Varaha Purana · Chapter 174

śrīvarāha uvāca//
punaranyatpravakṣyāmi mahāpātakanāśanam //
saṃgamasya prabhāvaṃ hi pāpināmapi muktidam

atraiva śrūyate pūrvaṃ brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥ //
mahānāmeti vikhyātaḥ sthito'sau vanamāśritaḥ

svādhyāyayukto home ca nityayuktaḥ saḥ yogavit //
japahomaparo nityaṃ svakālaṃ kṣapate ca saḥ

evaṃ karmāṇi kurvansa brahmalokajigīṣayā//
bahūnyabdānyatītāni brāhmaṇasya vane tadā

tasya buddhiriyaṃ jātā tīrthābhigamanaṃ prati//
punastīrthajalairetatkṣālayāmi kalevaram

prayāto vidhivatsākṣāt sūryasyodayanaṃ prati //
asikuṇḍāditaḥ kṛtvā dakṣiṇāṃ koṭikāṃ tataḥ

tathā cottarakoṭyāṃ tu tathā manmāthuraṃ ca yat //
krameṇa sarvatīrthāni snātvā māmapi puṣkaram

gatvā sarvāṇi tīrthāni snātvā pūto bhavāmyaham //
iti kṛtvā mathurāyā nirjagāmātha sa dvijaḥ

kṛtapūjānamaskāraḥ adhvānaṃ pratyapadyata //
adhvaprapanno hyadṛśatpaṃcapretānsubhīṣaṇān

araṇye kaṇṭakavṛte nirjane śabdavarjite //
tāndṛṣṭvā vikṛtākārānatitīvrabhayaṅkarān

īṣaduttrastahṛdayastiṣṭhadunmīlya cakṣuṣī //
ālambya sa tato dhairyaṃ trāsamutsṛjya dūrataḥ

papraccha madhurālāpaḥ ke yūyaṃ raudramūrttayaḥ //
bhavantaḥ karmaṇā kena duṣkṛtena bhayāvahāḥ

ekasthānātsadā yūyaṃ prasthitāḥ kutra vā sadā //
pretā ūcuḥ //
kṣutpipāsāturā nityaṃ bahuduḥkhasamanvitāḥ

durbuddhyā ca vṛtāḥ sarve hīnajñānā vicetasaḥ //
na jānīmo diśaṃ kācidvidiśaṃ cāpi cādhvani

nāntarikṣaṃ mahīṃ cāpi jānīmo divasaṃ tathā //
yadetadduḥkhamāpannaṃ sukhodarkaphalaṃ bhavet

aprakāmamidaṃ bhāti bhāskarodayanaṃ prati //
ahaṃ paryuṣito nāma paraḥ sūcīmukhastataḥ

śīghrago rodhakaścaiva paṃcamo lekhakastathā //
brāhmaṇa uvāca //
pretānāṃ karmajātānāṃ nāmnāṃ vai sambhavaḥ kutaḥ

kiṃ tatkāraṇametaddhi yūyaṃ sarve sanāmakāḥ //
preta uvāca //
ahaṃ svādu sadāśnāmi dadmi paryuṣitaṃ dvije

etatkāraṇamuddiśya nāma paryuṣitaṃ dvija //
sūcītā bahavo'nena viprāścānnādikāṃkṣiṇaḥ

etatkāraṇamuddiśya paraḥ sūcīmukhastataḥ //
samarthito dvijenaiva śīghraṃ yāti yato hi saḥ

etatkāraṇamuddiśya śīghragastena socyate //
eko gṛhasya madhye tu bhuṅkte dvijabhayena hi

samāruhyodvignamanā rodhakastena cocyate //
maunenāpi sthito nityaṃ yācito'pi likhenmahīm

asmākamapi pāpiṣṭho lekhakastena nāma vai //
madena lekhako yāti rodhakastu hyavākchirāḥ

