વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 196

અથ ધર્મરાજપુરવર્ણનમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥
તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા ઋષીણાં ભાવિતાત્મનામ્ ॥
ઉવાચ વાક્યં વાક્યજ્ઞઃ સર્વં નિરવશેષતઃ

નાચિકેત ઉવાચ ॥
શ્રૂયતાં દ્વિજશાર્દૂલાઃ કથ્યમાનં મયા દ્વિજાઃ ॥
યોજનાનાં સહસ્રં તુ વિસ્તરાદ્દ્વિગુણાયતમ્

દ્વિગુણં પરિવેષેણ તદ્વૈ પ્રેતપતેઃ પુરમ્ ॥
ભવનૈરાવૃત્તં દિવ્યૈર્જામ્બૂનદમયૈઃ શુભૈઃ

હર્મ્યપ્રાસાદસંબાધમહાટ્ટાલસમન્વિતમ્ ॥
સૌવર્ણેનૈવ મહતા પ્રાકારેણાભિવેષ્ટિતમ્

કૈલાસશિખરાકારૈર્ભવનૈરુપશોભિતમ્ ॥
તત્ર વૈ વિમલા નદ્યસ્તોયપૂર્ણાઃ સુશોભનાઃ

દીર્ઘિકાશ્ચ તથા કાન્તા નલિન્યશ્ચ સરાંસિ ચ ॥
તડાગાશ્ચૈવ કૂપાશ્ચ વૃક્ષષણ્ડાઃ સુશોભનાઃ

નરનારીસમાકીર્ણા ગજવાજિસમાકુલાઃ ॥
નાનાદેશસમુત્થાનૈર્નાનાજાતિભિરેવ ચ

સર્વજીવૈસ્તથાકીર્ણં તસ્ય રાજ્ઞઃ પુરોત્તમમ્॥
ક્વચિદ્યુદ્ધં ક્વચિદ્દ્વંદ્વં તેન બદ્ધો યમાલયે

ક્વચિદ્ગાયન્ હસંશ્ચૈવ ક્વચિદ્દુઃખેન દુઃખિતઃ ॥
ક્વચિત્ક્રીડન્યથાકર્મ ક્વચિદ્ભુઞ્જન્ ક્વચિત્સ્વપન્

ક્વચિન્નૃત્યન્ક્વચિત્તિષ્ઠન્ ક્વચિદ્બન્ધનસંસ્થિતઃ ॥
એવં શતસહસ્રાણિ તસ્ય રાજ્ઞઃ પુરોત્તમે

સ્વકર્મભિઃ પ્રદૃશ્યન્તે સ્થૂલાઃ સૂક્ષ્માશ્ચ જન્તવઃ॥
મયા દૃષ્ટા દ્વિજશ્રેષ્ઠાસ્તસ્ય રાજ્ઞઃ પુરોત્તમે

અઙ્ગાનિ ચૈવ સીદન્તિ મનો વિહ્વલતીવ મે ॥
દિવ્યભાવાઃ સ્પૃશન્ત્યેતે ચિન્તયાનસ્ય તત્ફલમ્

તથાપિ કથયિષ્યામિ યથાદૃષ્ટં તથાશ્રુતમ્ ॥
પુષ્પોદકા નામ તત્ર નદીનાં પ્રવરા નદી

દૃશ્યતે ન ચ દૃશ્યેત નાનાવૃક્ષસમાકુલા ॥
સુવર્ણકૃતસોપાના દિવ્યકાંચનવાલુકા

પ્રસન્નેન ચ તોયેન શીતલેન સુગન્ધિના ॥
પુષ્પ્યત્ફલવનાકીર્ણા નાના પક્ષિસમાકુલા

ભ્રાજતે સરિતાં શ્રેષ્ઠા સર્વપાપપ્રણાશિની ॥
તસ્યાસ્તીરે મયા દૃષ્ટાઃ પાદપાશ્ચ સહસ્રશઃ

અમરાઃ ક્રીડમાનાશ્ચ જલક્રીડાં પુનઃપુનઃ ॥
વિશાલજઘના યસ્યાં ગન્ધર્વાઃ સામગા ઇવ

ભુજઙ્ગાવનતાઙ્ગ્યશ્ચ કિન્નર્યશ્ચ સુગાયનાઃ ॥
દિવ્યભૂષણસમ્ભોગૈઃ ક્રીડન્ત્યત્ર સમાગતાઃ

એવં નારીસહસ્રાણિ તત્ર દિવ્યાનિ નિત્યશઃ ॥
ક્રીડન્તિ સલિલે તત્ર પ્રાસાદેષુ શુભેષુ ચ

તત્રાપરે વૃક્ષષણ્ડા નિત્યપુષ્પફલાન્વિતાઃ ॥
તે ચ કામપ્રદા નિત્યં તથા દ્વિજસમાયુતાઃ

