Varaha Purana · Chapter 176

śrīvarāha uvāca //
paṃcānāṃ tu kaniṣṭho yaḥ paṃcālo brāhmaṇātmajaḥ //
vāṇijyabhāṇḍamādāya samūhasya prasaṃgataḥ

sārthena niṣṭhitaḥ so'tha dhanavānrūpavāṃstataḥ //
krameṇa te sarvadeśānviṣayān parvatānnadīḥ

ākramya tatra samprāptā yatra sā mathurā purī //
āvāsaṃ kārayāmāsuḥ prabhūtayavasendhane

tasminsthāne sa pāṃcālaḥ prātastu puruṣaiḥ saha //
tasmiṃstīrthavare snāpya vastrālaṅkārabhūṣitaḥ //
aiśvaryamadabhāvena yānena mahatā tadā

devatādarśanaṃ kṛtvā dattvā dānānyanekaśaḥ

kautukārthaṃ tato gatvā devaṃ gartteśvaraṃ tadā //
tilottamāyāstadrūpaṃ dṛṣṭvā mohavaśaṃ gataḥ

dhātreyikāyāstasyāśca bahumānapuraḥsaram //
vastrāṇi baddharūpāṇi kaṭakānāṃ śatāni ca

hārā ratnamayāstadvaddadau lobhavimohitaḥ //
dadāvagurusāraṃ ca sakarpūraṃ sacandanam

tasyā gṛhavare tatra vasati sma dinedine //
praharārddhe dine jāte tataḥ svaśibiraṃ yayau

snātvā tīrthe samīpe ca kṛṣṇagaṅgodbhave sadā //
evaṃ nityaṃ prasakto hi karoti dravyagarvitaḥ

evaṃ tu kurvatastasya māsaṣaṭkaṃ tato gatam //
athaikadā samāyātaḥ snātuṃ tatra sumantunā

svāśramasthena dṛṣṭaḥ sa kṛmiyuktaḥ samāgataḥ //
kṛmayo romakūpebhyaḥ patamānā anekaśaḥ

yāvatsnānaṃ sa kurute patate rāśimātrakaḥ //
snāne kṛte naśyati ca surūpaścābhijāyate

evaṃ sumantunā dṛṣṭamāścaryaṃ bahuvāsaram //
sumantustarkayāmāsa ko'yaṃ kasyātmajo yuvā

iti cintāsamāyuktastamapṛcchadviśaṃkitaḥ //
kastvaṃ kasyāsi subhaga kā jātiḥ kaśca te pitā

kiṃ karoṣi divārātrau brūhi tvaṃ pṛcchato mama //
pāñcāla uvāca //
pāṃcālo brāhmaṇasuto vāṇijyaṃ ca samāśritaḥ

dakṣiṇāpathadeśācca mathurāyāṃ samāgataḥ //
niśāmuṣitvā śibire prātastīrthaṃ samāśritaḥ

snātvā maheśvaraṃ dṛṣṭvā trigarteśvarasaṃjñitam //
kāliñjaraṃ bhavatpādau gacchāmi śibiraṃ tataḥ

sumanturuvāca //
āścaryaṃ tava dehe'sminnityaṃ paśyāmi niḥsṛtam //
asnāte kṛmisampūrṇaṃ snāte nirmalavarcasam

asti kiṃcinmahatpāpaṃ tava pracchannasambhavam //
asyāṃ tīrthaprabhāveṇa snānādgacchati dūrataḥ

kāliñjarasya saṃsparśācchuddhaṃ dehaṃ ca dṛśyate

nirūpya kathayāsmākaṃ yatte pracchannakilbiṣam

tīrthamāhātmyābhavaṃ ca dṛṣṭvā pṛcchāmi te hitam //
iti tasya muneḥ śrutvā trikālajñasya bhāṣitam

kiṃcinnovāca pṛṣṭo'pi evameva gataḥ punaḥ //
tasyāmāsītsa ekānte tāṃ tu papraccha sādaram

