Varaha Purana · Chapter 134

atha pūjādisāmayikāparādheṣu prāyaścittāni //
śrīvarāha uvāca //
muktvā tu mama karmāṇi mama karmaparāyaṇaḥ //
prāyaścittavidhiṃ devi yastu vākyaṃ prabhāṣate

mūrkho bhavati suśroṇi mama karmaparāyaṇaḥ //
prāyaścittavidhiṃ devi yena mucyeta kilbiṣāt

ākāśaśayanaṃ kṛtvā dināni daśa pañca ca //
mucyate kilbiṣāttatra devi caiva na saṃśayaḥ

iti maunatyāgaprāyaścittam //
śrīvarāha uvāca //
bhūṣito nīlavastreṇa yo hi māmupapadyate //
varṣāṇāṃ hi śataṃ pañca kṛmirbhūtvā sa tiṣṭhati

tasya vakṣyāmi suśroṇi aparādhaviśodhanam //
prāyaścittaṃ viśālākṣi yena mucyeta kilbiṣāt

vrataṃ cāndrāyaṇaṃ kṛtvā vidhidṛṣṭena karmaṇā //
mucyate kilbiṣādbhūme evametanna saṃśayaḥ

avidhānena saṃspṛśya yo hi māmupasarpati //
sa mūrkhaḥ pāpakarmā ca mama vipriyakārakaḥ

tena dattaṃ varārohe gandhamālyasugandhitam //
prāpaṇaṃ ca na gṛhṇāmi mṛṣṭaṃ cāpi kadācana

tato nārāyaṇavacaḥ śrutvā sā saṃśitavratā //
uvāca madhuraṃ vākyaṃ dharmakāmā vasundharā

dharaṇyuvāca //
yanmāṃ tvaṃ bhāṣase nātha ācārasya vyatikramam //
upaspṛśya samācāraṃ rahasyaṃ vaktumarhasi

kena karmavidhānena bhūtvā bhāgavatā bhuvi //
upaspṛśyopasarpanti tava karmaparāyaṇāḥ

etanme saṃśayaṃ deva paraṃ kautūhalaṃ hi me //
tava bhaktasukhārthāya niṣkalaṃ vaktumarhasi

śrīvarāha uvāca //
śṛṇu tattvena me devi yanmāṃ tvaṃ bhīru bhāṣase //
kathitaṃ mama tattvena guhyametatparaṃ mahat

vimucya sarvakarmāṇi yo hi māmupasarpati //
tasya vai śṛṇu suśroṇi upaspṛśya ca yā kriyā

bhūtvā pūrvamukhastatra pādau prakṣālya cāmbubhiḥ //
upaspṛśya yathānyāyaṃ tisro vai gṛhya mṛttikāḥ

tataḥ prakṣālitaṃ hastaṃ jalena tadanantaram //
saptakośaṃ tato gṛhya jalena kṣālayettataḥ

pādamekaikaśastadvatpaṃca pañca vadettataḥ //
kośau saṃmṛjyatāṃ tatra yadīcchettu mama priyam

trīṇi kośānpibettatra sarvapāpaviśodhanam //
mukhaṃ karābhyāṃ mārjeta sarvamindriyanigraham

prāṇāyāmaṃ tataḥ kṛtvā mama cintāparāyaṇaḥ //
karmaṇā vidhidṛṣṭena kuryātsaṃsāramokṣaṇam

trīṇi vārānspṛśettatra śiro brahmaṇi saṃsthitaḥ //
trīṇi vārānpunastatra ubhe te karṇanāsike

spṛśettu niṣkalastatra yo hi yatra pratiṣṭhitaḥ //
vikṣipettrīṇi vārāṇi salilaṃ pravaraṃ trayam

evamuktasya karttavyaṃ mamābhigamaneṣu ca //
upaspṛśya tanuṃ vāme yadīkṣeta priyaṃ mama

evaṃ ca kurvatastasya mama karmavyavasthitaḥ //
aparādhaṃ na vindeta evaṃ devi na saṃśayaḥ

tato nārāyaṇavacaḥ śrutvā devī vasundharā //
uvāca madhuraṃ vākyaṃ sarvabhāgavatapriyam

dharaṇyuvāca//
upaspṛśya vidhānena yastu karmāṇi cāpnuyāt //
tāpanaṃ śodhanaṃ caiva tadbhavānvaktumarhati

