Varaha Purana · Chapter 165

śrīvarāha uvāca //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare //
yathāvṛttaṃ pratiṣṭhāne dakṣiṇāpathamaṇḍale

suśīlo nāma vaiśyastu tasminvasati pattane //
dhanadhānyasamṛddhastu bahuputraḥ kuṭumbavān

kuṭumbabharaṇāsakto nityakālaṃ hi tiṣṭhati //
snānaṃ dānaṃ japaṃ homaṃ devārcāṃ na karoti saḥ

krayavikrayasaktasya kālo dīrgho gatastadā //
kadācidapi pāpo'sau na sādhu gamanaṃ gataḥ

na tena dharmaśravaṇaṃ kadācidapi saṃśrutam //
devānāṃ brāhmaṇānāṃ ca bhaktistasya na vidyate

ātmodaranimittaṃ hi pāpaṃ ca kurute sadā //
gacchantaṃ bahukālaṃ ca na taṃ budhyati pāpakṛt

na tasya jāyate buddhirdānaṃ dātuṃ kadācana //
tasyaivaṃ vasatastatra pratiṣṭhāne purottame

dhanayukto'pi pāpo'sau na dadāti kadācana //
naivānyamatidātāraṃ śaknoti ca nirīkṣitum

sa tu kālena mahatā kuṭumbāsaktamānasaḥ //
kadāciddaivayogena sādhvīṃ bhāryāṃ priyānsutān

tyaktvā jagāma nidhanaṃ pretatvaṃ samupāgataḥ //
nirudakeṣu deśeṣu vicchāyeṣu vaneṣu ca

paribhramankṣudhāviṣṭo marudeśaṃ gato'pi saḥ //
tatraiva ca kṛtāvāso bahukālaṃ sa vai vaṇik

kadāciddaivayogena tatra sārtha upāgataḥ //
tasya madhye tu vaṇijo mathurāyāṃ viniḥsṛtāḥ

gate sārthe tu sa vaṇik taṃ vṛkṣaṃ samupāśritaḥ //
tatraiva vasati preto raudrarūpo bhayānakaḥ

dīrghadaṃṣṭraḥ suvikaṭo hrasvabāhurvibhīṣaṇaḥ //
mahāhanurviśālākṣo biḍālasadṛśānanaḥ

atha kālena bahunā daivayogena bhāmini //
tatrājagāma kaścittu krayavikrayakārakaḥ

taṃ dṛṣṭvā dūrataḥ pretaścātiharṣeṇa saṃyutaḥ //
tatrājagāma nṛtyan sa idaṃ vacanamabravīt

bhakṣyabhūto mamādyatvaṃ kva bhavānyātumicchati//
pretasya vacanaṃ śrutvā so'tibhīto drutaṅgataḥ

gacchantaṃ taṃ gṛhītvā sa preto vacanamabravīt //
mama tvaṃ vihito bhakṣyaḥ svayaṃ prāpto'si mānava

māṃsaṃ te bhakṣayiṣyāmi pibāmi tava śoṇitam //
ityākarṇya vacastasya sa vaṇigvākyamabravīt

kuṭumbabharaṇārthāya samprāpto durgamāṭavīm //
vṛddhaḥ pitā mama gṛhe mātā patnī pativratā

mayi sambhakṣite rakṣaḥ kuṭumbaṃ hi mariṣyati //
tato vacanamākarṇya preto vacanamabravīt

kasmātsthānātsamāyātaḥ satyaṃ brūhi mahāmate

vibhuruvāca //
govarddhano girivaro yamunā ca mahānadī //
tayormadhye purī ramyā mathurā lokaviśrutā

tasyāṃ vasāmyahaṃ preta pitṛpaitāmahe gṛhe //
tatra me vasato nityaṃ yaddravyaṃ pūrvasañcitam

tatsarvaṃ taskarairnītaṃ kṣīṇavitto'bhavaṃ tadā //
svalpaṃ vittaṃ gṛhītvā 'haṃ samāyāto marusthalam

tava dṛṣṭipathaṃ yāto yatkāryaṃ tatkuruṣva me

preta uvāca //
na tvāṃ khāditumicchāmi kṛpā me jāyate tvayi //
samayena hi mokṣyāmi kuruṣva vacanaṃ mama

nirvṛtya gaccha mathurāṃ mama kāryārthasādhakaḥ //
tatra gatvā tvayā kāryaṃ yatkartavyaṃ vadāmi tat

snānaṃ kṛtvā tu vidhivatkūpe cātuḥsāmudrike //
piṇḍadānaṃ kuruṣva tvaṃ mama nāmnā prayatnataḥ

snānasya ca phalaṃ dehi tato gaccha yathāsukham //
pretavākyaṃ tataḥ śrutvā vibhurvacanamabravīt/165.३०//
nāhaṃ yāsyāmi mathurāṃ dravyābhāve kathaṃcana //
bhakṣayasva śarīraṃ me tatastṛptimavāpsyasi

preta uvāca //
gṛhe bahudhanaṃ te'sti tvaṃ gaccha mama satkuru //
āste dhanamaparyāptaṃ gaccha tvaṃ mā vilambaya

vibhuruvāca //
gṛhe mama dhanaṃ nāsti yattvayā samudīritam //
gṛhaśeṣaṃ mama dhanaṃ na cānyattatra vidyate

pitṛpaitāmahī kīrttiravikreyā hi sā mayā //
pretaḥ prahasya sānandamidaṃ vacanamabravīt