kā tvaṃ kasyāsi subhage kaśca deśaḥ priyaṃvade //
kiṃ tatkāraṇamuddiśya vasasyatra sukhaṃ sadā

iti nirbandhataḥ pṛṣṭā kiṃcinnovāca taṃ prati //
punaḥpunaśca papraccha sā provāca na kiṃcana

kiṃcitkālaṃ samāsthāya tenoktaṃ hi priyāṃ prati //
tyakṣyāmi hi priyānprāṇānyadi satyaṃ na vakṣyati

nirbandhaṃ tasya tajjñātvā duḥkhenovāca taṃ prati //
pitarau bhrātaraśceti deśaṃ jñātiṃ tataḥ kulam

paṃcālanagarī ramyā gaṅgāyāścottare taṭe //
tasyāṃ tau pitarau mahyaṃ vasataśca yadṛcchayā

durbhikṣapīḍite rāṣṭre gatau tau dakṣiṇāpatham //
narmadādakṣiṇe kūle brāhmaṇānāṃ purottame

tasmin sthāne piturmahyaṃ paṃca putrā mayā saha //
jātāsteṣāmahaṃ ṣaṣṭhī kaniṣṭhā vidhavā'bhavam

yo'sau kaniṣṭhako bhrātā mama jyeṣṭhaśca paṃcamaḥ //
bāla eva gato deśaṃ dhanatṛṣṇāpralobhitaḥ

tasmingate'tha pitarau kāladharmamupeyatuḥ //
tīrthe'sminnasthipātārthamahaṃ sārthaiḥ sahāgatā

atra snānaparā nityaṃ devabrāhmaṇavandanam //
kurvantī vaśamāpannā āsāṃ yasyā mamedṛśam

āśritā kulaṭādharmaṃ kulanāśo mayā kṛtaḥ //
kuladvaye ca puruṣā ekaviṃśatisaṃkhyayā

nītā narakamatyugraṃ mayā pāpiṣṭhayā bhṛśam //
evaṃ sā tasya tatsarvaṃ kathayitvā tilottamā

ruroda susvaraṃ dīnā smṛtvā pūrvaṃ kulaṃ varam //
vilapya bahudhā rātrau saṃsmṛtya svaṃ viceṣṭitam

tasyā vilapitaṃ śrutvā strījanaḥ sa tadāgataḥ //
sāntvayāmāsa tāṃ bālāṃ ki bhadre ruditaṃ tava

etacchrutvā sa pāṃcālyo mūrcchito dharaṇīṃ gataḥ //
tāḥ striyastāṃ samāśvāsya pāṃcālyaṃ parivārya ca

taistairupāyairvividhairjīvayitvā ca taṃ naram //
labdhaprāṇaṃ tu taṃ dṛṣṭvā papracchurmohakāraṇam

tatastena savṛttāntaṃ kathitaṃ ca kulaṃ mahat //
tilottamāsahāyānāṃ strīṇāmagre savistaram

tataḥ sa vimanā jāto agamyāgamanena ca //
prāyaścitte matirabhūnnirviṇṇasya durātmanaḥ

brahmahā ca surāpaśca brāhmaṇo yadi jāyate //
prāyaścittaṃ vinirdiṣṭaṃ munibhirdehanāśanam

mātaraṃ gurupatnīṃ ca svasāraṃ putrikāṃ vadhūm //
gatvā tu praviśedagniṃ nānyā śuddhirvidhīyate

brahmaghnaśca surāpaśca strīghnaśca gurutalpagaḥ //
agamyāgamanaṃ kṛtvā eṣāṃ sa samatāmiyāt

iti śrutvā tu pāṃcālī jyeṣṭhabhrātarameva tam //
dvijebhyaḥ pradadau sarvamaṅgalagnaṃ vibhūṣaṇam

ratnaṃ vastraṃ dhanaṃ dhānyaṃ yatkiṃcittatra saṃsthitam //
tatsarvaṃ brāhmaṇebhyaśca dattvāśeṣaṃ dadau dhanam

kāliñjarasya bhūṣārthamārāmārthaṃ viśeṣataḥ //
kṛṣṇagaṅgodbhave tīrthe citāṃ kṛtvā vidhānataḥ

