Vamana Purana · Chapter 67
iti śrīvāmanapurāṇe ṣaṭṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ
pulastya uvāca /
gatvā rasātalaṃ daityo mahārhamaṇicitritam /
śuddhasphaṭisopānaṃ kārayāmāsa vai puram
tatra madhye suvistīrmaḥ prāsādo vajravedikaḥ /
muktājālāntaradvāro nirmito viśvakarmaṇā
tatrāste vividhān bhogān bhuñjan divyān sa mānuṣān /
nāmnā vindhyāvalītyevaṃ bhāryāsya dayitābhavat /
67.3 yuvatīnāṃ sahasrasya pradhānā śīlamaṇḍitā /
tayā saha mahātejā reme vairocanirmune
bhogāsaktasya daityasya vasataḥ sutale tadā /
daityatejoharaḥ prāptaḥ capātāle vai sudarśanaḥ
cakre praviṣṭe pātālaṃ dānavānāṃ pure mahān /
babhai halahalāśabdaḥ kṣubhitārṇavasaṃnibhaḥ
taṃ ca śrutvā mahāśabdaṃ baliḥ khaṅgaṃ samādade /
āḥ kimetaditītthañca papracchāsurapuṅgavaḥ
tato vindhyāvalī prāha sāntvayantī nijaṃ patim /
kośe khaṅgaṃ samāveśya dharmapatnī śucivratā
etad bhagavataścakraṃ daityacakrakṣayaṅkaram /
saṃpūjanīyaṃ daityendra vāmanasya mahātmanaḥ /
ityevamuktvā cārvaṅgī sārghapātrā viniryayau
athābhyāgāt sahasrāraṃ viṣṇoścakraṃ sudarśanam /
tato 'surapatiḥ prahvaḥ kṛtāñjalipuṭo mune /
saṃpūjya vidhivaccakramidaṃ stotramudīrayat
baliruvāca /
namasyāmi hareścakraṃ daityacakravidāraṇam /
sahasrāṃśuṃ sahasrābhaṃ sahasrāraṃ sunirmalam
namasyāmi hareścakraṃ yasya nābhyāṃ pitāmahaḥ /
tuṇḍe triśūladhṛk śarva ārāmūle mahādrayaḥ
areṣu saṃsthitā devāḥ sendrāḥ sārkāḥ sapāvakāḥ /
jave yasya sthito vāyurāpogniḥ pṛthivī nabhaḥ
āraprānteṣu jīmūtāḥ saudāminyṛkṣatārakāḥ /
bāhmato munayo yasya bālakhilyādayastathā
tamāyudhavaraṃ vande vāsudevasya bhaktitaḥ /
yanme pāpaṃ śarīrotthaṃ vāgjaṃ mānasameva ca
tanme dahasva dīptāṃśo viṣṇoścakra sudarśana /
yanme kulodbhavaṃ pāpaṃ paitṛkaṃ mātṛkaṃ tathā
tanme harasva tarasā namaste acyutāyudha /
ādhayo mama naśyantu vyādhayo yāntu saṃkṣayam /
tvannāmakīrtanāc cakra duritaṃ yātu saṃkṣayam
ityevamuktvā matimān samabhyarcyātha bhaktitaḥ //
saṃsmaran puṇḍarīkākṣaṃ sarvapāpapraṇāsanam
pūjitaṃ balinā cakraṃ kṛtvā nistejaso 'surān /
niścakrāmātha pātālād viṣuve dakṣime mune
sudarśane nirgate tu balirviklavatāṃ gataḥ /
paramāmāpadaṃ prāpya sasmāra svapitāmaham
sa cāpi saṃsmṛtaḥ prāptaḥ sutalaṃ dānaveśvaraḥ /
dṛṣṭvā tasthau mahātejāḥ sārghapātro balistadā
tamarcya vidhinā brahman pituḥ pitaramīśvaram /
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā idaṃ vacanamabravīt /
67.22 saṃsmṛto 'si mayā tāta suviṣaṇṇena cetasā tanme hitaṃ ca pathyaṃ ca śreyogryaṃ vada tāta me /
67.23 kiṃ kāryaṃ tāta saṃsāre vasatā puruṣoṇa hi /
kṛtena yena vai nāsya bandhaḥ samupajāyate /
67.24 saṃsārārṇavamagnānāṃ narāṇāmalpacetasām /
taraṇe yo bhavet potastanme vyākhyātumarhasi
pulastya uvāca /
etadvacanamākarṇya tatpautrād dānaveśvaraḥ /
vicintya prāha vacanaṃ saṃsāre yadvitaṃ param // 67.26 //
prahlāda uvāca /
