Vamana Purana · Chapter 44
iti śrīvāmanapurāṇe tricatvāriśodhyāyaḥ
pulastya uvāca /
tasmistadā daityabale ca bhagne śukro 'bravīdandakamāsurendram /
ehyehi vīrādya gṛhaṃ mahāsura yotsyāma bhūyo harametya śailam
tamuvācāndhako brahman na samyagbhavatoditam /
raṇānnaivāpayāsyāmi kulaṃ vyapadiśan svayam
paśya tvaṃ dvijaśārdūla mama vīryaṃ sudurdharam /
devadānavagandharvān jeṣye sendramaheśvaram
ityevamuktvā vacanaṃ hiraṇyākṣasuto 'ndhakaḥ /
samāśvāsyābravīcchaṃbhuṃ sārithaṃ sārithiṃ madhurākṣaram
sārthe vāhaya rathaṃ harābhyāśaṃ mahābala /
yāvannihanmi bāṇaighaiḥ pramathāmaravāhinīm
ityandhakavacaḥ śrutvā sārathisturagāṃstadā /
kṛṣmavarṇān mahāvegān kaśayābhyāhananmune
te yatnato 'pi turaghāḥ preryamāṇā haraṃ prati /
jaghaneṣvavasīdantaḥ kṛcchre ṇohuśca taṃ ratham
vahantasturagā daityaṃ prāptāḥ pramathavāhinīm /
saṃvatsareṇa sāgreṇa vāyuvegasamā api
tataḥ kārmukamānamya bāṇajālairgaṇeśvarān /
surān saṃchādayāmāsa sendropendramaheśvarān
bāṇaiśachāditamīkṣyaiva balaṃ trailokyarakṣitā /
surān provāca bhagavāṃścakrapiṇirjanārdanaḥ
viṣṇuruvāca /
kiṃ tiṣṭhadhvaṃ suraśreṣṭhā hatenānena vai jayaḥ /
tasamānmadvacanaṃ śīghraṃ kriyatāṃ vai jayepsavaḥ
śātyantāmasya turāgāḥ samaṃ rathakuṭumbinā /
bhajyatāṃ syandanaścāpi virathaḥ kriyatāṃ ripuḥ
virathaṃ tu kṛtaṃ paścādenaṃ dhakṣyati śaṅkaraḥ /
nopekṣyaḥ śatruruddiṣṭo devācāryeṇa devatāḥ
iteyavamuktāḥ pramathā vāsudevena sāmarāḥ /
cakrurvegaṃ sahendreṇa samaṃ cakradhareṇa ca
turagāṇāṃ sahasraṃ tu meghābhānāṃ janārdanaḥ /
nimiṣāntaramātreṇa gadayā vinipothayat
hatāśvāt syandanāt skandaḥ pragṛhya rathasārathim /
śaktyā vibhinnahṛdayaṃ gatāsuṃ vyasṛjad bhuvi
vināyakādyāḥ pramathāḥ samaṃ śakreṇa daivataiḥ /
sadhvajākṣaṃ rathaṃ tūrṇamabhañjanta tapodhanāḥ
sahasā sa mahātejā virathastyajya kārmukam /
gadāmādāya balavānabhidudrāva daivatān
padānyaṣṭau tato gatvā meghagambhīrayā girā /
sthitvā provāca daityendro mahādevaṃ sa hetumat
bhikṣo bhavān sahānīkastvasahāyo 'smi sāmpratam /
tathāpi tvāṃ vijeṣyāmi paśya me 'dya parākramam
tadvākyaṃ śaṅkaraḥ śrutvā sendrānsuragaṇāṃstadā /
brahmaṇā sahitān sarvān svaśarīre nyaveśayat
śarīrasthāṃstān pramathān kṛtvā devāṃśca śaṅkaraḥ /
prāha ehyehi tuṣṭātman ahameko 'pi saṃśthitaḥ
taṃ dṛṣṭvā mahadāścaryaṃ sarvāmaragaṇakṣayam /
daityaḥ śaṅkaramabhyāgād gadāmādāya vegavān
tamāpatantaṃ bhagavān dṛṣṭvā tyaktvā vṛṣottamam /
śūlapāṇirgiriprasthe padātiḥ pratyatiṣṭhata
vegenaivāpatantaṃ ca bibhedorasi bhairavaḥ /
dāruṇaṃ sumahad rūpaṃ kṛtvā trailokyabhīṣaṇam
daṃṣṭrākarālaṃ ravikoṭisaṃnibhaṃ mṛgāricarmābhivṛtaṃ jaṭādharam /
bhujaṅgahārāmalakaṇṭhakandaraṃ viṃśārdhabāhuṃ saṣaḍardhalocanam