ātmanaśca viśuddhyarthaṃ prajajvāla hutāśanam //
iti niścitya tatraiva snātvā devaṃ praṇamya ca

paṃcālo'pi vidhānena namaskṛtya muniṃ gurum //
sumantuṃ ca mahābhāgamupaviśyāgrataśca saḥ

maraṇāyopayogyāni kṛtvā karmāṇi tatra ca //
māthurānsa samāhūya dattvā dānāni sarvaśaḥ

krītvā grāmāṃśca tatraiva brāhmaṇebhyo dadau tadā //
īśāvāsyaṃ japaṃ divyaṃ jāpakebhyaḥ śṛṇoti ca

tebhyo'pi pradadau dravyaṃ satrārthaṃ ca vibhāgaśaḥ //
aurdhvadehikabhāgārthaṃ kalpayitvā yathāvidhi

snātvā tīrthe ca kṛṣṇasya devaṃ dṛṣṭvā praṇamya ca //
kāliñjarasya pūjārthaṃ satrārthaṃ parikalpya ca

devālayaṃ ca tatraiva kṛtvā sandiśya sārthakān //
sumantoḥ pravarasyātha pādau jagrāha dharmavit

deva jñānaṃ ca te divyamadbhutaṃ lomaharṣaṇam //
agamyāgamanādeva pāpaṃ jātaṃ mama prabho

āgato'haṃ yadārabhya mathurāyāṃ tato guro //
bhaginyā saha saṃyoge jāto'yaṃ kulanāśakaḥ

tvayā nirmaladṛṣṭyā ca vīkṣito'haṃ purā mune //
kṛmayo mama gātrāttu nirgacchanto hi nityadā

kṛṣṇagaṃgāprabhāveṇa punarnirmalatāṃ gatam //
tatsarvaṃ hi tvayā dṛṣṭaṃ pṛṣṭaścāhaṃ punaḥ punaḥ

tatsatyaṃ mama sañjātamagamyāgamapātakam //
tatpāpasya viśuddhyarthaṃ dehatyāgaṃ karomi vai

anujñāṃ dehi bho svāmiṃstava pādau namāmyaham //
viśrāvya tasya tatpāpaṃ citāṃ dīpya ghṛtokṣitām

praveṣṭukāmaṃ tatrāgnau khe provācāśarīriṇī //
maivaṃ kārṣīḥ sāhasaṃ ca vipāpmānau yataśca vām

kasmādvā kasya santrāsānmaraṇe kṛtaniścayau //
yatra kṛṣṇasya saṃcāraḥ krīḍitaṃ ca yathāsukham

cakrāṅkitapadā tena sthānaṃ brahmasamaṃ śubham //
anyatra hi kṛtaṃ pāpaṃ tīrthamāsādya gacchati

tīrthe ca yatkṛtaṃ pāpaṃ vajralepo bhaviṣyati //
dvāvetau ca yathāvaśyaṃ gaṃgāsāgarasaṃgame

sakṛdeva naraḥ snātvā mucyate brahmahatyayā //
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni sarvāṇyevābhiṣecanāt

tatpaṃcatīrthasnānena samaṃ nāstyatra saṃśayaḥ //
ekādaśyāṃ ca viśrāntau dvādaśyāṃ saukare tathā

trayodaśyāṃ naimiṣe ca prayāge ca caturdaśīm //
kārttikyāṃ puṣkare caiva kārttikasya sitāsite

kāleṣveṣu naraḥ snātvā sarvapāpaṃ vyapohati //
mathurāyāṃ ca tīrthebhyo viśrāntaḥ paṃcatīrthake

asikuṇḍe sarasvatyāṃ tathā kāliñjarasya ca //
paṃcatīrthābhiṣekācca yatphalaṃ labhate naraḥ

