Varaha Purana · Chapter 129

atha caturvarṇadīkṣā //
śrīvarāha uvāca //
bhūṣitālaṃkṛtaṃ kṛtvā mama karmaparāyaṇaḥ //
śuklaṃ yajñopavītaṃ ca deyaṃ navaguṇaṃ tathā

śirasā cāñjaliṃ kṛtvā vasudhā punarabravīt //
dharaṇyuvāca //
etanmāṃ paramaṃ guhyaṃ tadbhaktāṃ vaktumarhasi //
sandhyāṃ vai kena mantreṇa tava karmaparāyaṇām //
vada bhāgavatīṃ śuddhāṃ tava karmaviniścitām //
tato bhūmivacaḥ śrutvā bhūtānāṃ prabhavo'vyayaḥ //
varāharūpo bhagavānpratyuvāca vasundharām//
śrīvarāha uvāca//
mādhavi tattvena yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi//
kathayiṣyāmi te bhadre pravaraṃ guhyamuttamam //
yathāvadviditaṃ bhūpaiḥ puṇyā bhāgavatāḥ śubhāḥ //
kṛtvā tu mama karmāṇi śucisaṃsāramokṣaṇīm //
kurvītaiva parāṃ sandhyāṃ yathāvaditi niścitam //
jalāñjaliṃ tato gṛhya mama bhaktyā vyavasthitaḥ //
muhūrtadhyānamāsthāya imaṃ mantramudāharet //
mantraḥ - bhavodbhavamādivyaktarūpamātraṃ sarve devā brahmā rudrastvādṛksamamāsīddhyānayogasthitā te sandhyāsaṃsthā vāsudevaṃ namati vayaṃ devamādivyaktarūpamātmasaptadivasaṃ tathāpi saṃsārārthaṃ karma tatkaraṇameva sandhyāsaṃsthā vāsudeva namo'stu te//
mantrāṇāṃ paramo mantrastapatāṃ paramaṃ tapaḥ //
ācāraṃ kurute hyevaṃ mama lokaṃ sa gacchati //
guhyānāṃ paramaṃ guhyaṃ rahasyaṃ paramuttamam//
ya evaṃ paṭhate nityaṃ na sa pāpena lipyate//
nādīkṣitāya dātavyaṃ nopavīte kathaṃcana //
dīkṣitāyaiva dātavyamupapanne tathaiva ca //
punaranyatpravakṣyāmi devi tattvena me śṛṇu //
na dīpamapi gṛhṇāti dattaṃ bhāgavataiḥ śubhaiḥ//
kṛtvā tu mama karmāṇi gṛhya dīpakamuttamam //
jānusaṃsthāṃ tataḥ kṛtvā imaṃ mantramudīrayeta//
mantraḥ –
ॐ namo bhagavate'nugraha tejase viṣṇo sarvadevāstvāgnisaṃsthāḥ praviṣṭā evaṃ cāgnistava tejasā bhaviṣyati svatejasā māmāśu mantrasya tejasā saṃsārārthaṃ deva gṛhyaṃ dīpakaṃ mantraṃ mūrttimantraṃ śvo bhūtvā imaṃ karma niṣphalam //
tatkaroti yathānyāyyaṃ dīpakaṃ dadate naraḥ //
tāritāḥ pitarastena niṣkalāśca pitāmahāḥ //)
gandhena tilakaṃ dadyāllalāṭe mama sundari //
anyacca te pravakṣyāmi karma lokasukhāvaham

yena mantreṇa dātavyaṃ lalāṭe tilakaṃ mama

mantraḥ –
mukhamaṇḍanaṃ cintayā vāsudeva tvayā prayuktaṃ ca mayopanītam //
etena citraṃ kuru vāsudeva mama caivaṃ kuru saṃsāramokṣam

etena mantreṇa citrakaṃ me dadyāllalāṭe tilakaṃ dharitri //
tataḥ sumanaso gṛhya imaṃ mantramudāharet

mantraḥ –
imāḥ sumanasaḥ saumanasyāya bhagavan sarvaṃ sumanasaṃ kuru tvayaite saumanasyāya nirmitā gṛhītāḥ svāhā

evaṃ sumanaso dattvā dhūpaṃ caiva nivedayet //
tato gṛhītvā dhūpaṃ tu sugandhaṃ sumanoharam

namo nārāyaṇetyuktvā imaṃ mantramudīrayet //
mantraḥ –
sugandhāni tavāṅgāni svabhāvenaiva keśava

