Vāmanapurāṇa, Saromāhātmya · Chapter 15
iti śrīvāmanapurāṇe saromāhātmye caturdaśo 'dhyāyaḥ
lomaharṣaṇa uvāca /
mānuṣasya tu pūrveṇa krośamātre dvijottamāḥ /
āpagā nāma vikhyātā nadī dvijaniṣevitā
śyāmākaṃ payasā siddhamājyena ca pariplutam /
ye prayacchanti viprebhyasteṣāṃ pāpaṃ na vidyate
ye tu śrāddhaṃ kariṣyanti prāpya tāmāpagāṃ nadīm /
te sarvakāmasaṃyuktā bhaviṣyanti na saṃśayaḥ
śaṃsanti sarve pitaraḥ smaranti ca pitāmahāḥ /
asmākaṃ ca kule putraḥ pautro vāpi bhaviṣyati
ya āpagāṃ nadīṃ gatvā tilaiḥ saṃtarpayiṣyati /
tena tṛptā bhaviṣyāmo yāvatkalpaśataṃ gatam
nabhasye māsi samprāpte kṛṣṇapakṣe viśeṣataḥ /
caturdaśyāṃ tu madhyāhne piṇḍado muktimāpnuyāt
tato gaccheta viprendrā brahmaṇaḥ sthanamuttamam /
brahmodumbaramityevaṃ sarvalokeṣu piśrutam
tatra brahmarṣikuṇḍeṣu snātasya dvijasattamāḥ /
saptarṣiṇāṃ prasādena saptasomaphalaṃ bhavet
bharadvājo gautamaśca jamadagniśca kaśyapaḥ /
viśvāmitro vasiṣṭhaśca atriśca bhagavānṛpiḥ
etaiḥ sametya tatkuṇḍaṃ kalpitaṃ bhuvi durlabham /
brahmaṇā sevitaṃ yasmād brahmodumbaramucyate
tasmiṃstīrthavare snāto brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ /
brahmalokamavāpnoti nātra kāryā vicāraṇā
devān pitṝn samuddiśya yo vipraṃ bhojayiṣyati /
pitarastasya sukhitā dāsyanti bhuvi durlabham
saptarṣīśca samuddaśya pṛtham snānaṃ samācaret /
ṛṣīṇāṃ ca prasādena saptalokādhipo bhavet
kapisthaleti vikhyātaṃ sarvapātakanāśanam /
yasmin sthitaḥ khayaṃ devo vṛddhakedārasaṃjñitaḥ
tatra snātvār'cayitvā ca rudraṃ diṇḍisamanvitam /
antardhānamavāpnoti śivaloke sa modate
yastatra tarpaṇaṃ kṛtvā pibate culakatrayam /
diṇḍidevaṃ namaskṛtya kedārasya phalaṃ labhet
yastatra kurute śrāddhaṃ śivamuddiśya mānavaḥ /
caitrasuklacaturdaśyāṃ prāpnoti paramaṃpadam
kalasyāṃ tu tato gacched yatra devī svayaṃ sthitā /
durgā kātyāyanī bhadrā nidrā māyā sanātanī
kalasyāṃ ca naraḥ snātvā dṛṣṭvā durgā taṭe sthitām /
saṃsāragahanaṃ durgaṃnistarennātra saṃśayaḥ
tato gaccheta sarakaṃ trailokyasyāpi durlabham /
kṛṣṇapakṣe caturdaśyāṃ dṛṣṭvā devaṃ maheśvaram
labhate sarvakāmāṃśca śivalokaṃ sa gacchati /
tisrāḥ koṭyastu tīrthānāṃ sarake dvijasattamāḥ
rudrakoṭistathā kūpe saromadhye vyavasthitā /
tasmin sare ca yaḥ snātvā rudrakoṭiṃ smarennaraḥ
pūjitā rudrakoṭiśca bhaviṣyati na saṃśayaḥ /
rudrāṇāṃ ca prasādena sarvadoṣavivarjitaḥ
aindrajñānena saṃyuktaḥ paraṃ padamavāpnuyāt /
iḍāspadaṃ ca tatraiva tīrthaṃ pāpabhayāpaham
asmin muktimavāpnoti darśanādeva mānavaḥ /
tatra snātvār'thayitvā ca pitṛdevagaṇānapi
na durgatimavāpnoti manasā cintitaṃ labhet /
kedāraṃ ca mahātīrthaṃ sarvakalmaṣanāśanam
tatra snātvā tu puruṣaḥ sarvadānaphalaṃ labhet /