śrīvarāha uvāca //
śṛṇu tattvena me bhūme imaṃ guhyamanindite //
yāṃ gatiṃ ca prapadyante mama karmabahiṣkṛtāḥ

vyabhicāraṃ ca me kṛtvā yaśca māmupasarpati //
daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca

kṛmirbhūtvā yathānyāyyaṃ tiṣṭhate nātra saṃśayaḥ //
prāyaścittaṃ pravakṣyāmi tasya mūrkhasya mādhavi

yacca kṛtvā mahābhāge kṛtakṛtyaḥ punarbhavet //
mahāsāntapanaṃ kṛtvā taptakṛcchraṃ ca niṣkalam

brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyo mama ye ca mate sthitāḥ //
anena vidhinā kṛtvā prāyaścittaṃ yaśasvini

kilbiṣāttu pramuktāste gacchanti paramāṃ gatim //
yastu krodhasamāviṣṭo mama bhaktiparāyaṇaḥ

spṛśeta mama gātrāṇi cittaṃ kṛtvā calācalam //
na cāhaṃ rāgamicchāmi kruddhameva yaśasvini

icchāmi ca sadā dāntaṃ śubhaṃ bhāgavataṃ śucim //
paṃcendriyasamāyuktaṃ lābhālābhavivarjitam

ahaṅkāravinirmuktaṃ kamarṇyabhirataṃ mama //
anyacca te pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva varānane

māṃ yadā labhate kruddhaḥ śuddho bhāgavataḥ śuciḥ //
cillī jāto varṣaśataṃ śyeno varṣaśataṃ punaḥ

bhekastriśatavarṣāṇi yātudhānaḥ punardaśa //
apumānṣaṭ ca varṣāṇi retobhakṣastu jāyate

andho jāyeta suśroṇi paṃca sapta tathā nava //
gṛdhro dvātriṃśavarṣāṇi cakravāko daśaiva tu

śaivālabhakṣitā caiva hyākāśagamanaṃ tathā //
brāhmaṇo jāyate bhūme krodhasya ca pathe sthitaḥ

ātmakarmāparādhena prāptaḥ saṃsārasāgare //
dharaṇyuvāca //
aho vai paramaṃ guhyaṃ yattvayā pūrvabhāṣitam

jātaṃ me vihvalaṃ cittaṃ na sthiraṃ jāyate kvacit //
yattvayā bhāṣitaṃ hīdaṃ bhaktānāṃ ca durāsadam

śrutvā sudustaraṃ sāraṃ bhītāsmi paridevitā //
nāhamājñāpayāmi tvāṃ devadeva jagatpate

mama caiva priyārthāya sarvalokasukhāvaham //
yena mucyanti saṃśuddhā budhāḥ karmaparāyaṇāḥ

alpasattvā gatabhayā lobhamohasamanvitāḥ //
taranti yena durgāṇi prāyaścittaṃ ca me vada

tataḥ kamalapatrākṣo varāhaḥ sammukhe sthitaḥ //
sanatkumāro me bhakto punarnārāyaṇo'bravīt

tato bhūmyā vacaḥ śrutvā brahmaṇaśca suto muniḥ //
sanatkumāro yogajñaḥ pratyuvāca vasundharām

dhanyā caiva subhāgyā ca yattvayā paripṛcchitam //
varāharūpī bhagavānsarvamāyākaraṇḍakaḥ

kiṃ tvayā bhāṣito devi sarvayogāṅgayogavit //
devo nārāyaṇastatra sarvadharmavidāṃ varaḥ

kumāravacanaṃ śrutvā taṃ mahī pratyabhāṣata //
śṛṇu tattvena me brahmanyanmayā paripṛcchitam

