Vamana Purana · Chapter 4

iti śrīvāmapurāṇe tṛtīyo 'dhyayaḥ
pulastya uvāca /
evaṃ kapālī saṃjāto devarṣe bhagavānharaḥ /
anena kāraṇenāsau dakṣeṇa na nimantritaḥ

kapālijāyeti satīṃ vijñāyātha prajāpatiḥ /
yajñe cārhāpi duhitā dakṣeṇa na nimantritā

etasminnantare devīṃ draṣṭuṃ gautamanandinī /
jayā jagāma śailendraṃ mandaraṃ cārukandaram

tāmāgatāṃ satī dṛṣṭvā jayamekāmuvāca ha /
kimarthaṃ vijayā nāgājjayantī cāparājitā

sā devyā vacanaṃ śrutvā uvāca parameśvarīm /
gatā nimantritāḥ sarvā makhe mātāmahasya tāḥ

samaṃ pitrā gautamena mātrā caivāpyahalyayā /
ahaṃ samāgatā draṣṭuṃ tvāṃ tatra gamanotsukā

kiṃ tvaṃ na vrajase tatra tathā devo maheśvaraḥ /
nāmantritāsi tātena utāhosvid vrajiṣyasi

gatāstu ṛṣayaḥ sarve ṛṣipatnyaḥ surāstathā /
mātṛṣvasaḥ śaśāṅkaśca sapatnīko gataḥ kratum

caturdaśasu lokeṣu jantavo ye carācarāḥ /
nimantritāḥ kratau sarve kiṃ nāsi tvaṃ nimantritā

pulastya uvāca/ /
jayāyāstadvacaḥ śrutvā vajrapātasamaṃ satī /
manyunābhiplutā brahman pañcatvamagamat tataḥ

jayā mṛtāṃ satīṃ dṛṣṭvā krodhaśokapariplutā /
muñcatī vāri netrābhyāṃ sasvaraṃ vilalāpa ha

ākranditadhvaniṃ śrutvā śūlapāṇistrilocanaḥ /
āḥ kimetaditītyuktvā jayābhyāśamupāgataḥ

āgato dadṛśe devīṃ latāmiva vanaspateḥ /
kṛttāṃ paraśunā bhūmau ślathāṅgīṃ patitāṃ satīm

devīṃ nipatitāṃ dṛṣṭvā jayāṃ papraccha śaṅkaraḥ /
kimiyaṃ patitā bhūmau nikṛtteva latā satī

sā śaṅkaravacaḥ śrutvā jayā vacanamabravīt /
śratvā makhasthā dakṣasya bhaginyaḥ patibhiḥ saha

ādityādyāstrilokeśa samaṃ śakrādibhiḥ suraiḥ /
mātṛṣvasā vipanneyamantarduḥkhena dahyatī

pulastya uvāca /
etacchrutvā vaco raudraṃ rudraḥ krodhāpluto babhau /
kruddhasya sarvagātrebhyo niśceruḥ sahasārciṣaḥ

tataḥ krodhāt trinetrasya gātraromodbhāva mune /
gaṇāḥ siṃhamukhā jātā vīrabhadrapurogamāḥ

gaṇaiḥ parivṛtastasmānmandarāddhimasāhvayam /
gataḥ kanakhalaṃ tasmād yatra dakṣo 'yajat kratum

tato gaṇānāmadhipo vīrabhadro mahābalaḥ /
diśi pratīcyuttarāyāṃ tasthau śūladharo mune

jayā krodhād gadāṃ gṛhya pūrvadakṣiṇataḥ sthitā /
madhye triraśūladhṛk śarvastasthau krodhānmahāmune

maḍagārivadanaṃ dṛṣṭvā devāḥ śakrapurogamāḥ /
ṛṣayo yakṣagandharvāḥ kimidaṃ tvityacintayan

tatastu dhanurādāya śarāṃścāśīviṣopamān /
dvārapālastadā dharmo vīrabhadramupādravat

tamāpatantaṃ sahasā dharmaṃ dṛṣṭvā gaṇeśvaraḥ /
kareṇaikena jagrāha triśulaṃ vahnisannibham

kārmukaṃ ca dvitīyena tṛtīyenātha mārgaṇān /
caturthena gadāṃ gṛhya dharmamabhyadravad gaṇaḥ

tataścaturbhujaṃ dṛṣṭvā dharmarājo gaṇeśvaram /
tasthāvaṣṭabhunajo bhūtvā nānāyudhadharo 'vyayaḥ

khaḍgacarmagadāprāsaparaśvadhavarāṅkuśaiḥ /
cāpamārgaṇabhṛttasthau hantukāmo gaṇeśvaram

gaṇeśvaro 'pi saṃkruddho hantuṃ dharma sanātanam /
vavarṣa mārgaṇāstīkṣṇān yathā prāvṛṣi toyadaḥ

