Vamana Purana · Chapter 20

iti śrīvāmanapurāṇe ekonaviṃśo 'dhyāyaḥ
pulastya uvāca /
tatastu tāṃ tatra tadā vasantīṃ kātyāyanīṃ śailavarasya śṛṅge /
apaśyatāṃ dānavasattamau dvau caṇḍaś ca muṇḍaśca tapasvinīṃ tām

dṛṣṭvaiva śaulādavatīrya śīghramājagmatuḥ svabhavanaṃ surārī /
dṛṣṭvocatustau mahiṣāsurasya dūtāvidaṃ caṇḍamuṇḍau ditīśam

svastho bhavān kiṃ tvasurendra sāmpratamāgaccha paśyāma ca tatra vindhyam /
tatrāsti devī sumahānubhāvā kanyā surūpā surasundarīṇām

jitāstayā toyadharālakairhi jitaḥ śaśaṅko vadanena tanvyā /
netraistribhistrīṇi hutāśanāni jitāni kaṇṭhena jitastu śaṅkhaḥ

stanau suvṛttāvatha magnacūcukau sthitau vijityeva gajasya kumbhau /
tvāṃ sarvajotāramiti pratarkya kucau smareṇaiva kṛtau sudurgau

pīnāḥ saśastrāḥ piraghopamāśca bhujāstathāṣṭādaśa bhānti tasyāḥ /
parākramaṃ vai bhavato viditvā kāmena yantrā iva te kṛtāstu

madhyaṃ ca tasyāstrivalītaraṅgaṃ vibhāti daityendra suromarāji /
bhayāturārohaṇakātarasya kāmasya sopānamiva prayuktam

sā romarājī sutarāṃ hi tasyā virājate pījakucāvalagnā /
ārohaṇe tvadbhayakātarasya svedapravāho 'ṭasura manmathasya

nābhirgabhīrā sutarāṃ vibhāti pradakṣiṇāsyāḥ parivartamānā /
tasyaiva lāvaṇyagṛhasya mudrā kandarparājñā svayameva dattā

vibhāti ramyaṃ jaghanaṃ mṛgākṣyāḥ samantato mekhalayāvajuṣṭam /
manyāma taṃ kāmanarādhipasya prākāraguptaṃ nagaraṃ sudurgam

vṛttāvaromau ca mṛdū kumāryāḥ śobheta ūrū samanuttamau hi /
āvāsanārthaṃ makaradhvajena janasya deśāviva sanniviṣṭau

tañjānuyugmaṃ mahiṣāsurendra arddhennataṃ bhāti tathaiva tasyāḥ /
sṛṣṭvā vidhātā hi nirūpaṇāya śrāntastathā hastatale dadau hi

jaṅghe suvṛtte 'pi ca romahīne śobheta daityeśvara te tadīye /
ākramya lokāniva mirmitāyā rūpārjitasyaiva kṛtādharau hi

pādau ca tasyāḥ kamalodarābhau prayatnatastau hi kṛtau vidhātrā /
ājñāpi tābhyāṃ nakharatnamālā nakṣatramālā gagane yathaiva

evaṃsvarūpā danunātha kanyā mahograśastrāṇi ca dhārayantī /
dṛṣṭvā yatheṣṭaṃ na ca vidma kā sā sutāthavā kasyacideva bālā

tadbhūtale ratnamanuttamaṃ sthitaṃ svargaṃ parityajya mahāsurendra /
gatvāttha vindhyaṃ svayameva paśya kuruṣva yat te 'bhimataṃ kṣamaṃ ca

śrutvaiva tābhyāṃ mahiṣāsurastu devyāḥ pravṛttiṃ kamanīyarūpām /
cakre matiṃ nātra vicāramasti ityevamuktvā mahiṣo 'pi nāsti

prāgeva puṃsastu śubhāśubhāni sthāne vidhātrā pratipāditāni /
yasmin yathāyāni yato 'thavipra sa nīyate vā vrajati svayaṃ vā

tatonu muṇḍaṃ namaraṃ sacaṇḍe viḍālanetraṃ sapiśaṅgavāṣkalam /
ugrāyudhaṃ cikṣuraraktabījau samādideśātha mahāsurendraḥ

āhatya bherī ramakarkaśāste svargaṃ parityajya mahīdharaṃ tu /
āgamya mūle śiviraṃ niveśya tasthuśca sañjā danunandanāste

tatastu daityo mahiṣāsureṇa saṃpreṣito dānavayūthapālaḥ /
mayasya putro ripusainyamardī sa dundubhirdundubhiniḥkhanastu

abhyetya devīṃ gaganasthito 'pi sa dundubhirvākyamuvāca vipra /
kumāri dūto 'smi mahāsurasya rambhātmajasyāpratimasya yuddhe

kātyāyānī dundubhimabhyuvāca ehyehi daityendra bhayaṃ vimucya /
vākyaṃ ca yadrambhasuto babhāṣe vadasva tatsatyamapetamohaḥ

tathoktavākye ditijaḥ śivāyāstayajyāmbaraṃ bhūmitale niṣaṇṇaḥ /
sukhopaviṣṭaḥ paramāsane ca rambhātmajenoktamuvāca vākyam

dundubhiruvāca /
evaṃ samājñāpayate surāristvāṃ devi daityo mahiṣāsurastu /
yathāmarā hīnabalāḥ pṛthivyāṃ bhramānti yuddhe vijitā mayā te

svargaṃ mahī vāyupathāśca vaśyāḥ pātālamanye ca maheśvarādyāḥ /
indro 'smi rudro 'smi divākaro 'smi sarveṣu lokṣvadhipo 'smi bāle

na so 'sti nāke na mahītale vā rasātale devabhaṭo 'suro vā /
yo māṃ hi saṃgrāmamupeyivāṃstu bhūto na yakṣo na jijīviṣuryaḥ

yānyeva ratnāni mahītale vā svarge 'pi pātālatale 'tha mugdhe /
srāvaṇi māmadya samāgatāni vīryārjitānīha viśālanetre

strīratnamagryaṃ bhavatī ca kanyā prāpto 'smi śailaṃ tava kāraṇena /
tasmād bhajasveha jagatpatiṃ māṃ patistavārhe 'smi vibhuḥ prabhuśca

pulastya uvāca/ /
ityevamuktā ditijena durgā kātyāyanī prāha mayasya putram /
satyaