વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 136

અથ પ્રાયશ્ચિત્તકર્મસૂત્રમ્॥
શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
દીપં સ્પૃષ્ટ્વા તુ યો દેવિ મમ કર્માણિ કારયેત્ ॥
તસ્યાપરાધાદ્વૈ ભૂમે પાપં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

તચ્છૃણુષ્વ મહાભાગે કથ્યમાનં મયાઽનઘે॥
જાયતે ષષ્ટિવર્ષાણિ કુષ્ઠી ગાત્રપરિપ્લુત

ચાણ્ડાલસ્ય ગૃહે તત્ર એવમેતન્ન સંશયઃ ॥
એવં ભુક્ત્વા તુ તત્કર્મ મમ ક્ષેત્રે મૃતો યદિ

મદ્ભક્તશ્ચૈવ જાયેત શુદ્ધે ભાગવતે ગૃહે ॥
પ્રાયશ્ચિત્તં પ્રવક્ષ્યામિ દીપસ્ય સ્પર્શનાદ્ભુવિ

તરન્તિ મનુજા યેન કષ્ટં ચાણ્ડાલયોનિષુ ॥
યસ્ય કસ્યાપિ માસસ્ય શુક્લપક્ષે ચ દ્વાદશી

ચતુર્થભક્તમાહારમાકાશશયને સ્વપેત્ ॥
દીપં દત્ત્વાપરાધાદ્વૈ તરન્તિ મનુજા ભુવિ

શુચિર્ભૂત્વા યથાન્યાયં મમ કર્મપથે સ્થિતઃ ॥
એતત્તે કથિતં ભદ્રે સ્પર્શને દીપકસ્ય તુ

સંસારશોધનં ચૈવ યત્કૃત્વા લભતે શુભમ્ ॥
શ્મશાનં યો નરો ગત્વા અસ્નાત્વૈવ તુ માં સ્પૃશેત્

મમ દોષાપરાધસ્ય શૃણુ તત્ત્વેન યત્ફલમ્ ॥
જમ્બુકો જાયતે ભૂમૌ વર્ષાણાં નવ પંચ ચ

ગૃધ્રસ્તુ સપ્ત વર્ષાણિ જાયતે ખચરેશ્વરઃ ॥
ચરન્તૌ માનુષં માંસમુભૌ તૌ ગૃધ્રજમ્બુકૌ

પિશાચો જાયતે તત્ર વર્ષાણિ નવ પંચ ચ ॥
તતસ્તુ કુણપોચ્છિષ્ટં ત્રિંશદ્વર્ષાણિ ખાદતિ

તતો નારાયણાચ્છ્રુત્વા ધરણી વાક્યમબ્રવીત્ ॥
એતન્મે પરમં ગુહ્યં લોકનાથ જનાર્દન

પરં કૌતૂહલં દેવ નિખિલં વક્તુમર્હસિ ॥
શ્મશાનં પુણ્ડરીકાક્ષ ઈશ્વરેણ પ્રશંસિતમ્

કિન્ત્વત્ર ત્રિગુણં દેવ પવિત્રે શિવભાષિતે ॥
સ તવ રમતે નિત્યં ભગવાંસ્તુ મહામતિઃ

કપાલં ગૃહ્ય દેવોઽત્ર દીપ્તિમન્તં મહૌજસમ્ ॥
પ્રશંસિતં ચ રુદ્રેણ ભવતા કિં વિનિન્દિતમ્

શ્મશાનં પદ્મપત્રાક્ષ રુદ્રસ્ય ચ નિશિ પ્રિયમ્ ॥
શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
શૃણુ તત્ત્વેન મે દેવિ ઇદમાખ્યાનમુત્તમમ્

અદ્યાપિ તે ન જાનન્તિ હ્યનઘે સંશિતવ્રતાઃ ॥
કૃત્વા સુદુષ્કરં કર્મ સર્વભૂતપતિં હરિમ્

