Vamana Purana · Chapter 33

iti śrīvāmanapurāṇe dvātriṃśo 'dhyāyaḥ
nārada uvāca /
yo 'sau mantrayatāṃ prāpto daityānāṃ śaratāḍitaḥ /
sa kena vada nirbhinnaḥ śareṇa ditijeśvaraḥ

pulastya uvāca /
āsīnnṛpo raghukule ripujinmaharṣe tasyātmajo gumagaṇaikanirdhirmahātmā /
sūro 'sainyadamano balavān suhṛtsu viprāndhadīnakṛpaṇeṣu samānabhāvaḥ

ṛtadhvajo nāma mahān mahīyān sa gālavārthe turagādhipūḍhaḥ /
pātālaketuṃ nijaghāna pṛṣṭhe bāṇena candrārdhanibhena vegāt

nārada uvāca/ /
kimarthaṃ gālavasyāsau sādhayāmāsa sattamaḥ /
yenāsau patriṇā daityaṃ nijaghāna nṛpātmajaḥ

pulastya uvāca /
purā tapastapyati gālavarṣirmahāśrame sve satataṃ niviṣṭaḥ /
papātālaketustapaso 'sya vighnaṃ karoti mauḍhyāt sa samādhibhaṅgam

na ceṣyata'sau tapaso vyayaṃ hi śakto 'pi karttu tvatha bhasmasāt tam /
ākāśamīkṣyātha sa dīrghamuṣṇaṃ mumoca niḥśvāsamanuttamaṃ hi

tato 'mbarād vājivaraḥ papāta babhūva vāṇī tvaśarīriṇī ca /
asau turaṅgo balavān krameta ahnā sahasrāṇi tu yojanānām

sa taṃ pragṛhyaśvavaraṃ narendraṃ ṛtadhvajaṃ yojya tadāttaśastram /
sthitastapasyeva tato maharṣirdaityaṃ sametya viśikhairnṛpajo bibheda

kenāmbaratalād vājī nisṛṣṭo vada suvrata /
vāk kasyādehinī jātā paraṃ kautūhalaṃ mama

pulastya uvāca /
viśvavasurnāma mahendragāyano gandharvarājo balavān yaśasvī /
nisṛṣṭavān bhūvalaye turaṅgaṃ ṛtadhvajasyaiva sutārthamāśu

nārada uvāca /
kor'tho gandharvarājasya yenāpraiṣīnmahājavam /
rājñaḥ kuvalayāśvasya kor'tho nṛpasutasya ca

pulastya uvāca /
viśvavasoḥ śīlaguṇopapannā āsītpurandhrīṣu varā triloke /
lāvaṇyarāśiḥ śaśikāntitulyā madālasā nāma madālasaiva

tāṃ nandane devaripustarasvī saṃkrīḍatīṃ rūpavatīṃ dadarśa /
pātālaketustu jahāra tanvīṃ tasyārthataḥ so 'śvavaraḥ pradattaḥ

hatvā ca daityaṃ nṛpatestanūjo labdhvā varorūmapi saṃsthito 'bhūt /
dṛṣṭo yathā devapatirmahendraḥ śacyā tathā rājasuto mṛgākṣyā

nārada uvāca /
evaṃ niraste mahiṣe tārake ca mahāsure /
hiraṇyākṣasuto dhīmān kimaceṣṭata vai punaḥ

pulastya uvāca /
tārakaṃ nihataṃ dṛṣṭvā mahiṣaṃ ca raṇe 'ndhakaḥ /
krodhaṃ cakre sudurbuddhirdevānāṃ devasainyahā

tataḥ svalpaparīvāraḥ pragṛhya parighaṃ kare /
nirjagāmātha pātālād vicacāra ca medinīma

tato vicaratā tena mandare cārukandare /
dṛṣṭā gaurī ca girijā sakhīmadhye sthitāśubhā

tato 'bhūt kāmabāṇārttaḥ sahasaivāndhako 'suraḥ /
tāṃ dṛṣṭvā cārusarvāṅgīṃ girirājasutāṃ vane

athovācāsuro mūḍho vacanaṃ manmathāndhakaḥ /
kasyeyaṃ cārusarvāṅgī vane carati sundarī

iyaṃ yadi bhavennaiva mamāntaḥpuravāsini /
tanmadīyena jīvena kriyate niṣphalena kim

yadasyāstanumadhyāyā na piraṣvaṅgavānaham /
ato dhiṅ mama rūpeṇa kiṃ sthireṇa prayojanam

