Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vamana Purana · Chapter 59

59.1

iti śrīvāmanapurāṇe aṣṭapañcāśo 'dhyāyaḥ
pulastya uvāca /
kaścidāsīd dvijadrogdhā piśunaḥ kṣatriyādhamaḥ /
parapīḍāruciḥ kṣudraḥ svabhāvādapi nirghṛṇaḥ

59.2

paryāsitāḥ dā tena pitṛdevadvijātayaḥ /
sa tvāyuṣi parikṣiṇe jajñe ghoro niśācaraḥ

59.3

tenaiva karmadoṣema svena pāpakṛtāṃ varaḥ /
kruraiścakre tato vṛttiṃ rākṣasatvād viśeṣataḥ

59.4

tasya pāparatasyaivaṃ jagmurvarṣaśatāni tu /
tenaiva karmadoṣeṇa nānyāṃ vṛttimarocayat

59.5

yaṃ yaṃ paśyati sattvaṃ sa taṃ tamādāya rākṣasaḥ /
cakhāda raudrakarmāsau bāhugocaramāgatam

59.6

evaṃ tasyātiduṣṭasya kurvataḥ prāṇināṃ vadham /
jagāma ca mahān kālaḥ pariṇāmaṃ tathā vayaḥ

59.7

sa kadācit tapasyantaṃ dadarśa sataritastaṭe /
mahābhāgamūrdhvabhujaṃ yathāvatsaṃyatendriyam

59.8

anayā rakṣayā brahman kṛtarakṣaṃ taponidhim /
yogācāryaṃ śuciṃ dakṣaṃ vāsudevaparāyaṇam

59.9

viṣṇuḥ prācyāṃ stitaścakrī viṣaṇurdakṣiṇato gadī /
pratīcyāṃ śārṅgadhṛgviṣṇurviṣṇuḥ khaḍgī mamottare

59.10

hṛṣīkeśo vikoṇeṣu tacchidreṣu janārdanaḥ /
kroḍarūpī harirbhūmau nārasiṃho 'mbare mama

59.11

śrurāntamamalaṃ cakraṃ bhramatyetat sudarśanam /
asyāṃśumālā duṣprekṣyā hantuṃ pretaniśācarān

59.12

gadā ceyaṃ sahasrārcirudvaman pāvako yathā /
rakṣobhūtapiśācānāṃ ḍākinīnāṃ ca śātanī

59.13

śārṅgaṃ visphūrjitaṃ caiva vāsudevasya madripūn /
tiryaṅmanuṣyakūṣmāṇḍapretādīn hantvaśeṣataḥ

59.14

khaḍgadhārājvalajjyotsnānirdhūtā ye mamāhitāḥ /
te yāntu saumyatāṃ sadyo garuḍeneva pannagāḥ

59.15

ye kūṣmāṇḍāstathā yakṣā daityā ye ca niśācarāḥ /
pretā vināyakāḥ krūrā manuṣyā jṛmbhakāḥ khagāḥ

59.16

siṃhādayo ye paśavo dandaśūkāśca pannagāḥ /
sarve bhavantu me saumyā viṣṇucakraravāhatāḥ

59.17

cittavṛttiharā ye ca ye janāḥ smṛtīhārakāḥ /
balaujasāṃ ca hartāraśchāyāvidhvaṃsakāśca ye

59.18

ye copabhogahartāro ye ca lakṣaṇanāśakāḥ /
kūṣmāṇḍāste praṇaśyantu viṣṇucakraravāhatāḥ

59.19

buddhisvāsthyaṃ manaḥsvāsthyaṃ svāsthamaindriyakaṃ tathā /
mamāstu devadevasya vāsudevasya kīrtanāt

59.20

pṛṣṭhe purastādatha dakṣiṇottare vikoṇataścāstu najārdano hariḥ /
tamīḍyamīśānamanantamacyutaṃ janārdanaṃ praṇipatito na sīdati

59.21

yathā paraṃ brahma haristathā paraṃ jagatsvarūpaśca sa eva keśavaḥ /
ṛtena tenācyutanāmakīrtanātpraṇāśametu trividhaṃ mamāsubham

59.22

ityasāvātmarakṣārthaṃ kṛtvā vai viṣṇupañjaram /
saṃsthito 'sāvapi balī rākṣasaḥ samupādravat

59.23

tato dvijaniyuktāyāṃ rakṣāyāṃ rajanīcaraḥ /
nirdhūtavegaḥ sahasā tasthau māsacatuṣṭayam