śīghragaḥ paṅgutāṃ prāptaḥ paraṃ sūcīmukhastataḥ //
uṣitaḥ kevalagrīvo lambauṣṭho vai mahodaraḥ

bṛhadvṛṣaṇaśuṣkāṅgaḥ pāpādeva prajāyate //
etatte sarvamākhyātamātmavṛttānta sambhavam

yadi te śravaṇe śraddhā pṛccha cānyadyadicchasi //
brāhmaṇa uvāca //
ye jīvā bhuvi tiṣṭhanti sarva āhārajīvinaḥ

yuṣmākamapi cāhāraṃ śrotumicchāmi tattvataḥ //
pretā ūcuḥ //
śṛṇu cāhāramasmākaṃ sarvabhūtadayāpara

yacchrutvā nindase nityaṃ bhūyo bhūyaśca nityaśaḥ //
śleṣmamūtrapurīṣeṇa yoṣitāṃ ca samantataḥ

gṛhāṇi tyaktaśaucāni pretā bhuñjanti tatra vai //
balimantravihīnāni dānahīnāni yāni ca

guravo naiva pūjyante strījitāni gṛhāṇi ca //
yāni prakīrṇabhāṇḍāni prakīrṇoccheṣaṇāni ca

nityaṃ ca kalaho yatra pretā bhuñjanti tatra vai //
apātre pratidattāni vidhihīnāni yāni ca //
ninditānāṃ dvijātīnāṃ jugupsitakulodbhave

jātānāṃ vihitānāṃ ca duṣkṛtaṃ karma kurvatām //
tebhyo dattaṃ tadasmākamupatiṣṭhati bhojane

etatpāpataraṃ cānyadbhojanaṃ duṣṭakarmiṇām //
nirviṇṇāḥ pretabhāvena pṛcchāmaḥ sudṛḍhavrata

preto yathā na bhavati tathā brūhi tapodhana //
brāhmaṇa uvāca //
ekarātratrirātreṇa kṛcchracāndrāyaṇādibhiḥ

vratairabhyudyataḥ pūto na preto jāyate naraḥ //
miṣṭānnapānadātā ca satataṃ śraddhayānvitaḥ

yatīnāṃ pūjako nityaṃ na preto jāyate naraḥ //
trīnadbhiḥ paṃca caikaṃ vā pratinityaṃ tu poṣayet

sarvabhūtadayāluśca na preto jāyate naraḥ //
devātithiṣu pūjāsu gurupūjāsu nityaśaḥ

rato vai pitṛpūjāyāṃ na preto jāyate naraḥ //
jitakrodho hyamātsaryastṛṣṇāsaṅgavivarjitaḥ

kṣamāyukto dānaśīlo na preto jāyate naraḥ //
ekādaśīṃ sitāṃ kṛṣṇāṃ saptamīṃ vā caturdaśīm

upavāsaparo nityaṃ na sa preto'bhijāyate //
gāṃ brāhmaṇaṃ ca tīrthāni parvatāṃśca nadīstathā

devāṃśca vandate nityaṃ na preto jāyate hi saḥ //
pretā ūcuḥ //
tvattastacchrutamasmābhiryo na preto'bhijāyate

pretastu jāyate kena tadvada tvaṃ mahāmune //
vipra uvāca //
śūdrānnena tu bhuktena brāhmaṇo mriyate yadi

tenaiva codarasthena sa preto jāyate dhruvam //
nagnakāpālipāṣaṇḍasaṅgatāsanabhojanaiḥ

manuṣyaḥ pretatāṃ yāti sparśena sutarāṃ tathā //
pūrvapuṇyaṃ vinaśyettu preto bhavati nityaśaḥ

pāṣaṇḍāśramasaṃsthaśca madyapaḥ pāradārikaḥ //
vṛthāmāṃsarato nityaṃ sa ca preto'bhijāyate

devasvaṃ brāhmaṇasvaṃ ca gurordravyaṃ harettu yaḥ //
kanyāṃ dadāti śulkena sa ca preto'bhijāyate

mātaraṃ pitaraṃ bhrātṛbhaginyau ca striyaṃ sutam //
aduṣṭānyastyajetso'pi preto bhavati ca dhruvam

ayājyayājanāccaiva yājyānāṃ parivarjanāt //
rato vā śūdrasevāyāṃ sa preto jāyate naraḥ

brahmahā ca kṛtaghnaśca goghno vai pañcapātakī //
bhūmikanyāpahartā ca sa preto jāyate naraḥ

gurordharmmopadeṣṭuśca nityaṃ hitamabhīpsataḥ //
na karoti vacastasya sa preto jāyate naraḥ

asadbhyaḥ pratigṛhṇāti nāstikebhyo viśeṣataḥ //
sa pāpo jāyate preta āhārādivivarjitaḥ

pretā ūcuḥ //
ya etatkarma kurvanti mūḍhā'dharmaparāyaṇāḥ //
viruddhakāriṇaḥ pāpāsteṣāṃ kāṃcidgatiṃ vada

brāhmaṇa uvāca //
ye dharmavimukhā mūḍhā dayādānavivarjitāḥ //
teṣāṃ gatirbhavedekā mathurāyāntu saṅgame