kiṃrūpaṃ ca mahātīrthaṃ tatraiva bhuvi durlabham
sarakasya tu pūrveṇa tīrthaṃ trailokyaviśrutam /
anyajanma suvikhyātaṃ sarvapāpapraṇāśanam
nārasiṃhaṃ vapuḥ kṛtvā hatvā dānavamūrjitam /
tiryagyonau sthito viṣṇuḥ siṃheṣu ratimāpnuvan
tato devāḥ sagandharvā ārāghya varadaṃ śivam /
ūcuḥ praṇatasarvāṅgā viṣṇudehasya lambhane
tato devo mahātmāsau śārabhaṃ rūpamāsthitaḥ /
yuddhaṃ ca kārayāmāsa divyaṃ varṣasahasrakam /
yudhyamānau tu tau devau patitau saramadhyataḥ
tasmin sarastaṭe vipro devarṣirnāradaḥ sthitaḥ /
aśvatthavṛkṣamāśritya dhyānasthastau dadarśa ha
viṣṇuścaturbhujo jajñe liṅgākāraḥ śivaḥ sthitaḥ /
tau dṛṣṭvā tatra puruṣau tuṣṭāva bhaktibhāvitaḥ
namaḥ śivāya devāya viṣṇave prabhaviṣṇave /
haraye ca umābhartre sthitikālabhṛte namaḥ
harāya vahurūpāya viśvarūpāya viṣṇave /
tryambakāya susuddhāya kuṣṇāya jñānahetave
dhanyo 'haṃ sukṛtī nityaṃ yad dṛṣṭo puruṣottamau /
mamāśramamidaṃ puṇyaṃ yuvābhyāṃ vimalīkṛtam /
adyaprabhṛti trailokye anyajanmeti viśrutam
ya ihāgatya snātvā ca pitṝn saṃtarpayiṣyati /
tasya śraddhānvitasyeha jñānamaindraṃ bhaviṣyati
aśvatthasya tu yanmūlaṃ sadā tatra vasāmyaham /
aśvatthavandanaṃ kṛtvā yamaṃ raudraṃ na paśyati
tato gaccheta viprendrā nāgasya hradamuttamam /
pauṇḍarīke naraḥ snātvā puṇḍarīkaphalaṃ labhet
daśamyāṃ śuklapakṣasya caitrasya tu viśeṣataḥ /
snānaṃ japaṃ tathā śrāddhaṃ muktimārgapradāyakam
tatastriviṣṭavaṃ gacchet tīrthaṃ devanaṣevitam /
tatra vaitaraṇī puṇyā nadī pāpapramocanī
tatra snātvār'cayitvā ca śūlapāṇiṃ vṛṣadhvajam /
sarvapāpaviśuddhātmā gacchatyeva parāṃ gatim
tato gaccheta viprendrā rasāvartamanuttamam /
tatra snātvā bhaktiyuktaḥ siddhimāpnotyanuttamām
caitra śuklacaturdaśyāṃ tīrthe snātvā hyalepake /
pūjayitvā śivaṃ tatra pāpalepo na vidyate
tato gacchena viprandrāḥ phalakīvanamuttamam /
yatra devāḥ sagandharvāḥ sādhyāśca ṛṣayaḥ sthitāḥ /
tapaścaranti vipulaṃ divyaṃ varṣasahasrakam
dṛṣadvatyāṃ naraḥ snātvā tarpayitvā ca devatāḥ /
agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ vindati māvanaḥ
somakṣaye ca saṃprāpte somasya ca dine tathā /
yaḥ śrāddhaṃ kurute martyastasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
gayāyāṃ ca yatā śrāddha pitṛn prīṇāti nityaśaḥ /
tathā śrāddhaṃ ca kartavyaṃ phalakīvanamāśritaiḥ
manasā smarate yastu phalakīvanamuttamam /
tasyāpi pitarastṛptiṃ prayāsyanti na saṃśayaḥ
tatrāpi tīrthaṃ sumahat sarvadevairalaṅkṛtam /
tasmin snātastu puruṣo gosahasraphalaṃ labhet
pāṇikhāte naraḥ snātvā pitṛn saṃtarpya mānavaḥ /
avāpnuyād rājasūyaṃ sāṃkhyaṃ yogaṃ ca vindati
tato gaccheta sumahat tīrthaṃ miśrakamuttamam /
tatra tīrthāni muninā miśritāni mahātmanā
vyāsena muniśārdulā dadhīcyarthaṃ mahātmanā /