59.24

yāvad dvijasya devarṣe samāptirvai samādhitaḥ /
jāte japyāvasāne 'sau ta dadarśa niśācaram

59.25

dīnaṃ hatabālotsāhaṃ kāndiśīkaṃ hataujasam /
taṃ dṛṣṭvā kṛpayāviṣṭaḥ samāśvāsya niśācaram

59.26

papracchāgamane hetuṃ sa cācaṣṭa yathātatham /
svabhāvamātmano draṣṭuṃ rakṣayā tejasaḥ kṣitim

59.27

kathayitvā ca tadrakṣaḥ kāraṇaṃ vividhaṃ tataḥ /
prasīdetyabravīd vipraṃ nirviṇṇāḥ svena karmaṇā

59.28

bahūni pāpāni mokṣamicchāmi tvatprasādataḥ /
kṛtāḥ striyo mayā bahvyo vidhavāḥ putravarjitāḥ /
anāgasāṃ ca sattvānāmalpakānāṃ kṣayaḥ kṛtaḥ

59.29

tasmāt pāpādahaṃ mokṣamicchami tvatprasādataḥ /
pāpapraśamanāyālaṃ kuru me dharmadeśanam

59.30

pāpasyāsya kṣayaramupadeśaṃ prayaccha me /
tasya tad vacanaṃ śrutvā rākṣasasya dvijottamaḥ

59.31

vacanaṃ prāha dharmātmā hetumacca subhāṣitam /
kathaṃ krūrasvabhāvasya satastava niśācara /
sahasaiva samāyātā jijñāsā dharmavartmani

59.32

rākṣasa uvāca /
tvāṃ vai samāgato 'smyadya kṣipto 'haṃ rakṣayā balāt /
tava saṃsargato brahman jāto nirveda uttamaḥ

59.33

kā sā rakṣā na tāṃ vedmi vedmi nāsyāḥ parāyaṇam /
yasyāḥ saṃsargasāsādya nirvedaṃ prāpitaṃ param

59.34

tvaṃ kṛpāṃ kuru dharmajña mayyanukrośamāvaha /
yathā pāpāpanodo me bhavatyārya tathā kuru

59.35

pulastya uvāca/ /
ityevamuktaḥ sa munistadā vai tena rakṣasā /
pratyuvāca mahābhāgo vimṛśya suciraṃ muniḥ

59.36

ṛṣiruvāca/ /
yanmamāhopadeśārthaṃ nirviṇṇāḥ svena karmaṇā /
yuktametaddhi pāpānāṃ nivṛttirupakārikā

59.37

kariṣye yātudhānānāṃ natvahaṃ dharmadeśanam /
tān saṃpṛccha dvijān saumya ye vai pravacane ratāḥ

59.38

evamuktvā yayau vipraścintāmāpa sa rākṣasaḥ /
kathaṃ pāpāpanodaḥ syāditi cintākulendriyaḥ

59.39

na cakhāda sa sattvāni kṣudhā saṃbādhito 'pi san /
ṣaṣṭhe ṣaṣṭhe tadā kāle jantumekamabhakṣayat

59.41

sa kadācitkṣudhāviṣṭaḥ paryaṭan vipule vane /
dadarśātha phalāhāramāgataṃ brahmacāriṇam // 59.40 //
gṛhīto rakṣasā tena sa tadā munidārakaḥ /
nirāśo jīvite prāha sāmapūrvaṃ niśācaram

59.42

brāhmaṇa uvāca /
bho bhadra brūhi yat kāryaṃ gṛhīto yena hetunā /
tadanubrūhi bhadraṃ te ayamasmyanuśādhi mām

59.43

rākṣasa uvāca /
ṣaṣṭhe kāle tvamāhāraḥ kṣudhitasya samāgataḥ /
niḥśrīkasyātipāpasya nirghṛṇasya dvijadruhaḥ

59.44

brāhmaṇa uvāca /
yadyavaśyaṃ tvayā cāhaṃ bhakṣitavyo niśācara /
āyāsyāmi tavādyaiva nivedya gurave phalam

59.45

gurvarthametadāgatya yatphalagrahaṇaṃ kṛtam /
mamātra niṣṭhā prāptasya phalāni viniveditum

59.46

sa tvaṃ muhūrtamātraṃ māmatraivaṃ pratipālaya /
nivedya gurave yāvadihāgacchāmyahaṃ phalam

59.47

rākṣasa uvāca/ /
ṣaṣṭhe kāle na me brahman kaścid grahaṇamāgataḥ /
pratimucyeta devo 'pi iti me pāpājīvikā

