Varaha Purana · Chapter 177

śrīvarāha uvāca//
śṛṇu cānyadvarārohe kṛṣṇasyānyadviceṣṭitam //
dvārakāṃ vasamānasya sāmbaśāpādikaṃ śṛṇu

sukhāsīnasya kṛṣṇasya putradārasutaiḥ saha //
āgato nāradastatra yadṛcchāgamano muniḥ//
pādyamarghyaṃ cāsanaṃ ca madhuparkaṃ sabhājanam//
gāṃ ca dattvā yathānyāyaṃ kṛtaṃ saṃvādamuttamam

/
ekānte prāpya kṛṣṇaṃ ca vijñaptimakarotprabhuḥ//
kṛṣṇa kiñcidvaktukāmastattvaṃ śṛṇu mahāmate////
sāmbanāmā tava yuvā putro vāgmī tu rūpavān//
spṛhaṇīyaḥ sadā kāntaḥ strījanasya sureśvaraḥ

etāstu varanāryo vai krīḍārthaṃ hi sureśvaraḥ/
devayonyo dadustubhyaṃ sahasrāṇi ca ṣoḍaśa

sāmbaṃ dṛṣṭvā ca sarvāsāṃ kṣubhyate ca manaḥ prabho //
etattu brahmaloke ca gīyate daivataiḥ svayam

tvatpriyārthaṃ samāyātaḥ kathituṃ te surottama //
śrūyate cārtha vidrūpaḥ śloko dvaipāyanena vai

kriyātaḥ svargavāsosti narakastadviparyayāt //
puṇyarūpaṃ tu yatkarma diśo bhūmiṃ ca saṃspṛśet

yāvatsa śabdo bhavati tāvatpuruṣa ucyate //
puruṣaścāvināśī ca kathyate śāśvato'vyayaḥ

narake puruṣaḥ prokto viparīto manīṣibhiḥ //
tasmātsāmbaṃ samāhūya tathā devīgaṇaṃ ca tam

āsaneṣūpaviṣṭānāṃ tāsāṃ kṣobhaṃ ca tattvataḥ //
lakṣayiṣyāmyahaṃ sarvaṃ satyaṃ cāsatyameva ca

tāvatsabhyāsanānyeva svāstīrya ca vibhāgaśaḥ //
sarvāstāstu samāhūya āsane copaveśya ca

paścātsāmbaḥ samāyātastasyāgre karasaṃpuṭam //
kṛtvā sthito muhūrtaṃ tu kimājñāpayasi prabho

dṛṣṭvā rūpamatīvāsya sāmbasyaiva varastriyaḥ //
cukṣubhuḥ sakalā devya kṛṣṇasyaiva tu paśyataḥ

uttiṣṭhataḥ priyāḥ sarvā gacchata svaniveśanam //
kṛṣṇavākyāttadā devyo jagmuḥ svaṃ svaṃ niveśanam

/
sāṃbastatraiva saṃtasthau vepamānaḥ kṛtāñjaliḥ //
sa kṛṣṇo nāradaṃ vīkṣya lajjayāvāṅmukho'bhavat

kṛṣṇastu kathayāmāsa nāradāya savistaram //
strīsvabhāvaṃ caritraṃ ca āścaryaṃ pāpakārakam

kṣaṇo nāsti raho nāsti nāsti kṛtye vibhāvanā //
tena nārada nārīṇāṃ satītvamupajāyate

ekavāsāstathā gaurī śyāmā vā varavarṇinī //
madhyaṃ gatā pragalbhā ca vayo'tītāstathā striyaḥ

surūpaṃ puruṣaṃ dṛṣṭvā kṣaranti munisattama //
svabhāva eṣa nārīṇāṃ sāṃbasya śṛṇu kāraṇam

atīva mānī tejasvī dhārmiko'tiguṇānvitaḥ // rūpakāraṇamuddiśya gataḥ kṣobhaṃ kathañcana

nāradastvevamevaṃ ca pratipūjya harervacaḥ //
antarajña uvācedaṃ sāṃbaśāpakaraṃ tathā

yathā ekena cakreṇa rathasya na gatirbhavet //
puruṣāsvādanāccaivaṃ kṣaranti satataṃ striyaḥ

puṃsaḥ sudṛṣṭipātena kṛtakṛtyā bhavanti tāḥ //
pradyumnaṃ vīkṣya nāryastu lajjāmāpuḥ supuṣkalām

sāṃbaṃ dṛṣṭvaiva tāḥ sarvā anaṅgena prapīḍitāḥ //
uddīpanavibhāvo'yaṃ tāsāṃ gandhādikaṃ yathā

tasmātsāṃbastu duṣṭātmā tava strīṇāṃ vināśakṛt //
satyaloke pravādo yastava jāto duratyayaḥ

mayā śrutastu lokebhyo brahmarṣibhyo muhurmuhuḥ //
sāṃbatyāgātpramārṣṭuṃ tvamayaśaḥ kulanāśakam

tvamihārhasyameyātmanmayā nu kathitaṃ hitam //
ityuktvā vacanaṃ tatra nārado maunamāsthitaḥ

kṛṣṇaḥ śaśāpa sāṃbaṃ tu virūpatvaṃ bhaviṣyati //
śāpayuktaḥ sa sāṃbastu kuṣṭhayukto'bhavatkṣaṇāt