kṛṣṇagaṃgā daśaguṇaṃ labhate ca dinedine //
jñānato'jñānato vāpi yatpāpaṃ samupārjitam

sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ cāpi mathurāyāṃ praṇaśyati //
varāheṇa purā cedaṃ pṛthivyai kathitaṃ śubham

tīrthānāṃ guṇamāhātmyaṃ mahāpātakanāśanam //
sarvadevamayo yo'sau sarvavedamayastathā

anantaścāprameyaśca yasya cānto na vidyate //
yasya śrotraikadeśe tu ākāśo leśamātrakaḥ

vilīno jñāyate naiva tasya devasya kā kathā //
tathā nayanayoḥ prānte tejo līnaṃ na dṛśyate

niḥśvāse ca vilīno'sau vāyurnaṣṭo na dṛśyate //
khurāgreṣu tathā līnāḥ samudrāḥ sapta ca prabhoḥ

dṛśyante svedasaṅkāśā nāmamātrā yathā purā //
romakūpāntare lagnā saśailavanakānanā

naṣṭā pṛthvī na labhyeta tasmāddevāttu ko'dhikaḥ //
so'tra tīrthaparitrāṇaṃ kurvandevaḥ svayaṃ prabhuḥ

varāhaḥ saṃsthitaḥ sākṣātpurāṇaṃ yena sūcitam //
pṛthivyāḥ sarvasandehān sphoṭayāmāsa yo'vyayaḥ

tasya sandarśanādeva sarvapāpavivarjitaḥ //
tatkṣaṇādeva jāyeta nātra kāryā vicāraṇā

navamyāṃ jyeṣṭha śuklasya snātvā gaṅgodake naraḥ //
sūkare tu trirātraṃ ca mānavo dīpadaḥ sakṛt

dattvā dānaṃ yathāśakti sarvapāpaiḥ pramucyate //
kāliñjare ca dvādaśyāṃ snātvā saṃpūjya devatām

dvādaśādityasaṅkāśo vimāne ca samāsthitaḥ //
viṣṇunā samanujñāto viṣṇuloke mahīyate

varāha uvāca //
evaṃ sukhadaśabdena devavāṇyā pracoditaḥ //
pāṃcālasaṃjñakastatra sumantuṃ paryapṛcchata

asmadguruḥ pitā tvaṃ ca brūhi kiṃ karavāṇi vai //
pāvakālambhanaṃ me syādutāho tīrthasevanam

trirātraṃ kṛcchrapārāka cāndrāyaṇamathāpi vā //
tava pādāṃkite vāpi sthitvā mokṣamavāpnuyām

ākāśabhāratī yattu tatsatyaṃ nānṛtaṃ kvacit //
mayā pratyakṣataḥ pūrvaṃ tava gātreṣu pātakam

dinedine ca snānātprāk pratigacchati nityaśaḥ //
āśrame tvaṃ sthitaścātra nirmalaśca śaśī yathā

tiṣṭhoparamitaḥ pāpādyāvatkālaṃ ca jīvasi //
iyaṃ tu bhaginī pāpādupāvṛttā satī param

sagatiśca vipāpā ca bhaviṣyati na saṃśayaḥ //
śrīvarāha uvāca //
evaṃ prabhāvastīrthasya mathurāyāṃ vasundhare

kṛṣṇagaṃgodbhavasyāpi tathā kāliñjarasya ca //
sūkarasya ca māhātmyaṃ yathā te varṇitaṃ purā

yaḥ śṛṇoti varārohe śraddhayā parayā yutaḥ //
paṭhati prātarevāpi na sa pāpena lipyate

saptajanmakṛtaṃ pāpaṃ tasya sarvaṃ vyapohati //
phalaṃ ca gośatasyāpi dattasya samavāpnuyāt//
amṛtatvaṃ ca labhate svargalokaṃ ca gacchati

iti śrīvarāhapurāṇe kṛṣṇagaṃgodbhavamāhātmyaṃ nāma ṣaṭsaptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