Varaha Purana · Chapter 136
atha prāyaścittakarmasūtram//
śrīvarāha uvāca //
dīpaṃ spṛṣṭvā tu yo devi mama karmāṇi kārayet //
tasyāparādhādvai bhūme pāpaṃ prāpnoti mānavaḥ
tacchṛṇuṣva mahābhāge kathyamānaṃ mayā'naghe//
jāyate ṣaṣṭivarṣāṇi kuṣṭhī gātraparipluta
cāṇḍālasya gṛhe tatra evametanna saṃśayaḥ //
evaṃ bhuktvā tu tatkarma mama kṣetre mṛto yadi
madbhaktaścaiva jāyeta śuddhe bhāgavate gṛhe //
prāyaścittaṃ pravakṣyāmi dīpasya sparśanādbhuvi
taranti manujā yena kaṣṭaṃ cāṇḍālayoniṣu //
yasya kasyāpi māsasya śuklapakṣe ca dvādaśī
caturthabhaktamāhāramākāśaśayane svapet //
dīpaṃ dattvāparādhādvai taranti manujā bhuvi
śucirbhūtvā yathānyāyaṃ mama karmapathe sthitaḥ //
etatte kathitaṃ bhadre sparśane dīpakasya tu
saṃsāraśodhanaṃ caiva yatkṛtvā labhate śubham //
śmaśānaṃ yo naro gatvā asnātvaiva tu māṃ spṛśet
mama doṣāparādhasya śṛṇu tattvena yatphalam //
jambuko jāyate bhūmau varṣāṇāṃ nava paṃca ca
gṛdhrastu sapta varṣāṇi jāyate khacareśvaraḥ //
carantau mānuṣaṃ māṃsamubhau tau gṛdhrajambukau
piśāco jāyate tatra varṣāṇi nava paṃca ca //
tatastu kuṇapocchiṣṭaṃ triṃśadvarṣāṇi khādati
tato nārāyaṇācchrutvā dharaṇī vākyamabravīt //
etanme paramaṃ guhyaṃ lokanātha janārdana
paraṃ kautūhalaṃ deva nikhilaṃ vaktumarhasi //
śmaśānaṃ puṇḍarīkākṣa īśvareṇa praśaṃsitam
kintvatra triguṇaṃ deva pavitre śivabhāṣite //
sa tava ramate nityaṃ bhagavāṃstu mahāmatiḥ
kapālaṃ gṛhya devo'tra dīptimantaṃ mahaujasam //
praśaṃsitaṃ ca rudreṇa bhavatā kiṃ vininditam
śmaśānaṃ padmapatrākṣa rudrasya ca niśi priyam //
śrīvarāha uvāca //
śṛṇu tattvena me devi idamākhyānamuttamam
adyāpi te na jānanti hyanaghe saṃśitavratāḥ //
kṛtvā suduṣkaraṃ karma sarvabhūtapatiṃ harim
hatvā ca bālānvṛddhāṃśca tripure rūpiṇīḥ striyaḥ //
tena pāpena sambaddho na śaknoti viceṣṭitum
praṇaṣṭamānasaiśvaryo naṣṭā māyā ca yoginaḥ //
vivarṇavadano bhūtvā tiṣṭhate sa maheśvaraḥ
tatra sthāne śivo bhūme gaṇaiḥ sarvaiḥ samāvṛtaḥ //
naṣṭamāyaṃ tato devi cintayāmi vasundhare
tato dhyāto mayā devi śaṅkaraḥ punareṣyati //
yāvatpaśyāmi taṃ devaṃ devi divyena cakṣuṣā
naṣṭaṃ māyābalaṃ rudraṃ sarvabhūtamaheśvaram //
tato'haṃ tatra gatvā tu yaṣṭukāmaṃ triyambakam
naṣṭasaṃjño hatajñāno naṣṭayogabalo'balaḥ //
tata īśo mayā cokto vākyamevaṃ sukhāvaham
kimidaṃ tiṣṭhase rudra kaśmalena samāvṛtaḥ //
tvaṃ karttā ca vikarttā ca vikārākāra eva ca
tvaṃ vaiśākhyaṃ viyogaṃ ca tvaṃ yonistvaṃ parāyaṇam //
tvamugradevadevādistvaṃ sāma tvaṃ tathā diśaḥ
