Vamana Purana · Chapter 42

iti śrīvāmanapurāṇe ekacatvāriśo 'dhyāyaḥ
pulastya uvāca /
etasminnantare prāptaḥ samaṃ daityaistathāndhakaḥ /
mandaraṃ parvataśreṣṭhaṃ pramathāśritakandaram

pramathā dānavātan dṛṣṭvā cakruḥ kilakilādhvanim /
pramathāścāpi saṃrabdhā jaghnustūryāṇyanekaśaḥ

sa cāvṛṇonmahānādo rodasī pralayopamaḥ /
śuśrāva vāyumārgastho vighnarājo vināyakaḥ

samabhyayāt susaṃkruddhaḥ pramathairabhisaṃvṛtaḥ /
mandaraṃ parvataśreṣṭhaṃ dadṛśe pitaraṃ tathā

praṇipatya tathā bhaktyā vākyamāha maheśvaram /
kiṃ tiṣṭhasi jagannātha samuttiṣṭha raṇotsukaḥ

tato vighneśavacanājjagannātho 'mbikāṃ vacaḥ /
prāha yāsye 'ndhakaṃ hantuṃ stheyamevāpramattayā

tato girisutā devaṃ samāliṅgya punaḥ punaḥ /
samīkṣya sasnehaharaṃ prāha gaccha jayāndhakam

tato 'maragurorgaurī candanaṃ rocanāñjanam /
prativandya susaṃprītā pādāvevābhyavandata

tato haraḥ prāha vaco yaśasyaṃ mālinīmapi /
jayāṃ ca vijayāṃ caiva jayantīṃ cāparājitām

yuṣmābhirapramattābhiḥ stheyaṃ gehe surakṣite /
rakṣaṇīyā prayatnena giriputrī pramādataḥ

iti saṃdiśya tāḥ sarvāḥ samāruhya vṛṣaṃ vibhuḥ /
nirjagāma gṛhāt tuṣṭo jayepsuḥ śūladhṛg balī

nirgacchatastu bhavanādīśvarasya gaṇādhipāḥ /
samantāt parivāryaiva jayaśabdāṃśca cakrire

raṇāya nirgacchati lokapāle maheśvare śūladhare maharṣe /
śubhāni saumyāni sumaṅgalāni jātānī cihnāni jayāya śaṃbhoḥ

śivā sthitā vāmatare 'tha bhāge prayāti cāgre svanamunnadantī /
kravyādasaṃghāś ca tathāmiṣaiṇaḥ prayānti hṛṣṭāstṛṣitāsṛgarthe

dakṣiṇāṅgaṃ nakhāntaṃ vai samakampata śūlinaḥ /
śakuniś cāpi hārīto maunī yāti parāṅgamukhaḥ

nimittānīdṛśān dṛṣṭvā bhūtabhavyabhavo vibhuḥ /
śailādiṃ prāha vacanaṃ sasmitaṃ śaśiśekharaḥ

hara uvāca /
nandin jajo 'dya me bhāvī na kathañcit parājayaḥ /
nimittānīha dṛsyante saṃbhūtāni gaṇeśvara

tacchaṃbhuvacanaṃ śrutvā śailādiḥ prāha saṃkaram /
kaḥ saṃdeho mahādeva yat tvaṃ jayasi śātravān

tacchaṃbhuvacanaṃ śrutvā śailādiḥ prāha śaṅkaram /
samādideśa yuddhāya mahāpaśupataiḥ saha

te 'bhyetya dānavabalaṃ mardayanti sma vegitāḥ /
nānāśastradharā vīrā vṛkṣānaśanayo yathā

te vadhyamānā balibhiḥ pramathairdaityadānavāḥ /
pravṛttāḥ pramathān hantuṃ kūṭamudgarapāṇayaḥ

tato 'mbaratale devāḥ sendraviṣṇupitāmahāḥ /
sasūryāgnipurogāstu samāyātā didṛkṣavaḥ

tato 'mbaratale ghoṣaḥ sasvanaḥ samajāyata /
gītavādyādisaṃmiśro dundubhīnāṃ kalipriya

tataḥ paśyatsu deveṣu mahāpāśupatādayaḥ /
gaṇāstaddānavaṃ sainyaṃ jighāṃsanti sma kopitāḥ

caturaṅgabalaṃ dṛṣṭvā hanyamānaṃ gaṇeśvaraiḥ /
krodhānvitastuhuṇḍastu vegonābisasāra ha