sādhu dānavaśārdūla yatte jātā matistviyam /
pravakṣyāmi hitaṃ te 'dya tathāneyeṣāṃ hitaṃ bale
bhavajaladhigatānāṃ dvāndvavātāhatānāṃ sutaduhitṛkalatratrāṇabhārārditānām /
viṣamaviṣayatoye majjatāmaplāvānāṃ bhavati śaraṇameko viṣṇupoto narāṇām
ye saṃśritā harimanantamanādimadhyaṃ nārāyaṇaṃ suraguruṃ śubhadaṃ vareṇyam /
śuddhaṃ khagendragamanaṃ kamalālayeśaṃ te dharmarājakaraṇaṃ na viśanti dhīrāḥ /
67.29 svapuruṣamabhivīkṣya pāśahastaṃ vadati yamaḥ kila tasya karṇamūle /
parihara madhusūdanaprannān prabhurahamanyanṛṇāṃ na vaiṣṇavānām
tathānyaduktaṃ narasattamena ikṣvākuṇā bhaktiyutena nūnam /
ye viṣṇubhaktāḥ puruṣāḥ pṛthivyāṃ yamasya te nirviṣayā bhavanti
sā jihvā yā hariṃ stauti taccittaṃ yattadarpitam /
tāveva kevalaṃ śalāghyau yau tatpūjākarau karau
nūnaṃ na tau karau proktau vṛkṣaśākhāgrapallavau /
na yau pūjituṃ śaktau haripādāmbujadvayam
nūnaṃ tatkaṇṭhaśālūkamathavā pratijihvakā /
rogovānyo na sā jihvā yā na vakti harerguṇān
śocanīyaḥ sa bandhūnāṃ jīvannapi mṛto naraḥ /
yaḥ pādapaṅkajaṃ viṣṇorna pūjayati bhaktitaḥ
ye narā vāsudevasya satataṃ pūjane ratāḥ /
mṛtā api na śocyāste satyaṃ satyaṃ mayoditam
śārīraṃ mānasaṃ vāgjaṃ mūrtāmūrtaṃ carācaram /
dṛśyaṃ spṛsyamadṛśyañca tatsarvaṃ keśavātmakam
yenārcito hi bhagavān caturdhā vai trivikramaḥ /
tenārcitā na saṃdeho lokāḥ sāmaradānavāḥ
yatā ratnāni jaladherasaṃkhyeyāni putraka /
tathā guṇā hi devasya tvasaṃkhyātāstu cakriṇaḥ
ye śaṅkhacakrābjakaraṃ saśārṅgiṇaṃ khagendraketuṃ varadaṃ śriyaḥ patim /
samāśrayante bhavabhītināśanaṃ saṃsāragarte na patanti te punaḥ
yeṣāṃ manasi govindo nivāsī satataṃ bale /
na te paribhavaṃ yānti na mṛtyorudvijanti ca
devaṃ sārṅgadharaṃ viṣṇuṃ ye prapannāḥ parāyaṇam /
na teṣāṃ yamasālokyaṃ na ca te narakaukasaḥ
na tāṃ gatiṃ prāpnuvanti śrutiśāstraviśāradāḥ /
viprā dānavaśārdūla viṣṇubhaktā vrajanti yām
yā gatirdaityaśārdūla hatānāṃ tu mahāhave /
tato 'dikāṃ gatiṃ yānti viṣṇubhaktā narottamāḥ
yā gatirdharmaśīlānāṃ sāttvikānāṃ mahātmanām /
sā gatirgaditā daitya bhagavatsevināmapi
sarvāvāsaṃ vāsudevaṃ sūkṣmamavyaktavigraham /
praviśanti mahātmānaṃ tadbhaktā nānyacetasaḥ
ananyamanaso bhaktyā ye namasyanti keśavam /
śucayaste mahātmānastīrthabhūtā bhavanti te
gacchan tiṣṭhan svapan jāgrat pibannaścannabhīkṣṇaśaḥ /
dhyāyan nārāyaṇaṃ yastu na tato 'nyo 'sti puṇyabhāk /
vaikuṇṭhaṃ khaḍgaparaśuṃ bhavabandhasamucchidam
praṇipatya yathānyāyaṃ saṃsāre na punarbhavet /
kṣetreṣu vasate nityaṃ krīḍannāste 'mitadyutiḥ
āsīnaḥ sarvadeheṣu karmabhirna sa badhyate /
yeṣāṃ viṣṇuḥ priyontyante viṣṇoḥ satataṃ priyāḥ
na te punaḥ sambhavanti tadbhaktāstatparāyaṇāḥ /
dhyāyed dāmodaraṃ yastu bhaktinamror'cayeta vā
na sa saṃsārapaṅke 'smin majjate dānaveśvara /
kalyamutthāya ye bhaktyā smaranti madhusūdanam /
stuvantyapyabhiśṛṇvanti durgaṇyatitaranti te