kiṃ na budhyati cātmānaṃ gaṇaiḥ parivṛto bhavān //
kimidaṃ devadeveśa vivarṇaḥ pṛthulocanaḥ
tanmamācakṣva tattvena yatpṛṣṭosi mayā bhavān //
smara yogaṃ ca māyāṃ ca paśya viṣṇormahātmanaḥ
tava caiva priyārthāya yenāhamiha cāgataḥ //
tato mama vacaḥ śrutvā labdhasaṃjño maheśvaraḥ
uvāca madhuraṃ vākyaṃ pāpasantaptalocanaḥ //
śrṛṇu tattvena me deva ko'nyo'pyevaṃ kariṣyati
devaṃ nārāyaṇaṃ caikaṃ sarvalokamaheśvaram //
he viṣṇo tvatprasādena devatvaṃ caiva mādhava
labdho yogaśca sāṅkhyaṃ ca jāto'smi vigatajvaraḥ //
tvatprasādena jāto'smi pūrṇāmburiva sāgaraḥ
ahaṃ tvāṃ tu vijānāmi māṃ tvaṃ jānāsi mādhava //
āvayorantaraṃ ko'pi na paśyati janārdana
brahmāṇaṃ tu vijānāti nāvayorantareṇa hi //
sādhu viṣṇo mahābhāga sarvamāyākaraṇḍaka
evaṃ mahyaṃ haro vākyamuktvā bhūtamaheśvaraḥ //
muhūrttaṃ dhyānamāsthāya punaḥ provāca mādhavi
tava viṣṇo prasādena mayā tattripuraṃ hatam //
nihatā dānavāstatra garbhiṇyaśca nipātitāḥ
bālavṛddhā hatāstatra visphuranto diśo daśa //
tasya pāpasya doṣeṇa na śaknomi viceṣṭitum
praṇaṣṭayogamāyaśca naṣṭaiśvaryaśca mādhava //
ki karttavyaṃ mayā viṣṇo pāpāvasthena samprati
viṣṇo tattvena me brūhi śodhanaṃ pāpa nāśanam //
yena vai kṛtamātreṇa śuddho mucyeta kilbiṣāt
evaṃ cintātmanastasya mayā rudrasya bhāṣitam //
kapālamālāṃ gṛhītvā samalaṃ gaccha śaṅkara
mamaivaṃ vacanaṃ śrutvā bhagavānparameśvaraḥ //
uvāca māṃ punarvyaktaṃ māṃ bodhaya jagatpate
kīdṛśaḥ samalo viṣṇo yatra gacchāmahe vayam //
tatastasya vacaḥ śrutvā śaṅkarasya maheśvari
tatpāpaśodhanārthāya mayā vākyaṃ prabhāṣitam //
śmaśānaṃ samalaṃ rudra pūtiko vraṇagandhikaḥ
svayaṃ tiṣṭhanti vai tatra manujā vigataspṛhaḥ //
tatra gṛhya kapālāni rama tatraiva śaṅkara
tatra varṣasahasrāṇi divyānyeva dṛḍhavrataḥ //
tato bhakṣaya māṃsāni pāpakṣayacikīrṣukaḥ
hatānāṃ caiva māṃsāni ye ca bhojyāstava priyāḥ //
evaṃ sarvairgaṇaiḥ sārddhaṃ vasa tatra suniścitaḥ
pūrṇe varṣasahasre tu sthitvā tvaṃ samale punaḥ //
gacchāśramapadaṃ paścādgautamasya mahāmuneḥ
tatra jñāsyasi cātmānaṃ gautamāśramasaṃsthitaḥ //
prasādādgautamamunerbhavatā gatakilbiṣaḥ
satataṃ pāpasampannaṃ kapālaṃ śirasi sthitam //
ṛṣiḥ pātayituṃ śaktastvatprasādānna saśaṃyaḥ
evaṃ rudraṃ varaṃ dattvā tatraivāntarhito'bhavam //
rudro'pi bhramate tatra śmaśāne pāpasaṃvṛte
ato na rocate bhūme śmaśānaṃ me kadācana //
yatra rudrakṛtaṃ pāpaṃ sthitaṃ kila bhayāvaham
etatte kathitaṃ bhadre śmaśānaṃ me jugupsitam //
vinā tu kṛtasaṃskāro mama karmaparāyaṇaḥ
