Varaha Purana · Chapter 172

śrīvarāha uvāca //
gokarṇastu tathā cakre tasminnāyatane śubhe //
prathame'hni yathā kṛtyamevameva trayodaśa

tā devyo nṛtyagīteṣu kuśalāścāgame'bhavan //
surūpāśca svalaṃkārā ramayanti dinedine

gokarṇaḥ sarvabhāvena gṛhaṃ vismṛtavānasau //
tathaikadā sa gokarṇastā devyaśca hataujasaḥ

vivarṇaṃ vadanā dīnā bhagnālaṃkāravāsasaḥ //
hīnāṃgā luṃcitaśiraḥ keśapakṣmanakhādayaḥ

dṛśyante vikṛtākārāḥ savraṇā rudhirasravāḥ //
tā dṛṣṭvā'tīvaduḥkhārttāścakre manasi vedanām

aputrasya gatirnāsti svargo naiva ca naiva ca //
mama saṅgādimā devyo daśamīṃ ca daśāṃ gatāḥ

evaṃ jñātvā sa papraccha tāsāṃ rūpaviparyayam //
kathayadhvaṃ mahābhāgāḥ kimetadrūpavyatyayam

devya ūcuḥ //
apraṣṭavyaṃ mahābhāga daivaḥ sarveṣu kāraṇam //
kālātmakaḥ sa bhagavānbhujyate sukṛtaṃ yataḥ

sa eva nityakālaṃ ca pṛcchati sma taduttaram //
duḥkhārttasya sudīnasya na jalpantyatiduḥkhitāḥ

niścayārthaṃ punaḥ so'tha gokarṇastāḥ praṇamya ca //
pṛcchatyāgraharūpeṇa niścayaṃ vindate yathā

yadi gopyaṃ mamārttasya vairūpyaṃ kathayiṣyatha //
agādhe dustare prāṇāṃstyakṣyāmyadya suduḥkhitaḥ

evamukte tadā tāsāṃ madhye ekā'bravīdidam //
duḥkhaṃ tasya samākhyeyaṃ yo vināśayate rujam

śṛṇu vatsa vadiṣye'haṃ virūpakaraṇaṃ yathā //
asmākaṃ ca samutpannamekacitto'vadhāraya

āste madhupurī ramyā nṛṇāṃ muktipradāyinī //
ayodhyādhipatirvīraścaturaṅgabalānvitaḥ

cāturmāsyaṃ tīrthasevī sa gato bhaktipūrvakam //
viṣṇordevasya cāgāraṃ pañcasaṃkhyāsamanvitam

ārāmavāṭikāḥ śubhrāḥ prākāravaraveṣṭitāḥ //
kūpaprāvarttakopetāḥ puṣpajātyaḥ suvāsitāḥ

phalavanto drumāstasminsarvarttusumanoharāḥ //
tasyābhyāśe sa rājarṣiścakārāvāsamuttamam

sevakairnāśitaḥ sarvaṃ ārāmaḥ saphaladrumaḥ //
prākāraparikhā caiva sthaṇḍilapratimā kṛtā

bahudhā vāryamāṇaistu pāpabuddhisamāśritaiḥ //
evaṃ tena kṛtaṃ tatra so'pi daivavaśaṅgataḥ

pañjarastho yathā siṃhaḥ ko'smāṃstrātā bhavediti //
pidhāyāñjalinā vaktramaśruklinnastanāntarā

rurodoccaiḥ svaraṃ dīnā hā kaṣṭamiti jalpatī //
sarvāsāṃ rudatīnāṃ ca kurarīṇāmiva svanaḥ

śrūyate bahudhākāro gokarṇo'pyatiduḥkhitaḥ //
ekaikasyāstu cakre'sau mūrdhnā pādābhivandanam

prāñjalirdīnayā vācā sāntvayāmāsa tāḥ śanaiḥ //
prāptasaṃjñāstu tāḥ sarvāḥ gokarṇo'pyāha susvanaḥ

bhavitā yadi tatrāhaṃ rājānaṃ taṃ nivārayam //
kiṃ kariṣyāmi daivena samartho'pyavasāditaḥ

ityuktamātre vacane tāḥ sarvā labdhacetasaḥ //
aikyabhāvena tāḥ sarvāḥ papracchurvaṇijaṃ prati //
kastvaṃ kathaya kasmācca sthānādyattvamihāgataḥ

gokarṇa uvāca //
gokarṇo'haṃ sucārvāsyaḥ sukapolo 'bravīnmayā //
pūrvaṃ dṛṣṭā bhavatyo vai cārvaṃgyaścārulocanāḥ

idānīṃ malinā jātā mama śokavivarddhanāḥ //
kathayadhvaṃ mamātmānamatra hetumanantaram

jyeṣṭhā sovāca tasyāgre puṣpajātyā svalaṃkṛtāḥ //
vayamārāmasaṃsthāśca svāminā paripālitāḥ

hṛdyaveṣāḥ sucārvaṃgyaḥ puṣpavṛddhiratāḥ tadā //
pūrvaṃ draṣṭāḥ surūpāśca viparyayamatho śṛṇu

rājalokaiḥ pīḍitāśca cchedanonmūlanena ca //
pīḍitā bhṛśamudvignāstenedānīṃ sakalmaṣāḥ

puṣpamālāvihīnāśca mūlaskandhāvaśeṣitāḥ //
evaṃvidhāśca saṃbhūtā naṣṭasaṃjñāḥ sthitā vayam