sarvatīrtheṣu sa snāti miśrake snāti yo naraḥ
tato vyāsavanaṃ gacchenniyato niyatāśanaḥ /
manojave naraḥ snātvā miśrake snāti yo naraḥ
manasā cintitaṃ sarvaṃ sidhyate nātra saṃśayaḥ /
gatvā madhuvaṭīṃ caiva devyāstīrthaṃ naraḥ śuciḥ
tatra snātvār'cayed devān pitṝṃśca prayato naraḥ /
sa devyā samanujñāto yathā siddhiṃ labhennaraḥ
kauśikyāḥ saṃgame yastu dṛṣadvatyāṃ narottamaḥ /
snāyīta nayatāhāraḥ sarvapāpaiḥ pramucyate
tato vyāsasthalī nāma yatra vyāsena dhīmatā /
putraśokābhibhūtena dehatyāgāya niścayaḥ
kṛto devaiśca viprendrāḥ punarutthāpitastadā /
abhigamya sthalīṃ tasya putraśokaṃ na vindati
gindattaṃ kūpamāsādya tilaprasthaṃ pradāya ca /
gaccheta paramāṃ siddhiṃ ṛṇairmuktimavāpnuyāt
yahnaṃ ca sudinaṃ caiva dve tīrthe bhuvi durlabhe /
tayoḥ snātvā viśuddhātmā sūryalokamapāpnuyāt
kṛtajapyaṃ tato gacchet triṣu lokeṣu viśrutam /
tatrābhiṣekaṃ kuvīnta gaṅgāyāṃ prayataḥ sthitaḥ
arcayitvā mahādevamaśvamedhaphalaṃ labhet /
koṭitīrthaṃ ca tatraiva dṛṣṭvā koṭīśvaraṃ prabhum
tatra svnātvā śraddadhānaḥ koṭiyajñaphalaṃ labhet /
tato vāmanakaṃ gacchet triṣu lokeṣu viśrutam
yatra vāmanarūpeṇa viṣṇunā prabhaviṣṇunā /
balerapahṛtaṃ rājyamindrāya pratipāditam
tatra viṣṇupadesnātvā arcayitvā ca vāmanam /
sarvapāpaviśuddhātmā viṣṇulokamavāpnuyāt
jyeṣṭhāśramaṃ ca tatraiva sarvapātakanāśanam /
taṃ tu dṛṣṭvā naro muktiṃ saṃprayāti na saṃśayaḥ
jyeṣṭhe māsi site pakṣe ekādaśyāmupoṣitaḥ /
dvādaśyāṃ ca naraḥ snātvā jyeṣṭhatvaṃ labhate nṛpu
tatra pratiṣṭhitā viprā viṣṇunā prabhaviṣṇunā /
dīkṣāpratiṣṭhāsaṃyuktā viṣṇuprīṇanatatparāḥ
tebhyo dattāni śrāddhāni dānāni vividhāni ca /
akṣayāṇi bhaviṣyanti yāvanmanvantarasthitiḥ
tatraiva koṭitīrthaṃ ca triṣu lokeṣu viśrutam /
tasmistīrthe naraḥ snātvā koṭiyajñaphalaṃ labhet
koṭīśvaraṃ naro dṛṣṭvā tasmitīrthe maheśvaram /
mahādevaprasādena gāṇapatyamavāpnuyāt
tatraiva sumahat tīrthaṃ sūryasya ca mahātmanaḥ /
tasmin snātvā bhaktibhuktaḥ sūryaloke mahīyate
tato gaccheta vipraindrāstīrthaṃ kalmaṣanāśanam /
kulottāraṇanāmānaṃ viṣṇunā kalpitaṃ purā
varṇānāmāśramāṇāṃ ca tāraṇāya sunirmalam /
brahmacaryātparaṃ mokṣaṃ ya icchinti sunirmalam /
te 'pi tattīrthamāsādya paśyanti paramaṃ padam
brahmacārī gṛhasthaśca vānaprastho yatistathā /
kulāni tārayet snātaḥ sapta sapta ca sapta ca
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ sūdrā ye tatparāyaṇāḥ /
snātā bhaktiyutāḥ sarve paśyanti paramaṃ padam
dūrastho 'pi smared yastu kurukṣetraṃ savāmanam /
so 'pi muktimavāpnoti kiṃ punarnnivasannaraḥ
Original text: Vāmanapurāṇa, Saromāhātmya · Edition: A.S. Gupta, Varanasi : All India Kashiraj Trust 1967 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0