prāyaścittaṃ pravakṣyāmi yena śudhyati kilbiṣāt //
kṛtvā caturthabhakṣaṃ tu dināni daśa paṃca ca
ākāśaśayanaṃ kuryādekavastraḥ kuśāsane //
prabhāte paṃcagavyaṃ ca pātavyaṃ karmaśodhanam
vimuktaḥ sarvapāpebhyo mama lokaṃ sa gacchati //
piṇyākaṃ bhakṣayitvā tu yo devamupasarpati
tasya vai śṛṇu suśroṇi prāyaścittaṃ suśodhanam //
ulūko daśa varṣāṇi kacchapastu samāstrayaḥ
jāyate mānavastatra mama karmaparāyaṇaḥ //
yāṃstu doṣānprapaśyante saṃsāre'sminvasundhare
tasya vakṣyāmi suśroṇi prāyaścittaṃ mahaujasam //
kilbiṣādyena mucyeta saṃsārāntaṃ ca gacchati
yāvakena dinaikaṃ tu gomūtreṇa ca kārayet//
rātrau vīrāsanaṃ kuryādākāśaśayane vaset
na sa gacchati saṃsāraṃ mama lokaṃ sa gacchati //
varāhamāṃsena tu yo mama kurvīta prāpaṇam
mūrkhaḥ sa pāpakarmā ca mama karmaparāyaṇaḥ //
yāṃstu doṣānprapadyeta saṃsāraṃ ca vasundhare
yāvadroma varāhasya mama gātreṣu saṃsthitam //
tāvadvarṣasahasrāṇi narake pacyate bhuvi
anyacca te pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare //
vārāheṇa tu māṃsena yastu kurvīta prāpaṇam
yāvat tattanusaṃsthaṃ tu bhajate tu pratiṣṭhitam //
tāvatsa patate devi saukarīṃ yonimāsthitaḥ
anyacca te pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare //
yāṃ gatiṃ samprapadyeta mama karmaparāyaṇaḥ
andho bhūtvā tato devi janma caivaṃ pratiṣṭhitam //
evaṃ gatvā tu saṃsāraṃ varāhamāṃsaprāpaṇāt
jāyate vipule siddhe kule bhāgavate śuciḥ //
vinītaḥ kṛtasaṃskāro mama kamarparāyaṇaḥ
dravyavānguṇavāṃścaiva rūpavāñchīlavāñchuciḥ //
prāyaścittaṃ pravakṣyāmi tasya kāyaviśodhanam
kilbiṣādyena mucyeta mama karmaparāyaṇaḥ //
phalāhāro dinānsapta sapta mūlāśanastathā
dināni sapta tiṣṭheta sapta vai pāyasena ca //
takreṇa sapta divasānsapta pāvakabhojanaḥ
prāyaścittānmahābhāge mama lokaṃ sa gacchati //
madyaṃ pītvā varārohe yastu māmupasarpati
tatra doṣaṃ pravakṣyāmi śṛṇu sundari tattvataḥ //
daśavarṣasahasrāṇi daridro jāyate punaḥ
tato bhavetsupūtātmā madbhaktaḥ sa na saṃśayaḥ //
yastu bhāgavato bhūtvā kāmarāgeṇa mohitaḥ
dīkṣitaḥ pibate madyaṃ prāyaścittaṃ na vidyate //
anyacca te pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare
agnivarṇāṃ surāṃ pītvā tena mucyeta kilbiṣāt //
ya etena vidhānena prāyaścittaṃ samācaret
na sa lipyati pāpena saṃsāraṃ ca na gacchati //
kausumbhaṃ caiva yaḥ śākaṃ bhakṣayenmama pūjakaḥ
narake pacyate ghore daśa paṃca ca sūkaraḥ //
tato gacchecchvayonau ca trīṇi varṣāṇi jambukaḥ
varṣamekaṃ tataḥ śudhyenmatkarmaṇi rataḥ śuciḥ //