amunā caiva dhūpena dhūpitāni tavā'nagha //
tavāṅgānāṃ sugandhena sarvaṃ saugandhikaṃ kuru

gṛhāṇemaṃ ca me dhūpaṃ sarvasaṃsāramokṣaṇam //
punaranyatpravakṣyāmi yathā dīpaṃ nivedayet

yathāvṛttaṃ tu gṛhṇāmi mama bhaktaiḥ sukhāvaham //
kṛtvā tu mama karmāṇi gṛhya dīpamanuttamam

jānusaṃsthaṃ tataḥ kṛtvā imaṃ mantramudīrayet

mantraḥ –
namo bhagavate tejate viṣṇo sarve devāstvagnisaṃsthāḥ pratiṣṭhā //
evaṃ cāgnistava tejasā pratiṣṭhito tejaścātmā svayameva

mantraśca –
tejaḥ saṃsārānmocayituṃ deva gṛhṇīṣva dīpaṃ dyutimantaśca //
mūrtiśca bhūtvā idaṃ karma niṣkalam

māṃ karoti yathānyāyaṃ dīpakaṃ dadate naraḥ //
tāritāḥ pitarastena niṣkalāśca pitāmahāḥ

nārāyaṇavacaḥ śrutvā vismitā ca vasundharā //
varāharūpiṇaṃ devaṃ pratyuvāca vasundharā

śrutā mayā bhāgavatāstava karmaparāyaṇāḥ //
śeṣasaṃśravaṇārthāya mano dhāvati satpathe

tava prāpaṇakaṃ kṛtyaṃ keṣu pātreṣu kārayet //
etadācakṣva tattvena yena tuṣyati mādhava

tato bhūmervacaḥ śrutvā lokanātho'bravīdidam //
śṛṇu tattvena me devi yāni pātrāṇi rocate

tāni te kathayiṣyāmi tvayā me pūrvapṛcchitam //
sauvarṇaṃ rājataṃ kāṃsyaṃ yeṣu dadyātprapāṇakam

sarvāṇi tāni tyaktveha tāmraṃ ca mama rocate //
etannārāyaṇācchrutvā dharmakāmā vasundharā

uvāca madhuraṃ vākyaṃ lokanāthaṃ janārddanam //
etanme paramaṃ guhyaṃ tāmraṃ te rocate katham

tato bhūmervacaḥ śrutvā anādiraparājitaḥ //
lokānāṃ pravaraḥ śreṣṭhaḥ pratyuvāca vasundharām

śṛṇu tattvena me bhūme kathyamānaṃ mayā'naghe //
ekāgraṃ cittamādhāya yena tāmraṃ mama priyam

saptayugasahasrāṇi ādikāle'tha mādhavi //
yathā tāmraṃ samutpannaṃ yathaiva priyadarśanam

pūrvaṃ kamalapatrākṣi guḍākeśo mahāsuraḥ //
tāmrarūpaṃ samādāya mamaivārādhane rataḥ

tata ārādhitastena varṣāṇāṃ tu caturdaśa //
sahasrāṇi viśālākṣi dharmakāmena niścalam

ahaṃ tu tapasā tuṣṭastīvreṇa kṛtaniścayāt //
tatastāmramaye ramye yatra tāmrasamudbhavaḥ

dṛṣṭvāśramaṃ mahādevi kiñcideva subhāṣitam //
tato jānusthito bhūtvā mama eṣa vicintayet

caturbāhuṃ ca māṃ dṛṣṭvā mama karmaparāyaṇaḥ //
praṇataḥ prāñjaliḥ prāha śiro bhūmau nidhāpya saḥ //
taṃ ca dṛṣṭvā mayā proktaṃ prasannenāntarātmanā

guḍākeśa mahābhāga brūhi kiṃ karavāṇi te //
toṣito'smyanayā bhaktyā durārādhyo'pi suvrata

yattvayā cintitaṃ saumya karmaṇā manasā girā //
varaṃ brūhi mahābhāga tubhyaṃ yadrocate'nagha

evaṃ mama vacaḥ śrutvā guḍakeśo'bravīdidam //
karābhyāmañjaliṃ kṛtvā viśuddhenāntarātmanā

yadi tuṣṭo'si me deva samastenāntarātmanā //
janmanāṃ tu sahasraṇi tvayi bhaktirdṛḍhā'stu me

cakreṇa vadhamicchāmi tvayā muktena keśava

cakeṇa pātitasyaitadvasāmāṃsāni kiṃ cana //
tāmraṃ nāma bhavedeva pavitrīkaraṇaṃ śubham

