Varaha Purana · Chapter 162

atha cakratīrthaprabhāvaḥ //
śrīvarāha uvāca //
punaranyatpravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare //
cakratīrthe purāvṛttaṃ mathurāyāstathottare

mahāgṛhodayaṃ nāma jambūdvīpasya bhūṣaṇam //
tasmin puravare divye brāhmaṇo vasate śubhe

sa kanyāṃ putramādāya brāhmaṇo vedapāragaḥ //
śāligrāmaṃ mahāpuṇyamagacchadbrāhmaṇottamaḥ

tatrāsau vāsamakarotpuṇyasevī jitendriyaḥ //
tīrthasevī tathā snāyī devatādarśane rataḥ

tatra siddhena saṃvāso brāhmaṇasyābhavattadā//
sa siddho vasate nityaṃ kalpagrāme ca sarvadā

gacchetsa sarvakālaṃ tu śāligrāme vasundhare //
sa tena saha saṅgatya kānyakubjanivāsinā

kalpagrāma vibhūtiṃ ca nityakālamavarṇayat //
kalpagrāmavibhūtiṃ ca śrutvā sa munisattamaḥ

gamane buddhirutpannā tataḥ siddhamayācata //
mitratvaṃ varttate siddha nayasvātmaniveśane

brāhmaṇasya vacaḥ śrutvā siddho vacanamabravīt //
tatra siddhā hi gacchanti tena tatra gatirbhavet

prārthanā duḥkhalābhaṃ tu śṛṇu vai brāhmaṇottama //
ātmayogabalenaiva caliṣyāmi saputrakaḥ

dakṣiṇe tu kare gṛhya brāhmaṇaṃ vedapāragam //
vāme caiva kare gṛhya tasya putraṃ mahāmatim

utpapāta tadā siddho gṛhītvā brāhmaṇottamau //
kalpagrāme tu tau muktau pitāputrau vasundhare

tatra tau vasato nityaṃ kalpagrāme dvijottamau //
tatra kālena mahatā rugdehe cābhavattadā

rujā tu pīḍyamānaḥ sa daśamīṃ ca daśāṃ gataḥ //
martukāmo dvijavaro nirīkṣya sutamuttamam

uvāca putraṃ dharmātmā maraṇe samupasthite //
gaṃgātīre ca māṃ putra naya tvaṃ mā vilambaya

tena putreṇa nīto'sau gaṃgātīre mahāmuniḥ //
ruroda putrastu tadā pitṛsnehasamanvitaḥ

vedādhyayanaśīlaḥ sa pitṛbhaktyā niyantritaḥ //
vasatastasya vai tatra kālo jāto mahāmateḥ

kalpagrāme tadā siddhastasya kanyā sumadhyamā //
varamanveṣayantī sā na prāptastu tayā mataḥ

kadāciddevayogena kānyakubjanivāsinaḥ //
gṛhe praviṣṭo vipraḥ sa bhojanārthaṃ mahāmatiḥ

pṛṣṭo'sau brāhmaṇo bhadre kva bhavāṃstvamihāgataḥ//
sa sarvaṃ kathayāmāsa yathāvṛttaṃ dṛḍhavrataḥ

divyajñānena taṃ jñātvā pūjayāmāsa taṃ dvijaḥ//
pūjayitvā yathānyāyaṃ kanyāṃ tasmai dadau tadā

śvaśurasya gṛhe nityaṃ bhojanaṃ kurute dvijaḥ //
vasate pitṛsānnidhye praticārī sa putrakaḥ

kāle bhagavatastasya atikṣīṇaḥ pitā tadā //
taṃ dṛṣṭvā kṣīṇatāṃ prāptaṃ śvaśuraṃ paryapṛcchata

svāminpiturme maraṇaṃ bhaviṣyati vadasva mām //
jāmātṛvacanaṃ śrutvā prahasya śvaśuro'bravīt

śūdrānnaṃ bhakṣitaṃ tena nityakālaṃ dvijottama //
tasya cāhāradoṣeṇa mṛtyurdūraṃ gataḥ pituḥ

pādayorvidyate tacca śūdrānnaṃ ca pitustava //
jānvorūrddhve na vidyeta śūdrānnaṃ ca dvijottama

śūdrānnena vihīnasya tasya mṛtyurbhaviṣyati //
śvaśurasya vacastasya pituragre nyavedayat

tasya putrasya vacanaṃ śrutvātmānaṃ vigarhayat //
tataḥ prabhāte vimale udite ca divākare

pituḥ samīpātsa gataḥ śvaśurasya niveśanam //
gate putre pitā tasya rujā tvatyantapīḍitaḥ

duḥkhena pīḍitaḥ kṣīṇo marttukāmo dvijottamaḥ //
gaṃgātīrātsamuttiṣṭhandiśaḥ sarvā vilokayan

sannidhāvupalaṃ dṛṣṭvā gṛhītaṃ tena tatpadā //
cūrṇayāmāsa tau pādau pīḍayā mohito dvijaḥ

tataḥ prāṇānparityajya gato'sau kālavarttanam //
snātvā bhuktvā tato gatvā prekṣya taṃ pitaraṃ mṛtam

gatasaṃjñaṃ ca pitaraṃ dṛṣṭvā sa rurude bhṛśam //
ruditvā suciraṃ kālaṃ śāstraṃ dṛṣṭvā vyacintayat

saṃskārayogyatā nāsti ityevaṃ punarabravīt //
sarpaśṛṅgihatānāṃ ca daṃṣṭravigrahatasya ca