tāvanyonyaṃ mahātmānau śaracāpadharau mune /
rudhirāruṇasiktāṅgau kiṃśukāviva rejatuḥ

tato varāstrairgaṇanāyakena jitaḥ sa dharmaḥ tarasā prasahya /
parāṅmukho 'bhūdvimanā munīndra sa vīrabhadraḥ praviveśa yajñam / /
4.30 yajñāvāṭaṃ praviṣṭaṃ taṃ vīrabhadraṃ gaṇeśvaram /
dṛṣṭvā tu sahasā devā uttasthuḥ sāyudhā mune

vasavo 'ṣṭau mahābhāgā grahā nava sudāruṇāḥ /
indrādyā dvādaśādityā rudrāstvekādaśaiva hi

viśvedevāśca sādhyāśca siddhagandharvapannagāḥ /
yakṣāḥ kiṃpuruṣāścaiva khagāśkradharāstathā

rājā vaivastādvaṃśād dharmakīrtistu viśrutaḥ /
somavaṃśodbhavaścogro bhojakīrtirmahābhujaḥ

dītijā dānavāścānye ye 'nye tatra samāgatāḥ /
te sarve 'bhyadravan raudraṃ vīrabhadramudāyudhāḥ

tānāpatata evāśu cāpabāṇadharo gaṇaḥ /
abhidudrāva vegena sarvāneva śarotkaraiḥ

te śastravarṣamatulaṃ gaṇeśāya samutsṛjan /
gaṇeśo 'pi varāstraistān praciccheda bibheda ca

śaraiḥ śastraiśca satataṃ vadhyamānā mahātmanā /
vīrabhadreṇa devādyā avahāramarkuta

tato viveśa gaṇapo yajñamadhyaṃ suvistṛtam /
juhvānā ṛṣayo yatra havīṃṣi pravitanvate

tato maharṣayo dṛṣṭvā mṛgendravadanaṃ gaṇam /
bhītā hotraṃ parityajya jagmuḥ śaraṇamacyutam

tānārtāścakrabhṛd dṛṣṭvā maharṣīstrastamānasān /
na bhetavyamitītyuktvā samuttasthau varāyudhaḥ

samānamya tataḥ śārṅga śarānagniśikhopamān /
mumoca vīrabhadrāya kāyāvaraṇadāraṇān

te tasya kāyamāsādya amoghā vai hareḥ śarāḥ /
nipeturbhuvi bhagnāśā nāstikādiva yācakāḥ

śarāstvamoghānmoghatvamāpannānvīkṣya keśavaḥ /
divyairastrairvīrabhadraṃ pracchādayitumudyataḥ

tānastrānvāsudevena prakṣiptāngaṇanāyakaḥ /
vārayāmāsa śūlena gadayā mārgaṇaistathā

dṛṣṭvā vipannānyastrāṇi gadāṃ cikṣepa mādhavaḥ /
triśulena samāhatya pātayāmāsa bhūtale

muśalaṃ vīrabhadrāya pracikṣepa halāyudhaḥ /
lāṅgalaṃ ca gaṇeśo 'pi gadayā pratyavārayat

muśalaṃ sagadaṃ dṛṣṭvā lāṅgalaṃ ca nivāritam /
vīrabhadrāya cikṣepa cakraṃ krodhāt khagadhvajaḥ

tamāpatantaṃ śatasūryakalpaṃ sudarśanaṃ vīkṣya gaṇeśvarastu /
śūlaṃ parityajya jagāra cakraṃ yathā madhuṃ mīnavapuḥ surendraḥ

cakre nigīrṇe gaṇanāyakena krodhātirakto 'sitacārunetraḥ /
murārirabhyetya gaṇādhipendramutkṣipya vegād bhuvi niṣpipapeṣa

haribāhūruvegena viniṣpiṣṭasya bhūtale /
sahitaṃ rudhirodgārairmukāccakraṃ vinigatam

tato niḥsṛtamālokya cakraṃ kaiṭabhanāśanaḥ /
samādāya hṛṣīkeśo vīrabhadro mumoca ha

hṛṣīkeśena muktastu vīrabhadro jaṭādharam /
gatvā nivedayāmāsa vāsudevātparājayam

tato jaṭādharo dṛṣṭvā gaṇeśaṃ śoṇitāplutam /
niśvasantaṃ yathā nāgaṃ krodhaṃ cakre tadāvyayaḥ

tataḥ krodhābhibhūtena vīrabhadro 'tha śaṃbhunā /
pūrvoddiṣṭe tadā sthāne sāyudhastu niveśitaḥ

vīrabhadramathādiśya bhadrakālīṃ ca śaṅkaraḥ /
viveśa krodhatāmrākṣo yajñavāṭaṃ triśūlabhṛt

tatastu devapravare jaṭādhare triśūlapāṇau tripurāntakāriṇi /
dakṣasya yajñaṃ viśati kṣayaṅkare jāto ṛṣīṇāṃ pravaro hi sādhvasaḥ