tena pātraṃ tataḥ kṛtvā śubhadharmaviniścitaḥ //
tasminprāpaṇakaṃ kṛtvā śuddhe vai tāmrabhājane

nivedite parā prītirbhavatvetanmanogatam //
prasanno yadi me deva hyeṣa me dīyatāṃ varaḥ

yaccintito'si deveśa ugre tapati tiṣṭhatā //
bāḍhamityeva so'pyukto yāvallokasthitirmayā

tāvattāmrasthito bhūtvā mama saṃstho bhaviṣyasi //
tataḥ prabhṛti tāmrātmā guḍākeśo vyavasthitaḥ

tattāmrabhājane mahyaṃ dīyate yatsupuṣkalam //
atulā tena me prītirbhūme jānīhi suvrate

maṅgalyaṃ ca pavitraṃ ca tāmraṃ tena priyaṃ mama //
tvaṃ ca drakṣyasi taccakraṃ madhyasaṃsthe divākare

vaiśākhasya tu māsasya śuklapakṣe tu dvādaśī //
mama tejomayaṃ cakraṃ tvāṃ vadhiṣyatyasaṃśayam

eṣyase mama lokāya evametanna saṃśayaḥ //
evamuktvā guḍākeśaṃ tatraivāntarhito'bhavam

cakrādvadhamabhīpsanvai so'pi matkarmaṇi sthitaḥ //
dine dine viśiṣṭaṃ tu śubhaṃ kurvaṃstapasyati

viṣṇusaṃstho bhaviṣyāmi kadāhamiti cintayan//
evaṃ sthitasya tasyātha vaiśākhasya tu dvādaśī

śuklapakṣasya samprāptā tasyāṃ dharmaviniścitaḥ //
viṣṇupūjāṃ tataḥ kṛtvā prārthayāmāsa māṃ pratiṃ

muñca muñca prabho cakramapi vahnisamaprabham //
ātmā me nīyatāṃ śīghraṃ nikṛttyāṅgāni sarvaśaḥ

tadaiva cakreṇa vipāṭito'sau prāpto'pi māṃ bhāgavatapradhānaḥ //
tāmraṃ tu tanmāṃsamasṛk suvarṇamasthīni rūpyaṃ bahudhātavaśca //
raṅgaṃ ca sīsaṃ trapudhātusaṃsthaṃ kāṃsyaṃ ca rītiśca malastu teṣām

tāmrapātreṇa vai bhūme prāpaṇaṃ yatpradīyate //
sikthe sikthe phalaṃ tasya śṛṇuṣva gadato mama

etadbhāgavataiḥ kāryaṃ mama priyakaraiḥ sadā //
evaṃ tāmraṃ samutpannamiti me rocate hi tat

dīkṣitairvai bhāgavataiḥ pādyārghyādau ca dīyate //
evaṃ dīkṣāvidhiḥ prokta evaṃ tāmrasamudbhavaḥ

devi tattvena kathitaḥ kimanyat paripṛcchasi //
bhūmiruvāca //
devadeva kathaṃ sandhyāṃ dīkṣitaḥ kurute vada

kena mantreṇa vā bhaktastava karmaparāyaṇaḥ //
śrīvarāha uvāca //
śṛṇu mādhavi tattvena sandhyāmantramanuttamam

yathā vadanti vai sūryaṃ sandhyāṃ pūrvāṃ parāṃ tathā //
jalāñjaliṃ gṛhītvā tu mama bhaktyā vyavasthitaḥ

muhūrttaṃ dhyānamāsthāya imaṃ mantramudīrayet //
sikthāni tatra yāvanti tāmraprāpaṇake dhare

tāvadvarṣasahasrāṇi mama loke sa modate

mantraḥ –
bhavodbhavamādivyaktarūpamādityaṃ sarve devā brahmarudrendrāstvāṃ ca //
kṛṣṇe yathāsīddhyānayogasthitāste sandhyāsaṃsthā vāsudevaṃ namanti

vayaṃ devamādimavyaktarūpaṃ kṛtvā cātmani deva saṃsthāstathāpi //
saṃsārārthaṃ karma tatkaraṇameva sandhyāsaṃsthā vāsudeva namo namaḥ

anenaiva hi mantreṇa sandhyāṃ kuryāttu dīkṣitaḥ

iti śrīvarāhapurāṇe caturvarṇadīkṣātāmravarṇanaṃ nāmonatriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