Vamana Purana · Chapter 40
iti śrīvāmanapurāṇe ekonacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
arajā uvāca /
nātmānaṃ tava dāsyāmi buhanoktena kiṃ tava /
rakṣantī bhavataḥ śāpādātmānaṃ ca mahī pate
prahlāda uvāca/ /
itthaṃ vivadamānāṃ tāṃ bhārgavendrasutāṃ balāt /
kāmopahatacittātmā vyadhvaṃsayata mandadhīḥ
tāṃ kṛtvā cyutacāpitrāṃ madāndhaḥ pṛthivīpatiḥ /
niścakrāmāśramāt tasmād gataśca nagaraṃ nijam
sāpi śukrasutā tanvī arajā rajasāplutā /
āśramādatha niragatya bahistasthāvadhosukhī
cintayantī svapitaraṃ rudatī ca muhurmuhuḥ /
mahāgrahopatapteva rohiṇī śaśinaḥ priyā
tato bahutithe kāle samāpte yajñakarmaṇi /
pātālādāgamacchukraḥ khamāśramapadaṃ muniḥ
āśramānte ca dadṛśe sutāṃ daitya rajakhalām /
meghalekhāmivākāśe saṃdhyārāgeṇa rañjitām
tāṃ dṛṣṭvā paripapraccha putri kenāsi dharṣitā /
kaḥ krīḍati saroṣeṇa samamāśīviṣeṇa hi
ko 'dyaiva yāmyāṃ nagarīṃ gamiṣyati sudurmatiḥ /
yastvāṃ suddhasamācārāṃ vidhvaṃsayati pāpakṛt
tataḥ svapitaraṃ dṛṣṭvā kampamānā punaḥ punāḥ /
rudantī vrīḍayopetā mandaṃ mandamuvāca ha
tava śiṣyeṇa daṇḍena vāryamāṇena cāsakṛt /
balādanāthā rudatī nītāhaṃ vacanīyatām
etat putryā vacaḥ śrutvā krodhasaṃraktalocanaḥ /
upaspṛśya śucirbhūtvā idaṃ vacanamabravīt
yasmāt tenāvinitena matto hyabhayamuttamam /
gauravaṃ ca tiraskṛtya cyutadharmārajā kṛtā
tasmāt sarāṣṭraḥ sabalaḥ sabhṛtyo vāhanaiḥ saha /
saptarātrāntarād bhasma grāvavṛṣṭyā bhaviṣyati
ityevamuktvā munipuṅgavo 'sau śaptvā sa daṇḍaṃ svasutāmuvāca /
tvaṃ pāpamokṣārthamihaiva putri tiṣṭhasva kalyāṇi tapaścarantī
śpatvetthaṃ bhagavān śukro daṇḍamikṣvākunandanam /
jagāma śiṣyasahitaḥ pātālaṃ dānavālayam
daṇḍo 'pi bhasmasād bhūtaḥ sarāṣṭrabalavāhanaḥ /
mahatā grāvavaraṣeṇa saptarātrāntare tadā
evaṃ tadṛṇḍakāraṇyaṃ parityajyanati devatā /
ālayaṃ rākṣasānāṃ tu kṛtaṃ devena śaṃbhunā
evaṃ parakalatrāṇi nayanti sukṛtīnapi /
bhasmabhūtān prākṛtāṃstu mahāntaṃ ca parābhavam
tasmādandhaka durbuddhirna kāryā bhavatā tviyam /
prākṛtāpi dahennārī kimutāhodrinandinī
śaṅkaro 'pi na daityeśa śakyo jetuṃ surāsuraiḥ /
draṣṭumapyamitaujaskaḥ kimu yodhayituṃ raṇe
pulastya uvāca /
ityevamukte vacane kruddhastāmrekṣaṇaḥ śvasan /
vākyamāha mahātejāḥ prahlādaṃ cāndhakāsuraḥ
kiṃ mamāsau raṇe yoddhuṃ śaktastrimayano 'sura /
ekākī dharmarahito bhasmāruṇitavigrahaḥ
nāndhako bibhiyādindrānnāmarebhyaḥ kathañcana /
sa kathaṃ vṛṣapatrākṣād bibheti strīmukhekṣakāt
tacchrutvāsya vaco ghoraṃ prahlādaḥ prāha nārada /
na samyaguktaṃ bhavatā viruddhaṃ dharmator'thataḥ
hutāśanapataṅgābhyāṃ siṃhakroṣṭukayoriva /
gajendramaśakābhyāṃ ca rukmapāṣāṇayoriva
eteṣāmebhiruditaṃ yāvadantaramandhaka /
tāvadevāntaraṃ cāsti bhavato vā harasya ca
vārito 'si mayā vīra bhūyo bhūyaśca vāryase /
śṛṇuṣva vākyaṃ devarṣerasitasya mahātmanaḥ
yo dharmaśīlo jitamānaroṣo vidyāvinīto na paropatāpī /
svadāratuṣṭaḥ paradāravarjo natasya loke bhayamasti kiñcit
yo dharmahīnaḥ kalahapriyaḥ sadā paropatāpī śrutiśāstravarjitaḥ /
parārthadāreṣsuravarṇasaṃgamī sukhaṃ na vindeta paratra ceha
dharmānvito 'bhūnmanurarkaputraḥ svadārasaṃtuṣṭamanāstvagastyaḥ
etāni puṇyāni kṛtānyamībhirmayā nibaddhāni kulakramoktyā /
tejonvitāḥ śāpavarakṣamāśca jātāśca sarve surasiddhapūjyāḥ
adharma'yukto 'ṅgasuto babhūva vibhuśca nityaṃ kalahapriyo 'bhūt /