mama lokamavāpnoti śuddho bhūtvā vasundhare
tato bhūmirvacaḥ śrutvā pratyuvāca punarharim //
kusumbhaśākanaivedyaprāpaṇena ca kilbiṣāt
kathaṃ mucyeta deveśa prāyaścittaṃ vada prabho //
śrīvarāha uvāca //
yo me kusumbhaśākena prāpaṇaṃ kurute naraḥ
daśavarṣasahasrāṇi narake paripacyate //
prāyaścittaṃ pravakṣyāmi tacca me vadataḥ śṛṇu
bhakṣaṇe tu kṛte kuryāccāndrāyaṇamatandritaḥ //
prāpaṇe tu kṛte kuryāddvādaśāhaṃ payovratam
ya etena vidhānena prāyaścittaṃ samācaret //
na sa lipyeta pāpena mama lokaṃ ca gacchati
yaḥ pārakyeṇa vastreṇa na dhūtena ca mādhavi //
prāyaścittī bhavenmūrkho mama karmaparāyaṇaḥ
karoti mama karmāṇi spṛśate māṃ tadā sthitaḥ //
mṛgo vai jāyate devi varṣāṇi trīṇi sapta ca
hīnapādena jāyeta caikaṃ janma vasundhare //
mūrkhaśca krodhanaścaiva madbhaktaścaiva jāyate
tasya vakṣyāmi suśroṇi prāyaścittaṃ mahaujasam //
yena gacchati saṃsāraṃ mama bhakto vyavasthitaḥ
aṣṭabhaktaṃ tataḥ kṛtvā mama bhaktiparāyaṇaḥ //
māghasyaiva tu māsasya śuklapakṣasya dvādaśīm
tiṣṭhejjalāśaye gatvā śānto dānto yatavrataḥ //
ananyamānaso bhūtvā mama cintāparāyaṇaḥ
prabhātāyāṃ tu śarvaryāmudite tu divākare //
pacagavyaṃ tataḥ pītvā mama karmāṇi kārayet
ya etena vidhānena prāyaścittaṃ samācaret//
sarvapāpavinirmukto mama lokaṃ sa gacchati
( akṛtvā yo navānnāni mama karmaparāyaṇaḥ //)
tato bhāgavato bhūtvā navānnaṃ yo na kārayet
pitarastasya nāśnanti varṣāṇi daśa paṃca ca //
adattvā yastu bhuñjīta navānnāni kadācana
na tasya dharmo vidyeta evametanna saṃśayaḥ //
anyacca te pravakṣyāmi yena tasmātpramucyate
prāyaścittaṃ mahābhāge mama bhaktasukhāvaham //
upavāsaṃ trirātraṃ tu tata ekena vā punaḥ
ākāśaśayanaṃ kṛtvā caturthe'hani śudhyati //
evaṃ tatra vidhiṃ kṛtvā udite ca divākare
paṃcagavyaṃ tataḥ pītvā śīghraṃ mucyeta kilbiṣāt //
ya etena vidhānena prāyaścittaṃ samācaret
sarvasaṅgaṃ parityajya mama lokaṃ sa gacchati //
adattvā gandhamālyāni yo me dhūpaṃ prayacchati
kuṇapo jāyate bhūme yātudhāno na saṃśayaḥ //
varṣāṇi caikaviṃśāni ayaskāranivāsakaḥ
tiṣṭhatyatra mahābhāge evametanna saṃśayaḥ //
anyacca te pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare
prāyaścittaṃ pravakṣyāmi yena mucyeta kilbiṣāt //
yasya kasyacinmāsasya śuklapakṣasya dvādaśīm
upoṣya cāṣṭabhaktaṃ tu daśaikādaśameva ca //
prabhātāyāṃ tu śarvaryāmudite ravimaṇḍale
paṃcagavyaṃ tataḥ pītvā śīghraṃ mucyati kilbiṣāt //
ya etena vidhānena prāyaścittaṃ samācaret
tāni tāni tarantyeva sarva eva pitāmahāḥ //