yo devastatra pāṣāṇo mṛtpiṇḍeṣṭakayantritaḥ //
so'tra sattvamayaḥ sākṣī tasya puṇyasya karmaṇi

puṇyaṃ sodakapūrṇo'yaṃ tasyārāmasya secakam //
saraścotpalapūrṇaṃ ca kalahaṃsairyutaṃ sadā

ye ca vṛkṣāḥ phalopetāste sauvarṇāśca sattama //
etā rakṣanti satatamārāmaṃ sukhadaṃ nṛṇām //
tasyā nāśādyathā no'tra jāteyaṃ ca virūpatā

gokarṇa uvāca //
ārāmakartuḥ kiṃ cātra phalaṃ bhavati yādṛśam //
karaṇātkūpadevānāṃ tasya puṇyaphalaṃ vada

jyeṣṭhovāca //
iṣṭāpūrttaṃ dvijātīnāṃ prathamaṃ dharmasādhanam //
iṣṭena labhate svargaṃ pūrtte mokṣaṃ ca vindati

vāpīkūpataḍāgāni devatāyatanāni ca //
patitānyuddharedyastu sa pūrttaphalamaśnute

bhūmidānena ye lokā godānena ca kīrttitāḥ //
te lokāḥ prāpyate puṃbhiḥ pādapānāṃ prarohaṇe

aśvatthamekaṃ picumandamekaṃ nyagrodhamekaṃ daśa puṣpajātīḥ //
dve dve tathā dāḍimamātuliṃge paṃcāmraropī narakaṃ na yāti

yathā suputraḥ kulamuddhareddhi yathā'tikṛcchrānniyamaprayatnāt //
tathā'tra vṛkṣāḥ phalapuṣpabhūtāḥ svaṃ svāminaṃ narakāduddharanti

gokarṇa uvāca //
indhanārthaṃ yadānītamagnihotraṃ taducyate //
chāyāviśrāmapathikaiḥ pakṣiṇāṃ nilayena ca

patramūlatvagādyaiśca auṣadhārthaṃ tu dehinām //
upakurvanti vṛkṣasya paṃcayajñaḥ sa ucyate

gṛhakṛtyāni kāṣṭhāni kṣudrajantugṛhāstathā //
yatra nirvarttanaṃ proktaṃ bhikṣā patraiḥ samīkṛtā

phalanti vatsare madhye dvivāraṃ śakunādayaḥ //
sāṃvatsaraṃ piturmāturupakāraṃ phalaiḥ kṛtam //
evaṃ putrasamāropā evaṃ tattvavido viduḥ

śrīvarāha uvāca //
evamuktastayā devyā mālatyā puṣpajātayā //
hā kaṣṭaṃ kathamityeva mumoha ca papāta ha

tābhirāśvāsito dhīmānsasaṃjño vāriṇokṣitaḥ //
ātmānaṃ kathayāsmākaṃ yasmācca tvamupāgataḥ

gokarṇa uvāca //
vṛddhau ca mātāpitarau sādhu bhāryācatuṣṭayam //
mathurāyāṃ mamaivatadudyānaṃ devatāgṛham

yadi tatra gataścāhaṃ pitṛrājñostu sannidhau //
imāmāpadamāpannā yūyaṃ tadvai nivedaye

jyeṣṭhā provāca neṣyāmi yadi te rocate'nagha //
adyaiva mathurāṃ devīmavekṣyāmo'dhigamyatām

vimānapratimākāraṃ yānamāruhya satvaraḥ //
divyānīmāni ratnāni bhūṣaṇāni phalāni ca

gṛhṇīṣvopāyanaṃ rājñe tasmai tvaṃ dehyanarghyakam //
āruhya sa tathetyuktvā namaskṛtya hariṃ ca tāḥ

utpapāta tataḥ sthānādyatra rājā vyavasthitaḥ //
rājñe nivedayāmāsa ratnāni subahūni ca

rājā darśanamātreṇa santuṣṭaḥ sobravīdidam //
svāgataṃ te mahābhāga saṃmānya paripūjya ca

arddhāsane kṛtaḥ prītyā ratnado dhanado yathā //
asmātsthānādidānīñca apasarpya kṣaṇāntare

āścaryaṃ darśayiṣyāmi kathayiṣyāmi cāpi bhoḥ //
sa tatheti pratiśrutya senāpatimuvāca ha

muhūrttārddhādyathā yāti sainyaṃ tacca tathā kuru //
kṣipraṃ tatpratipadyasva na kālo'tyabhyagādyathā

kṛtaṃ tena tathā sarvaṃ yathā rājñā hi bhāṣitam //
tā devyo divyarūpāśca vimānakṛtarūpakāḥ

sādhu sādhviti gokarṇaṃ praśaśaṃsuḥ punaḥ punaḥ //
varaṃ dattvā yathākāmaṃ svastītyuktvā divaṃ yayuḥ

gokarṇastu tadācakṣe tatsarvaṃ nṛpateḥ sukhī //
sarvaṃ taccātmacaritaṃ pūrttadharmasya yat phalam

rājñā tasmai pradattāśca grāmāścaiva purāṇi ca //
vastrāṇi ca gajāścaiva vājino'nyadhanaṃ bahu

āścaryaṃ paramaṃ dharmamārāmasya mahat phalam //
śrutvā sarvaṃ cakārāsau sārvabhaumo mahīpatiḥ

iti śrīvarāhapurāṇe gokarṇamāhātmye dvisaptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