હત્વા ચ બાલાન્વૃદ્ધાંશ્ચ ત્રિપુરે રૂપિણીઃ સ્ત્રિયઃ ॥
તેન પાપેન સમ્બદ્ધો ન શક્નોતિ વિચેષ્ટિતુમ્

પ્રણષ્ટમાનસૈશ્વર્યો નષ્ટા માયા ચ યોગિનઃ ॥
વિવર્ણવદનો ભૂત્વા તિષ્ઠતે સ મહેશ્વરઃ

તત્ર સ્થાને શિવો ભૂમે ગણૈઃ સર્વૈઃ સમાવૃતઃ ॥
નષ્ટમાયં તતો દેવિ ચિન્તયામિ વસુન્ધરે

તતો ધ્યાતો મયા દેવિ શઙ્કરઃ પુનરેષ્યતિ ॥
યાવત્પશ્યામિ તં દેવં દેવિ દિવ્યેન ચક્ષુષા

નષ્ટં માયાબલં રુદ્રં સર્વભૂતમહેશ્વરમ્ ॥
તતોઽહં તત્ર ગત્વા તુ યષ્ટુકામં ત્રિયમ્બકમ્

નષ્ટસંજ્ઞો હતજ્ઞાનો નષ્ટયોગબલોઽબલઃ ॥
તત ઈશો મયા ચોક્તો વાક્યમેવં સુખાવહમ્

કિમિદં તિષ્ઠસે રુદ્ર કશ્મલેન સમાવૃતઃ ॥
ત્વં કર્ત્તા ચ વિકર્ત્તા ચ વિકારાકાર એવ ચ

ત્વં વૈશાખ્યં વિયોગં ચ ત્વં યોનિસ્ત્વં પરાયણમ્ ॥
ત્વમુગ્રદેવદેવાદિસ્ત્વં સામ ત્વં તથા દિશઃ

કિં ન બુધ્યતિ ચાત્માનં ગણૈઃ પરિવૃતો ભવાન્ ॥
કિમિદં દેવદેવેશ વિવર્ણઃ પૃથુલોચનઃ

તન્મમાચક્ષ્વ તત્ત્વેન યત્પૃષ્ટોસિ મયા ભવાન્ ॥
સ્મર યોગં ચ માયાં ચ પશ્ય વિષ્ણોર્મહાત્મનઃ

તવ ચૈવ પ્રિયાર્થાય યેનાહમિહ ચાગતઃ ॥
તતો મમ વચઃ શ્રુત્વા લબ્ધસંજ્ઞો મહેશ્વરઃ

ઉવાચ મધુરં વાક્યં પાપસન્તપ્તલોચનઃ ॥
શ્રૃણુ તત્ત્વેન મે દેવ કોઽન્યોઽપ્યેવં કરિષ્યતિ

દેવં નારાયણં ચૈકં સર્વલોકમહેશ્વરમ્ ॥
હે વિષ્ણો ત્વત્પ્રસાદેન દેવત્વં ચૈવ માધવ

લબ્ધો યોગશ્ચ સાઙ્ખ્યં ચ જાતોઽસ્મિ વિગતજ્વરઃ ॥
ત્વત્પ્રસાદેન જાતોઽસ્મિ પૂર્ણામ્બુરિવ સાગરઃ

અહં ત્વાં તુ વિજાનામિ માં ત્વં જાનાસિ માધવ ॥
આવયોરન્તરં કોઽપિ ન પશ્યતિ જનાર્દન

બ્રહ્માણં તુ વિજાનાતિ નાવયોરન્તરેણ હિ ॥
સાધુ વિષ્ણો મહાભાગ સર્વમાયાકરણ્ડક

એવં મહ્યં હરો વાક્યમુક્ત્વા ભૂતમહેશ્વરઃ ॥
મુહૂર્ત્તં ધ્યાનમાસ્થાય પુનઃ પ્રોવાચ માધવિ

