Vamana Purana · Chapter 58
iti śrīvāmanapurāṇe saptapañcāśo 'dhyāyaḥ
nārada uvāca /
yān japyān bhagavadbha bhaktyā prahlādo dānavo 'japat /
gajendramokṣaṇādīṃstu caturastān vadasva me
pulastya uvāca /
śṛṇuṣva kathayiṣyāmi japyānetāṃstapodhana /
duḥsvapnanāśo bhavati yairuktaiḥ saṃśrutaiḥ smṛtaiḥ
gajendramokṣaṇaṃ tvādau śṛṇuṣva tadanantaram /
sārasvataṃ tataḥ puṇyau pāpapraśamanau stavau
sarvaratnamayaḥ śrīmāṃstrikūṭo nāma parvataḥ /
sutaḥ parvatarājasya sumerorbhāskaradyuteḥ
kṣīrodajalavīcyagrairdhaitāmalaśilātalaḥ /
utthitaḥ sāgaraṃ bhittvā devarṣigaṇasevitaḥ
apasarobhiḥ parivṛtaḥ śrīmān prasvaṇākulaḥ /
gandharvaiḥ kinnarairyakṣaiḥ siddhacāraṇapannagaiḥ
vidyādharaiḥ sapatnīkaiḥ saṃyataiśca tapasvibhiḥ /
vṛkadvīpigajendraśca vṛgātro virājate
punnāgaiḥ karṇikāraiśca bilvāmalakapāṭalaiḥ /
cūtanīpakadambaiśca candanāgurucampakaiḥ
śālaistālaistamālaiśca saralārjunaparpaṭaiḥ /
tathānyairvividhairvṛkṣaiḥ sarvataḥ samalaṅkṛtaḥ
nānādhātvaṅkitaiḥ śṛṅgaiḥ prasravadbhiḥ samantataḥ /
śobhito ruciraprakhyaistribhirvistīrṇasānubhiḥ
mṛgaiḥ śākhāmṛgaiḥ siṃdairmātaṅgaiśca sadāmadaiḥ /
jīvañjīvakasaṃghuṣṭaiścakoraśikhināditaiḥ
tasyaikaṃ kāñcanaṃ śṛṅgaṃ sevate yaṃ divākaraḥ /
nānāpuṣpasamākīrṇaṃ nānāgandhādhivāsitam
dvitīyaṃ rājataṃ śṛṅgaṃ sevate yaṃ niśākaraḥ /
pāṇḍurāmbudasaṃkāśaṃ tuṣāracayasaṃnibham
vajrendranīlavaiḍūryatejobhirbhāsayan diśaḥ /
tṛtīyaṃ brahmasadanaṃ prakṛṣṭaṃ śṛṅgamuttamam
na tatkṛtaghnāḥ paśyanti na nṛśaṃsā na nāstikāḥ /
nātaptatapaso loke ye ca pāpakṛto janāḥ
tasya sānumataḥ pṛṣṭhe saraḥ kāñcanapaṅkajam /
kāraṇḍavasamākīrṇaṃ rājahaṃsopaśobhitam
kumudotpalakahlāraiḥ puṇḍarīkaiśca maṇḍitam /
kamalaiḥ śatapatraiśca kāñcanaiḥ samalaṅkṛtam
patrairmarakataprakhyaiḥ puṣpaiḥ kāñcanasaṃnibhaiḥ /
gulmaiḥ kīcakaveṇūnāṃ samantāt pariveṣṭitam
tasmin sarasi duṣṭātmā virūpo 'ntarjaleśayaḥ /
āsīd grāho gajendrāṇāṃ ripurākekarekṣamaḥ
atha dantojjvalamukhaḥ kadācid gajayūthapaḥ /
madasrāvī jalākāṅkṣī pādacārīva parvataḥ
vāsayanmadagandhena girimairāvatopamaḥ /
gajo hyañjanasaṃkāśo madāccalitalocanaḥ
tṛṣitaḥ pātukāmo 'sau avatīrṇaśca tajjalam /
salīlaḥ paṅkajavane yūthamadhyagataścaran
gṛhītastena raudreṇa grāheṇāvyaktamūrtinā /
