Vamana Purana · Chapter 49

iti śrīvāmanapurāṇe aṣṭacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
pulastya uvāca /
tato gateṣu deveṣu brahmalokaṃ prati dvija /
trailokyaṃ pālayāmāsa balirdharmānvitaḥ sadā

kalistadā dharmayutaṃ jagad dṛṣṭvā kṛte yathā /
brahmāṇaṃ śaraṇaṃ bheje svabhāvasya niṣeṇāt

gatvā sa dadṛśe devaṃ sendrairdevaiḥ samanvitam /
svadīptyā dyotayantaṃ ca svadeśaṃ sasurāsuram

praṇipatya tamāhātha tiṣyo brahmāṇamīśvaram /
mama svabhāvo balinā nāśito devasattama

taṃ prāha bhagavān yogī svabhāvaṃ jagato 'pi hi /
na kevalaṃ hi bhavato hṛtaṃ tena balīyasā

paśyasva tiṣya devendraṃ varuṇaṃ ca samārutam /
bhāskaro 'pi hi dīnatvaṃ prayāto hi balād baleḥ

na tasya kaścit trailokye pratiṣeddhāsti karmaṇaḥ /
ṛte sahasraṃ śirasaṃ hariṃ daśaśatāṅghrikam

ma bhūmiṃ ca tathā nākaṃ rājyaṃ lakṣmīṃ yaso 'vyayaḥ /
samāhariṣyati baleḥ kartuḥ saddharmagocaram

ityevamukto devena brahmaṇā kaliravyayaḥ /
dīnān dṛṣṭvā sa śakrādīn vibhītakavanaṃ gataḥ

kṛtaḥ prāvarttata tadā kalernāsāt jagattraye /
dharmo 'bhavaccatuṣpādaścāturvarṇye 'pi nārada

tapo 'hiṃsā ca satyaṃ ca śaucamindriyanigrahaḥ /
dayā dānaṃ tvānṛśaṃsyaṃ śuśruṣā yajñakarma ca

etāni sarvajagataḥ parivyāpya sthitāni hi /
balinā balavān brahman tiṣyo 'pi hi kṛtaḥ kṛtaḥ

svadharmasthāyino varṇā hyāśramāṃścāviśn dvijāḥ /
prajāpālanadharmasthāḥ sadaiva manujarṣabhāḥ

dharmottare vartamāne brahmannasmiñjagattraye /
trailokyalakṣmīrvaradā tvāyātā dānaveśvaram

tāmāgatāṃ nirīkṣyaiva sahasrākṣaśriyaṃ baliḥ /
papraccha kāsi māṃ brūhi kenāsyarthena cāgatā

sā tadvacanamākarṇya prāha śrīḥ padmamālinī /
bale śṛṇuṣva yāsmi tvāmāyātā mahiṣi balāt

aprameyabalo devo yo 'sau cakragadādharaḥ /
tena tyaktastu maghavā tato 'haṃ tvāmihāgatā

sa nirmame yuvatayaścāsro rūpasaṃyutāḥ /
śvetāmbaradharā caiva śvetasraganulepanā

śvetavṛndārakārūḍhā sattvāḍhyā śvetavigrahā /
raktāmbaradharā cānyā raktasraganulepanā

raktavājisāmārūḍhā raktāṅgī rājasī hi sā /
pītāmbarā pīravarṇā pītamālyānulepanā

sauvarṇasyandanacarā tāmasaṃ guṇamāśritā /
nīlāmbarā nīmālyā nīlagandhāmanulepanā

nīlavṛṣasamārūḍhā triguṇā sā prakīrtitā /
yā sā śvetāmbharā śvetā sattvāḍhyā kuñjarasthitā

sā brahmāṇaṃ samāyātā candraṃ candrānugānapi /
yā raktā raktavasanā vājisthā rajasānvitā

tāṃ prādād devarājāya maneva tatsameṣu ca /
pītāmbarā yā subhagā rathasthā kanakaprabhā

prajāpatibhyastāṃ prādāt śukrāya ca viśaḥsu ca /
nīlavastrālisadṛśī yā curthī vṛṣasthitā

sā dānavān naiṛtāṃś ca śūdrān vidyādharānapi /
viprādyāḥ śvetarūpāṃ tāṃ kathayanti sarasvatīm

stuvanti brahmaṇā sārdhaṃ makhe mantrādibhiḥ sadā /
kṣatriyā raktavarṇāṃ tāṃ jayaśrīmiti śaṃsire

sā cendreṇāsuraśreṣṭha manunā ca yaśasvinī /
vaiśyāstāṃ pītavasanāṃ kanakāṅgīṃ sadaiva hi

stuvanti lakṣmīmityevaṃ prajāpālāstathaiva hi /
śūdrāstāṃ nīlavarṇāṅgīṃ stuvanti ca subhaktitaḥ