તવ વિષ્ણો પ્રસાદેન મયા તત્ત્રિપુરં હતમ્ ॥
નિહતા દાનવાસ્તત્ર ગર્ભિણ્યશ્ચ નિપાતિતાઃ

બાલવૃદ્ધા હતાસ્તત્ર વિસ્ફુરન્તો દિશો દશ ॥
તસ્ય પાપસ્ય દોષેણ ન શક્નોમિ વિચેષ્ટિતુમ્

પ્રણષ્ટયોગમાયશ્ચ નષ્ટૈશ્વર્યશ્ચ માધવ ॥
કિ કર્ત્તવ્યં મયા વિષ્ણો પાપાવસ્થેન સમ્પ્રતિ

વિષ્ણો તત્ત્વેન મે બ્રૂહિ શોધનં પાપ નાશનમ્ ॥
યેન વૈ કૃતમાત્રેણ શુદ્ધો મુચ્યેત કિલ્બિષાત્

એવં ચિન્તાત્મનસ્તસ્ય મયા રુદ્રસ્ય ભાષિતમ્ ॥
કપાલમાલાં ગૃહીત્વા સમલં ગચ્છ શઙ્કર

મમૈવં વચનં શ્રુત્વા ભગવાન્પરમેશ્વરઃ ॥
ઉવાચ માં પુનર્વ્યક્તં માં બોધય જગત્પતે

કીદૃશઃ સમલો વિષ્ણો યત્ર ગચ્છામહે વયમ્ ॥
તતસ્તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા શઙ્કરસ્ય મહેશ્વરિ

તત્પાપશોધનાર્થાય મયા વાક્યં પ્રભાષિતમ્ ॥
શ્મશાનં સમલં રુદ્ર પૂતિકો વ્રણગન્ધિકઃ

સ્વયં તિષ્ઠન્તિ વૈ તત્ર મનુજા વિગતસ્પૃહઃ ॥
તત્ર ગૃહ્ય કપાલાનિ રમ તત્રૈવ શઙ્કર

તત્ર વર્ષસહસ્રાણિ દિવ્યાન્યેવ દૃઢવ્રતઃ ॥
તતો ભક્ષય માંસાનિ પાપક્ષયચિકીર્ષુકઃ

હતાનાં ચૈવ માંસાનિ યે ચ ભોજ્યાસ્તવ પ્રિયાઃ ॥
એવં સર્વૈર્ગણૈઃ સાર્દ્ધં વસ તત્ર સુનિશ્ચિતઃ

પૂર્ણે વર્ષસહસ્રે તુ સ્થિત્વા ત્વં સમલે પુનઃ ॥
ગચ્છાશ્રમપદં પશ્ચાદ્ગૌતમસ્ય મહામુનેઃ

તત્ર જ્ઞાસ્યસિ ચાત્માનં ગૌતમાશ્રમસંસ્થિતઃ ॥
પ્રસાદાદ્ગૌતમમુનેર્ભવતા ગતકિલ્બિષઃ

સતતં પાપસમ્પન્નં કપાલં શિરસિ સ્થિતમ્ ॥
ઋષિઃ પાતયિતું શક્તસ્ત્વત્પ્રસાદાન્ન સશંયઃ

એવં રુદ્રં વરં દત્ત્વા તત્રૈવાન્તર્હિતોઽભવમ્ ॥
રુદ્રોઽપિ ભ્રમતે તત્ર શ્મશાને પાપસંવૃતે

અતો ન રોચતે ભૂમે શ્મશાનં મે કદાચન ॥
યત્ર રુદ્રકૃતં પાપં સ્થિતં કિલ ભયાવહમ્

એતત્તે કથિતં ભદ્રે શ્મશાનં મે જુગુપ્સિતમ્ ॥
વિના તુ કૃતસંસ્કારો મમ કર્મપરાયણઃ

પ્રાયશ્ચિત્તં પ્રવક્ષ્યામિ યેન શુધ્યતિ કિલ્બિષાત્ ॥
કૃત્વા ચતુર્થભક્ષં તુ દિનાનિ દશ પંચ ચ