etādṛsena rūpeṇa bhagavān bhūtabhāvananaḥ /
bibheda śatruṃ śūlena śubhadaḥ śāśvataḥ śivaḥ
saśūlaṃ bhairavaṃ gṛhya bhinnepyurasi dānavaḥ /
vijahārātivegena krośamātraṃ mahāmune
tataḥ kathañcid bhagavān saṃstabhyātmanāmātmanā /
tūrṇamutpāṭayāmāsa śūlena sagadaṃ ripum
daityādhipastavapi gadāṃ haramūrdhni nyapātayat /
karābhyāṃ gṛhya śūlaṃ ca samutpatata dānavaḥ
saṃsthitaḥ sa mahāyogī sarvādhāraḥ prajāpatiḥ /
gadāpātakṣatād bhūri caturdhāsṛgathāpatat
pūrvadhārāsamudbhūto bhairavo 'gnisamaprabhaḥ /
vidyārājeti vikhyātaḥ padmamālāvibhūṣitaḥ
tathā dakṣiṇadhārottho bhairavaḥ pretamaṇḍitaḥ /
kālarājeti vikhyātaḥ kṛṣṇāñjanasamaprabhaḥ
atha protīcīdhārottho bhairavaḥ patrabhūṣitaḥ /
atasīkusumaprakhyaḥ kāmarājeti viśrutaḥ
udagdhārābhavaścānyo bhairavaḥ śūlabhūṣitaḥ /
somarājeti vikhyātaścakramālāvibhūṣitaḥ
kṣatasya rudhirāt jāto bhairavaḥ śūlabhūṣitaḥ /
svacchandarājo vikhyātaḥ indrāyudhasamaprabhaḥ
bhūmisthād rudhirājjāto bhairavaḥ śūlabhūṣitaḥ /
khyāto lalitarājeti saubhāñjanasamaprabhaḥ
evaṃ hi saptarūpo 'sau kathyate bhairavo mune /
vighnarājo 'ṣṭamaḥ prokto bhairavāṣṭakamucyate
evaṃ mahātmanā daityaḥ śūlaproto mahāsurāḥ /
chatravad dhārito brahman bhairaveṇa triśulinā
tasyāsṛgulbaṇaṃ brahmañchūlabhedādavāpatat /
yenākaṣṭhaṃ mahādevo nimagnaḥ saptamūrtimān
tataḥ svedo 'bhavad bhūri śramajaḥ śaṅkarasya tu /
lalāṭaphalake tasmājjātā kanyāsṛgāplutā
yadbhūbhyāṃ nyapatad vipra svedabinduḥ śivānanāt /
tasmādaṅgarapuñjābho bālakaḥ samajāyata
sa bālastaṣito 'tyarthaṃ papau rudhiramāndhakam /
kanyā cotkṛtya saṃjātamasṛgvililihe 'dbhutā
tatastāmāha bālārkaprabhāṃ bhairavamūrtimān /
śaṅkaro varado loke śreyor'thāya vaco mahat
tvāṃ pūjayiṣyanti surā ṛṣaḥ pitaroragāḥ /
yakṣavidyādharāścaiva mānavāśca śubhaṅkari
tvāṃ stoṣyanti sadā devi balipuṣpotkaraiḥ karaiḥ /
carcciketi subhaṃ nāma yasmādā rudhiracarcitā
ityevamuktā varadena carcikā bhūtānujātā haricarmavāsinī /
mahīṃ samantād vicacāra sundarī sthānaṃ gatā haiṅgulatādrimuttamam
tasyāṃ gatāyāṃ varadaḥ kujasya prādād varaṃ sarvavarottamaṃ yat /
grahādhipatyaṃ jagātāṃ śubhāśubhaṃ bhaviṣyati tvadvarāgaṃ mahātmana
haro 'ndhakaṃ varṣasahasramātraṃ divyaṃ svanetrārkahutāśanena /
cakāra saṃśuṣkatanuṃ tvaśoṇitaṃ tvagasthiśeṣaṃ bhagavān sa bhairavaḥ
tatrāgninā netrabhavena śuddhaḥ sa muktapāpo 'surarāḍ babhuva /
tataḥ prajānāṃ bahurūpamīśaṃ nāthaṃ hi sarvasya carācarasya
jñātvā sa sarveśvaramīśamavyayaṃ trailokyanāthaṃ varadaṃ vareṇyam /
sarvaiḥ surādyairnatamīḍyamādyaṃ tato 'ndhakaḥ stotramidaṃ cakāra
andhaka uvāca /
namo 'stu te bhairava bhīmamūrte trilokagoptre śitaśūladhāriṇe /
viṃśārddhabāho bhujageśahāra trinetra māṃ pāhi vipannabuddhim