harivākyāmṛtaṃ pītvā vimalaiḥ śrotrabhājanaiḥ /
prahṛṣyati mano yeṣāṃ durgāṇyatitaranti te
yeṣāṃ cakragadāpāṇau bhaktiravyabhicāriṇī /
te yānti niyataṃ sthānaṃ yatra yogeśvaro hariḥ
viṣṇukarmaprasaktānāṃ bhaktānāṃ yā parā gatiḥ /
sā tu janmasahasreṇa na tapobhiravāpyate
kiṃ japyaistasya mantrairvā kiṃ tapobhiḥ kimāśramaiḥ /
yasya nāsti parā bhaktiḥ satataṃ madhusūdane
vṛthā yajñā vṛtā vedā vṛthā dānaṃ vṛthā śrutam /
vṛthā tapaśca kīrtiśca yo dveṣṭi madhusūdanam
kiṃ tasya bahurbharmantrairbhaktiryasya janārdane /
namo nārāyaṇāyeti mantraḥ sarvārthasādhakaḥ
viṣṇureva gatiryoṣāṃ kutasteṣāṃ parājayaḥ /
yeṣāmindīvaraśyāmo hṛdayastho janārdanaḥ
sarvamaṅgalamāṅgalyaṃ vareṇyaṃ varadaṃ prabhum /
nārāyaṇaṃ namaskṛtya sarvakarmāṇi kārayet
viṣṭayo vyatipātāśca ye 'nye durnītisambhavāḥ /
te nāma smaraṇādviṣṇornāsaṃ yānti mahāsura
tīrthakoṭisahasrāṇi tīrthakoṭiśatāni ca /
nārāyaṇapraṇāmasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni puṇyānyāyatanāni ca /
tāni sarvāṇyavāpnoti viṣṇornāmānukīrtanāt
prāpnuvanti na tāṃllokān vratino vā tapasvinaḥ /
prāpyante ye tu kṛṣṇasya namaskāraparairna raiḥ
yo 'pyanyadevatābhakto mithyārcayati keśavam /
so/'pi gacchati sādhūnāṃ sthānaṃ puṇyakṛtāṃ mahat
sātatyena hṛṣīkeśaṃ pūjayitvā tu yatphalam /
sucīrṇatapasāṃ nṝṇāṃ tatā phalaṃ na kadācana
trisandhyaṃ padmānābhaṃ tu ye smaranti sumedhasaḥ /
te labhantyupavāsasya phalaṃ nāsatyatra saṃśayaḥ
satataṃ śāstradṛṣṭena karmaṇā harimarcaya /
tatprasādāt parāṃ siddhiṃ bale prāpsyasi śāśvatīm
tanmanā bhava tadbhaktastadyājī taṃ namaskuru /
tamevāśritya deveśaṃ sukhaṃ prāpyasi putraka
ādyaṃ hyanantamajaraṃ harimavyayaṃ ca ye vai smarantyaharaharnṛvarā bhuvisthāḥ /
sarvatragaṃ śubhadaṃ brahmamayaṃ purāṇam te yānti vaiṣṇavapadaṃ dhruvamakṣayañca
ye mānavā vigatarāgaparāparajñā nārāyaṇaṃ suraguruṃ satataṃ smaranti /
te dhautapāṇḍurapuṭā iva rājahaṃsāḥ saṃsārasāgarajalasya taranti pāram
dhyāyanti ye satatamacyutamīśitāraṃ niṣkalmaṣaṃ pravarapadmadalāyatākṣam /
dhyānena tena hatakilbaṣavedanāste mātuḥ payodhararasaṃ na punaḥ pibanti
ye kīrtayanti varadaṃ varapadmanābhaṃ śaṅkhābjacakravaracāpagadāsihastam /
padmālayāvadanapaṅkajaṣaṭpadākhyaṃ nūnaṃ prayānti sadanaṃ madhughātinaste
śṛṇvanti ye bhaktiparā manuṣyāḥ saṃkīrtyamānaṃ bhagavantamādyam /
te muktapāpāḥ sukhino bhavanti yathāmṛtaprāśanatarpitāstu
tasmād dhyānaṃ smaraṇaṃ kīrtanaṃ vā nāmnāṃ śravaṇaṃ paṭhatāṃ sajjanānām /
kāryaṃ viṣṇoḥ śraddadhānairmanuṣyaiḥ pūjātulyaṃ tat praśaṃsanti devā
bāhyaistathāntaḥkaraṇairaviklavairyo nārcayet keśavamīśitaram /
puṣpaiśca patrairjalapallavādibhirnūnaṃ sa muṣṭo vidhitaskareṇa
Original text: Vāmanapurāṇa, 1-69 · Edition: A.S. Gupta, Varanasi : All India Kashiraj Trust 1967 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0