Varaha Purana · Chapter 193

atha naciketaḥ prayāṇavarṇanam //
lomaharṣaṇa uvāca //
vyāsaśiṣyaṃ mahāprājñaṃ vedavedāṅgapāragam //
dvāradeśe samāsīnaṃ kṛtapūrvāhṇikakriyam

aśvamedhe tathā vṛtte rājā vai janamejayaḥ //
brahmavadhyābhibhūtasya dīkṣāṃ dvādaśavārṣikīm

prāyaścittaṃ caritvaivamāgato gajasāhvayam //
upagamya mahātmānaṃ jāhnavītīrasaṃśrayam

ṛṣiṃ paramasampannaṃ vaiśampāyanamañjasā //
karmaṇā preritastena cintāvyākulalocanaḥ

kurūṇāṃ paścimo rājā paścāttāpena pīḍitaḥ //
vyāsaśiṣyamupāgamya praśnamenamapṛcchata

janamejaya uvāca //
bhagavañjāyate tīvraṃ cintayānasya suvrata //
karmapākaphalaṃ yasminmānuṣairupa bhujyate

etadicchāmyahaṃ śrotuṃ kīdṛśaṃ tu yamālayam//
kiṃ pramāṇaṃ ca kiṃ rūpaṃ kathaṃ gatvā sa paśyati

na gaccheyaṃ kathaṃ vipra pretarājño niveśanam //
dharmarājasya dhīrasya sarvalokānuśāsinaḥ

sūta uvāca //
evaṃ pṛṣṭo mahātejāstena rājñā dvijottamaḥ //
uvāca madhuraṃ vākyaṃ rājānaṃ janamejayam

vaiśampāyana uvāca //
śṛṇu rājanpurāvṛttāṃ kathāṃ paramaśobhanām /
dharmavṛddhikarīṃ nityāṃ yaśasyāṃ kīrtivarddhinīm

pāvanīṃ sarvapāpānāṃ pravṛttau śubhakāriṇīm //
itihāsapurāṇānāṃ kathāṃ vai viduṣāṃ priyām

kaścidāsītpurā rājanṛṣiḥ paramadhārmikaḥ //
uddālaka iti khyātaḥ sarvavedāṅgatattvavit

tasya putro mahātejā yogamāsthāya buddhimān //
nāciketa iti khyātaḥ sarvavedāṅgatattvavit

tena ruṣṭena śapto'bhūtputraḥ paramadhārmikaḥ //
gaccha śīghraṃ yamaṃ paśya mama krodhena durmate

tathetyuktvā mahātejāḥ putraḥ paramadhārmikaḥ //
cintayitvā muhurtaṃ tu yogamāsthāya buddhimān

kṣaṇenāntarhito jātaḥ pitaraṃ pratyuvāca ha //
vinayātpṛṣṭhato vākyaṃ bhāvena ca samanvitam

mā bhūdvākyaṃ ca te mithyā dhārmikasya kadācana //
gamiṣyāmi puraṃ ramyaṃ dharmarājasya dhīmataḥ

iha caiva punastāvadāgamiṣye na saṃśayaḥ

pitovāca //
ekastvamasi vatsaśca nānyo bandhurvidhīyate //
adharmaṃ cānṛtaṃ cāstu tvakīrttirvāpi putraka

mithyābhiśaṃsinaṃ tāta yatheṣṭaṃ tārayiṣyati //
roṣeṇa hi mṛṣāvādī nirdayaḥ kulapāṃsanaḥ

apravṛttastvasambhāṣyo yo'haṃ mithyā prayuktavān //
tvāṃ vai dharmasamācāramabhidhānena śaptavān

ahaṃ putra na sadvādī na kṣame dharmadūṣitam //
mama tvaṃ hi mahābhāga nityaṃ cittānupālakaḥ

dharmajñaśca yaśasvī ca nityaṃ kṣānto jitendriyaḥ//
śuśrūṣuranahaṃvādī śaktastārayituṃ mama

yācitastvaṃ mayā putra gantuṃ vai tatra nārhasi

yadi vaivasvato rājā tatra prāptaṃ yadṛcchayā //
roṣeṇa tvāṃ mahātejā visṛjenna kadācana

vinaśyeyamahaṃ paśya kulasetuvināśanaḥ//
dhikkṛtaḥ sarvalokena pāpakarttā narādhamaḥ

narakasya pudityākhyā duḥkhena narakaṃ viduḥ//
putitrāṇaṃ bhavetputrādiheṣyati paratra ca