આકાશશયનં કુર્યાદેકવસ્ત્રઃ કુશાસને ॥
પ્રભાતે પંચગવ્યં ચ પાતવ્યં કર્મશોધનમ્

વિમુક્તઃ સર્વપાપેભ્યો મમ લોકં સ ગચ્છતિ ॥
પિણ્યાકં ભક્ષયિત્વા તુ યો દેવમુપસર્પતિ

તસ્ય વૈ શૃણુ સુશ્રોણિ પ્રાયશ્ચિત્તં સુશોધનમ્ ॥
ઉલૂકો દશ વર્ષાણિ કચ્છપસ્તુ સમાસ્ત્રયઃ

જાયતે માનવસ્તત્ર મમ કર્મપરાયણઃ ॥
યાંસ્તુ દોષાન્પ્રપશ્યન્તે સંસારેઽસ્મિન્વસુન્ધરે

તસ્ય વક્ષ્યામિ સુશ્રોણિ પ્રાયશ્ચિત્તં મહૌજસમ્ ॥
કિલ્બિષાદ્યેન મુચ્યેત સંસારાન્તં ચ ગચ્છતિ

યાવકેન દિનૈકં તુ ગોમૂત્રેણ ચ કારયેત્॥
રાત્રૌ વીરાસનં કુર્યાદાકાશશયને વસેત્

ન સ ગચ્છતિ સંસારં મમ લોકં સ ગચ્છતિ ॥
વરાહમાંસેન તુ યો મમ કુર્વીત પ્રાપણમ્

મૂર્ખઃ સ પાપકર્મા ચ મમ કર્મપરાયણઃ ॥
યાંસ્તુ દોષાન્પ્રપદ્યેત સંસારં ચ વસુન્ધરે

યાવદ્રોમ વરાહસ્ય મમ ગાત્રેષુ સંસ્થિતમ્ ॥
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ નરકે પચ્યતે ભુવિ

અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે ॥
વારાહેણ તુ માંસેન યસ્તુ કુર્વીત પ્રાપણમ્

યાવત્ તત્તનુસંસ્થં તુ ભજતે તુ પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥
તાવત્સ પતતે દેવિ સૌકરીં યોનિમાસ્થિતઃ

અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે ॥
યાં ગતિં સમ્પ્રપદ્યેત મમ કર્મપરાયણઃ

અન્ધો ભૂત્વા તતો દેવિ જન્મ ચૈવં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥
એવં ગત્વા તુ સંસારં વરાહમાંસપ્રાપણાત્

જાયતે વિપુલે સિદ્ધે કુલે ભાગવતે શુચિઃ ॥
વિનીતઃ કૃતસંસ્કારો મમ કમર્પરાયણઃ

દ્રવ્યવાન્ગુણવાંશ્ચૈવ રૂપવાઞ્છીલવાઞ્છુચિઃ ॥
પ્રાયશ્ચિત્તં પ્રવક્ષ્યામિ તસ્ય કાયવિશોધનમ્

કિલ્બિષાદ્યેન મુચ્યેત મમ કર્મપરાયણઃ ॥
ફલાહારો દિનાન્સપ્ત સપ્ત મૂલાશનસ્તથા

દિનાનિ સપ્ત તિષ્ઠેત સપ્ત વૈ પાયસેન ચ ॥
તક્રેણ સપ્ત દિવસાન્સપ્ત પાવકભોજનઃ

પ્રાયશ્ચિત્તાન્મહાભાગે મમ લોકં સ ગચ્છતિ ॥
મદ્યં પીત્વા વરારોહે યસ્તુ મામુપસર્પતિ

તત્ર દોષં પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ સુન્દરિ તત્ત્વતઃ ॥
દશવર્ષસહસ્રાણિ દરિદ્રો જાયતે પુનઃ