paśyantīnāṃ kareṇūnāṃ krośantīnāṃ ca dāruṇam
hriyate paṅkajavane grāheṇātibalīyasā /
vāruṇaiḥ saṃyataḥ pāśairniṣprayatnagatiḥ kṛtaḥ
veṣṭyamānaḥ sughoraistu pāśairnāgo dṛḍhaistathā /
visphūrya ca yathāśakti vikrosaṃśca mahāravān
vyathitaḥ sa nirutsāho gṛhīto ghorakarmaṇā /
paramāpadamāpanno manasācintayaddharim
sa tu nāgavaraḥ śrīman nārāyaṇaparāyaṇaḥ /
tameva śaraṇaṃ devaṃ gataḥ sarvātmanā tadā
ekātmā nigṛhītātmā viśuddhenāntarātmanā /
janmajanmāntarābhyāsāt bhaktimān garuḍadhvaje
nānyaṃ devaṃ mahādevāt pūjayāmāsa keśavāt /
mathitāmṛtaphenābhaṃ śaṅkhacakragadādharam
sahasraśubhanāmānamādidevamajaṃ vibhum /
pragṛhya puṣkarāgreṇa kāñcanaṃ kamalottamam /
āpadvimokṣamanvicchan gajaḥ stotramudīrayat
gajendra uvāca /
oṃ namo mūlaprakṛtaye ajitāya mahātmane /
anāśritāya devāya niḥspṛhāya namo 'stu te
nama ādyāya bījāya ārṣeyāya pravartine /
antarāya caikāya avyaktāya namo namaḥ
namo guhyāya gūḍhāya guṇāya guṇavartine /
aprarkyāprameyāya atulāya namo namaḥ
namaḥ śivāya śāntāya niścintāya yaśasvine /
sanātanāya pūrvāya purāṇāya namo namaḥ
namo devādhidevāya svabhāvāya namo namaḥ /
namo jagatpratiṣṭhāya govindāya namo namaḥ
namo 'stu padamanābhāya namo yogodbhavāya ca /
viśveśvarāya devāya śivāya haraye namaḥ
namo 'stu tasmai devāya nirguṇāya guṇātmane /
nārāyaṇāya viśvāya devānāṃ paramātmane
namo namaḥ kāraṇavāmanāya nārāyaṇāyāmitavikramāya /
śrīśārṅgacakrāsigadādharāya namo 'stu tasmai puruṣottamāya
guhyāya vedanilayāya mahodarāya siṃhāya daityanidhanāya caturbhujāya /
brahmendrarudramunicāraṇasaṃstutāya devottamāya varadāya namo 'cyutāya
nāgendradehaśayanāsanasupriyāya gokṣīrahemaśukanīlaghanopamāya /
pītāmbarāya madhukaiṭabhanāśanāya viśvāya cārumukuṭāya namo 'jarāya
nābhiprajātakramalasthacaturmakhāya śrīrodakārṇavaniketayaśodharāya /
nānāvicitramukuṭāṅgadabhūṣaṇāya sarveśvarāya varadāya namo varāya
bhaktipriyāya varadīptasudarśanāya phulālāravindavipulāyatalocanāya /
devendravighnaśamanodyatapauruṣāya yogeśvarāya virajāya namo varāya
brahmāyanāya tridaśāyanāya lokādhināthāya bhavāpanāya /
nārāyaṇāyātmahitāyanāya mahāvarāhāya namaskaromi
kūṭasthamavyaktamacintyarūpaṃ nārāyaṇaṃ kāraṇamādidevam /
yugāntaśeṣaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ taṃ devadevaṃ śaraṇaṃ prapadye
yogeśvaraṃ cāruvicitramaulim ajñeyam agryaṃ prakṛteḥ parastham /
kṣetrajñamātmaprabhavaṃ vareṇyaṃ taṃ vāsudevaṃ śaraṇaṃ prapadya
adṛśyamavyaktamacintyamavyayaṃ maharṣayo brahmayaṃ sanātanam /
vadanti yaṃ vai puruṣaṃ sanātanaṃ taṃ devaguhyaṃ śaraṇaṃ prapadye
yadakṣaraṃ brahma vadanti sarvagaṃ niśamya yaṃ mṛtyumukhāt pramucyate /
tamīśvaraṃ tṛptamanuttamairguṇaiḥ parāyaṇaṃ viṣṇumupaimi sāśvatam
kāryaṃ kriyā kāraṇamaprameyaṃ hiraṇyabāhuṃ varapadmanābham /
mahābalaṃ vedanidhiṃ sureśaṃ va3jāmi viṣṇuṃ śaraṇaṃ janārdanam
kirīṭakeyūramahārhaniṣkairmaṇyuttamālaṅkṛtasarvagātram /
pītāmbaraṃ kāñcanabhakticitraṃ mālādharaṃ keśavamabhyupaimi
bhavodbhavaṃ vedavidāṃ pariṣṭhaṃ yogātmanāṃ sāṃkhyavidāṃ variṣṭham /
ādityarudrāśvivasuprabhāvaṃ prabhuṃ prapadye 'cyutamātmavantam
śrīvatsāṅkaṃ mahādevaṃ devaguhyamanaupamam /
prapadye sūkṣmamacalaṃ vareṇyamabhayapradam
prabhavaṃ sarvabhūtānāṃ nirguṇaṃ parameśvaram /
prapadye muktasaṃgānāṃ yatīnāṃ paramāṃ gatim
bhagavantaṃ guṇādhyakṣamakṣaraṃ puṣkarekṣaṇam /
śaraṇyaṃ śaraṇaṃ bhaktyā prapadye bhaktavatsalam
trivikramaṃ trilokeśaṃ sarveṣāṃ prapitāmaham /
yogātmānaṃ mahātmānaṃ prapadye 'haṃ janārdanam
ādidevamajaṃ śaṃbhuṃ vyaktāvyaktaṃ sanātanam /
nārāyaṇamaṇīyāṃsaṃ prapadye brāhmaṇapriyam
namo varāya devāya namaḥ sarvasahāya ca /
prapadye devadeveśamaṇīyāṃsamaṇoḥ sadā
ekāya lokattvāya parataḥ paramātmane /
namaḥ sahasraśirase anantāya mahātmane
tvāmeva paramaṃ devamṛṣayo vedapāragāḥ /
kīrtayanti ca yaṃ sarve brahmādīnāṃ parāyaṇam
namaste puṇḍarīkākṣa bhaktānāmabhayaprada /
subrahmaṇya namaste 'stu trāhi māṃ śaraṇāgatam
pulastya uvāca /
bhaktiṃ tasyānusaṃcintya nāgasyamoghasaṃbhavaḥ /
prītimānabhavad viṣṇuḥ śaṅkhacakragadādharaḥ
sānnidhyaṃ kalpayāmāsa tasmin sarasi keśavaḥ /
garuḍastho jagatsvāmī lokādhārastapodhanaḥ
grāhagrastaṃ gajendraṃ taṃ taṃ ca grāhaṃ jalāśayāt /
ujjahārāprameyātmā tarasā madhusūdanaḥ
sthalasthaṃ dārayāmāsa grāhaṃ cakreṇa mādhavaḥ /
mokṣayāmāsa nāgendraṃ pāśebhyaḥ śaraṇāgatam
sa hi devalaśāpena hūhūrgandharvasattamaḥ /
grāhatvamagamat kṛṣṇād vadhaṃ prāpya divaṃ gataḥ
gajo 'pi viṣṇunā spṛṣṭo jāto divyavapuḥ pumān /
āpadviktau yugapad gajagandharvasattamau
