Varaha Purana · Chapter 196

atha dharmarājapuravarṇanam //
vaiśampāyana uvāca //
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām //
uvāca vākyaṃ vākyajñaḥ sarvaṃ niravaśeṣataḥ

nāciketa uvāca //
śrūyatāṃ dvijaśārdūlāḥ kathyamānaṃ mayā dvijāḥ //
yojanānāṃ sahasraṃ tu vistarāddviguṇāyatam

dviguṇaṃ pariveṣeṇa tadvai pretapateḥ puram //
bhavanairāvṛttaṃ divyairjāmbūnadamayaiḥ śubhaiḥ

harmyaprāsādasaṃbādhamahāṭṭālasamanvitam //
sauvarṇenaiva mahatā prākāreṇābhiveṣṭitam

kailāsaśikharākārairbhavanairupaśobhitam //
tatra vai vimalā nadyastoyapūrṇāḥ suśobhanāḥ

dīrghikāśca tathā kāntā nalinyaśca sarāṃsi ca //
taḍāgāścaiva kūpāśca vṛkṣaṣaṇḍāḥ suśobhanāḥ

naranārīsamākīrṇā gajavājisamākulāḥ //
nānādeśasamutthānairnānājātibhireva ca

sarvajīvaistathākīrṇaṃ tasya rājñaḥ purottamam//
kvacidyuddhaṃ kvaciddvaṃdvaṃ tena baddho yamālaye

kvacidgāyan hasaṃścaiva kvacidduḥkhena duḥkhitaḥ //
kvacitkrīḍanyathākarma kvacidbhuñjan kvacitsvapan

kvacinnṛtyankvacittiṣṭhan kvacidbandhanasaṃsthitaḥ //
evaṃ śatasahasrāṇi tasya rājñaḥ purottame

svakarmabhiḥ pradṛśyante sthūlāḥ sūkṣmāśca jantavaḥ//
mayā dṛṣṭā dvijaśreṣṭhāstasya rājñaḥ purottame

aṅgāni caiva sīdanti mano vihvalatīva me //
divyabhāvāḥ spṛśantyete cintayānasya tatphalam

tathāpi kathayiṣyāmi yathādṛṣṭaṃ tathāśrutam //
puṣpodakā nāma tatra nadīnāṃ pravarā nadī

dṛśyate na ca dṛśyeta nānāvṛkṣasamākulā //
suvarṇakṛtasopānā divyakāṃcanavālukā

prasannena ca toyena śītalena sugandhinā //
puṣpyatphalavanākīrṇā nānā pakṣisamākulā

bhrājate saritāṃ śreṣṭhā sarvapāpapraṇāśinī //
tasyāstīre mayā dṛṣṭāḥ pādapāśca sahasraśaḥ

amarāḥ krīḍamānāśca jalakrīḍāṃ punaḥpunaḥ //
viśālajaghanā yasyāṃ gandharvāḥ sāmagā iva

bhujaṅgāvanatāṅgyaśca kinnaryaśca sugāyanāḥ //
divyabhūṣaṇasambhogaiḥ krīḍantyatra samāgatāḥ

evaṃ nārīsahasrāṇi tatra divyāni nityaśaḥ //
krīḍanti salile tatra prāsādeṣu śubheṣu ca

tatrāpare vṛkṣaṣaṇḍā nityapuṣpaphalānvitāḥ //
te ca kāmapradā nityaṃ tathā dvijasamāyutāḥ

pramadāśca jale tatra kāmarūpāḥ sumekhalāḥ //
ramayantyo narāstatra yathākāmaṃ yathāsukham

tāṃ nadīṃ kṣobhayantyastāḥ krīḍanti sahitāḥ priyaiḥ //
gāyanti salile kāścinmadhuraṃ madhuvihvalāḥ

jalatūryaninādena bhūṣaṇānāṃ svanena ca //
bhāti sā nimnagā divyā divyaratnairalaṃkṛtā

vaivasvatī nāma mahānadī sā śubhā nadīnāṃ pravarā'tiramyā //
prayāti madhye nagarasya nityaṃ māteva putraṃ paripālayantī

toyānurūpā ca manoharā ca divyena toyena sadaiva pūrṇā //
yasyāstu haṃsāḥ pulineṣu mattāḥ kundenduvarṇāḥ pracaranti nityam

rathāṅgasāhvaiḥ pravaraiśca padmaiḥ prataptajāmbūnada karṇikābhiḥ //
yā dṛśyate caiva manojñarūpā suvarṇasopānayutā sukāntā

yasyāstu toyaṃ vimalaṃ sugandhi svādu prasannaṃ tvamṛtopamaṃ ca //
vṛkṣāstu yasyā vanakhaṇḍajātāḥ sadā śubhaiḥ puṣpaphalairupetā

nāryaḥ surūpā madavihvalāśca krīḍanti tā yatra manojñarūpāḥ //
yasyāṃ janaḥ krīḍanatāḍanādyairvivarṇatāṃ yāti na vai kadācit

yā devatānāmapi pūjanīyā taponidhīnāṃ ca tathā munīnām //
yā dṛśyate toyabhareṇa kāntākṛtiḥ kavīnāmiva nirmalārthā

jalaṃ ca dattaṃ bahubhirnaraiśca tasyāḥ svarūpapratimā ca niṣṭhā //
prāsādapaṅktirjvalanaprakāśā tasyāstu tīre bahubhaktiramyāḥ

vāditragītasvanatālayuktā gāyanti nāryaḥ sahitāḥ sadā hi //
kanyākulānāṃ mṛdubhāṣitāni manoharāṇāṃ ca vaneṣu teṣu

kurvanti saṃharṣamiva svanena manojñarūpā divi devatānām //
mṛdaṅganādaśca sutantriyuktagītadhvaniścaiva suvaṃśayuktaḥ

prāsādakuñjeṣu vihāryamāṇā na tṛptimevaṃ bahu tāḥ prayānti //
gandhaḥ sugandho'gurucandanānāṃ vātaḥ śubho vāti suśītamandaḥ

kvacit sugandhaḥ pracacāra bhūyaḥ prāsādarodhaṃ pravirūḍhamārgaḥ //
kvacijjanāḥ krīḍanakāvasaktāḥ kvacicca nārīnaragītaśabdāḥ

tathā'pare krīḍanakāḥ sakāntāḥ suvarṇavedīkṛtasānuśobhāḥ //
vimānabhūtāḥ pracaranti toye pramattanārīnarasaṃkulāśca

śakyo vibhāgo na hi ramyatāyā hyasau dinairvā bahubhiḥ pravaktum //
naiṣā kathā karmasamādhiyuktā śaktyā pravaktuṃ divasairanalpaiḥ

iti śrīvarāhapurāṇe saṃsāracakre dharmarājapuravarṇanaṃ nāma ṣaṇṇavatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