તતો ભવેત્સુપૂતાત્મા મદ્ભક્તઃ સ ન સંશયઃ ॥
યસ્તુ ભાગવતો ભૂત્વા કામરાગેણ મોહિતઃ

દીક્ષિતઃ પિબતે મદ્યં પ્રાયશ્ચિત્તં ન વિદ્યતે ॥
અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે

અગ્નિવર્ણાં સુરાં પીત્વા તેન મુચ્યેત કિલ્બિષાત્ ॥
ય એતેન વિધાનેન પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્

ન સ લિપ્યતિ પાપેન સંસારં ચ ન ગચ્છતિ ॥
કૌસુમ્ભં ચૈવ યઃ શાકં ભક્ષયેન્મમ પૂજકઃ

નરકે પચ્યતે ઘોરે દશ પંચ ચ સૂકરઃ ॥
તતો ગચ્છેચ્છ્વયોનૌ ચ ત્રીણિ વર્ષાણિ જમ્બુકઃ

વર્ષમેકં તતઃ શુધ્યેન્મત્કર્મણિ રતઃ શુચિઃ ॥
મમ લોકમવાપ્નોતિ શુદ્ધો ભૂત્વા વસુન્ધરે

તતો ભૂમિર્વચઃ શ્રુત્વા પ્રત્યુવાચ પુનર્હરિમ્ ॥
કુસુમ્ભશાકનૈવેદ્યપ્રાપણેન ચ કિલ્બિષાત્

કથં મુચ્યેત દેવેશ પ્રાયશ્ચિત્તં વદ પ્રભો ॥
શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
યો મે કુસુમ્ભશાકેન પ્રાપણં કુરુતે નરઃ

દશવર્ષસહસ્રાણિ નરકે પરિપચ્યતે ॥
પ્રાયશ્ચિત્તં પ્રવક્ષ્યામિ તચ્ચ મે વદતઃ શૃણુ

ભક્ષણે તુ કૃતે કુર્યાચ્ચાન્દ્રાયણમતન્દ્રિતઃ ॥
પ્રાપણે તુ કૃતે કુર્યાદ્દ્વાદશાહં પયોવ્રતમ્

ય એતેન વિધાનેન પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્ ॥
ન સ લિપ્યેત પાપેન મમ લોકં ચ ગચ્છતિ

યઃ પારક્યેણ વસ્ત્રેણ ન ધૂતેન ચ માધવિ ॥
પ્રાયશ્ચિત્તી ભવેન્મૂર્ખો મમ કર્મપરાયણઃ

કરોતિ મમ કર્માણિ સ્પૃશતે માં તદા સ્થિતઃ ॥
મૃગો વૈ જાયતે દેવિ વર્ષાણિ ત્રીણિ સપ્ત ચ

હીનપાદેન જાયેત ચૈકં જન્મ વસુન્ધરે ॥
મૂર્ખશ્ચ ક્રોધનશ્ચૈવ મદ્ભક્તશ્ચૈવ જાયતે

તસ્ય વક્ષ્યામિ સુશ્રોણિ પ્રાયશ્ચિત્તં મહૌજસમ્ ॥
યેન ગચ્છતિ સંસારં મમ ભક્તો વ્યવસ્થિતઃ

અષ્ટભક્તં તતઃ કૃત્વા મમ ભક્તિપરાયણઃ ॥
માઘસ્યૈવ તુ માસસ્ય શુક્લપક્ષસ્ય દ્વાદશીમ્

તિષ્ઠેજ્જલાશયે ગત્વા શાન્તો દાન્તો યતવ્રતઃ ॥
અનન્યમાનસો ભૂત્વા મમ ચિન્તાપરાયણઃ

પ્રભાતાયાં તુ શર્વર્યામુદિતે તુ દિવાકરે ॥
પચગવ્યં તતઃ પીત્વા મમ કર્માણિ કારયેત્

ય એતેન વિધાનેન પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્॥
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો મમ લોકં સ ગચ્છતિ

