Varaha Purana · Chapter 210

punaḥ pativratāmāhātmyavarṇanam //
nārada uvāca //
rahasyaṃ dharmamākhyānaṃ tvayoktaṃ tu mahāyaśaḥ //
strīṇāṃ māhātmyamuddiśya bhāskarasya mataṃ yathā

idaṃ hi sarvabhūteṣu paraṃ kautūhalaṃ mama //
tadahaṃ śrotumicchāmi kathayasva mahātapāḥ

ye narā duḥkhasantaptāstapastīvraṃ samāśritāḥ //
nānāvrataśatopāyaiḥ sukhahetormahāprabha

manasā niścitātmānastyaktvā sarvapriyāpriyam ///
kāṃkṣante bahavaḥ kecitkenacidvinihanyate

śrutā loke śrutistāta śreyodharmā hi nityaśaḥ//
samyakkṛcchrāśritasyātha kathaṃ pāpe matirbhavet

kasyaitacceṣṭitaṃ tāta karttā kārayitāpi vā //
kaḥ karṣati jagaccaiko bhūtagrāmaṃ caturvidham

kaṃ vā dveṣaṃ puraskṛtya matistasya pravarttate //
sukhaduḥkhādi loke'sminprakaroti sudāruṇam

yadyevaṃ tu mayā guhyaṃ durvijñeyaṃ surairapi //
śakyaṃ śrotuṃ mahārāja tadākhyāhi tapodhana

nāradenaivamuktastu dharmarājo mahāmanāḥ //
vinayātpraśritaṃ vākyamidamāha mahāmunim

yama uvāca //
devarṣe śrūyatāṃ puṇyaṃ yadbravīṣi mahāmune //
tvaduktyā me kathayataḥ śṛṇuṣvāvahito'nagha

na kaściddṛśyate loke karttā kārayitāpi vā //
yadvai paramadharmātman yasminkarma pratiṣṭhitam

yasya vai kīrttyate nāma yena cājñāpyate jagat //
vyavaharāmi vacaścāhaṃ yaḥ karoti svayaṃ kṛtam

divye'smin sadasi brahman brahmarṣigaṇasaṃvṛte //
yathāśrutaṃ yathādṛṣṭaṃ kathayiṣyāmyahaṃ vibho

svakarma bhujyate tāta sambhūtairyatkṛtaṃ svayam //
ātmānaṃ pātayatyātmā kiñcitkarma ca kārayet

vāyunā bhāvitā saṃjñā saṃsāre sā dṛḍhīkṛtā //
tāmeva bhajate jantuḥ sukṛtaṃ vātha duṣkṛtam

abhighātābhibhūtastu ātmanātmānamuddharet //
ātmā śatruśca bandhuśca na kaścidbandhurātmanaḥ

bandhuṃ bandhuparikleśaṃ nirmitaṃ pūrvakarmabhiḥ //
jagatyāmupabhuṅkte vai jīvā yoniśatairapi

mithyāpravṛttaḥ śabdo'yaṃ jagadbhramati sarvaśaḥ //
yāvattatkurute karma tāvatkarma svayaṃkṛtam

yathā yathā kṣayaṃ yāti hyaśubhaṃ puruṣasya vai //
tathā tathā śubhā buddhirmanujasya pravarttate

saṃsāre prāptadoṣasya jāyamānasya dehinaḥ //
patatāṃ ca gato bhāvaḥ pāpakarmakṣayena tu

śubhāśubhakarīṃ buddhiṃ labhate paurvadaihikīm //
duṣkṛtaiḥ karmabhirdehī śubhairvā svayamarjitaiḥ//
kleśakṣayaṃ pāpaharaṃ śubhaṃ karma karotyatha

śubhāśubhaṃ naraḥ prāpya karmākarma tathaiva ca//
vivṛte vimale karmaṇyamareṣu mahīyate

svargaḥ śubhaphalaprāptirnirayaḥ pāpasaṃbhavaḥ //
naiva kaścitpradātā ca nāpahartā pradṛśyate

nārada uvāca //
yadyevaṃ svakṛtaṃ karma samanveti śubhāśubham //
śubhasyeha bhavedavṛddhiraśubhasya kṣayo'pi vā

manasā karmaṇā vāpi tapasā caritena vā //
yathā na rohate jantustathā tvaṃ vaktumarhasi

yama uvāca //
idaṃ puṇyaṃ pavitraṃ ca hyaśubhānāṃ śubhapradam //
kīrttayiṣyāmi te samyakpāpadoṣakṣayaṃ sadā

praṇamya śirasā samyakpāpapuṇyakarāya ca //
kartṛṇe jagato nityaṃ viśvasya jagato hyaham

yena sṛṣṭamidaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram //
anādimadhyanidhanaṃ durvijñeyaṃ surāsuraiḥ

yaḥ samaḥ sarvabhūteṣu jitātmā śāntamānasaḥ //
sa pāpebhyo vimucyeta jñānavānsarvavedavit

tattvārthaṃ vetti yaḥ samyakpuruṣaṃ prakṛtiṃ tathā //
jñātvā vā yo na muhyeta padaṃ prāpnoti śāśvatam

guṇāguṇaparijñātā hyakṣayasya kṣayasya ca //
dhyāne naiva hyasaṃmūḍhaḥ sa pāpebhyaḥ pramucyate

svadehe paradehe ca sukhaduḥkhena nityaśaḥ //
vicārajño bhavadyestu sa mucyetainasā dhruvam

ahiṃsraḥ sarvabhūteṣu tṛṣṇākrodhavivarjitaḥ //
śubhanyāyaḥ sadā yaśca sa pāpebhyaḥ pramucyate

prāṇāyāmaiśca nirgṛhya tvadhaḥ sandhāraṇāni ca //
vyavasthitamanā yastu sa pāpebhyaḥ pramucyate

nirāśaḥ sarvatastiṣṭhediṣṭārtheṣu na lolupaḥ//
parītātmā tyajetprāṇānsarvapāpātpramucyate