paropatāpī namucirdurātmā parābalepsurnahuṣaśca rājā
parārthalipsurdijito hiraṇyadṛk mūrkhastu tasyāpyanujaḥ sudurmatiḥ /
avarṇasaṃgī yadusttamaujā ete vinaṣṭāstvanayāt purā hi
tasmād dharmo na saṃtyājyo dharmo hi paramā gatiḥ /
dharmahīnā narā yānti rauravaṃ narakaṃ mahat
dharmastu gaditaḥ puṃbhistāraṇe divi ceha ca /
patanāya tathādharma iha loke paratra ca
tyājyaṃ dharmānvitairnnityaṃ paradāropasevanam /
nayanti paradārā hi narakānekaviṃśatim /
sarveṣāmapi varṇānāmeṣa dharmo dhruvo 'ndhaka
parārthaparadāreṣu yadā vāñchāṃ kariṣyati /
sa yāti narakaṃ ghoraṃ rauravaṃ bahulāḥ samāḥ
evaṃ purāsurapate devarṣirasito 'vyāyaḥ /
prāha dharmavyavasthānaṃ khagendrāyāruṇāya hi
tasmāt sudūrato varjet paradārān vicakṣaṇāḥ /
nayanti nikṛtiprajñaṃ paradārāḥ parābhavam
pulastya uvāca /
ityevamukte vacane prahlādaṃ prāha cāndhakaḥ /
bhavān dharmaparastveko nāhaṃ dharma samācare
ityevamuktvā prahlādamandhakaḥ prāha śambaram /
gaccha śambara śailendraṃ mandaraṃ vada śaṅkaram
bhikṣo kimarthaṃ śaulendraṃ svargopamyaṃ sakandaram /
paribhuñjasi kenādya tava datto vadasva māma
tiṣṭhanti śāsane mahyaṃ devāḥ śakrapurogamāḥ /
tat kimarthaṃ nivasase māmanādṛtya mandare
yadīṣṭastava śailendraḥ kriyatāṃ vacanaṃ mama /
yeyaṃ hi bhavataḥ patnī sā me śīghraṃ pradīyatām
ityuktaḥ sa tadā tena śambaro mandaraṃ drutam /
jagāma tatra yatrāste saha devyā pinākadhṛk
gatvovācāndhakavaco yāthātathyaṃ danoḥ sutaḥ /
tamuttaraṃ haraḥ prāha śṛṇvatyā girikanyayā
mamāyaṃ mandaro dattaḥ sahasrākṣeṇa dhīmatā /
tanna śaknomyahaṃ tyaktuṃ vinājñāṃ vṛkṣavairiṇaḥ
yaccābravīd dīyatāṃ me giriputrīti dānavaḥ /
tadeṣā yātu svaṃ kāmaṃ nāhaṃ vārayituṃ kṣamaḥ
tato 'bravīt girisutā śambaraṃ munisattama /
brūhi gatvāndhakaṃ vīra mama vākyaṃ vipaścitam
ahaṃ patākā saṃgrāme bhavānīśaśca devinau /
prāmadyūtaṃ paristīrya yo jeṣyati sa lapsyate
ityevamukto matimān śambaro 'ndakamāgamat /
samāgamyābravīd vākyaṃ śarvagauryośca bhāṣitam
tacchratvā dānavapatiḥ krodhadīptekṣaṇaḥ śvasan /
samāhūyābravīd vākyaṃ duryodhanamidaṃ vacaḥ
gaccha śīghraṃ mahābāho bherīṃ sānnāhikīṃ dṛḍhām /
tāḍayasva suviśrabdhaṃ duḥśīlāmiva yoṣitam
samādiṣṭo 'ndhakenātha bherīṃ duryodhano balāt /
tāḍayāmāsa vegena yathāprāṇena bhūyasā
sā tāḍitā balavatā bherī duryodhanena hi /
satvaraṃ bhairavaṃ rāvaṃ rurāva surabhī yathā
tasyāstaṃ svaramākarṇya sarva eva mahāsurāḥ /
samāyātāḥ sabhāṃ tūrṇaṃ kimetaditi vādinaḥ
yāthātathyaṃ ca tān sarvānāha senāpatirbalī /
te cāpi balināṃ śreṣṭhāḥ sannaddhā yuddhakāṅkṣiṇaḥ
sahāndhakā niryayuste gajairuṣṭrairhayai rathaiḥ /
andhako rathamāsthāya pañcanalvapraṇamāṇataḥ
tryambakaṃ sa parājetuṃ kṛtabuddhirviniryayau /
jambhaḥ kujambho huṇḍaśca tuhuṇḍaḥ śambaro baliḥ
bāṇāḥ kārtasvaro hastī sūryaśatrurmahodaraḥ /
ayaḥśuṅkuḥ śibiḥ śālvo vṛṣaparvā virocanaḥ
hayagrīvaḥ kālanemiḥ saṃhlādaḥ kālanāśanaḥ /
śarabhaḥ śalabhaścaiva vipracittiśca vīryavān
duryodhanaśca pākaśca vipākaḥ kālaśambarau /
ete cānye ca bahavo mahāvīryā mahābalāḥ /
prajagamurutsukā yoddhuṃ nānāyudhadharā raṇe
itthaṃ durātmā danusainyapālastadāndhako yoddhumanā hareṇa /
mahācalaṃ mandaramabhyupeyivān sa kālapāśāvasito hi mandadhīḥ
Original text: Vāmanapurāṇa, 1-69 · Edition: A.S. Gupta, Varanasi : All India Kashiraj Trust 1967 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0