પ્રમદાશ્ચ જલે તત્ર કામરૂપાઃ સુમેખલાઃ ॥
રમયન્ત્યો નરાસ્તત્ર યથાકામં યથાસુખમ્

તાં નદીં ક્ષોભયન્ત્યસ્તાઃ ક્રીડન્તિ સહિતાઃ પ્રિયૈઃ ॥
ગાયન્તિ સલિલે કાશ્ચિન્મધુરં મધુવિહ્વલાઃ

જલતૂર્યનિનાદેન ભૂષણાનાં સ્વનેન ચ ॥
ભાતિ સા નિમ્નગા દિવ્યા દિવ્યરત્નૈરલંકૃતા

વૈવસ્વતી નામ મહાનદી સા શુભા નદીનાં પ્રવરાઽતિરમ્યા ॥
પ્રયાતિ મધ્યે નગરસ્ય નિત્યં માતેવ પુત્રં પરિપાલયન્તી

તોયાનુરૂપા ચ મનોહરા ચ દિવ્યેન તોયેન સદૈવ પૂર્ણા ॥
યસ્યાસ્તુ હંસાઃ પુલિનેષુ મત્તાઃ કુન્દેન્દુવર્ણાઃ પ્રચરન્તિ નિત્યમ્

રથાઙ્ગસાહ્વૈઃ પ્રવરૈશ્ચ પદ્મૈઃ પ્રતપ્તજામ્બૂનદ કર્ણિકાભિઃ ॥
યા દૃશ્યતે ચૈવ મનોજ્ઞરૂપા સુવર્ણસોપાનયુતા સુકાન્તા

યસ્યાસ્તુ તોયં વિમલં સુગન્ધિ સ્વાદુ પ્રસન્નં ત્વમૃતોપમં ચ ॥
વૃક્ષાસ્તુ યસ્યા વનખણ્ડજાતાઃ સદા શુભૈઃ પુષ્પફલૈરુપેતા

નાર્યઃ સુરૂપા મદવિહ્વલાશ્ચ ક્રીડન્તિ તા યત્ર મનોજ્ઞરૂપાઃ ॥
યસ્યાં જનઃ ક્રીડનતાડનાદ્યૈર્વિવર્ણતાં યાતિ ન વૈ કદાચિત્

યા દેવતાનામપિ પૂજનીયા તપોનિધીનાં ચ તથા મુનીનામ્ ॥
યા દૃશ્યતે તોયભરેણ કાન્તાકૃતિઃ કવીનામિવ નિર્મલાર્થા

જલં ચ દત્તં બહુભિર્નરૈશ્ચ તસ્યાઃ સ્વરૂપપ્રતિમા ચ નિષ્ઠા ॥
પ્રાસાદપઙ્ક્તિર્જ્વલનપ્રકાશા તસ્યાસ્તુ તીરે બહુભક્તિરમ્યાઃ

વાદિત્રગીતસ્વનતાલયુક્તા ગાયન્તિ નાર્યઃ સહિતાઃ સદા હિ ॥
કન્યાકુલાનાં મૃદુભાષિતાનિ મનોહરાણાં ચ વનેષુ તેષુ

કુર્વન્તિ સંહર્ષમિવ સ્વનેન મનોજ્ઞરૂપા દિવિ દેવતાનામ્ ॥
મૃદઙ્ગનાદશ્ચ સુતન્ત્રિયુક્તગીતધ્વનિશ્ચૈવ સુવંશયુક્તઃ

પ્રાસાદકુઞ્જેષુ વિહાર્યમાણા ન તૃપ્તિમેવં બહુ તાઃ પ્રયાન્તિ ॥
ગન્ધઃ સુગન્ધોઽગુરુચન્દનાનાં વાતઃ શુભો વાતિ સુશીતમન્દઃ

ક્વચિત્ સુગન્ધઃ પ્રચચાર ભૂયઃ પ્રાસાદરોધં પ્રવિરૂઢમાર્ગઃ ॥
ક્વચિજ્જનાઃ ક્રીડનકાવસક્તાઃ ક્વચિચ્ચ નારીનરગીતશબ્દાઃ

તથાઽપરે ક્રીડનકાઃ સકાન્તાઃ સુવર્ણવેદીકૃતસાનુશોભાઃ ॥
વિમાનભૂતાઃ પ્રચરન્તિ તોયે પ્રમત્તનારીનરસંકુલાશ્ચ

શક્યો વિભાગો ન હિ રમ્યતાયા હ્યસૌ દિનૈર્વા બહુભિઃ પ્રવક્તુમ્ ॥
નૈષા કથા કર્મસમાધિયુક્તા શક્ત્યા પ્રવક્તું દિવસૈરનલ્પૈઃ

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે સંસારચક્રે ધર્મરાજપુરવર્ણનં નામ ષણ્ણવત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