃ kiñcijjanmakoṭikṛtaṃ mune

ekādaśīṃ samāśritya purā pṛṣṭo maheśvaraḥ //
vārāharūpī dharayā sarvalokahitāya vai

dharaṇyuvāca //
asminkaliyuge ghore narāḥ pāparatāḥ prabho //
brahmasvaharaṇe yuktā tathā brāhmaṇaghātakāḥ

gurudroharatā deva mitradroharatāstathā //
svāmidroharatāścaiva paradārābhimarśakāḥ

paradravyāpaharaṇe saṃsaktāśca sureśvara //
abhakṣyabhakṣaṇaratā vedabrāhmaṇanindakāḥ

dāmbhikā bhinnamaryādā nāyamastīti vādinaḥ //
asatpratigrahe saktā agamyāgamane ratāḥ

etaiścānyaiśca pāpaiśca saṃsaktā ye narā vibho //
kimāsādya gatirdeva teṣāṃ vada sureśvara

śrīvarāha uvāca //
sādhu devi mahābhāge yatpṛṣṭo'haṃ varānane //
rahasyaṃ te pravakṣyāmi lokānāṃ hitakāmyayā

mahāpātakayuktā ye narāḥ sukṛtavarjitāḥ //
teṣāṃ mayā hitārthāya nirmitaṃ tacchṛṇuṣva me

yā sā viṣṇoḥ parā śaktiravyaktānekarūpiṇī //
sā martye nirmitā bhūme dvādaśīrūpadhāriṇī

tāmupoṣya narā bhadre mahāpāparatāśca ye //
puṇyapāpavinirmuktā gacchanti padamavyayam

upāyo'taḥparo nānyo vidyate hi vasundhare //
ekādaśīṃ vinā yena sarvapāpakṣayo bhavet

yathā śuklā tathā kṛṣṇā hyupoṣyā sā prayatnataḥ //
śuklā bhaktipradā nityaṃ kṛṣṇā muktiṃ prayacchati

tasmātsarvaprayatnena karttavyā dvādaśī sadā//
yadīcchedvaiṣṇavaṃ lokaṃ gantuṃ vai bhūtadhāriṇi

manasā vacasā caiva karmaṇā samupārjitam //
pāpaṃ māsakṛtaṃ puṃsāṃ dahatyekādaśī kṛtā

dahantīha purāṇāni bhūyobhūyo varānane //
na bhoktavyaṃ na bhoktavyaṃ samprāpte harivāsare

yadīcchatha narā gantuṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padam //
na bhoktavyaṃ na bhoktavyaṃ tadā keśavavāsare

ūrdhvabāhurviraumyeṣa pralāpaṃ me śṛṇuṣva tam //
ārādhayasva viśveśamekādaśyāmatandritaḥ

na śaṃkhena pibettoyaṃ na hanyānmatsyasūkarau //
ekādaśyāṃ na bhuñjīta pakṣayorubhayorapi

sa brahmahā surāpaśca sa steyī gurutalpagaḥ //
ekādaśyāṃ tu yo bhuṃkte pakṣayorubhayorapi

kiṃ tena na kṛtaṃ pāpaṃ durvṛttenātmaghātinā //
ekādaśyāṃ viśālākṣi bhuktaṃ yena vijānatā

ekādaśīṃ ca yaḥ śuklāmasamarthaṃ upoṣitum //
tadā naktaṃ prakarttavyaṃ tathā'yācitameva vā

ekabhaktena dānena karttavyaṃ dvādaśīvratam //
na karoti yadā bhūme vrataṃ vā dānameva vā

mahāpātakabhāgī syātsugatiṃ nāpnuyātkvacit //
upavāsāsamarthānāṃ tathaiva pṛthulocane

ekā sā dvādaśī puṇyā upoṣyā sā prabodhinī //
tasyāmārādhya viśveṣaṃ jagatāmīśvareśvaram

prāpnoti sakalaṃ caitaddvādaśadvādaśīphalam //
pūrvābhādrapadāyoge saiva yā dvādaśī bhaveta

atīva mahatī tasyāṃ sarvaṃ kṛtamihākṣayam //
uttarābhādrasahitā yadi saikādaśī bhavet

tadā koṭiguṇaṃ puṇyaṃ keśavāllabhate phalam //
sakṛddeve'rccite tasyāṃ labhate bhūtadhāriṇi

yathā prabodhinī puṇyā tathā yasyāṃ svapeddhariḥ //
upoṣyā hi mahābhāge tvanantaphaladā hi sā

śayane bodhane caiva harestu parivarttane //
upoṣyaiva vidhānena naro nirmalatāṃ vrajet

tasmātsarvaprayatnena dvādaśīṃ samupoṣayet //
yadīcchettu viśālākṣi śāśvatīṃ gatimātmanaḥ

ekādaśī somayutā kārttike māsi bhāmini //
uttarābhādrasaṃyoge anantaphaladā hi sā

tasyāṃ yatkriyate bhadre tadanantaguṇaṃ smṛtam //
ekādaśī bhaumayutā yadā syādbhūtadhāriṇi

snātvā deve samabhyarcya prāpnoti paramaṃ phalam //
prāpnoti sakalaṃ caiva dvādaśadvādaśīphalam

jalapūrṇaṃ tathā kuṃbhaṃ sthāpayitvā vicakṣaṇaḥ //
pañcaratnasamopetaṃ ghṛtapātrayutaṃ tathā

tasyopari nyasenmatsyasvarūpaṃ tu janārdanam //
niṣkamātrasuvarṇena ghaṭitaṃ tu varānane