( અકૃત્વા યો નવાન્નાનિ મમ કર્મપરાયણઃ ॥)
તતો ભાગવતો ભૂત્વા નવાન્નં યો ન કારયેત્

પિતરસ્તસ્ય નાશ્નન્તિ વર્ષાણિ દશ પંચ ચ ॥
અદત્ત્વા યસ્તુ ભુઞ્જીત નવાન્નાનિ કદાચન

ન તસ્ય ધર્મો વિદ્યેત એવમેતન્ન સંશયઃ ॥
અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ યેન તસ્માત્પ્રમુચ્યતે

પ્રાયશ્ચિત્તં મહાભાગે મમ ભક્તસુખાવહમ્ ॥
ઉપવાસં ત્રિરાત્રં તુ તત એકેન વા પુનઃ

આકાશશયનં કૃત્વા ચતુર્થેઽહનિ શુધ્યતિ ॥
એવં તત્ર વિધિં કૃત્વા ઉદિતે ચ દિવાકરે

પંચગવ્યં તતઃ પીત્વા શીઘ્રં મુચ્યેત કિલ્બિષાત્ ॥
ય એતેન વિધાનેન પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્

સર્વસઙ્ગં પરિત્યજ્ય મમ લોકં સ ગચ્છતિ ॥
અદત્ત્વા ગન્ધમાલ્યાનિ યો મે ધૂપં પ્રયચ્છતિ

કુણપો જાયતે ભૂમે યાતુધાનો ન સંશયઃ ॥
વર્ષાણિ ચૈકવિંશાનિ અયસ્કારનિવાસકઃ

તિષ્ઠત્યત્ર મહાભાગે એવમેતન્ન સંશયઃ ॥
અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે

પ્રાયશ્ચિત્તં પ્રવક્ષ્યામિ યેન મુચ્યેત કિલ્બિષાત્ ॥
યસ્ય કસ્યચિન્માસસ્ય શુક્લપક્ષસ્ય દ્વાદશીમ્

ઉપોષ્ય ચાષ્ટભક્તં તુ દશૈકાદશમેવ ચ ॥
પ્રભાતાયાં તુ શર્વર્યામુદિતે રવિમણ્ડલે

પંચગવ્યં તતઃ પીત્વા શીઘ્રં મુચ્યતિ કિલ્બિષાત્ ॥
ય એતેન વિધાનેન પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્

તાનિ તાનિ તરન્ત્યેવ સર્વ એવ પિતામહાઃ ॥
વહન્નુપાનહૌ પદ્ભ્યાં યસ્તુ મામુપચક્રમેત્

ચર્મકારસ્તુ જાયેત વર્ષાણાં તુ ત્રયોદશ ॥
તજ્જન્મનઃ પરિભ્રષ્ટઃ સૂકરો જાયતે પુનઃ

સૂકરત્વાત્પરિભ્રષ્ટઃ શ્વા ભવેચ્ચ જુગુપ્સિતઃ ॥
તતઃ શ્વત્ત્વાત્પરિભ્રષ્ટો માનુષેષૂપજાયતે

મદ્ભક્તશ્ચ વિનીતશ્ચ અપરાધવિવર્જિતઃ ॥
મુક્તસ્તુ સર્વસંસારાન્મમ લોકં સ ગચ્છતિ

ય એતેન વિધાનેન વસુધે કર્મ કારયેત્ ॥
ન સ લિપ્યેત પાપેન એવમેતન્ન સંશયઃ

ભેરીશબ્દમકૃત્વા તુ યસ્તુ માં પ્રતિબોધયેત્ ॥
બધિરો જાયતે ભૂમે એકં જન્મ ન સંશયઃ

તસ્ય વક્ષ્યામિ સુશ્રોણિ પ્રાયશ્ચિત્તં મમ પ્રિયમ્ ॥
કિલ્બિષાદ્યેન મુચ્યેત ભેરીતાડનમોહિતઃ

