Varaha Purana · Chapter 171
śrīvarāha uvāca //
śukaṃ gṛhya tataḥ sthānātprasthito mathurāṃ purīm //
praviśya gṛhya tatpuṇyaṃ mātāpitrostadarpitam
śukasya caritaṃ sarvaṃ nivedya ca mahāmatiḥ //
evaṃ nivasatastasya bahuvarṣāṇi tatra vai
sukhaṃ prāptaṃ mataṃ cāpi vyavahāre ca pūjane //
evaṃ nivasatastasya dravyaṃ śeṣamajāyata
punastatraiva gamane vaṇigbhāve matirgatā //
samudrayāne ratnāni mahāmaulyāni sādhubhiḥ
ānayiṣye bahūnyatra sārdhaṃ ratnaparīkṣakaiḥ //
evaṃ niścitya manasā mahāsārthapuraḥsaraḥ //
samudrayāyibhirlokaiḥ saṃvidaṃ procya nirgataḥ
peyāhāra samāhāraṃ kṛtvā kṛtyavidārthakam //
śukaṃ gṛhītvā prasthānamakarotpuṇyavāsare
mātāpitroḥ śubhā vāco gṛhītvā devatāgṛhe //
bhāryāṇāṃ devakāryaṃ ca vāṭikāyāśca poṣaṇam
pituḥ śuśrūṣaṇaṃ coktvā sarvaṃ yūyaṃ kariṣyatha //
yathāyogaṃ yathākālaṃ yathākṛtyaṃ yathā ca yat
bhavatībhiśca kṛtyaṃ me karaṇīyaṃ yathā tathā //
sandiśya bhāryāḥ suśroṇīrdevaṃ dṛṣṭvā prasādya ca
bhāryābhiḥ samanujñāto yānapātraṃ gatastadā //
śukena saha saṃprāpto mahāntaṃ lavaṇārṇavam
potārūḍhāstataḥ sarve potavāhairupohitāḥ //
apāre dustare'gādhe yānti vegena nityaśaḥ
atha daivavaśādvāyurvilomaḥ samajāyata //
durvātena tadā nityaṃ balātpota upohitaḥ //
potavāhāstataḥ sarve visaṃjñā mohitāḥ kṛśāḥ
hā kaṣṭaṃ hi kathaṃ kiñca kutra gacchāmahe vayam //
teṣāṃ tu vacanaṃ śrutvā jñātvā durvātapīḍanam //
ākṣipadvāgbhirugrābhiranyonyaṃ śaṅkya mūrcchitāḥ
jalpanti ko'tra pāpiṣṭhaḥ samārūḍho nirākṛtaḥ //
tasya pātakasaṃsparśānmṛtāḥ sarve na saṃśayaḥ
evaṃ vilapatāṃ teṣāṃ catvāro'pi samabhyayuḥ //
māsāstatraiva vāṇijyaṃ ṣaṇmāsātsidhyate phalam
nirbhartsanaṃ tatasteṣāmanyonyamabhijalpanam //
śrutvā śukasya gokarṇaḥ śaśaṃsātmavinindanam
aputrasya gatirnāsti iti sarvasya niścitam //
eṣāṃ madhye hyahaṃ pāpastena tapyāmi putraka
yadatra yuktaṃ kāle'sminviṣame samupasthite //
vada svādhyāyaṣāḍguṇyaṃ kṛcchre tvaṃ kāryavittamaḥ
śuka uvāca //
mā joṣamāsva bhaistāta asminkāle yathocitam //
ahaṃ kariṣye tatsarvaṃ mā viṣāde manaḥ kṛthāḥ
evamāśvāsya pitaraṃ samuḍḍīya tato drutam //
dhruvākhyāṃ diśamudvīkṣya uttarābhimukho yayau
nīcagatyā rakṣayanvai sutaraṃ dustaraṃ jalam //
sānau parvatasāmīpye yojanena varaṃ girim
romāṃcitatanurjātaḥ śuko vīkṣya mahāgirim //
kramitvorddhvaṃ ca yātyugraṃ tāvaddevālayaṃ śubham
dṛṣṭaṃ ca viṣṇvāyatanaṃ tejasā copaśobhitam //
dikṣu sarvāsvaṭitvaivaṃ nililye devamandire /
vatsā'yaṃ ko'tra saṃcārī kadā kiṃ tu pitā mama //
vitariṣyati no kālaṃ durantaṃ sukṛtiryathā
kṣaṇamekaṃ tathā cainaṃ tasya cintānvitasya hi //
sauvarṇapātrahastā ca devī devaṃ samarccayat
namo nārāyaṇāyoktvā niṣasāda varāsane //
nimeṣāntaramātreṇa vayorūpasamanvitāḥ //
asaṃkhyātāḥ samāyātā yathā devī tathaiva tāḥ
gītaṃ vādyaṃ ca nṛtyaṃ ca yathāsaukhyaṃ vihṛtya ca //
gatāstā devatāḥ sarvā yathāsthānamanuttamam
devatādakṣiṇe bhāge pakṣiṇāṃ ca jaṭāyuṣām //
lakṣyānyanekayūthāni bṛhanti bahu saṅghaśaḥ
śuko lekhyasamasteṣāṃ madhye kṛtvā tu saṃvidam //
svabhāṣāṃ purataḥ kṛtya śaraṇaṃ tamayācata
te samāśvāsya taṃ prāhuḥ kathamasminbhavāngataḥ //
vārirāśirdurādharṣaḥ samudro jhaṣasaṃkulaḥ
śukastānpratyuvācātha pitā me potasaṃsthitaḥ //
durgavātāddurgamastho viṣame samupasthite