59.48

eka evātra mokṣasya tava hetuḥ śṛṇuṣva tat /
muñcāmyahamasaṃdigdhaṃ yadi tatkurute bhavān

59.49

brāhmaṇa uvāca /
guroryanna virodhāya yanna dharmoparodhakam /
tatkariṣyāmyahaṃ rakṣo yanna vrataharaṃ mama

59.50

rākṣasa uvāca /
mayā nisargato brahman jātidoṣād viśeṣataḥ /
nirvivekena cittena pāpakarma sadā kṛtam

59.51

ābālyānmama pāpeṣu na dharmeṣu rataṃ manaḥ /
tatpāpāsaṃkṣayānmokṣaṃ prāpnuyāṃ yena tad vada

59.52

yāni pāpāni karmāṇi bālatvāccaritāni ca /
duṣṭāṃ yonimimāṃ prāpya tanmuktiṃ kathaya dvija

59.53

yadyetad dvijaputra tvaṃ samākhyāsyasyaśeṣataḥ /
tataḥ kṣudhārtānmattastvaṃ niyataṃ mokṣamāpsyasi

59.54

na cet tatpāpaśīlo 'hamatyarthaṃ kṣutpipāsitaḥ /
ṣaṣṭhe kāle nṛśaṃsātmā bhakṣayiṣyāmi nirghṛṇaḥ

59.55

pulastya uvāca /
evamukto munisutastena ghorema rakṣasā /
cintāmavāpa mahatīmaśaktastadudīraṇe

59.56

sa vimṛśya ciraṃ vipraḥ śaraṇaṃ jātavedasam /
jagāma jñānadānāya saṃśayaṃ paramaṃ gataḥ

59.57

yadi śuśruṣito vahnirguruśuśrūṣaṇādanu /
vratāni vā sucīrṇāni saptārciḥ pātu māṃ tataḥ

59.58

na mātaraṃ na pitaraṃ gauraveṇa yathā gurum /
sarvadaivāvagacchāmi tathā māṃ pātu pāvakaḥ

59.59

yathā guruṃ na manasā karmaṇā vacasāpi vā /
avajānāmyahaṃ tena pātu satyena pāvakaḥ

59.60

ityevaṃ manasā satyān kurvataḥ śapathān punaḥ /
saptarciṣā samādiṣṭā prādurāsīt sarasvatī

59.61

sā provāca dvijasutaṃ rākṣasagrahaṇākulam /
mā bhairdvijasutāhaṃ tvāṃ mokṣayiṣyāmi saṃkaṭāt

59.62

yadasya rakṣasaḥ śreyo jihvāgre saṃsthitā tava /
tat sarvaṃ kathayiṣyāmi tato mokṣamavāpsyasi

59.63

adṛśyā rakṣasā tena proktvetthaṃ sā sarasvatī /
adarśānaṃ gatā so 'pi dvijaḥ prāha niśācaram

59.64

brāhmaṇa uvāca /
śruyatāṃ tava yacchreyastathānyeṣāṃ ca pāpinām /
samastapāpaśuddhyarthaṃ puṇyopacayadaṃ ca yat

59.65

prātarutthāya japtavyaṃ madhyāhne 'hnakṣaye 'pi vā /
asaṃśayaṃ sadā japyo japatāṃ puṣṭiśāntidaḥ

59.66

oṃ hariṃ kuṣṇaṃ hṛṣīkeśaṃ vāsudevaṃ janārdanam /
praṇato 'smi jagannāthaṃ sa me pāpaṃ vyapohatu

59.67

carācarasuruṃ nāthaṃ govindaṃ śeṣaśāyinam /
praṇato 'smi paraṃ devaṃ sa me pāpaṃ vyapohatu

59.68

śaṅkhinaṃ cakriṇaṃ śārṅgadhāriṇaṃ sragdharaṃ param /
praṇato 'smi patiṃ lakṣmyāḥ sa me pāpaṃ vyapohatu

59.69

dāmodaramudārākṣaṃ puṇḍarīkākṣamacyutam /
praṇato 'smi stutaṃ stutyaiḥ sa me pāpaṃ vyapohatu

59.70

nārāyaṇaṃ naraṃ śauriṃ mādhavaṃ madhusūdanam /
praṇato 'smi dharādhāraṃ sa me pāpaṃ vyapohatu

59.71

keśavaṃ candrasūryākṣaṃ kaṃsakeśiniṣūdanam /
praṇato 'smi mahābāhuṃ sa me pāpaṃ vyapohatu