śraddadhāno jitakrodhaḥ paradravyavivarjakaḥ //
anasūyaśca yo martyaḥ sa pāpebhyaḥ pramucyate

guruśuśrūṣayā yuktastvahiṃsānirataśca yaḥ //
akṣudraśīlastu naraḥ sa pāpebhyaḥ pramucyate

praśastāni ca yaḥ kuryādapraśastāni varjayet //
maṅgale paramo yaśca sa pāpebhyaḥ pramucyate

yo'bhigacchati tīrthāni viśuddhenāntarātmanā //
pāpāduparato nityaṃ sa pāpebhyaḥ pramucyate

utthāya brāhmaṇaṃ gacchennaro bhaktyā samanvitaḥ //
abhigamya pradānena sa pāpebhyaḥ pramucyate

nārada uvāca //
etacchreyohitaṃ caiva sarveṣāṃ vai parantapa //
upapannaṃ ca yuktaṃ ca tattvayā samudāhṛtam

vividhaiḥ kāraṇopāyaiḥ samyaktattvārthadarśitaiḥ //
saṃśayo'bhūnmama purā sa tvayā nāśitaḥ prabho

tato'pyalpataraścetsyādupāyo yogavittama //
kathyatāṃ me mahābhāga yena pāpaṃ praṇaśyati

duṣkaraṃ pūrvamuktaṃ hi yogadharmasya sādhanam //
pāpāpaharaṇaṃ loke yadanyatsukhasādhanam

alpopāyakaraṃ caiva sukhopāyaṃ ca sarvaśaḥ //
yena pāpakṛtāndoṣānapohati sudāruṇān

ātmāyattāśca ye nityaṃ na ca vistāravistaraḥ //
guṇaiśca vividhairyuktā ihaloke paratra ca

karmaṇāmaśubhānāṃ ca vividhotpattijanmanām //
yaḥ samarthaḥ sphoṭayituṃ tanme brūhi mahātapāḥ

yama uvāca //
yathā sa bhagavānāha dharmametaṃ prajāpatiḥ //
tadahaṃ bhāvayiṣyāmi namaskṛtya svayambhuvam

lokānāṃ śreyaso'rthaṃ tu pāpānāṃ tu vināśanam //
kriyākāraniyogaṃ ca procyamānaṃ nibodha me

kaivalyamabhisampanne śraddadhāno bhavennaraḥ //
ananyamānasaḥ kuryādyathā dharmānuśāsanam

prāpnuyādīpsitānkāmānpāpairmukto yathāsukham //
yaḥ kuryāddharmasaṃyuktaṃ viśuddhenāntarātmanā

yastu kārayate rūpaṃ śiśumāraṃ prajāpatim //
dṛṣṭvā namasyetprayataḥ sa pāpebhyaḥ pramucyate

yadā tasya śarīrasthaṃ somaṃ paśyetsamāhitaḥ //
mahāpātakanāśastu tadā tasya vidhīyate

lalāṭe tūtthitaṃ dṛṣṭvā mucyate ca sa pātakaiḥ //
kaṇṭhasthaṃ pātakaiḥ sarvairhradisthaṃ ca kṛtākṛtaiḥ

manasā karmaṇā vācā yatkiṃcitkaluṣaṃ kṛtam //
udarasthaṃ tu taṃ dṛṣṭvā mucyate nātra saṃśayaḥ

vāṅmanobhiḥ kṛtānāṃ tu pāpānāṃ vipramokṣaṇam //
yadā lāṃgalakaṇṭhe tu sthitaṃ paśyeddivākaram

tadā sa duṣkṛtānsarvānvināśayati mānavaḥ //
yadā somaṃ guruṃ sarvaṃ yaḥ kuryāttu pradakṣiṇam

dhyāyeta hyakṣayaṃ yastu sa pāpebhyaḥ pramucyate //
bhṛgurbudhaḥ śanaiścāro lohitāṅgaśca vīryavān

saumyarūpo yadā candraḥ kurute ca pradakṣiṇām //
hṛdi kṛtvā tu tatpāpaṃ yo dhyāyedakṣaraṃ śuciḥ

tadā nirmalatāṃ yāti candramāḥ śārado yathā //
prāṇāyāmaśataṃ kṛtvā sarvapāpaiḥ pramucyate

jaghanasthaṃ śucirdṛṣṭvā naraścandramasaṃ mune //
namasyetprayato bhūtvā sarvapāpaiḥ pramucyate

ārdrasthamārdrakarmā tu dhyātvā cāṣṭaśatākṣaram //
yadā candraśca sūryaśca dvāvanyo'nyaṃ prapaśyataḥ

sampūrṇau vimalau samyagbhrājamānau svatejasā //
kṛtvā hṛdi tathā pāpaṃ yo dhyāyetparamavyayam

vāmanaṃ brāhmaṇaṃ dṛṣṭvā vārāhaṃ ca jalotthitam //
dharaṇī coddhṛtā yena siṃhaṃ cāpi mahāmune

namasyedvai payobhakṣaḥ sa pāpebhyaḥ pramucyate //
prāṇāyāmaṃ ca yaḥ kuryātso'pi pāpātpramucyate

iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre saṃsāracakre pāpanāśopāyanirūpaṇaṃ nāma daśādhikadviśatatamo'dhyāyaḥ