tasya trāṇamabhīpsanvai hyāgato'tra varaṃ girim //
kurudhvaṃ tasya me trāṇaṃ yathā sukhamavāpyate
pakṣiṇa ūcuḥ //
ehi putra sukāryaṃ te mārgaṃ drakṣyāmahe vayam //
potābhyāśagatiṃ yāsi pitustava gatiṃ prati
mamaiva pādavinyāse kramayiṣye yathā jalam //
tena te pṛṣṭhato mahyaṃ sa pitā santariṣyati
mama caṃcvāvagāhena naṅkṣyanti jalajantavaḥ //
etatpituḥ samakṣaṃ hi śaṃsan kṣipraṃ nadīpatim
tārayāmāsa vegena gatvā pṛṣṭhaṃ jaṭāyuṣaḥ //
sa yayau parvataṃ tīrtvā kvacinnābhisamaṃ jalam
hṛtkaṇṭhaṃ caiva gambhīraṃ sukhena sukṛtī yathā //
stokāntare tataḥ so'tha devāgāramanuttamam
sarovaraṃ ca padmāḍhyaṃ maṇiratnavibhūṣitam //
snātvā devānpitṛṃścaiva tarpayitvā yathāsukham
puṣpāṇyādāya devaṃ ca pūjayitvā sa keśavam //
paṃcāyatanakaṃ caiva khacitaṃ ratnasaṃcayaiḥ //
dṛṣṭvā nililye caikānte śukasyānumate sthitaḥ
kṣaṇena tā yathāpūrvaṃ devatāścāgatāḥ punaḥ //
narttayitvā yathāyogyaṃ tāsāṃ jyeṣṭhā'bravīdidam
svāgatasya kṣudhārttasya brahmiṣṭhasya mahātmanaḥ //
bhojanārthaṃ phalaṃ divyaṃ pānārthaṃ toyamuttamam
gokarṇasya prayacchadhvaṃ yena tṛptistrimāsikī //
yathā śoko yathā pāpaṃ yathā mohaḥ praṇaśyati
tathā kṛtvā tamūcustā abhayaṃ te'stu mā śucaḥ //
vasa svargopame sthāne yāvatsiddhirbhavettava
gatāstāḥ punarevaṃ ca nityameva dine dine //
vasate sa sukhaṃ tatra mathurāyāṃ yathā tathā
potāttasmāduttatāra suvātenopavāhitaḥ //
ratnākaraḥ śubho yatra bhāvitvāddaivayogataḥ
ratnāni bahu maulyāni āhṛtāni bahūnyatha //
yāvatparīkṣaṇārthaṃ ca gokarṇaṃ ratnakovidam
nirīkṣyate'sya saṃvāso na dṛṣṭaścukruśustataḥ //
kuto'sau gatavānbhadro mṛto naṣṭo jale plutaḥ
vrīḍāyuto nimagno'yaṃ niścitaṃ makarālaye //
piturasya vayaṃ sarve putravadvicarāmahe
yathābhāgaṃ ca ratnānāṃ bhāgaṃ dāsyāmahe param //
eṣa dharmaḥ sadāsmākamekasārthāgamena hi
evaṃ vasansa gokarṇo dvīpasthaḥ śokavihvalaḥ //
śukaṃ provāca dīnātmā mātāpitroḥ kṛte tadā
śukena mantramūḍhatvātpiturevaṃ niveditam //
ahaṃ pakṣī laghutanurbhavantaṃ netumakṣamaḥ
yātā 'smi mathurāṃ mārge samudre jalamālini //
pitrorvākyaṃ tavākhyāse tvadīyaṃ ca tayoraham
avaśyaṃ ca gamiṣye'hamanujñā tu pradīyatām //
satyamuktaṃ tatastena gokarṇena śukaṃ prati
gaccha tvaṃ putra mathurāmavasthāṃ māmakīmimām //
tvayā vinā na śaknomi śīghramāgamanaṃ kuru
ityuktaḥ sa tathetyuktvā potārūḍhaḥ khagottamaḥ //
kālena mathurāṃ prāptaḥ sarvaṃ pitre nyavedayat
śrutvā tau viṣamāvasthaṃ mṛtaṃ hṛdi niveśya ca //
ruditvā suciraṃ kālaṃ śuke sneho niveśitaḥ
asmākaṃ jīvanārthāya tvayā kāryaṃ vihaṅgama //
kathābhiranukūlābhirdharmadarśibhireva ca
śukena paṃjarasthena kathālāpena vidyayā //
putraśokābhitantaptau tathaivānena sāntvitau
atha sārthaḥ samāyāto ratnapūrṇo yathodadhiḥ //
vasukarṇasya putrārthamakarotsa jano mahān
sarvaistairviṃśatiḥ saṃkhyā ekaikena samudragaiḥ //
ratnaiḥ samarccito'tyarthaṃ parvataḥ kusumotkaraiḥ
prasādya sarve sampūjya preṣitāste gṛhaṃ yayuḥ //
evaṃ te nyavasaṃstatra yāvatkālaṃ sukhena tu
śuśrūṣamāṇāstaṃ vaiśyaṃ yathā svapitaraṃ tathā
iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre gokarṇamāhātmye ekasaptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Original text: varāhapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0