59.72

śrīvatsavakṣasaṃ śrīśaṃ śrīdharaṃ śrīniketanam /
praṇato 'smi śriyaḥ kāntaṃ sa me pāpaṃ vyapohatu

59.73

yamīśaṃ sarvabhūtānāṃ dhyāyanti yatayo 'kṣaram /
vāsudevamanirdeśyaṃ tamasmi śaraṇaṃ gataḥ

59.74

samastālambanebhyo yaṃ vyāvṛttya manaso gatim /
dhyāyanti vāsudevākhyaṃ tamasmi śaraṇaṃ gataḥ

59.75

sarvagaṃ sarvabhūtaṃ ca sarvasyādhāramīśvaram /
vāsudevaṃ paraṃ brahma tamasmi śaraṇaṃ gataḥ

59.76

paramātmānamavyaktaṃ yaṃ prayānti sumedhasaḥ /
karmakṣaye 'kṣayaṃ devaṃ tamasmi śaraṇaṃ gataḥ

59.77

puṇyapāpavinirmuktā yaṃ praviśya punarbhavam /
na yoginaḥ prāpnuvanti tamasmi śaraṇaṃ gataḥ

59.78

brahma bhūtvā jagat sarvaṃ sadevāsuramānuṣam /
yaḥ sṛjatyacyuto devastamasmi śaraṇaṃ gataḥ

59.79

brahmatve yasya vaktrebhyaścaturvedamayaṃ vapuḥ /
prabhuḥ purātano jajñe tamasmi śaraṇaṃ gataḥ

59.80

brahmarūpadharaṃ devaṃ jagadyoni janārdanam /
sraṣṭṛtve saṃsthitaṃ sṛṣṭau praṇato 'smi sanātanam

59.81

sraṣṭā bhūtvā sthito yogī sthitāvasurasūdanaḥ /
tamādipuruṣaṃ viṣṇuṃ pramato 'smi janārdanam

59.82

dhṛtā mahī hatā daityāḥ paritrātāstathā surāḥ /
yena taṃ viṣṇumādyeśaṃ praṇato 'smi janārdanam

59.83

yajñairyajanti yaṃ viprā yajñeśaṃ yajñabhāvanam /
taṃ yajñapuruṣaṃ viṣṇuṃ praṇato 'smi sanātanam

59.84

pātālavīthībhūtānu tathā lokān nihanti yaḥ /
tamantapuruṣaṃ rudraṃ praṇato 'smi sanātanam

59.85

saṃbhakṣayitvā sakalaṃ yathāsṛṣṭamidaṃ jagat /
yo vai nṛtyati rudrātmā praṇato 'smi janārdanam

59.86

surāsurāḥ pitṛgaṇāḥ yakṣagandharvarākṣasāḥ /
saṃbhūtā yasya devasya sarvagaṃ taṃ namāmyaham

59.87

samastadevāḥ sakalā manuṣyāṇāṃ ca jātayaḥ /
yasyāṃśabhūtā devasya sarvagaṃ taṃ nato 'smayaham

59.88

vṛkṣagulmādayo yasya tathā paśumṛgādayaḥ /
ekāṃśabhūtā devasya sarvagaṃ taṃ namāmyaham

59.89

yasmānnānyat paraṃ kiñcid yasmin sarvaṃ mahātmani /
yaḥ sarvamadhyago 'nantaḥ sarvagaṃ taṃ namāmyaham

59.90

yathā sarveṣu bhūteṣu gūḍho 'gniriva dāruṣu /
viṣṇurevaṃ tathā pāpaṃ mamāśeṣaṃ praṇaśyatu

59.91

yathā viṣṇumayaṃ sarvaṃ brahmadi sacarācaram /
yacca jñānaparicchedyaṃ pāpaṃ naśyatu me tathā

59.92

śubhaśubhāni karmāṇi rajaḥsattvatamāṃsi ca /
anekajanmakarmotthaṃ pāpaṃ naśyatu me tathā

59.93

yanniśāyāṃ ca yatprātaryanmadhyāhnāparāhṇayoḥ /
saṃdhyayośca kṛtaṃ pāpaṃ karmaṇā manasā girā

59.94

yat tiṣṭhatā yad vrajatā yacca śayyāgatena me /
kṛtaṃ yadaśubhaṃ karma kāyena manasā girā

59.95

ajñānato jñānato vā madāccalitamānasaiḥ /
tat kṣipraṃ vilayaṃ yātu vāsudevasya kīrtanāt

59.96

paradāraparadravyavāñchādrohodbhavaṃ ca yat /
parapīḍodbhavāṃ nindāṃ kurvatā yanmahātmanām