jayasva sarveśvara viśvamūrtte surāsurairvanditapādapīṭha /
trailokyamāturgurave vṛṣāṅka bhītaḥ śaraṇyaṃ śaraṇāgato 'smi
tvāṃ nātha devāḥ śivamīrayanti siddhā haraṃ sthāṇuṃ maharṣayaśca /
bhīmaṃ ca yakṣā manujā maheśvaraṃ bhūtāśca bhūtādhipamāmananti
niśācarā ugramupārcayanti bhaveti puṇyāḥ pitaro namanti /
dāso 'smi tubhyaṃ hara pāhi mahyaṃ pāpakṣayaṃ me kuru lokanātha
bhāvaṃstridevastriyugastridharmā tripuṣkaraścāsi vibho trinetra /
trayyāruṇistritivyayātman punīhi māṃ tvāṃ śaraṇaṃ gato 'smi
triṇāciketastripadapratiṣṭhaḥ ṣaḍaṅgavit tvaṃ viṣayeṣvalubdhaḥ /
trailokyanātho 'si punīhi śaṃbho dāso 'smi bhītaḥ śaraṇāgataste
kṛtaṃ mahat śaṅkara te 'parādhaṃ mayā mahābhūtapate girīśa /
kāmāriṇā nirjitamānasena prasādaye tvāṃ śirasā nato 'smi
pāpo 'haṃ pāpakarmāhaṃ pāpātmā pāpasaṃbhavaḥ /
trāhi māṃ deva īśāna sarvapāpaharo bhava
mā me krudhyasva deveśa tvayā caitādṛśo 'smayaham /
sṛṣṭaḥ pāpasamācāro me prasanno bhaveśvara
tvaṃ karttā caiva dhātā ca tvaṃ jayastvaṃ mahājayaḥ /
tvaṃ maṅgalyastvamoṅkārastvamīśāno dhruvo 'vyayaḥ
tvaṃ brahma sṛṣṭikṛnnāthastvaṃ viṣṇustvaṃ maheśvaraḥ /
tvamindrastvaṃ vaṣaṭkāro dharmastvaṃ ca surottamaḥ
sūkṣmastvaṃ vyaktarūpastvaṃ tvamavyaktastvamīśvaraḥ /
tvayā sarvamidaṃ vyāptaṃ jagat sthāvarajaṅgamam
tvamādiranto madhyaśca tvamanādiḥ sahasrapāt /
vijayastvaṃ sahasrākṣo virūpākṣo mahābhujaḥ
antaḥ sarvāgo vyāpī haṃsaḥ prāṇādhipo 'cyutaḥ /
gīrvāṇapatiravyagro rudraḥ paśupatiḥ śivaḥ
traividyastvaṃ jitakrodho jitārirvijitendriyaḥ /
jayaśca śūlapāṇistvaṃ trāhi māṃ śaraṇāgatam
pulastya uvāca /
itthaṃ maheśvaro brahman stuto daityādhipena tu /
prītiyuktaḥ viṅgalākṣo hairaṇyākṣimuvāca ha
siddho 'si dānavapate parituṣṭo 'smi te 'ndhaka /
varaṃ varaya bhadraṃ te yamicchasi vināmbikām
andhaka uvāca /
ambikā jananī mahyaṃ bhagavāṃstryambakaḥ pitā /
vandāmi caraṇau māturvandanīyā mamāmbikā
varado 'si yadīśāna tadyātu vilayaṃ mama /
śārīraṃ mānasaṃ vāgjaṃ duṣkṛtaṃ durvicintitam
tathā me dānavo bhāvo vyapayātu maheśvara /
sthirāstu tvayi bhaktistu varametat prayaccha me
mahādeva uvāca /
evaṃ bhavatu daityendra pāpaṃ te yātu saṃkṣayam /
mukto 'si daityabhāvācca bhṛṅgī gaṇapatirbhava
ityevamuktvā varadaḥ śūlagrādavatārya tam /
nirmārjya nijahastena cakre nirvraṇamandhakam
tataḥ svadehato devān brahmādīnājuhāva saḥ /
te niścerurmahātmāno namasyantastrilocanam
gaṇān sanandīnāhūya sanniveśya tadāgrataḥ /
bhṛṅginaṃ darśayāmāsa dhruvaṃ naiṣo 'ndhakati hi
taṃ dṛṣṭvā dānavapatiṃ saṃśuṣkapiśitaṃ ripum /
gaṇādhipatyamāpannaṃ praśaśaṃsurvṛṣadhvajam
tatastān prāha bhagavān saṃpariṣvajya devatāḥ /