śravaṇadvādaśīyoge māsi bhādrapade tathā //
vāmanaṃ tatra devaṃ tu pūjayejjuhuyāttathā

suvarṇamannaṃ vastraṃ ca cchatropānatsusaṃyutam //
tatra snāto pitṝṃstarpya dattvā karakameva ca

na te pretā bhaviṣyanti mārgastho yo namasyate //
vimānavaramāruhya viṣṇulokaṃ sa gacchati

tatra tīrthe naraḥ snāto hṛṣṭapuṣṭo yathāśrutaḥ //
dhyātaśca kīrttito vāpi tena gaṅgāvagāhitā

tīrthasyaiva tu māhātmyaṃ preto bhūtvā śṛṇoti yaḥ //
tasyākṣayapadaṃ viṣṇorbhavatīti mayā śrutam

pretā ūcuḥ //
asmākaṃ vada kalyāṇa vratasyāsya vidhiṃ param //
yena vai kriyamāṇena pretatvāttu vimucyate

brāhmaṇa uvāca //
evameva vratasyāsya vidhānaṃ karmasaṃhitam //
purāṇaṃ kathitaṃ rājñe māndhātre pṛcchate purā

vasiṣṭhena mahābhāgāḥ śṛṇudhvaṃ kathayāmyaham //
pretānāṃ mokṣaṇaṃ puṇyaṃ gatipravaradāyakam

māsi bhādrapade śuddhā dvādaśī śravaṇānvitā //
tasyāṃ dattaṃ hutaṃ snānaṃ sarvaṃ lakṣaguṇaṃ bhavet

saṅgame ca punaḥ snātvā pūjayitvā tu vāmanam //
kalaśaṃ vidhinā dattvā tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu

kapilānāṃ śataṃ dattvā hiraṇyopaskarāñcitam //
tena yatphalamāpnoti taddvādaśyāmakhaṇḍitam

rākṣasatvaṃ na gacchettu śravaṇadvādaśīvratāt //
svarge ca vasate tāvadyāvadindrāścaturdaśa

tataḥ svargātparibhraṣṭo brāhmaṇo vedapāragaḥ //
jātismaro mahāyogī mokṣamārgaparāyaṇaḥ

dhyānayuktena bhāvena mukto yātyapunarbhavam //
kanakaṃ ca susaṃpītaṃ sānnaṃ ratnasamanvitam

yathālābhopapannena sauvarṇo vāmanaḥ kṛtaḥ //
upānacchatrasaṃyukto vidhimantrapuraḥsaraḥ

kṛtvā ca vidhivattasya snānapūjādikaṃ naraḥ //
mantraistathāvidhairhomairbrāhmaṇaṃ copapādayet

āgaccha varadānanta śrīpate madanugrahāt //
sarvagopi nijāṃśena sthānametadalaṅkuru

(āvāhanam)
yattvaṃ nakṣatrarūpeṇa davādaśyāṃ nabhasi sthitaḥ //
tannakṣatramahaṃ vande manovāñchitasiddhaye

( nakṣatram)
namaḥ kamalanābhāya kamalālaya keśava //
( snānam )
amūrtte sarvatovyāpinnārāyaṇa namo'stu te

sarvavyāpinjagadyone namaḥ sarvamayācyuta //
( pūjā)
śravaṇadvādaśīyoge pūjāṃ gṛhṇīṣva keśava

dhūpo'yaṃ devadeveśa śaṃkhacakragadādhara //
(dhūpaṃ) acyutānanta govinda vāsudeva namo'stu te

tejasā sarvalokāśca vivṛtāḥ santu te'vyayāḥ //
( dīpam)
tvaṃ hi sarvagataṃ tejo janārdana namo'stu te

aditergarbhamādhāya vairocaniśamāya ca //
tribhiḥ kramairjitā lokā vāmanāya namo'stu te

(naivedyam)
devānāṃ sammataścāpi yogināṃ paramāṃ gatiḥ //
jalaśāyī jagadyone arghyaṃ me prati gṛhyatām

( arghyam)
havyabhugghavyakarttā tvaṃ hotā havyaṃ tvameva ca //
sarvamūrtte jagadyone namaste keśavāya ca

(iti svāhā homaḥ)
hiraṇyamannaṃ tvaṃ deva jalavastramayo bhavān // ( dakṣiṇām)
upānacchatradānena prīto bhava janārdana

( chatrādidānam)
parjanyo varuṇaḥ sūryaḥ salilaṃ keśavaḥ śivaḥ //
agnirvaiśravaṇo devaḥ pāpaṃ haratu me'vyayaḥ

( vāmanastutim)
annaṃ prajāpatirviṣṇurudracandrendrabhāskarāḥ //
annaṃ tvaṣṭā yamo'gniśca pāpaṃ haratu me'vyayaḥ

( karakadānaṃ)
vāmano buddhidātā ca dravastho vāmanaḥ svayam //
vāmanastārakobhābhyāṃ vāmanāya namo'stu ye

( yajamānaḥ)
vāmanaṃ pratigṛhṇāmi vāmano me prayacchati //
vāmanastārakobhābhyāṃ vāmanāya namo namaḥ

( dvijaḥ pratigrahītā)
kapilāṅgeṣu tiṣṭhanti bhuvanāni caturdaśa //
dattvā kāmadughāṃ lokā bhavanti saphalā nṛṇām

( godānaṃ)
mama pāpacchide tubhyaṃ devagarbha supūjita //
mayā visarjito deva sthānamanyadalaṅkuru

(visarjanam)
evaṃ vidvāṃstu dvādaśyāṃ yo naraḥ śraddhayānvitaḥ //
yatra tatra nabhasye tu kṛtvā phalamavāpnuyāt

brāhmaṇa uvāca //
yastu sārasvate tīrthe yamunāyāśca saṅgame //
karoti vidhinānena tasya puṇyaṃ śatottaram

mayāpi śraddhayā caitatkālaṃ tīrthasya sevanam //
kṣetrasaṃnyāsarūpeṇa kṛtabhaktisamanvitam

yena yūyaṃ na śaktā māṃ bādhituṃ pāpakarmiṇaḥ //
śravaṇadvādaśīyoge vrataṃ tithisamanvitam

tāvadvrataṃ tu karttavyaṃ yāvadekaṃ kṣayaṃ vrajet //
tīrthasyaiva prabhāvo hi pratyakṣamiha dṛśyate

śravaṇādvo gatiḥ sākṣātsādhu lakṣyāmi cā'dhunā //
śrīvarāha uvāca //
evaṃ bruvati vipre tu ākāśe dundubhisvanaḥ //
puṣpavṛṣṭirbhuvyapataddevairmuktā sahasraśaḥ

pretānāṃ tu vimānāni āgatāni samantataḥ //
devadūta uvācedaṃ pretānāṃ śṛṇvatāṃ tadā

asya viprasya sambhāṣātpuṇyasatkīrttitena ca //
pretabhāvavimuktāḥ stha tīrthasya śravaṇādapi

tasmātsarvaprayatnena satā sambhāṣaṇaṃ varam //
karttavyastīrthabhāvaśca vratabhāvaśca mānase

tīrthābhiṣekipuruṣādyathā teṣāṃ durātmanām //
pretānāmakṣayaḥ svargaḥ sarasvatyāśca saṅgamāt

prāptaṃ tīrthaprabhāvasya śravaṇānmuktidaṃ phalam //
tilakaṃ sarvadharmāṇāṃ paṃcapretatvamuktidam

yaḥ paṭhetparayā bhaktyā śṛṇuyādbhaktitatparaḥ //
karoti śraddhayā yukto na preto jāyate naraḥ

piśācasaṃjñakaṃ nāma tīrthaṃ trailokyaviśrutam //
yasya śravaṇamātreṇa na preto jāyate naraḥ

iti śrīvarāhapurāṇe madhu० mā० sarvatīrthe yamunāsaṃgamaprabhāvonāma catuḥsaptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