vahannupānahau padbhyāṃ yastu māmupacakramet
carmakārastu jāyeta varṣāṇāṃ tu trayodaśa //
tajjanmanaḥ paribhraṣṭaḥ sūkaro jāyate punaḥ
sūkaratvātparibhraṣṭaḥ śvā bhavecca jugupsitaḥ //
tataḥ śvattvātparibhraṣṭo mānuṣeṣūpajāyate
madbhaktaśca vinītaśca aparādhavivarjitaḥ //
muktastu sarvasaṃsārānmama lokaṃ sa gacchati
ya etena vidhānena vasudhe karma kārayet //
na sa lipyeta pāpena evametanna saṃśayaḥ
bherīśabdamakṛtvā tu yastu māṃ pratibodhayet //
badhiro jāyate bhūme ekaṃ janma na saṃśayaḥ
tasya vakṣyāmi suśroṇi prāyaścittaṃ mama priyam //
kilbiṣādyena mucyeta bherītāḍanamohitaḥ
yasya kasyacinmāsasya śuklapakṣe tu dvādaśī //
ākāśaśayanaṃ kṛtvā śīghraṃ mucyeta kilbiṣāt
ya etena vidhānena vasudhe karma kārayet //
aparādhaṃ na gacchettu mama lokaṃ sa gacchati
annaṃ bhuktvā bahutaramajīrṇena pariplutaḥ //
udgāreṇa samāyuktaḥ asnāta upasarpati
ekajanmani śvā caiva vānaraścaiva jāyate //
ekasmiñjanmani cchāgaḥ sṛgālaścaikajanmani
ekajanma bhavedandho mūṣako jāyate punaḥ //
tārito hyeṣa saṃsārājjāyate vipule kule
śuddho bhāgavataḥ śreṣṭhastvaparādhavivarjjita//
prāyaścittaṃ pravakṣyāmi mama bhaktasukhāvaham
kilbiṣādyena mucyeta mama bhaktiparāyaṇaḥ //
tridinaṃ pāvakāhāro mūlāhāro dinatrayam
pāyasena dinatrayyāṃ tridinaṃ saktunā tathā //
tridinaṃ vāyubhakṣo'pi ākāśaśayanastrikam
utthāyāpararātre tu kṛtvā vai dantadhāvanam//
paṃcagavyaṃ pibeccaiva śarīrapariśodhanam
ya etena vidhānena prāyaścittaṃ samācaret //
na sa lipyeta pāpena mama lokaṃ sa gacchati
ākhyānānāṃ mahākhyānaṃ tapasāṃ ca paraṃ tapaḥ //
atrāhaṃ kīrttayiṣyāmi brāhmaṇebhyo maheśvari
eṣa dharmaśca kīrttiśca ācārāṇāṃ mahaujasām //
guṇānāṃ ca paraṃ śreṣṭhaṃ ṛtīnāṃ ca mahā ṛtiḥ
ya etatpaṭhate nityaṃ kalyamutthāya mānavaḥ //
sa pitṝm̐stārayejjanturdaśa pūrvāndaśāparān
ārogyāṇāṃ mahārogyaṃ maṅgalānāṃ tu maṅgalam //
ratnānāṃ paramaṃ ratnaṃ sarvapāpapraṇāśanam
yastu bhāgavato nityaṃ paṭhate ca dṛḍhavrataḥ //
kṛtvā sarvāparādhāni na sa pāpena lipyate
eṣa japyaḥ pramāṇaṃ ca sandhyopāsanameva ca //
kalyamutthāya paṭhate mama lokaṃ sa gacchati
na paṭhenmūrkhamadhye tu kuśiṣyāṇāṃ tathaiva ca //
dadyādbhāgavate śreṣṭhe mama karmaparāyaṇe
etatte kathito devi ācārasya viniścayaḥ //
pūrvaṃ tvayā yatpṛṣṭaṃ tu kimanyacchrotumicchasi
iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre prāyaścittakarmasūtraṃ nāma ṣaṭtriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Original text: varāhapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0