ātmanastyāginaścaiva āpastambo'bravīdidam //
ātmaghātī naraḥ pāpo narake pacyate ciram

prāyaścitaṃ vidhīyīta na dadyāccodakakriyām//
aho daivaṃ subalavatpauruṣaṃ tu nirarthakam

tasya putro mahābhāge gataḥ śvaśuramandiram //
taṃ dṛṣṭvā śvaśuro dīnamidaṃ vacanamabravīt

brahmahatyā tu te jātā gaccha tvaṃ ca yathepsitam //
śvaśurasya vacaḥ śrutvā jāmātā vākyamabravīt

na mayā brāhmaṇavadhaḥ kadācidapi kāritaḥ //
kena doṣeṇa me siddhaṃ brahmahatyāphalaṃ mahat

jāmāturvacanaṃ śrutvā śvaśuro vākyamabravīt //
pitustvayā vadhopāyo vinirdiṣṭaśca putraka

tena doṣeṇa viprarṣe brahmahatyāphalaṃ tava //
āsannaśayanāccainaṃ bhojanātkathanādiṣu

saṃvatsareṇa patati patitena sahācaran //
tasmānmama gṛhe nāsti vāsaste hi dvijottama

śvaśurasya vacaḥ śrutvā jāmātā vākyamabravīt //
kiṃ mayā vada karttavyaṃ tvayā tyaktena suvrata

tasya tadvacanaṃ śrutvā brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥ //
kalpagrāmaṃ parityajya mathurāṃ yāhi suvrata

nānyatra tava saṃśuddhiḥ kadācitpitṛghātinaḥ //
kalpagrāmaṃ parityajya tatkṣaṇādeva niḥsṛtaḥ

tataḥ kālena mahatā samprāpto mathurāṃ purīm //
brāhmaṇebhyo bahiḥsthāne nityaṃ tu vasate dvijaḥ

kanyāpuranivāsī tu kuśiko'yaṃ narādhipaḥ //
tasya satraṃ nityakālaṃ mathurāyāṃ pravarttate

dvesahasre tu viprāṇāṃ tasya satre ca bhuñjate //
brāhmaṇānāṃ sadocchiṣṭaṃ tataścoddharate tu saḥ

cakratīrthaṃ samāsādya snānaṃ sa kurute sadā //
na bhikṣāṃ kurute tatra bhojanārthaṃ na gacchati

tataḥ kālena mahatā cintābhūcchvaśurasya ca //
divyajñānena tatsarvaṃ jñātvā jāmātṛceṣṭitam

svāṃ sutāṃ codayāmāsa gaccha tāṃ mathurāṃ purīm //
bhojanaṃ gṛhya tatraiva gaccha tvaṃ bhartṛsannidhau

divyajñānena ca tadā nityaṃ sā bhartṛsannidhau //
dinedine gacchati sā bhartṛbhojanakāraṇāt

divasasyāvasāne tu bhojanaṃ gṛhya gacchati //
bhojanaṃ kurute nityaṃ priyādattaṃ vasundhare

pātraṃ niḥkṣipya kuṇḍe tu satre vasati sarvadā //
evaṃ nivasatastasya varṣārddhaṃ tu gataṃ tadā

tataḥ kālena mahatā taiḥ pṛṣṭaḥ sa dvijottamaḥ //
kutra santiṣṭhate nityaṃ bhojanaṃ kuruṣe kutaḥ

kathayāmāsa vṛttāntaṃ taṃ sarvaṃ cātmano hi saḥ //
te śrutvā brāhmaṇāḥ sarve ekībhūtā vasundhare

idamūcustato viprāḥ śudro'sīti dvijaṃ prati //
cakratīrthaprabhāveṇa pāpānmuktaḥ sanātanaḥ

asmākaṃ vadanāccaiva punaḥ siddho'si vai dvija //
brāhmaṇānāṃ vacaḥ śrutvā sa dvijo hṛṣṭamānasaḥ

snānārthaṃ tu tataḥ sthānāccakratīrthaṃ samāgataḥ //
gate tasmiṃstasya bhāryā bhikṣāmādāya cāgatā

sā tu hṛṣṭena manasā bhartāraṃ vākyamabravīt //
bhojanaṃ kuru me dattaṃ hatyāṃ lakṣyāmi te gatām

priyāvacanamākarṇya bhartā vacanamabravīt //
punarābhāṣitaṃ brūhi yadidaṃ bhāṣitaṃ tvayā

bhartturvacanamākarṇya patnī vacanamabravīt //
na tvaṃ sambhāṣitaḥ pūrvaṃ brahmahatyāsamanvitaḥ

cakratīrthaprabhāveṇa mukto'si dvijasattama//
uttiṣṭha kānta gacchāva kalpagrāmaṃ suśobhitam

tayā sārddhaṃ jagāmātha kalpagrāmaṃ dvijottamaḥ //
bhadreśvaranimittaṃ hi dravyaṃ ca kathitaṃ śubham

nityaṃ ca bhuñjate yatra pātraṃ dravyasamarpitam //
dṛṣṭvā bhadreśvaraṃ devaṃ cakratīrthe phalaṃ labhet

kalpagrāmācchataguṇaṃ cakratīrthaṃ vasundhare //
ahorātropavāsena mucyate brahmahatyayā

kalpagrāmeṇa kiṃ tasya vārāṇasyāṃ ca vā śubhe //
mathurāṃ tu samāsādya yaḥ kaścinmriyate bhuvi

api kīṭaḥ pataṅgo vā jāyate sa caturbhujaḥ

iti śrīvarāhapurāṇe mathurāmāhātmye cakratīrthaprabhāvo nāma dviṣaṣṭayadhikaśatatamo'dhyāyaḥ