śarīrāttu galadraktaṃ pūtigandhayutaṃ sadā //
paśuvatkartito yastu tadvaddeho'sya dṛśyate

tatastu nāradenaiva sāmbaśāpavināśakaḥ //
samādiṣṭo mahāndharma ādityārādhanaṃ prati

sāṃba sāṃba mahābāho śṛṇu jāṃbavatīsuta //
pūrvācale ca pūrvāhne udyantaṃ tu vibhāvasum

namaskuru yathānyāyaṃ vedopaniṣadādibhiḥ //
tvayoditaṃ raviḥ śrutvā tuṣṭiṃ yāsyati nānyathā

sāṃba uvāca //
agamyagamanātpāpādvyāpto yaḥ puruṣo bhavet //
tasya devaḥ kathaṃ tuṣṭo bhaviṣyati sa vai mune

nārada uvāca //
bhaviṣyatpurāṇamiti tava vādādbhaviṣyati //
brahmaloke paṭhiṣyāmi brahmaṇo'gre tvahaṃ sadā

sumanturmarttyaloke ca manoḥ prakathayiṣyati //
sāṃba uvāca //
kathaṃ pūrvācale gatvā māṃsapiṇḍopamaḥ prabho

tvatprasādānmahadduḥkhaṃ prāptastvahamakalmaṣaḥ //
nārada uvāca //
yathodayācale devamārādhya labhate phalam

mathurāyāṃ tathā gatvā ṣaṭsūrye labhate phalam //
madhyāhne ca tathā devaṃ phalapriyamakalmaṣam

mathurāyāṃ ca madhyāhne madhyandina ravau tathā //
astaṅgate tathā devaṃ sadyo rājyaphalaṃ bhavet

mathurāyāṃ tathā puṇyamudayāstaṃ raverjapan //
madhyāhne prayato vāgbhiḥ japanmucyeta pātakāt

kṛṣṇagaṅgodbhave snātvā sūryamārādhya yatnataḥ //
sarvapāpavinirmuktaḥ kuṣṭhādibhyo vimucyate

śrīvarāha uvāca //
tataḥ sāmbo mahābāhuḥ kṛṣṇājñapto yayau purīm //
mathurāṃ muktiphaladāṃ raverārādhanotsukaḥ

nāradoktena vidhinā sāṃbo jāṃbavatīsutaḥ //
ṣaṭsūryānpūjayāmāsa udayantaṃ divākaram

kṛtvā yogena cātmānaṃ sāṃbasyāgre ravistadā //
varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te madvratakhyāpanāya ca

yastoṣito nāradena tadvadasva mamāgrataḥ //
sāṃba paṃcāśakaiḥ ślokervedagṛhyapadākṣaraiḥ

yaḥ stuto'haṃ tvayā vīra tena tuṣṭo'smi te sadā //
spṛṣṭo devena sarvāṅge tatkṣaṇāddīptasacchaviḥ

vyaktāṃgāvayavaḥ sākṣāddvitīyo'bhūdraviryathā //
madhyāhne yājñavalkyasya yajñaṃ mādhyandinīyakam

adhyāpayatsāṃbayuto ravirmadhyandino'bhavat //
vaikuṇṭhapaścime pārśve tīrthaṃ mādhyandinīyakam

snātvā madhyandinaṃ dṛṣṭvā sarvapāpaiḥ pramucyate //
udayāste tato devaḥ sāṃbena sahito virāṭ

sāyāhne kṛṣṇagaṃgāyā dakṣiṇe saṃsthitastadā //
tatra dṛṣṭvā tu sāyāhne ravimastodayaṃ prabhum

sarvapāpaviśuddhātmā paraṃ brahmādhigacchati //
śrīvarāha uvāca //
evaṃ sāṃbasya tuṣṭena madhyāhne tu nabhastalāt

dvidhākṛtātmayogena sāṃbakuṣṭhamapohitam //
sāmbaḥ prakhyātatīrthe tu tatraivāntaradhīyata

sāṃbastu saha sūryeṇa rathasthena divāniśam //
raviṃ papraccha dharmātmā purāṇaṃ sūryabhāṣitam

bhaviṣyamiti vikhyātaṃ khyātaṃ kṛtvā punarnavam //
sāṃbaḥ sūryapratiṣṭhāṃ ca kārayāmāsa tattvavit

udayācalamāśritya yamunāyāśca dakṣiṇe //
madhye kālapriyaṃ devaṃ madhyāhne sthāpya cottamam

mūlasthānaṃ tataḥ paścādastamānācale ravim //
sthāpya trimūrttiṃ sāṃbastu prātarmadhyāparāhṇikam

mathurāyāṃ tathā caikaṃ sthāpya sāṃbo vasundhare //
svanāmnā sthāpayāmāsa purāṇavidhinā svayam

evaṃ sāṃbapuraṃ nāma mathurāyāṃ kuleśvaram //
rathayātrāṃ tathā kṛtvā raviṇā kathitā yadā

māghamāsasya saptamyāṃ divyaṃ sāṃbapuraṃ narāḥ //
rathayātrāṃ prakurvanti sarvadvandvavivarjitāḥ

gacchanti tatpadaṃ śāntaṃ sūryamaṇḍalabhedakam //
etatte kathitaṃ devi sāṃbaśāpasamudbhavam

pāpapraśamanākhyānaṃ mahāpātaka nāśanam

iti śrīvarāhapurāṇe sāmbavacanatrayasūryapratiṣṭhānaṃ nāma saptasaptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