Varaha Purana · Chapter 113

atha bhagavatstutiḥ //
ॐ namo varāhāya namo brahmaputrāya sanatkumārāya namaḥ

namastasmai varāhāya līlayoddharate mahīm //
suramadhyagato yasya meruḥ khaṇakhaṇāyate

daṃṣṭrāgreṇoddhṛtā gorudadhiparivṛtā parvatairnimnagābhirbhaktānāṃ bhītihānau suranarakadaśāsyāntakaḥ kroḍarūpī //
viṣṇuḥ sarveśvaro'yaṃ yamiha hatamalā līlayā prāpnuvanti
tyaktātmāno na pāpe prabhu bhavatu muditārātipakṣakṣitīśam

yasminkāle kṣitiḥ pūrvakalpe vārāha mūrtinā //
uddhṛtā ca yayā bhaktyā papraccha parameśvaram

dharaṇyuvāca //
kalpe kalpe bhavāneva māṃ samuddharate bhavān //
na bāhuśceṣṭate mūrtirmādṛśīṃ gāṃ ca keśava

sa tena sāntvitāyāṃ vai pṛthivyāṃ yaḥ samāgataḥ //
sanatkumārastatkṣetre dṛṣṭvā tāṃ saṃsthitāṃ mahīm

svasti vācyāha puṇyāgre pratyuvāca vasundharām //
sanatkumāra uvāca //
yaṃ dṛṣṭvā varddhase devi tvaṃ ca yasyāsi mādhavi

viṣṇunā dhāryamāṇā ca kiṃ tvayā dṛṣṭamadbhutam //
etadācakṣva tattvena yatte harimukhācchrutam

brahmaputravacaḥ śrutvā pṛthivī vākyamabravīt //
dharaṇyuvāca //
yadguhyaṃ sa mayā pṛṣṭo yacca me samprabhāṣitam

śṛṇu tattvena viprendra guhyaṃ dharmaṃ mahaujasam //
bhagavatproktadharmeṣu yadguhyaṃ kathayāmyaham

tena me kathitaṃ hyetatsaṃsārāttu vimokṣaṇam //
viṣṇubhaktena yatkāryaṃ yatkriyā paritiṣṭhatā

uvāca paramaṃ guhyaṃ dharmāṇāṃ vyāptaniścayam //
ayaṃ dharmo mayā hyetacchrute dharme sanātane

tato mahīvacaḥ śrutvā brahmaputro mahātapāḥ //
kokāmukhe mama kṣetraṃ japanto brahmavādinaḥ

tānsarvānānayāmāsa yatra devī vyavasthitā //
sanatkumāraḥ pūtātmā pratyuvāca mahīṃ prati

sanatkumāra uvāca //
yanmayā pūvarmuktāsi kathayasva varānane//
aprameyagatiṃ caiva dharmamācakṣva tattvataḥ

tatastasya vacaḥ śrutvā praṇamya ṛṣipuṃgavam //
uvāca paramaprītā dhātrī madhurayā girā

dharaṇyuvāca //
śṛṇvantu ṛṣayaḥ sarve yattadviṣṇumukhācchrutam //
bāḍhamityeva tāṃ devi svasti brūhīti so'bravīt

naṣṭacandrānile loke naṣṭabhāskaratārake //
stambhitāśca diśaḥ sarvā na prājñāyata kiñcana

na vāti pavanastatra naiva cāgnirna vidyutaḥ //
na kiṃcittatra vidyeta na tārā na ca rāśayaḥ

vedeṣu caiva naṣṭeṣu matsyo bhūtvā rasātalam //
praviśya tānathotkṛṣya brahmaṇe dattavānasi

anyaddevaḥ kūrmarūpastvaṃ samudrasya manthane //
dhṛtavānasi kaurmeṇa mandaraṃ madhusūdana

punarvarāharūpeṇa māṃ gacchantīṃ rasātale //
ujjahārekadaṃṣṭreṇa bhavāneva mahārṇavāt

anyaddhiraṇyakaśipurvaradānena darpitaḥ //
asāvapi nṛsiṃheṇa vapurāsthāya nāśitaḥ

punarniḥkṣatrarūpeṇa tvayā'haṃ vikṛtā purā //
jāmadagnyena rāmeṇa tvayā dṛṣṭā sakṛtprabho

punaśca rāvaṇo rakṣaḥ kṣayitaṃ svena tejasā //
baliśca baddho bhagavantvayā vāmanarūpiṇā

na ca jānāmyahaṃ deva tava kiṃcidviceṣṭitam //
uddhṛtya māṃ kathaṃ deva sṛjase kiṃca kāraṇam

sṛṣṭvā kimādiśaḥ sarvāṃ na prājñāyata kiṃcana //
na vāti pavanastatra na caivāgnirjvalatyapi

aṃśavaścana vidyante na nakṣatrā na vā grahāḥ //
na caivāṅgārakastatra na śukro na bṛhaspatiḥ

śanaiścaro budho nātra na cendro dhanado yamaḥ //
varuṇo'pi na vidyeta nānye keciddivaukasaḥ

varjayitvātra trīndevān brahmaviṣṇumaheśvarān //
pṛthivī bhārasantaptā brahmāṇaṃ śaraṇaṃ gatā

gatvā ca śaraṇaṃ devī dainyaṃ vadati mādhavī //
prasīda mama devendra magnāhaṃ bhārapīḍitā

saparvatavanaiḥ sārddhaṃ māṃ tāraya pitāmaha //
pṛthivyā vacanaṃ śrutvā brahmā lokapitāmahaḥ

muhurtaṃ dhyānamāsthāya pṛthivīṃ tāmuvāca ha //
nāhaṃ tārayituṃ śakto viṣamasthāṃ vasundhare

lokanāthaṃ suraśreṣṭhamādikarttāramañjasā //
lokeśaṃ dhanvinaṃ śreṣṭhaṃ yāhi māyākaraṇḍakam

sarveṣāmeva naḥ kāryaṃ yacca kiñcitpravarttate //
sarvāṃstārayituṃ śaktaḥ ki punastvāṃ vasundhare

anantaśayane devaṃ śayānaṃ yogaśāyinam //
tataḥ kamalapatrākṣī nānābharaṇabhūṣitā

kṛtāñjalipuṭā devī prasādayati mādhavam //
dharaṇyuvāca //
ahaṃ bhārasamāyuktā brahmāṇaṃ śaraṇaṅgatā

pratyākhyātā bhagavatā tenāpyuktamidaṃ vacaḥ //
nāhaṃ tārayituṃ śaktaḥ suśroṇi vraja mādhavam

sa tvāṃ tārayituṃ śakto magnāsi yadi sāgare //
prasīda mama deveśa lokanātha jagatprabho

bhaktyā tvāṃ śaraṇaṃ yāmi prasīda mama mādhava//
tvamādityaśca candraśca tvaṃ yamo dhanadastu vai

vāsavo varuṇaścāsi hyagnirmāruta eva ca //
akṣaraśca kṣaraścāsi tvaṃ diśo vidiśo bhavān

matsyaḥ kūrmmo varāhaśca narasiṃho'si vāmanaḥ //
rāmo rāmaśca kṛṣṇaśca buddhaḥ kalkī mahātmavān

evaṃ paśyasi yogena śrūyate tvaṃ mahāyaśāḥ //
yugāyuga sahasrāṇi vyatītānyasi saṃsthitaḥ

pṛthivī vāyurākāśamāpojyotiśca pañcamam//
śabdasparśasvarūpo'si raso gandho'si no bhavān

sagrahāṇi ca ṛkṣāṇi kalākāṣṭhāmuhūrttakāḥ

sagrahā ye ca nakṣatrā kalā kālamuhūrttakāḥ //
jyotiścakraṃ dhruvaścā'si sarveṣu dyotate bhavān