paṃcāmṛtena saṃsnāpya kuṃkumena vilepitam //
pītavastrayugacchannaṃ chatropānadyugānvitam

pūjayet kamalairdevi madbhaktaḥ saṃyatendriyaḥ //
matsyaṃ kūrmaṃ varāhaṃ ca narasiṃhaṃ ca vāmanam

rāmaṃ rāmaṃ ca kṛṣṇaṃ ca buddhaṃ caiva ca kalkinam //
evaṃ daśāvatārāṃśca pūjayedbhaktisaṃyutaḥ

puṣpairdhūpaistathā dīpanaivadyairvividhairapi //
saṃpūjyaivamalaṅkārairvividhairupaśobhitam

rātrau cotthāpanaṃ kāryaṃ devadevasya suvrate//
prabhāte vimale snātvā bhaktyā saṃpūjya keśavam

puṣpadhūpādinaivedyaiḥ phalairnānāvidhaiḥ śubhaiḥ//
tatastu pūjayedvidvānācāryaṃ bhaktisaṃyutaḥ

alaṅkāropahāraiśca vastrādyaiśca svaśaktitaḥ //
pūjayitvā vidhānena taṃ devaṃ pratipādayet

jagadādirjagadrūpo jagadādiranādimān //
jagadādirjagadyoniḥ prīyatāṃ me janārdanaḥ

anenaiva vidhānena kuryādekādaśīvratam //
tasya puṇyaṃ bhavedyattu tacchṛṇuṣva vasundhare

yadi vaktrasahasrāṇāṃ sahasrāṇi bhavanti taiḥ //
saṃkhyātuṃ naiva śakyante prabodhinyāstathā guṇāḥ

tathāpyuddeśamātreṇa śaktyā vakṣyāmi tacchṛṇu //
candratārārkasaṅkāśamadhiṣṭhāyānujīvibhiḥ

sahaiva yānamāgacchenmama lokaṃ vasundhare //
tataḥ kalpasahasrāṃte saptadvīpeśvaro bhavet

āyurārogyasaṃpanno janmātīto bhavettataḥ //
brahmaghnaśca surāpaśca steyī ca gurutalpagaḥ

pāpānyetāni sarvāṇi śravaṇenaiva nāśayet

paśye ca dhīmānadhano'pi bhaktyā spṛśenmanuṣyaṃ iha cintyamānaḥ//
śṛṇoti bhaktasya matiṃ dadāti vikalmaṣaḥ so'pi divaṃ prayāti

duḥsvapnaḥ praśamamupaiti paṭhyamāne māhātmye bhavabhayahārake narasya //
yaḥ kuryādvratavarametadavyayāyā bodhinyāḥ kimuta phalaṃ tu tasya vācyam

te dhanyāste kṛtārthāśca taireva sukṛtaṃ kṛtam//
tairātmajanma saphalaṃ kṛtaṃ ye vratakārakāḥ

nārāyaṇācyutānanta vāsudeveti yo naraḥ //
satataṃ kīrttayedbhūme yāti mallayatāṃ priye

kiṃ punaḥ śraddhayā yuktaḥ pūjayenmāmananyadhīḥ //
gurūpadiṣṭamārgeṇa yāti mallayatāṃ naraḥ

tasya yajñavarāhasya viṣṇoramitatejasaḥ //
prayāṇaṃ ye ca kurvati te pūjyāḥ satataṃ suraiḥ

tasmāt suniyatairbhāvyaṃ vaiṣṇavaṃ mārgamāspadam//
durllabhaṃ vaiṣṇavatvaṃ hi triṣu lokeṣu sundari

janmāntarasahasreṣu samārādhya vṛṣadhvajam //
vaiṣṇavatvaṃ labhet kaścitsarvapāpakṣaye sati

pāpakṣayamavāpnoti ceśvarārādhane kṛte //
jñānamanvicchatā rudraṃ pūjayetparameśvaram

māmārādhya tathā yāti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam //
vaiṣṇavā hi mahābhāgāḥ punanti sakalaṃ jagat

saṃsmṛtaḥ kīrtito vāpi dṛṣṭaḥ spṛṣṭo'pi vā priye //
punāti bhagavadbhaktaścāṇḍālo'pi yadṛcchayā

etajjñātvā tu vidvadbhiḥ pūjanīyo janārdanaḥ//
vedoktavidhinā bhadre āgamoktena vā sudhīḥ

yama uvāca //
etacchrutvā mahābhāgā dharaṇī saṃśitavratā //
samārādhya jagannāthaṃ vidhinā tallayaṅgatā

ato yatnena vai sādhyaṃ vaiṣṇavatvaṃ vipaścitā //
ye vaiṣṇavā mahātmāno viṣṇupūjanatatparāḥ

teṣāṃ naivāstyayaṃ loko yānti tatparamaṃ padam//
ye sakṛddvādaśīmetāmupoṣyaṃti vidhānataḥ

prabodhanākhyāṃ sudhiyaste yāṃti paramaṃ padam //
na yamaṃ yātanādaṇḍānnarakaṃ na ca kiṅkarān

paśyaṃti dvijaśārdūla iti satyaṃ mayoditam //
etatte sarvamākhyātaṃ yathādṛṣṭaṃ yathāśrutam

kathitaṃ me mahābhāga yattvayā paripṛcchitam//
svayaṃbhuvā yathā proktaṃ guhyākhyānaṃ mahāmune

tatte sarvaṃ samāsena vyākhyātaṃ dharmavatsala

iti śrīvarāhapurāṇe pāpanāśopāyavarṇanaṃ nāmaikādaśādhikadviśatatamo'dhyāyaḥ