ādāya parighaṃ ghoraṃ paṭṭodbddhamayasmayam /
rājataṃ rājate 'tyarthamindradhvajamivocchritam

taṃ bhrāmayāno balavān nijaghāna raṇe gaṇān /
rudrādyāḥ skandaparyantāste 'bhajyanta bhayāturāḥ

tatprabhagnaṃ balaṃ dṛṣṭvā gaṇanātho vināyakaḥ /
samādravata vegena tuhuṇḍaṃ danuruṅgavam

āpatantaṃ gaṇapatiṃ dṛṣṭvā daityo durātmavān /
parighaṃ pātayāmāsa gumbhapṛṣṭhe mahābalaḥ

vināyakasya tatkumbhe parighaṃ vajrabhūṣaṇam /
śatadhā tvagamad brahman meroḥ kūṭa ivāśaniḥ

parighaṃ viphalaṃ dṛṣṭvā samāyāntaṃ ca pārṣadam /
babandha bāhupāśena rāhū rakṣan hi mātulam

sa baddho bāhupāsena balādākṛṣya dānavam /
samājaghāna śiraśi kuṭhāreṇa mahodaraḥ

kāṣṭhavat sa dvidhā bhūto nipapāta dharātale /
tathāpi nātyajad rāhurbalavān dānaveśvaraḥ /
sa mokṣārthe 'karod yatnaṃ na śaśāka ca nārada

vināyakaṃ saṃyatamīkṣya rāhuṇā kuṇḍodaro nāma gaṇeśvaro 'tha /
pragṛhya tūrṇa muśalaṃ mahātmā rāhuṃ durātmānamasau jaghāna

tato gaṇeśaḥ kalaśadhvajastu prāsena rāhuṃ hṛdaye bibheda /
ghaṭodaro vai gadayā jaghāna khaḍgena rakṣo 'dhipatiḥ sukeśī

sa taiścaturbhiḥ paritāḍyamāno gaṇādhipaṃ rāhurathotsasarja /
saṃtyaktamātro 'tha paraśvadhena tuhuṇmūrddhānamatho bibheda

hate tuhuṇḍe vimukhe ca rāhau gaṇeśvarāḥ krodhaviṣaṃ mumukṣavaḥ /
pañcaikakālānalasannikāśā viśānti senāṃ danupuṅgavānām

tāṃ badhyamānāṃ svacamūṃ samīkṣyacabalirbalī mārutatulyavegaḥ /
gadāṃ samāvidhya jaghāna mūrdhni vināyakaṃ kumbhataṭe kare ca

kuṇḍodaraṃ bhagnakaṭiṃ cakāra mahodaraṃ śīrṇaśiraḥkapālam /
kumbhadhvajaṃ cūrṇitasaṃdhibandhaṃ ghaṭodaraṃ coruvibhinnasaṃdhim

gaṇādhipāṃstān vimukhān sa kṛtvā balanvito vīrataro 'surendraḥ /
samabhyadhāvat tvarito nihantuṃ gaṇeśvarān skandaviśākhamukhyān

tamāpatantaṃ bhagavān samīkṣya maheśvaraḥ śreṣṭhatamaṃ gaṇānām /
śailādimāmantrya vaco babhāṣe gacchasva daityān jahi vīra yuddha

ityevamukto vṛṣabhadhvajena vajraṃ samādāya śilādasūnuḥ /
baliṃ sambhyetya jaghāna mūrdhni saṃmohitaḥ so 'vanimāsasāda

saṃmohitaṃ bhrātṛsutaṃ viditvā balī kujambho musalaṃ pragṛhya /
saṃbhrāmayaṃstūrṇataraṃ sa vegāt sasarja nandiṃ prati jātakopaḥ

tamāpatantaṃ musalaṃ pragṛhya kareṇa tūrṇa bhagavān sa nandī /
jaghāna tenaiva kujambhamāhave sa prāṇahīno nipapāta bhūmau

hatvā kujambhaṃ musalena nandī vajreṇa vīraḥ śataśo jaghāna /
te vadhyamānā gaṇanāyakena duryodhanaṃ vai śaraṇaṃ prapannāḥ