યસ્ય કસ્યચિન્માસસ્ય શુક્લપક્ષે તુ દ્વાદશી ॥
આકાશશયનં કૃત્વા શીઘ્રં મુચ્યેત કિલ્બિષાત્

ય એતેન વિધાનેન વસુધે કર્મ કારયેત્ ॥
અપરાધં ન ગચ્છેત્તુ મમ લોકં સ ગચ્છતિ

અન્નં ભુક્ત્વા બહુતરમજીર્ણેન પરિપ્લુતઃ ॥
ઉદ્ગારેણ સમાયુક્તઃ અસ્નાત ઉપસર્પતિ

એકજન્મનિ શ્વા ચૈવ વાનરશ્ચૈવ જાયતે ॥
એકસ્મિઞ્જન્મનિ ચ્છાગઃ સૃગાલશ્ચૈકજન્મનિ

એકજન્મ ભવેદન્ધો મૂષકો જાયતે પુનઃ ॥
તારિતો હ્યેષ સંસારાજ્જાયતે વિપુલે કુલે

શુદ્ધો ભાગવતઃ શ્રેષ્ઠસ્ત્વપરાધવિવર્જ્જિત॥
પ્રાયશ્ચિત્તં પ્રવક્ષ્યામિ મમ ભક્તસુખાવહમ્

કિલ્બિષાદ્યેન મુચ્યેત મમ ભક્તિપરાયણઃ ॥
ત્રિદિનં પાવકાહારો મૂલાહારો દિનત્રયમ્

પાયસેન દિનત્રય્યાં ત્રિદિનં સક્તુના તથા ॥
ત્રિદિનં વાયુભક્ષોઽપિ આકાશશયનસ્ત્રિકમ્

ઉત્થાયાપરરાત્રે તુ કૃત્વા વૈ દન્તધાવનમ્॥
પંચગવ્યં પિબેચ્ચૈવ શરીરપરિશોધનમ્

ય એતેન વિધાનેન પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્ ॥
ન સ લિપ્યેત પાપેન મમ લોકં સ ગચ્છતિ

આખ્યાનાનાં મહાખ્યાનં તપસાં ચ પરં તપઃ ॥
અત્રાહં કીર્ત્તયિષ્યામિ બ્રાહ્મણેભ્યો મહેશ્વરિ

એષ ધર્મશ્ચ કીર્ત્તિશ્ચ આચારાણાં મહૌજસામ્ ॥
ગુણાનાં ચ પરં શ્રેષ્ઠં ઋતીનાં ચ મહા ઋતિઃ

ય એતત્પઠતે નિત્યં કલ્યમુત્થાય માનવઃ ॥
સ પિતૄઁસ્તારયેજ્જન્તુર્દશ પૂર્વાન્દશાપરાન્

આરોગ્યાણાં મહારોગ્યં મઙ્ગલાનાં તુ મઙ્ગલમ્ ॥
રત્નાનાં પરમં રત્નં સર્વપાપપ્રણાશનમ્

યસ્તુ ભાગવતો નિત્યં પઠતે ચ દૃઢવ્રતઃ ॥
કૃત્વા સર્વાપરાધાનિ ન સ પાપેન લિપ્યતે

એષ જપ્યઃ પ્રમાણં ચ સન્ધ્યોપાસનમેવ ચ ॥
કલ્યમુત્થાય પઠતે મમ લોકં સ ગચ્છતિ

ન પઠેન્મૂર્ખમધ્યે તુ કુશિષ્યાણાં તથૈવ ચ ॥
દદ્યાદ્ભાગવતે શ્રેષ્ઠે મમ કર્મપરાયણે

એતત્તે કથિતો દેવિ આચારસ્ય વિનિશ્ચયઃ ॥
પૂર્વં ત્વયા યત્પૃષ્ટં તુ કિમન્યચ્છ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે પ્રાયશ્ચિત્તકર્મસૂત્રં નામ ષટ્ત્રિંશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