gacchadhvaṃ svāni dhiṣṇyāni bhuñjadhvaṃ tridivaṃ sukham
sahasrākṣo 'pi saṃyātu parvataṃ malayaṃ śubham /
tatra svakāryaṃ kṛtvaiva paścād yātu triviṣṭapam
ityevamuktvā tridaśān samābhāṣya vyasarjayat /
pimāmahaṃ namaskṛtya pariṣvajya janārdanam /
te visṛṣṭā maheśena surā jagmustrakṣiviṣṭapam
mahendro malayaṃ gatvā kṛtvā kāryaṃ divaṃ gataḥ /
gateṣu śakrapāgryeṣu deveṣu bhagavāñciśavaḥ
visarjayāmāsa gaṇānanumānya yathārhataḥ /
gaṇāśca śaṅkaraṃ dṛṣṭvā svaṃ svaṃ vāhanamāsthitāḥ
jagmuste śubhalokāni mahābhogāni nārada /
yatra kāmadudhā gāvaḥ sarvakāmaphaladrumāḥ
nadyastvamṛtavāhinyo hradāḥ pāyasakardamāḥ /
svāṃ svāṃ gatiṃ prayāteṣu pramatheṣu maheśvaraḥ
samādāyāndhakaṃ haste sanandiḥ śailamabhyagāt /
dvābhyāṃ varṣasahasrābhyāṃ punarāgādvaro gṛhm
dadṛśe ca gireḥ putrīṃ śvetārkakusumasthitām /
samāyātaṃ nirīkṣyaiva sarvalakṣaṇasaṃyutam
tyaktvār'kapuṣpaṃ nirgatya sakhīstāḥ samupāhvayat /
samāhūtāśca devyā tā jayādyāstūrmamāgaman
tābhiḥ parivṛtā tasthau haradarśanalālasā /
tatastrinetro girijāṃ dṛṣṭvā prekṣya ca dānavam
nandinaṃ ca tathā harṣādāliliṅge gireḥ sutām /
athovācaiṣa dāsaste kṛto devi mayāndhakaḥ
paśyasva praṇatiṃ yātaṃ svasutaṃ cāruhāsini /
ityuccāryāndhakaṃ caiva putra pahyehi satvaram
vrajasva śaraṇaṃ mātureṣa śreyaskarī tava /
ityukto vibhunā nandī andhakaśca gaṇeśvaraḥ
samāgamyāmbikāpādau vavandaturubhāvapi /
andhako 'pi tadā gaurīṃ bhaktinamro mahāmune /
stutiṃ cakre mahāpuṇyāṃ pāpaghnīṃ śrutīsaṃmitām
andhaka uvāca /
oṃ namasye bhāvānīṃ bhūtabhavyapriyāṃ lokadhātrīṃ janitrīṃ skandamātaraṃ mahādevapriyāṃ dhāriṇīṃ syandinīṃ cetanāṃ trailokyamātaraṃ dharitrīṃ devamātaramathejyāṃ smṛtiṃ dayāṃ lajjāṃ kāntimagryāmasūyāṃ matiṃ sadāpāvanīṃ daityasainyakṣayakarīṃ mahāmāyāṃ vaijayantī suśubhāṃ kālarātriṃ govindabhaginīṃ śailarājapūtrīṃ sarvadevārcitāṃ sarvabhūtārcitāṃ vidyāṃ sarasvatīṃ trinayanamahiṣīṃ namasyāmī mṛḍānīṃ śaraṇyāṃ śaraṇamupāgato 'haṃ namo namaste |
itthaṃ stutā sāndhakena parituṣṭā vibhāvarī /
prāha putra prasannāsmi vṛṇuṣva paramuttamam
bhṛṅgiruvāca /
pāpaṃ praśamamāyātu trividhaṃ mama pārvati /
tatheśvare ca satataṃ bhaktirastu mamāmvike
pulastya uvāca /
bāḍhamityabravīd gaurī hiraṇyākṣasutaṃ tataḥ /
sa cāste pūjayañśarvaṃ gaṇānāmadhipo 'bhavat
evaṃ purā dānavasattamaṃ taṃ maheśvareṇātha virūpadṛṣṭyā /
kṛtvaiva rūpaṃ bhayadaṃ ca bhairavaṃ bhṛṅgitvamīsena kṛtaṃ svabhaktyā
etat tavoktaṃ harakīrtivardhanaṃ puṇyaṃ pavitraṃ śubhadaṃ maharṣe /
saṃkīrtanīyaṃ dvijasattameṣu dharmāyurārogyadhanaiṣiṇā sadā
Original text: Vāmanapurāṇa, 1-69 · Edition: A.S. Gupta, Varanasi : All India Kashiraj Trust 1967 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0