duryodhanaḥ prekṣya gaṇādhipena vajrapahārairnihatān ditīśān /
prāsaṃ samāvidhya taḍitprakāśaṃ nandiṃ pracikṣepa hato 'si vai bruvan

tamāpatantaṃ kuliśena nandī bibheda guhyaṃ piśuno yathā naraḥ /
tatprāsamālakṣya tadā nikṛttaṃ saṃvarttya muṣṭiṃ gaṇamāsasāda

tato 'sya nandī kulisena tṛrṇa śiro 'cchinat tālaphalaprakāśam /
hato 'tha bhūmau nipapāta vegād daityāśca bhītā vigatā diśo daśa

tato hataṃ svaṃ tanayaṃ nirīkṣya hastī tadā nandinamājagāma /
pragṛhya bāṇāsanamugravegaṃ bibheda bāṇairyamadaṇḍakalpaiḥ

gaṇān sandīn vṛṣabhadhvajāṃstān dhārābhirevāmburāstu śailān /
te chādyamānāsurabāmajālairvināyakādyā balino 'pi samantān

parāṅmukhān vīkṣya gaṇān kumāraḥ śaktyā pṛṣatkāntha vārayitvā /
tūrṇaṃ sabhabhyetya ripuṃ samīkṣya pragṛhya śaktyā hṛdaye vibheda

śaktinirbhinnahṛdayo hastī bhūmyāṃ papātaha /
mamāra cāripṛtanā jātā bhūyaḥ parāṅmukhī

amarāribalaṃ dṛṣṭvā bhagnaṃ kruddhā gaṇeśvarāḥ /
purato nandinaṃ kṛtvā jighāṃsanti sma dānavān

te vadhyamānāḥ pramathairdaityāścāpi parāṅmukhāḥṣa /
bhūyo nivṛttā balinaḥ kārttasvarapurogamāḥ

tān nivṛttān samīkṣyaiva krodhadīptekṣaṇaḥ śvaśasan /
nandiṣeṇo vyāghramukho nivṛttaścāpi vegavān

tasmin nivṛtte gaṇape paṭṭiśāgrakare tadā /
kārttasvaro nivavṛte gadāmādāya nārada

tamāpatantaṃ jvalanaprakāśaṃ gamaḥ samīkṣyaiva mahāsurendram /
taṃ paṭṭiśaṃ bhrāmya jaghāna mūrdhni kārtasvaraṃ visvaramunnadantam

tasmin hate samāvidhya turaṅgakandharaḥ /
babandha vīraḥ saha paṭṭiśena gaṇeśvaraṃ cāpyatha nandiṣeṇam

nandiṣeṇaṃ tathā baddhaṃ samīkṣya balināṃ varaḥ /
viśākhaḥ kapito 'bhyetya śaktipāṇiravasthitaḥ

taṃ dṛṣṭvā balināṃ śreṣṭhaḥ pāśapāṇirayaḥśirāḥ /
saṃyodhayāmāsa balī viśākhaṃ kukkuṭadhvajam

viśākhaṃ saṃniruddhaṃ vai dṛṣṭvāyaśirasā raṇe /
śākhaśca naigameyaśca tūrṇamādravatāṃ ripum

ekato naigameyena bhinnaḥ śaktyā tvayaḥsirāḥ /
śākhaśca naigameyaśca tūrṇamādravatāṃ ripum

sa tribhiḥ śaṅkarasutaiḥ pīḍyamāno jahau paṇam /
te prāptāḥ śambaraṃ tūrṇaṃ prekṣyamāṇā gaṇeśvarāḥ

pāśaṃ śaktyā samāhatya caturbhiḥ śaṅkarātmajaiḥ /
jagāma vilayaṃ tūrṇamākāsādiva bhūtalam

pāśe nirāśatāṃ yāte śambaraḥ kātarekṣaṇaḥ /
diśo 'tha bheje devarṣe kumāraḥ sainyamardayat

tairvadhyamānā pṛtanā maharṣe sādānavī rudrasutairgaṇaiśca /
viṣaṇṇārūpā bhayavihvalāṅgī jagāma sukraṃ śaraṇaṃ bhayārtā