59.97

yacca bhojye tathā peye bhakṣye coṣye vilehane /
tad yātu vilayaṃ toye yathā lavaṇabhājanam

59.98

yad bālye yacca kaumāre yat pāpaṃ yauvane mama /
vayaḥpariṇatau yacca yacca janmātare kṛtam

59.99

tannārāyaṇa govinda harikṛṣṇeśa kīrtanāt /
prayātu vilayaṃ toye yathā lavaṇabhājanam

59.100

viṣṇave vāsudevāya haraye keśavāya ca /
janārdanāya kṛṣṇāya namo bhūyo namo namaḥ

59.101

bhaviṣyannarakaghnāya namaḥ kaṃsavighātine /
ariṣṭakeśicaṇūradevārikṣayiṇe namaḥ

59.102

ko 'nyo balervañcayitā tvāmṛte vai bhaviṣyati /
ko 'nyo nāśayati balād darpaṃ haihayabhūpateḥ

59.103

kaḥ kariṣyatyathānyo vai sāgare setubandhanam /
vadhiṣyati daśagrīvaṃ kaḥ sāmātyapuraḥsaram

59.104

kastvāmṛte 'nyo nandasya gokule ratimeṣyati /
pralambapūtanādīnāṃ tvāmṛte madhusūdana /
nihantāpyathabā śāstā devadeva bhaviṣyati

59.105

japannevaṃ naraḥ puṇyaṃ vaiṣṇavaṃ dharmamuttamam /
iṣṭāniṣṭaprasaṃgebhyo jñānato 'jñānato 'pi vā

59.106

kṛtaṃ tena tu yat pāpaṃ saptajanmāntarāṇi vai /
mahāpātakasaṃjñaṃ vā tathā caivopapātakam

59.107

jajñādīni ca puṇyāni japahomavratāni ca /
nāśayed yogināṃ sarvamāmapātramivāmbhasi

59.108

naraḥ saṃvatsaraṃ pūrṇaṃ tilapātrāṇi ṣoḍaśa /
ahanyahani yo dadyāt paṭhatyetacca tatsamam

59.109

aviluptabrahmacaryaṃ saṃprāpya smaraṇaṃ hareḥ /
viṣṇulokamavāpnoti satyametanmayoditam

59.110

yathaitat stayamuktaṃ me na hyalpamapi me mṛṣā /
rākṣasastrastasarvāṅgaṃ tathā māmeṣa muñcatu

59.111

pulastya uvāca /
evamuccārite tena mukto viprastu rakṣasā /
akāmena dvijo bhūyastamāha rajanīcaram

59.112

brahmaṇa uvāca /
etad bhadra mayā khyātaṃ tava pātakanāśanam /
viṣṇoḥ sārasvataṃ stotraṃ yajjagāda sarasvatī

59.113

hutāśanena prahitā mama jihvāgrasaṃsthitā /
jagādainaṃ stavaṃ viṣṇoḥ sarveṣāṃ copaśāntidam

59.114

anenaiva jagannāthaṃ tvamārādhaya kesavam /
tataḥ śāpāpanodaṃ tu stute lapsyasi keśave

59.115

aharniśaṃ hṛṣīkeśaṃ stavenānena rākṣasa /
stuhi bhaktiṃ dṛḍhāṃ kṛtvā tataḥ pāpād vimokṣyase

59.116

stuto hi sarvapāpāni nāśayiṣyatyasaṃśayam /
stuto hi bhaktyā nṝṇāṃ vai sarvapāpaharo hariḥ

59.117

pulastya uvāca /
tataḥ praṇamya taṃ vipraṃ prasādya sa niśācaraḥ /
tadaiva tapase śrīmān śālagrāmamagād vaśī

59.118

aharniśaṃ sa evainaṃ japan sārasvataṃ stavam /
devakriyāratirbhūtvā tapastepe niśācaraḥ

59.119

samārādhya jagannāthaṃ sa tatra puraṣottamam /
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokamavāptavān

59.120

etat te kathitaṃ brahman viṣṇoḥ sārasvataṃ stavam /
vipravaktrasthayā samyaksarasvatyā samīritam

59.121

ya etat paramaṃ stotraṃ vāsudevasya mānavaḥ /
paṭhaṣyati sa sarvebhyaḥ pāpebhyo mokṣamāpsyati

Original text: Vāmanapurāṇa, 1-69 · Edition: A.S. Gupta, Varanasi : All India Kashiraj Trust 1967 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc