Vāmanapurāṇa, Saromāhātmya · Chapter 13

iti śrīvāmanapurāṇe saromāhātmye dvādaśo 'dhyāyaḥ
ṛśaya ūcuḥ
vanāni sapta no brūhi nava nadyaśca yāḥ smṛtāḥ /
tīrthāni ca samagrāṇi tīrthasnānaphalaṃ tathā

yena yena vidhānena yasya tīrthasya yat phalam /
tat sarvaṃ vistateṇeha brūhi paurāṇikottama

lomaharṣaṇa uvāca/
śṛṇu sapta vanānīha kuruthetrasya madhyataḥ /
yeṣāṃ nāmāni puṇyāni sarvapāpaharāṇi ca

kāmyakaṃ ca vanaṃ puṇyaṃ tathāditivanaṃ mahat /
vyāsasya ca vanaṃ puṇyaṃ phalakīvanameva ca

tatra sūryavanasthānaṃ tathā madhuvanaṃ mahat /
puṇyaṃ śītavanaṃ nāma sarvakalmaṣanāśanam

vanānyetāni vai sapta nadīḥ śṛṇuta me dvijāḥ /
sarasvatī nadī puṇyā tathā vaitaraṇī nadī

āpagā ca mahāpuṇyā gaṅgā mandākinī nadī /
madhusrāvā vāsunadī kauśikī pāpanāśinī

dṛṣadvatī mahāpuṇyā tathā hiraṇvatī nadī /
varṣākālavahāḥ sarvā varjayitvā sarasvatīm

etāsāmudakaṃ puṇyaṃ prāvṛṭkāle prakīrtitam /
rajasvalatvametāsāṃ vidyate na kadācana /
tīrthasya ca prabhāveṇa puṇyā hyetāḥ saridvarāḥ

śṛṇvantu munayaḥ prītāstīrthasnānaphalaṃ sahat /
gamanaṃ smaraṇaṃ caiva sarvakalmaṣanāśanam

rantukaṃ ca naro dṛṣṭvā dvārapālaṃ mahābalam /
yakṣaṃ samabhivādyaiva tīrtayātrāṃ samācaret

tato gaccheta viprāndrā nāmnāditivanaṃ mahat /
adityā yatra gutrārthaṃ kṛtaṃ ghoraṃ mahattapaḥ

tatra snātvā ca dṛṣṭvā ca aditiṃ devamātaram /
putraṃ janayate śūraṃ sarvadoṣivivarjitam /
ādityaśatasaṃkāśaṃ vimānaṃ cādhirohati

tato gaccheta viprendrā viṣṇoḥ sthānamanuttamam /
savanaṃ nāma vikhyātaṃ yatra saṃnihito hariḥ

vimale ca naraḥ snātvā dṛṣṭvā ca vimaleśvaram /
nirmalaṃ svargamāyāti rudralokaṃ ca gacchati

hariṃ ca baladevaṃ ca ekatrāsasamanvitau /
dṛṣṭvā mokṣamavāpnoti kalikalmaṣasaṃbhavaiḥ

tataḥ pāriplavaṃ gacchet tīrthaṃ trailokyaviśrutam /
tatra snātvā ca dṛṣṭvā ca brahmāṇaṃ vedasaṃyutam

brahmavedaphalaṃ prāpya nirmalaṃ svargamāpnuyāt /
tatrāpi saṃgamaṃ prāpya kauśikyāṃ tīrthasaṃbhavam /
saṃgame ca naraḥ snātvā prāpnoti paramaṃ padam

dharaṇyāstīrthamāsādya sarvapāpavimocanam /
kṣāntiyukto naraḥ snātvā prāpnoti paramaṃ padam

dharaṇyāmaparādhāni kṛtāni puruṣeṇa vai /
sarvāṇi kṣamate tasya snātamātrasya dehinaḥ

tato dakṣāśramaṃ gatvā dṛṣṭvā dekṣeśvaraṃ śivam /
aśvamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

tataḥ śālūkinīṃ gatvā snātvā tīrthe dvijottamāḥ /
hariṃ hareṇa saṃyuktaṃ pūjya bhaktisamanvitaḥ /
prapnotyakṣimatāṃllokān sarvapāpavivarjitān

sarpirdadhi samāsādya nāgānāṃ tīrthamuttamam /
tatra snānaṃ naraḥ kṛtvā mukto nāgabhayād bhavet