kāryaṃ kriyāṃ ca yogaṃ ca ādhyātmyaṃ pārthivasthitam //
etanme pṛcchate brahmandevo nārāyaṇaḥ prabhuḥ

tato māṃ bhāṣate brahmanviṣṇurmāyākaraṇḍakaḥ //
kruddhā bhāgavatā brahmanyena śuddhyanti kilbiṣāt

kṛtvā tena vrataṃ caiva mama karmaparāyaṇaḥ //
ṣaṣṭhe kāle tu bhuñjīta gṛhabhikṣāmaninditām

aṣṭau bhikṣā yathānyāyaṃ śuddhabhāgavatāṃ gṛhe //
ya etena vidhānena brahmakarmāṇi kārayet

mucyate kilbiṣāttasmādevamāha janārdanaḥ //
yadīcchasi parāṃ siddhiṃ viṣṇulokaṃ janārdanāt

śīghramārādhayedviṣṇuṃ dvijamukhyo na saṃśayaḥ //
tato bhūmervacaḥ śrutvā brahmaṇaśca suto muniḥ

pratyuvāca viśālākṣīṃ dharmakāmo vasundharām //
aho guhyaṃ rahasyaṃ ca yattvayā devi bhāṣitam

tasya ye mukhaniṣkrāntā dharmāstānvaktumarhasi //
dharaṇyuvāca //
tataḥ sa puṇḍarīkākṣaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ

varāharūpī bhagavām̐llokanātho janārdanaḥ /
uvāca madhuraṃ vākyaṃ meghadundubhiniḥsvanaḥ

bhaktakarmasukhārthāya guṇavittasamanvitām //
anenaiva vidhānena ācāreṇa samanvitaḥ

devi kārayate karma mama lokaṃ sa gacchati //
kruddhena na ca karttavyaṃ lobhena tvarayā na ca

matpūjanaṃ vidhānena yadīcchetparamāṃ gatim //
ye māṃ devi yajiṣyanti krodhaṃ tyaktvā jitendriyāḥ

saṃsāraṃ te na gacchanti aparādhavivarjjitāḥ //
śrīvarāha uvāca //
akarmaṇyena puṣpeṇa yo māmarcayate bhuvi

pātanaṃ tasya vakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare //
nāhaṃ tatpratigṛhṇāmi na ca te vai mama priyāḥ

mūrkhā bhāgavatā devi mama vipriyakāriṇaḥ //
patanti narake ghore raurave tadanantaram

ajñānasya ca doṣeṇa duḥkhānyanubhavanti ca //
vānaro daśa varṣāṇi mārjāraśca trayodaśa

mūkaḥ pañca ca varṣāṇi balīvardaśca dvādaśa //
chāgaścaivāṣṭavarṣāṇi māsaṃ vai grāmakukkuṭaḥ

trīṇi varṣāṇi mahiṣo bhavatyeva na saṃśayaḥ //
etatte kathitaṃ bhadre puṣpaṃ yanme na rocate

akarmaṇyaṃ viśālākṣi puṣpaṃ ye ca dadanti vai //
dharaṇyuvāca //
bhagavanyadi tuṣṭo'si viśuddhenāntarānmanā

yena śudhyanti te bhaktāstava karmaparāyaṇāḥ //
śrīvarāha uvāca //
śṛṇu tattvena me devi yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi

prāyaścittaṃ mahābhāge yena śudhyanti mānavāḥ //
ekāhāraṃ tataḥ kṛtvā māsamekaṃ varānane

vīrāsanavidhīṃścaiva kārayetsapta sapta ca //
caturthaṃ bhakṣyamekena māsena ghṛtapāyasam //

yāvakānnaṃ trīṇyahāni vāyubhakṣo dinatrayam //
ya etena vidhānena devi karmāṇi kārayet

/
savarpāpapramuktaśca mama lokaṃ sa gacchati

iti śrīvarāhapurāṇe pūjādisāmayikāparādhaprāyaścittaṃ nāma catustriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