/
hutaṃ dattaṃ tapastaptaṃ pitaraścāpi poṣitāḥ //
aputrasya hi tatsarvaṃ moghaṃ bhavati niścayaḥ

śuśrūṣāvānbhavecchūdro vaiśyo vā kṛṣijīvanaḥ ///
sasyagoptā tu rājanyo brāhmaṇo vā svakarmakṛt

tapo vā vipulaṃ taptvā dattvā dānamanuttamam //
aputro nāpnuyātsvargaṃ yathā tāta mayā śrutam

putreṇa labhate janma pautreṇa tu pitāmahaḥ //
putrasya ca prapautreṇa modate prapitāmahaḥ

na hāsyāmīti vatsa tvāṃ mama vaṃśavivarddhanam //
yācyamānaḥ prayatnena tatra gantuṃ na cārhati

vaiśampāyana uvāca //
evaṃ vilapamānaṃ taṃ pitaraṃ pratyuvāca ha //
hṛṣṭapuṣṭa vapurbhūtvā putraḥ paramadhārmikaḥ

putra uvāca //
na viṣādastvayā kāryo drakṣyase māmihāgatam //
dṛṣṭvā ca tamahaṃ devaṃ sarvalokanamaskṛtam

āgacchāmi punaścātra na bhayaṃ me'sti mṛtyutaḥ //
pūjayiṣyati māṃ tāta rājā tvadanukaṃpayā

satye tiṣṭha mahābhāga satyaṃ ca paripālaya //
satyaṃ svargasya sopānaṃ pārāvārasya nauriva

sūryastapati satyena vātaḥ satyena vāti ca //
agnirdahati satyena satyena pṛthivī sthitā

udadhirllaṅghayennaiva maryādāṃ satyapālitaḥ //
mantraḥ prayuktaḥ satyena sarvalokahitāyate

satyena yajñā varttante mantrapūtāḥ supūjitāḥ //
satyena vedā gāyanti satye lokāḥ pratiṣṭhitāḥ

satyaṃ gāti tathā sāma sarvaṃ satye pratiṣṭhitam //
satyaṃ svargaśca dharmaśca satyādanyanna vidyate

satyena sarvaṃ labhate yathā tāta mayā śrutam //
na hi satyamatikramya vidyate kiṃciduttamam

devadevena rudreṇa vedagarbhaḥ purā kila //
satyasthitena devānāṃ parityakto mahātmanā

dīkṣāṃ dhārayate brahmā sa tenaiva suyantritaḥ //
aurveṇāgnistathā kṣiptaḥ satyena vaḍavāmukhe

saṃvartena purā tāta sarve lokāḥ sadaivatāḥ //
devānāmanukaṃpārthaṃ dhṛtā vīryavatā tadā

pātāle pālayan satyaṃ baddho vairocano vasan //
varddhamāno mahāśṛṅgaiḥ śataśṛṅgo mahāgiriḥ

sthitaḥ satye mahāvindhyo varddhamāno na varddhate //
sarvaṃ carācaramidaṃ satyena śrīyate jagat

gṛhadharmāśca ye dṛṣṭā vānaprasthāśca śobhitāḥ //
yatīnāṃ ca gatiḥ śuddhā ye cānye vratasaṃsthitāḥ

aśvamedhasahasraṃ ca satyaṃ ca tulayā dhṛtam //
aśvamedhasahasrāddhi satyameva viśiṣyate

satyena pālyate dharmo dharmo rakṣati rakṣitaḥ //
tasmāt satyaṃ kuruṣvādya rakṣa ātmānamātmanā

evamuktvā hṛṣṭapuṣṭaḥ svena dehena suvrata //
tapasā prāptayogastu jitātmā kṛtasaṃyamaḥ

ṛṣiputro mahātejā satyavāganasūyakaḥ //
prāptaśca paramaṃ sthānaṃ yatra rājño yamasya tu

iti śrīvarāhapurāṇe prāgitihāse saṃsāracakre naciketaprayāṇaṃ nāma trinavatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