sa me bandhuḥ sa sacivaḥ sa bhrātā sāmparāyikaḥ /
yo māmasitakeśāṃ tāṃ yojayen mṛgalocanām

itthaṃ vadati daityendre prahlādo buddhisāgaraḥ /
pidhāya karṇo hastābhyāṃ śiraḥkampaṃ vaco 'bravīt

mā maivaṃ vada daityendra jagato jananī tviyam /
lokanāthasya bhāryoyaṃ śaṅkarasya triśūlinaḥ

mā kuruṣva sudurbuddhiṃ sadyaḥ kulavināśinīm /
bhavataḥ paradāroyaṃ mā nimajja rasātale

satsu kutsitamevaṃ hi asatsvapi hi kutsitam /
śatravaste prakurvantu paradārāvagāhanam

kiñcit tvayā na śrutaṃ daityanātha gītaṃ ślokaṃ gādhinā pārthivena /
dṛṣṭvā sainyaṃ vipradhenuprasaktaṃ tathyaṃ pathyaṃ sarvaloke hitaṃ ca

varaṃ prāṇāstyājyā na ca piśunavādeṣvabhiratiḥ varaṃ maunaṃ kāryaṃ na ca vacanamuktaṃ yadanṛtam /
varaṃ klībairbhāvyaṃ na ca parakagalatrābhigamanaṃ varaṃ bhikṣārthitvaṃ na ca paradhanāsvādamasakṛt

sa prahlādavacaḥ śrutvā krodāndho madanārditaḥ /
iyaṃ sā śatrujananītyevamuktvā pradudruve

tato 'nvadhāvan daiteyā yantramuktā ivopalāḥ /
tān rurodha balānnandī vajrodyatakaro 'vyayaḥ

mayatārapurogāste vāritā drāvitāstathā /
kuliśonāhatāstūrṇaṃ jagmurbhītā diśo daśa

tānarditān raṇe dṛṣṭvā nandināndhakadānavaḥ /
parigheṇa samāhatya pātayāmāsa nandinam

śailādiṃ patitaṃ dṛṣṭvā dhāvamānaṃ tathāndhakam /
śatarūpābhavad gaurī bhayāt tasya durātmanaḥ

tataḥ sa devīgaṇamadhyasaṃsthitaḥ paribhramanna bhāti mahāsurendraḥ /
yathā vane mattakarī paribhraman kareṇumadhye madaloladṛṣṭiḥ

na pirajñātavāṃstatra kā tu sā girikanyakā /
nātrāścaryaṃ na paśyanti catvāro 'mī sadaiva hi

na paśyatīha jātyandho rāgāndho 'pi na paśyati /
na paśyati madonmatto lobhāktānto na paśyati /
so 'paśyamāno girijāṃ paśyannapi tadāndhakaḥ

prahāraṃ nādadat tāsāṃ yuvatya iti cintayan /
tato devyā sa duṣṭātmā śatavaryā nirākṛtaḥ

kuṭṭitaḥ pravaraiḥ śastrairnipapāta mahītale /
vīkṣyāndhakaṃ nipatitaṃ śatarūpā vibhāvarī

tasmāt sthānādapākramya gatāntardhānamambikā /
patitaṃ cāndhakaṃ dṛṣṭvā daityadānavayūthapāḥ

kurvāntaḥ sumahāśabdaṃ prādravanta raṇārthinaḥ /
teṣāmāpatatāṃ śabdaṃ śrutvā tasthau gaṇeśvaraḥ

ādāya vajraṃ balavān maghavāniva gaṇeśvaraḥ

sambhyetyāmbikāṃ dṛṣṭvā vavande caraṇau śubhau /
devī ca tā nijā mūrtiḥ prāha gacchadhvamicchayā

viharadhvaṃ mahīpṛṣṭhe pūjyamānā narairiha /
vasatirbhavatīnāṃ ca udyāneṣu vaneṣu ca

vanaspatiṣu vṛkṣeṣu gacchadhvaṃ praṇipatyāmbikāṃ kramāt

dakṣu savāsu jagmustāḥ stūyamānāśca kinnaraiḥ /
andhako 'pi smṛtiṃ labdhvā apaśyannadrinandinīm /
svabalaṃ nirjitaṃ dṛṣṭvā tataḥ pātālamādravāt

tato durātmā sa tadāndhako mune pātālamabhyetya divā na bhuṅkte /
rātrau na śete madaneṣutāḍito gaurīṃ smarankāmabalābhipannaḥ