śriyā devīti nāmnā tāṃ samaṃ daityaiśca rākṣasaiḥ /
evaṃ vibhaktāstā nāryastena devena cakriṇā

etāsāṃ ca svarūpastāstiṣṭhanti nidhayo 'vyayāḥ /
itihāsapurāṇāni vedāḥ sāṅgāstathoktayaḥ

catuḥṣaṣṭikalāḥ śvetā mahāpadmo nidhiḥ sthitaḥ /
muktāsuvarṇarajataṃ rathāśvagajabhūṣaṇam

śastrāstrādikavastrāṇi raktā padmo nidhiḥ smṛtaḥ /
gomahiṣyaḥ kharoṣṭraṃ ca suvarṇāmbarabhūmayaḥ

oṣadhyaḥ paśavaḥ pītā mahānīlo nidhiḥ sthitaḥ /
sarvāsāmapi jātīnāṃ jātirekā pratiṣṭhitā

anyeṣāmapi saṃhartrī nīlā śaṅkho nidhiḥ sthitaḥ /
etāsu saṃsthitānāṃ ca yāni rūpāṇi dānava /
bhavanti suruṣāṇāṃ vai tān vibodha vadāmi te

satyaśaucābhisaṃyuktā makhadānotsave ratāḥ /
bhavanti dāvanapate mahāpadmāśritā narāḥ

yajvinaḥ subhagā dṛptā mānino bahudakṣiṇāḥ /
sarvasāmānyasukhino narāḥ padmāśritāḥ smṛtāḥ

satyānṛtasamāyuktā dānāharaṇadakṣiṇāḥ /
nyāyānyāyavyayopetā mahānīlāśritā narāḥ

nāstikāḥ śaucarahitāḥ kṛpaṇā bhogavarjitāḥ /
steyānṛtakathāyuktā narāḥ śaṅkhaśritā bale

ityevaṃ kathitastubhyaṃ teṣāṃ dānava nirṇayaḥ

ahaṃ sā rāgiṇī nāma jāyaśrīstvāmupāgatā /
mamāsti dāvanapate pratijñā sādhusaṃmatā

samāśrayāmi śauryaḍhyaṃ na ca klībaṃ kathañcana /
na cāsti bhavatastulyo trailokye 'pi balādhikaḥ

tvayā balavibhūtyā hi prītirme janitā dhruvā /
yattvayā yudhi vikramya devarājo vinirjitaḥ

ato mama parā prītirjātā dānava śāśvatī /
dṛṣṭvā te paramaṃ sattvaṃ sarvebhyo 'pi balādhikam

śauṇḍīryamāninaṃ vīraṃ tato 'haṃ svayamāgatā /
nāścarya dānavaśreṣṭha hiraṇyakaśipoḥ kule

prasūtasyāsurendrasya tava karma yadīdṛśam /
viśeṣitastvayā rājan daiteyaḥ prapitāmahaḥ

vijitaṃ vikramād yena trailokyaṃ vai parairhṛtam /
ityevamuktvā vacanaṃ dānavaindraṃ tadā balim

jayaśrīścandravadanā praviṣṭādyotayacchubhā /
tasyāṃ cātha praviṣṭāyāṃ vidhavā iva yoṣitaḥ

samāśrayanti balinaṃ hrīśrīdhīdhṛtikīrttayaḥ /
prabhā matiḥ śramā bhūtirvidyā nītirdayā tathā

śrutiḥ smṛtirdhṛtiḥ kīrtirmūrtiḥ śānti kriyānvitāḥ /
puṣṭistuṣṭī rucistvanyā tathā sattvāśritā guṇāḥ /
tāḥ sarvā balimāśritya vyaśrāmyanta yathāsukham

evaṃ guṇo 'bhṛd danupuṅgavo 'sau balirmahātmā śubhabuddhirātmavān /
yajvā tapasvī mṛdureva satyavāk dātā vibhartā svajanābhigoptā

triviṣṭapaṃ śāsati dānavendre nāsīn kṣudhārto malino na dīnaḥ /
sadojjvalo dharmarato 'tha dāntaḥ kāmopabhoktā manujo 'pi jātaḥ