Varaha Purana · Chapter 194

atha naciketaso āgamanavarṇanam //
vaiśampāyana uvāca //
gataśca paramaṃ sthānaṃ yatra rājā durāsadaḥ //
arcitastu yathānyāyaṃ dṛṣṭvaiva tu visarjitaḥ

tato hṛṣṭamanā rājanputraṃ dṛṣṭvā taponidhiḥ //
pariṣvajya ca bāhubhyāṃ mūrddhanyāghrāya yatnataḥ

divaṃ ca pṛthivīṃ caiva nādayāmāsa hṛṣṭavat //
sa saṃhṛṣṭamanāḥ prītastānuvāca tapodhanān

paśyantu mama putrasya prabhāvaṃ divyatejasaḥ //
yamasya bhavanaṃ gatvā punaḥ śīghramihāgataḥ

pitṛsnehānubhāvena guruśuśrūṣayāpi ca //
daivena hetunā cāyaṃ jīvandṛṣṭo mayā sutaḥ

loke matsadṛśo nāsti pumānbhāgyasamanvitaḥ //
eṣa mṛtyumukhaṃ gatvā mama putra ihāgataḥ

kaccittvaṃ na hato vatsa naiva baddho yamālaye //
kaccitte sa śivaḥ panthā gacchatastava putraka

kaccitte vyādhayo ghorā nānvagacchanyamālaye //
kimapūrvaṃ tvayā dṛṣṭaṃ kaccittuṣṭo mahātapāḥ

kaccidrājā tvayā dṛṣṭaḥ pretānāmadhipo balī //
paruṣeṇa na kaccittvāṃ yamaḥ paśyati cakṣuṣā

kaccinna tuṣṭo bhagavāṃstvāṃ dṛṣṭvā svayamāgatam //
kaccicchīghraṃ visṛṣṭo'si dharmarājena putraka

kacciddauvārikāstatra na raudrāstvāṃ yamālaye //
kaccidrājñā visṛṣṭaṃ tu nā bādhantetare janāḥ

kaccitpanthāstvayā labdho nirgamo vā yamālaye //
ayaṃ mama sutaḥ prāptaḥ prasannā mama devatāḥ

ṛṣayaśca mahābhāgā dvijāśca sumahāvratāḥ //
yanme vatsa punaḥ prāpto yamalokāddurāsadāt

evamābhāṣamāṇaṃ tu śrutvā sarve vanaukasaḥ //
tyaktvā vratāni sarvāṇi niyamāṃśca tathaiva ca

japantaścaiva jāpyāni pūjayantaśca devatāḥ //
udūrddhvabāhavaḥ kecittiṣṭhanto'nye sudāruṇam

ekapādena tiṣṭhantaḥ paśyanto'nye divākaram //
evameva parityajya niyamānpūrvasaṃcitān

vaiśvānarā mahābhāgāstapasā saṃśitavratāḥ //
āgatāstvaritaṃ draṣṭuṃ nāciketaṃ sutaṃ tadā

digvāsasaśca ṛṣayo dantolūkhalinastathā //
aśmakūṭāśca maunāśca śīrṇaparṇāṃbubhojanāḥ

dhūmadāśca tathā cānye tapyamānāśca pāvake //
parivārya tathā dṛṣṭvā tasya putraṃ taponidhim

upaviṣṭāstathā cānye sthitāścānye suyantritāḥ //
te sarve taṃ tu pṛcchanti ṛṣayo vedapāragāḥ

taṃ nāciketasaṃ dṛṣṭvā yamalokādihāgatam //
bhītāstatra sthitā hṛṣṭā kecitkautūhalānvitāḥ

kecidvimanasaścaiva kecitsaṃśayavādinaḥ //
tamūcuḥ sahitāḥ sarve ṛṣiputraṃ tapodhanam

ṛṣaya ūcuḥ //
bho bho satyavratācāra guruśuśrūṣaṇe rata //
nāciketaḥ suta prājña svadharmaparipālaka

brūhi satyaṃ tvayā dṛṣṭaṃ śrutaṃ ca saviśeṣakam //
ṛṣīṇāṃ śrotukāmānāṃ pituścaiva viśeṣataḥ

api guhyaṃ ca vaktavyaṃ pṛṣṭe sati viśeṣataḥ //
sarvasyāpi bhayaṃ tīvraṃ yaddvārā pratidṛśyate

mṛtaṃ naiva paraṃ tāta dṛśyate kālamāyayā //
svakarma bhujyate tāta prayatnena ca mānavaiḥ

iha caiva kṛtaṃ yattu tatparatropabhujyate//
karoti yadi tatkarma śubhaṃ vā yadi vā'śubham

tathā'tra dṛśyate kāle kālasyaiva tu māyayā //
mriyate ca yathā janturyathā garbhe ca tiṣṭhati

tasya pāraṃ na gacchanti bahavaḥ pāracintakāḥ //
tatra sthite jagatsarvaṃ lobhamohatamovṛtam//२९/
cintayeta na cintā'tra mṛgayanti ca yaddhitam //
karoti citraguptaḥ kiṃ kiṃ ca jalpatyasau punaḥ

dharmarājasya kiṃ rūpaṃ kālo vā kīdṛśo mune//
kiṃrūpā vyādhayaścaiva vipāko vāpi kīdṛśaḥ

kiṃca kurvanpramucyeta kiṃ vā karma samācaret//
āspadaṃ sarvalokasya tatkarma duratikramam

krodhabandhanajaṃ kleśaṃ karṣaṇaṃ chedanaṃ tathā //
yena gacchanti viprendra loke karmavido janāḥ

jitātmānaḥ kathaṃ yānti kathaṃ gacchati pāpakṛt //
yathāśrutaṃ yathādṛṣṭaṃ yathā caivāvadhāritam

p
raṇayātsauhṛdātsnehādasmābhirabhipṛcchitam //
vada sarvaṃ mahābhāga yāthātathyena vistaram

vaiśampāyana uvāca//
ṛṣibhistvevamuktastu nāciketo mahāmanāḥ //
yaduvāca mahārāja śṛṇu tajjanamejaya

iti śrīvarāhapurāṇe saṃsāracakre naciketāgamanaṃ nāma caturnavatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