prītīmān puṇḍarīkākṣaḥ śaraṇāgatavatsalaḥ /
abhavat tvatha deveśastābhyāṃ caiva prapūjitaḥ
idaṃ ca bhagavān yogī gajendraṃ śaraṇāgatam /
provāca muniśārdūla madhuraṃ madhusūdanaḥ // VamP_58. 67 //
śrībhagavānuvāca /
yo māṃ tvāñca saraścaiva grāhasya ca vidāraṇam /
gulmakīcakareṇūnāṃ rūpaṃ meroḥ sutasya ca / /
58.68 aśvatthaṃ bhāskaraṃ gaṅgaṃ naimiṣāraṇyameva ca /
saṃsmariṣyanti manujāḥ prayatāḥ sthirabuddhayaḥ
kīrtayiṣyanti bhaktyā ca śroṣyanti ca śucivrataḥ /
duḥsvapno naśyate teṣāṃ susvapnaśca bhaviṣyati
mātsyaṃ kaurmañca vārāhaṃ vāmanaṃ tārkṣyameva ca /
nārasiṃhaṃ ca nāgendraṃ sṛṣṭipralayakārakam
etāni prātarutthāya saṃsmariṣyanati ye narāḥ /
sarvapāpaiḥ pramucyante puṇyaṃ lokamavāpnuyuḥ
pulastya uvāca /
evamuktvā hṛṣīkeśo gajendraṃ garuḍadhvajaḥ /
sparśayāmāsa hastena gajaṃ gandharvameva ca
tato divyavapurbhatvā gajendro madhusūdanam /
jagāma śaraṇaṃ vipra nārāyaṇaparāyamaḥ
tato nārāyaṇaḥ śrīmān mokṣayitvā gajottamam /
pāpabanadhācca śāpācca grāhaṃ cādbhutakarmakṛt
ṛṣibhiḥ stūyamānaśca devaguhyaparāyaṇaiḥ /
gataḥ sa bhagavān viṣṇurdurvijñeyagatiḥ prabhuḥ
gajendramokṣaṇaṃ dṛṣṭvā devāḥ śakrapurogamāḥ /
vavandire mahātmānaṃ prabhuṃ nārāyaṇaṃ harim
maharṣayaścāraṇāśca dṛṣṭvā gajavimokṣaṇam /
vismayotphūllanayanāḥ saṃstuvanti janārdanam
prajāpatipatirbrahmā cakrapāṇiviceṣṭitam /
gajendramokṣaṇaṃ dṛṣṭvā idaṃ vacanamabravīt
ya idaṃ śṛṇuyāntityaṃ prātarutthāya mānavaḥ /
prāpnuyāt paramāṃ siddhiṃ duḥsvapnastasya naśyati
gajendra mokṣaṇaṃ puṇyaṃ sarvapāpapraṇāśanam /
kathitena smṛtenātha śrutena ca tapodhanaḥ /
gajendramokṣaṇeneha sadyaḥ pāpāt pramucyate
etatpavitraṃ paramaṃ supuṇyaṃ saṃkīrtanīyaṃ caritaṃ murāreḥ /
yasmin kilokte bahupāpabandhanāt labhyeta mokṣo dviradena yadvat
ajaṃ vareṇyaṃ varapadmanābhaṃ nārāyaṇaṃ brahmanidhiṃ sureśam /
taṃ devaguhyaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ vandāmyahaṃ lokapatiṃ vareṇyam
pulastya uvāca /
etat tavoktaṃ pravaraṃ stavānāṃ stavaṃ murārervaranāgakīrtanam /
yaṃ kīrtya saṃśrutya tathā vicintya pāpāpanodaṃ puruṣo labheta
Original text: Vāmanapurāṇa, 1-69 · Edition: A.S. Gupta, Varanasi : All India Kashiraj Trust 1967 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0