asti caiva dhanaṃ proktaṃ yanmayā tvadgṛhe vibho //
suvarṇabhāro garttastho gṛhe tiṣṭhati sañcitaḥ

nivartta gaccha saṃtuṣṭaḥ suhṛdāṃ prītivarddhanaḥ //
evaṃ drakṣyāmi te mārgaṃ mathurā yena gamyate

sūta uvāca //
vaṇigghṛṣṭamanā bhūtvā punarvacanamabravīt //
imāmavasthāṃ samprāpya kathaṃ jñānasamudbhavaḥ

tataḥ sa kathayāmāsa yadvṛttaṃ hi purātanam //
pratiṣṭhāne puravare viṣṇorāyatanaṃ mahat

prabhātasamaye tatra viṣṇorāyatane śubhe //
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāstatra samāgatāḥ

vācakastatra paṭhati kathāṃ paurāṇikīṃ śubhām //
mama mitraṃ ca tatraiva nityakālaṃ ca gacchati

tasminkāle tu mitreṇa nīto'haṃ viṣṇumandiram/
atyādareṇa mahatā santoṣya ca punaḥ punaḥ

mitreṇa saha tatraiva tasya pārśve vyavasthitaḥ //
śruto mayā tataḥ kūpaḥ puṇyo'yaṃ pāpanāśanaḥ

samudrāḥ kila tiṣṭhanti catvāro'tra samāgatāḥ //
tasya kūpasya māhātmyaṃ śrutaṃ tatra mahatphalam

vācakāya tato dānaṃ dattaṃ sarvairmahājanaiḥ //
mitreṇa prerito dāne mayā maunaṃ samāśritam

mitreṇa ca punaḥ proktaṃ yathāśaktyā pradīyatām //
tadā mitramasaṅgena datto vai svarṇamāṣakaḥ

tataḥ kālena mahatā gato vaivasvatakṣayam //
vaivasvataniyogena tato'haṃ pūrvakarmabhiḥ

pretatvaṃ samanuprāpto dustaraṃ durgamaṃ mahat //
na dattaṃ na hutaṃ cāpi tīrthaṃ naivāvagāhitam

na tarpitāstu pitaraḥ prāpto'haṃ pretatāṃ tataḥ //
ityetkathitaṃ sarvaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi

gaccha tvaṃ sammukhastatra yatra sā mathurā purī //
pretasya vacanaṃ śrutvā vibhurvacanamabravīt

kathaṃ dhārayase prāṇānvṛkṣamūlaṃ samāśritaḥ

preta uvāca //
kathitaṃ hi mayā pūrvaṃ yadvṛttaṃ hi purātanam //
vācakāya tu yaddattaṃ suvarṇasya ca māṣakam

taddānasya prabhāveṇa nityaṃ tṛpto'smi vai vibho //
akāmena mayā dattaṃ tasyedaṃ karmaṇaḥ phalam

pretabhāvaṃ gatasyāpi na me jñānasya vibhramaḥ //
tataśca sa vaṇikśreṣṭha āgatya mathurāṃ purīm

kṛtaṃ tena ca tatsarvaṃ yathā pretena bhāṣitam //
preto'sau tena kṛtyena muktiṃ prāpya divaṃ gataḥ

etatte kathitaṃ bhūme māhātmyaṃ mathurābhavam //
catuḥsāmudrike kūpe piṇḍadāne parāṃ gatim

tīrthe caiva gṛhe vāpi devasthāne'pi catvare //
yatra tatra mṛtā devi muktiṃ yānti na cānyathā

anyatra hi kṛtaṃ pāpaṃ tīrthamāsādya gacchati //
tīrthe tu yatkṛtaṃ pāpaṃ vajralepo bhaviṣyati

mathurāyāṃ kṛtaṃ pāpaṃ tatraiva ca vinaśyati //
eṣā purī mahāpuṇyā yasyāṃ pāpaṃ na vidyate

kṛtaghnaśca surāpaśca cauro bhagnavratastathā //
mathurāṃ prāpya manujo mucyate sarvakilbiṣaiḥ

tiṣṭhedyugasahasraṃ tu pādenaikena yaḥ pumān //
tasyādhikaṃ bhavetpuṇyaṃ mathurāyāṃ nivāsinaḥ

paradāraratā ye ca ye narā ajiteṃdriyāḥ //
mathurāvāsinaḥ sarve te devā naravigrahāḥ // ६१ /
balibhikṣāpradātāraste mṛtāḥ krodhavarjitāḥ //
tīrthasnānaratā ye ca devāste naramūrtayaḥ

yadanyeṣāṃ sahasreṇa brāhmaṇānāṃ mahātmanām //
ekena pūjitena syānmāthureṇākhilaṃ hi tat

anṛgvai māthuro yatra caturvedastathāparaḥ //
na ca vedaiścaturbhiḥ syānmāthureṇa samaḥ kvacit

bhavanti sarvatīrthāni puṇyānyāyatanāni ca //
maṅgalāni ca sarvāṇi yatra tiṣṭhanti māthurāḥ

caturvedaṃ parityajya māthuraṃ pūjayetsadā //
siddhā bhūtagaṇāḥ sarve ye ca devagaṇā bhuvi

mathurāvāsino lokānpaśyanti ca caturbhujān //
mathurāyāṃ ye vasanti viṣṇurūpā hi te narāḥ

jñāninastānhi paśyanti ajñāḥ paśyanti tānna ca

iti śrīvarāhapurāṇe mathurāmāhātmye kūpaprabhāve brāhmaṇamāhātmyaṃ nāma paṃcaṣaṣṭyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