māsaḥ pakṣamahorātramṛtuḥ saṃvatsarāṇyapi

kalā kāṣṭhāpi ṣaṇmāsāḥ ṣaḍrasāścāpi saṃyamaḥ //
saritaḥ sāgarāśca tvaṃ parvatāśca mahoragāḥ

tvaṃ merurmandaro vindhyo malayo darduro bhavān //
himavānniṣadhaścāsi sacakro'si varāyudhaḥ

dhanuṣāṃ ca pināko'si sāṃkhyayogo'si cottamaḥ //
paramparo'si lokānāṃ nārāyaṇaḥ parāyaṇaḥ

saṃkṣiptaścaiva vistāro goptā yajñaśca śaśvataḥ//
yajñānāṃ ca mahāyajño yūpānāmasi saṃsthitaḥ

vedānāṃ sāmavedo'si sāṅgopāṅgo mahāvrataḥ //
garjanaṃ varṣaṇaṃ cāsi tvaṃ vedhā anṛtānṛte

amṛtaṃ sṛjase viṣṇo yena lokānadhārayat //
tvaṃ prītistvaṃ parā prītiḥ purāṇaḥ puruṣo bhavān

dheyādheyaṃ jagatsarvaṃ yacca kiṃcit pravarttate //
saptānāmapi lokānāṃ tvaṃ nāthastvamasaṃgrahaḥ

tvaṃ ca kālaśca mṛtyuśca tvaṃ bhūto bhūtabhāvanaḥ//
ādimadhyāntarūpo'si medhā buddhiḥ smṛtirbhavān

ādityastvaṃ yugāvarttāstvaṃ tapasvī mahātapāḥ //
apramāṇaḥ prameyo'si ṛṣīṇāṃ ca mahānṛṣiḥ

anantaścāsi nāgānāṃ sarpāṇāmasi takṣakaḥ //
udvahaḥ pravahaścāsi varuṇo vāruṇo bhavān

krīḍāvikṣepaṇaścāsi gṛheṣu gṛhadevatāḥ //
sarvātmakaḥ sarvagato varddhano mana eva ca

sāṅgastvaṃ vidyutīnāṃ ca vaidyutānāṃ mahādyutiḥ //
yuge manvantare cāpi vṛkṣāṇāṃ ca vanaspatiḥ

śraddhāsi tvaṃ ca deveśa doṣahantāsi mādhava //
aṇḍajodbhijjasvedānāṃ jarāyūnāṃ ca mādhava

garuḍo'si mahātmānaṃ vahasi tvaṃ parāyaṇaḥ //
dundubhirnemighoṣaiśca ākāśamamalo bhavān

jayaśca vijayaścāsi gṛheṣu gṛhadevatāḥ //
sarvātmakaḥ sarvagataścetano mana eva ca

bhagastvaṃ viṣaliṅgaśca parastvaṃ paramātmakaḥ //
sarvabhūtanamaskāryo namo deva namo namaḥ

māṃ tvaṃ magnāmasi trātuṃ lokanātha ihārhasi //
ādikālātmakaḥ kṛṣṇaḥ sarvalokātmako vibhuḥ

ya idaṃ paṭhate stotraṃ keśavasya dṛḍhavrataḥ //
vyādhito mucyate rogādbaddho mucyeta bandhanāt

aputro labhate putraṃ daridro dhanamāpnuyāt //
abhāryo labhate bhāryāmapatiḥ patimāpnuyāt

ubhe sandhye paṭhetstotraṃ mādhavasya mahātmanaḥ //
sa gacchedviṣṇulokaṃ ca nātra kāryā vicāraṇā

evaṃ tu akṣarokto'pi bhavettu parikalpanā //
tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate

iti śrīvarāhapurāṇe viṣṇustavanaṃ nāma trayodaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