Vamana Purana · Chapter 25

iti śrīvāmanapurāṇe caturviṃśo 'dhyāyaḥ
pulastya uvāca /
menāyāḥ kanyakāstisro jātā rūpaguṇānvitāḥ /
sunābha iti ca khyātaścaturthastanayo 'bhavat

raktāṅgī raktanetrā ca raktāmbaravibhūṣitā /
rāgiṇi nāma saṃjātā jyeṣṭhā menāsutā mune

śubhāṅgī padmapatrākṣī nīlakuñcitamūrdhajā /
śvetamālyāmbaradharā kuṭilā nāma cāparā

nīlāñcanacayaprakhyā nīlendīvaralocanā /
rūpeṇānupamā kālī jaghanyā menakāsutā

jātāstāḥ kanyakāstisraḥ ṣaḍabdāt parato mune /
kartuṃ tapaḥ prayātāstā devāstā dadṛśuḥ śubhāḥ

tato divākaraiḥ sarvairvasubhiśca tapasvinī /
kuṭilā ba3hmalokaṃ tu nītā śaśikaraprabhā

athocurdevatāḥ sarvāḥ kiṃ tviyaṃ janayiṣyati /
putraṃ mahiṣahantāraṃ brahman vyākhyātumarhasi

tato 'bravīt surapatirneyaṃ śaktā tapasvinī /
śārvaṃ dhārayituṃ tejo varākī mucyātāṃ tviyam

tatastu kuṭulā ṛddhā brahmāṇaṃ prāha nārada /
tathā yatiṣye bhagavan yatā śārvaṃ sudurddharam

dhārayiṣyāmyahaṃ tejastathaiva śruṇu sattama /
tapasāhaṃ sutaptena samārādhya janārdanam

yathā harasya mūrdhānaṃ namayithye pitāmaha /
tathā deva kariṣyāmi satyaṃ satyaṃ mayoditam

pulastya uvāca /
tataḥ pitāmahaḥ kruddhaḥ kuṭilāṃ prāha dāruṇām /
bhagavānādikṛd brahmā sarveśo 'pi mahāmun

brahmovāca /
yasmānmadvacanaṃ pāpe na kṣāntaṃ kuṭile tvayā /
tasmānmacchāpanirdagdhā sarvā āpo bhaviṣyasi

ityevaṃ brahmaṇā śaptā himavad duhitā mune /
āpomayī brahmalokaṃ plāvayāmāsa veginī

tāmudvṛttajalāṃ dṛṣṭvā prababandha pitāmahaḥ /
ṛksāmātharvayajubhirvāṅmayairbandhanairdṛḍham

sā baddhā sisthitā brahman tatraiva girikanyakā /
āpomayī plāvayantī brahmaṇo vimalā jaṭāḥ

yā sā rāgavatī nāma sāpi nītā surairdivam /
brahmaṇe tāṃ nivedyaivaṃ tāmapyāha prajāpatiḥ
sāpi kruddhābravīnnūnaṃ tathā tapsye mahattapaḥ /
yathā mannāmasaṃyukto mahiṣaghno bhaviṣyati

tāmapyathāśapad brahma sandhyā pāpe bhaviṣyasi /
yā madvākyamalaṅghyaṃ vai surairlaṅghayase balāt

tāmapyathāśapad brahma sandhyā pāpe bhaviṣyasi /
yā madvākyamalaṅghyaṃ vai surairlaṅghayase balāt

sāpi jātā muniśreṣṭha sandhyā rāgavatī tataḥ /
pratīcchat kṛttikāyogaṃ śaileyā vigrahaṃ dṛḍham

tato gate kanyake dve jñātvā menā tapasvinī /
tapaso vārayamāsa umetyevābravīcca sā

tadeva mātā nāmāsyāścakre pitṛsutā śubhā /
umetyeva hi kanyāyāḥ sā jagāma tapovanam

tataḥ sā manasā devaṃ śūlapāṇiṃ vṛṣadhvajam /
rudraṃ cetasi saṃdhāya tapastepe suduṣkaram

tato brahmābravīd devān gacchadhvaṃ himavatsutām /
ihānayadhvaṃ tāṃ kālīṃ tapasyantīṃ himālaye

tato devāḥ samājagmurdadṛśupaḥ śailanandinīm /
tejasā vijitāstasyā na śekurupasarpitum