tato gaccheta viprendrā dvārapālaṃ tu rantukam /
tatroṣya rajanīmekāṃ snātvā tīrthavare śubhe

dvitīyaṃ pūjayed yatra dvārapālaṃ prayatnataḥ /
brāhmaṇān bhojayitvā ca praṇipatya kṣamāpayet

tava prasādād yakṣendra mukto bhavati kilbiṣaiḥ /
siddhirmayābhilaṣitā tayā sārddhaṃ bhavāmyaham /
evaṃ prasādya yakṣendraṃ tataḥ pañcanadaṃ vrajet

pañcanadāśca rudreṇa kṛtā dānavabhīṣaṇāḥ /
tatra sarveṣu lokeṣu tīrthaṃ pañcanadaṃ smṛtam

koṭitīrthāni rudreṇa samāhṛtya yataḥ sthitam /
tena trailokyavikhyātaṃ koṭitīrthaṃ pracakṣate

tasmin tīrthe naraḥ snātvā dṛṣṭvā koṭīśvaraṃ haram /
pañcayajñānavāpnoti nityaṃ śraddhāsamanvitaḥ

tatraiva vāmano devaḥ sarvadevaiḥ pratiṣṭhitaḥ /
tatrāpi ca naraḥ snātvā hyagniṣṭomaphalaṃ labhet

aśvinostīrthamāsādya śraddhāvān yo jitendriyaḥ /
rūpasya bhāgī bhavati yaśasvī ca bhavennaraḥ

vārāhaṃ tīrthamākhyātaṃ viṣṇunā parikīrtitam /
tasmin snātvā śraddadhānaḥ prāpnoti paramaṃ padam

tato gaccheta viprendrāḥ somatīrthamanuttamam /
yatra somastapastaptvā vyādhimukto 'bhavat purā

tatra someśvare dṛṣṭvā snātvā tīrthavare śubhe /
rājasūyasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

vyādhibhiśca vinirmuktaḥ sarvadoṣavivarjitaḥ /
somalokamapāpnoti tatraiva ramate ciram

bhūteśvaraṃ ca tatraiva jvālāmāleśvaraṃ tathā /
tāvubhau liṅgāvabhyarcya na bhūyo janma cāpnuyāt

ekahaṃse naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet /
kṛtaśocaṃ samāsādya tīrthasevī dvijottamaḥ

puṇḍarīkamavāpnoti kṛkaśauco bhavennaraḥ /
tato muñjavaṭaṃ nāma mahādevasya dhīmataḥ

upoṣya rajanīmekāṃ gāṇapatyamavāpnayāt /
tatraiva ca mahāgrāhī yakṣiṇī lokaviśrutā

snātvābigatvā tatraiva prasādya yakṣiṇīṃ tataḥ /
upavāsaṃ ca tatraiva mahāpātakanāśanam

kurukṣetrasya tad dvāraṃ viśrutaṃ puṇyavarddhūnam /
pradakṣiṇamupāvartya brāhmaṇān bhojayet tataḥ /
puṣkaraṃ ca tato gatvā abhyarcya pitṛdevatāḥ

jāmadagnyena rāmeṇa āhṛtaṃ tanmahātmanā /
kṛtakṛtyo bhaved rājā aśvamedhaṃ ca vindati

kanyādānaṃ ca yastatra kārtikyāṃ vai kariṣyati /
prasannā devatāstasya dāsyantyabhimataṃ pharam

kapalaśca mahāyakṣo dvārapālaḥ khayaṃ sthitaḥ /
vighnaṃ karoti pāpānāṃ durgati ca prayacchati

patnī tasya mahāyakṣī nāmnodūkhalamekhalā /
āhatya dundubhiṃ tatra bhramate nityameva hi

sā dadarśa striyaṃ caikāṃ saputrāṃ pāpadeśajām /
tāmuvāca tadā yakṣī āhatya niśi dundubhim

yugandhare dadhi prāśya uṣitvā cācyutasthale /
tadvad bhūtālaye snātvā saputrā vastumicchasi

divā mayā te kathitaṃ rātrau bhakṣyāmi niścitam /
etacchrutvā tu vacanaṃ praṇipatya ca yakṣiṇīm

uvāca dīnayā vācā prasādaṃ kuru bhāmini /
tataḥ sā yakṣiṇī tāṃ tu provāca kṛpayānvitā

yadā sūryasya grahaṇaṃ kālena bhavitā kvacit /
saṃnihatyāṃ tadā snātvā pūtā svargaṃ kamiṣyasi