indro 'maragaṇaiḥ sārddhaṃ nirddhūtastejasā tayā /
brahmaṇo 'dhikatejo 'syā vinivedya pratiṣṭhitaḥ

tato brahmābravīt sā di dhravaṃ śaṅkaravallabhā /
yūyaṃ yattejasā nūnaṃ vikṣiptāstu hataprabhāḥ

tasmād bhajadhvaṃ sva svaṃ hi sthānaṃ bho vigatajvarāḥ /
satārakaṃ hi mahiṣaṃ vidadhvaṃ nihataṃ raṇe

ityevamuktā devena brahmaṇā sendrakāḥ surāḥ /
jagmuḥ svānyeva dhiṣṇyāni sadyo vai vigatajvarāḥ

umāmapi tapasyantīṃ himavān parvateśvaraḥ /
nivartya tapasastasmāt sadāro hyanayadgṛhān

devo 'pyāśritya tadraudraṃ vrataṃ nāmnā nirāśrayam /
vicacāra mahāśailān seruprāgryān mahāmatiḥ

sa kadācinmahāśailaṃ himavantaṃ samāgataḥ /
tenārcitaḥ śraddhayāsau tāṃ rātrimavasaddharaḥ

dvitīye 'hni girīśena mahādevo namantritaḥ /
ihaiva tiṣṭhasva vibho tapaḥsādhanākāraṇāt

ityevamukto giriṇā haraścakre matiṃ ca tām /
tasthāvāśramamāśritya tyaktvā vāsaṃ nirāśrayam

vasato 'pyāśrame tasya devadevasya śūlinaḥ /
taṃ deśamagamat kālī girirājasutā śubhā

tāmāgatāṃ haro dṛṣṭvā bhūyo jātāṃ priyāṃ satīm /
svāgatenābhisaṃpūjya tasthau yogarato haraḥ

sā cābhyetya varārohā kṛtāñjaparigrahā /
vavande caraṇau śauvau sakhībhiḥ saha bhāminī

tatastu sucirāccharvaḥ samīkṣya girikanyakām /
na yuktaṃ caivamuktvātha sagaṇo 'ntardadhe tataḥ

sāpi śarvavaco raudraṃ śrutvā jñānasamanvitā /
antarduḥkhena dahyantī pitaraṃ prāha pārvatī

tāta yāsye mahāraṇye taptuṃ ghoraṃ mahattapaḥ /
ārādhanāya devasya śaṅkarasya pinākinaḥ

tathetyuktaṃ vacaḥ pitrā pāde tasyaiva vistṛte /
lalitākhyā tapastepe harārādhanākāmyayā

tasyāḥ sakhyastadā devyāḥ paricaryā tu kurvate /
samitkuśaphalaṃ cāpi mūlāharaṇamāditaḥ

vinodanārthaṃ pārvatyā mṛnmayaḥ śūladhṛg haraḥ /
kṛtastu tejasā yukto bhadramastviti sābravīt

pūjāṃ karoti tasyaiva taṃ paśyati muhurmuhuḥ /
tato 'syāstuṣṭimagamacchraddhayā tripurāntakṛt

baṭurūpaṃ samādhāya āṣāḍhī muñjamekhalī /
yajñopavītī chatrī ca mṛgājinadharastathā

kamaṇḍaluvyagrakaro bhasmāruṇitavigrahaḥ /
pratyāśramaṃ paryaṭan sa taṃ kālyāśramamāgataḥ

tamutthāya tadā kālī sakhībhiḥ saha nārada /
pūjayitvā yathānyāyaṃ paryapṛcchadidaṃ tataḥ

umovāca /
kasmādāgamyate bhikṣo kutra sthāne tavāśramaḥ /
kva ca tvaṃ pratigantāsi mama śīghraṃ nivedaya

bhikṣuruvāca/ /
mamāśramapadaṃ bāle vārāṇasyāṃ śucivrate /
athātastīrthayātrāyāṃ gamiṣyāmi pṛthūdakam

devyuvāca /
kiṃ puṇyaṃ tatra viprendra labdhāsi tvaṃ pṛthūdake /
pathi snānena ca phalaṃ keṣu kiṃ labdavānasi

bhikṣuruvāca /
mayā snānaṃ prayāge tu kṛtaṃ prathamameva hi /
tato 'tha tīrthe kubjāmre jayante caṇḍikeśvare

bandhuvṛnde ca karkandhe tīrthe kanakhale tathā /
sarasvatyāmagnikuṇḍe bhadrāyāṃ tu triviṣṭape

konaṭe koṭitīrthe ca kubjake ca kṛsodari /
nithkāmena kṛtaṃ snānaṃ tato 'bhyāgāṃ tavāśramam

ihasthāṃ tvāṃ samābhāṣya gamiṣyāmi pṛthūdakam /
pṛcchāmi yadahaṃ tvāṃ vai tatra na kroddhumarhasi

ahaṃ yattapasātmānaṃ śoṣayāmi kṛśodari /
bālye 'pi saṃyatatanustattu ślāghyaṃ dvijanmanām

kimarthaṃ bhavatī raudraṃ prathame vayasi sthitā /
tapaḥ samāśritā bhīru saṃśayaḥ pratibhāti me

prathame vayasi strīṇāṃ saha bhartrā vilāsini /
subhogā bhogitāḥ kāle vrajanti sthirayauvane

tapasā vāñchayantīha girije sacarācarāḥ /
rūpābhijanamaiśvaryaṃ tacca te vidyate bahu

tat kimarthamapāsyaitānalaṅkārāñ jaṭā dhṛtāḥ /
cīnāṃśukaṃ parityajya kiṃ tvaṃ valkaladhāriṇī

pulastya uvāca /
tatastu tapasā vṛddhā devyāḥ somaprabhā sakhī /
bhikṣave kathayāmāsa yathāvat sā hi nārada

somaprabhovāca /
tapaścaryā dvijaśreṣṭha pārvatyā yena hetunā /
taṃ śṛṇuṣva tviyaṃ kālī haraṃ bhartāramicchati

pulastya uvāca /
somaprabhāyā vacanaṃ śrutvā saṃkampya vai śiraḥ /
vihasya ca mahāhāsaṃ bhikṣurāha vacastvidam

bhikṣuruvāca/ /
vadāmi te pārvati vākyamevaṃ kena pradattā tava buddhireṣā /
kathaṃ karaḥ pallavakomalaste sameṣyate śārvakaraṃ sasarpam

tathā dukūlāmbaraśālinī tvaṃ mṛgāricarmābhivṛtastu rudraḥ /
tvaṃ candanāktā sa bhasmabhūṣito na yuktarūpaṃ pratibhāti me tvidam

pulastya uvāca /
evaṃ vādini viprendra pārvatī bhikṣumabravīt /
mā maivaṃ vada bikṣo tvaṃ haraḥ sarvaguṇādhikaḥ

śivo vāpyathavā bhīmaḥ sadhano nirdhano 'pi vā /
alaṅkṛto vā deveśastathā vāpyanalaṅkṛtaḥ

yādṛśastādṛśo vāpi sa me nātho bhaviṣyati /
nivāryatāmayaṃ bhikṣurvivakṣuḥ sphuritādharaḥ /
na tathā nindakaḥ pāpī yathā śṛṇvan śaśiprabhe

pulastya uvāca /
ityevamuktvā varadā samutthātumathaicchata /
tato 'tyajad bhikṣurūpaṃ svarūpastho 'bhavacchivaḥ

bhūtvovāca priye gaccha svameva bhavanaṃ pituḥ /
tavārthāya praheṣyāmi maharṣin himavadgṛhe

yacceha rudramīhantyā mṛnmayaśceśvaraḥ kṛtaḥ /
asau bhadreśvaretyevaṃ khyāto loke bhaviṣyati

devadānavagandharvā yakṣāḥ kiṃpuruṣoragāḥ /
pūjayiṣyanti satataṃ mānavāśca śubhepsavaḥ

ityevamuktā devena girirājasutā mune /
jagāmāmbaramāviśya svameva bhavanaṃ pituḥ

śaṅkaro 'pi mahātejā visṛjya kirikanyakām /
pṛthūdakaṃ jagāmātha snānaṃ cakre vidhānataḥ

tatastu devapravaro maheśvaraḥ pṛthūdake snānamapāstakalmaṣaḥ /
kṛtvā sanandiḥ sagaṇaḥ savāhano mahāgiriṃ mandaramājagāma

āyāti tripurāntake saha gaṇairbrahmarṣibhiḥ saptabhirārohatpulako babhau girivaraḥ saṃhṛṣṭatittaḥ kṣaṇāt /
cakre divyaphalairjalena śucinā mūlaiśca kandādibhiḥ pūjāṃ sarvagaṇeśvaraiḥ saha vibhoradristrinetrasya tu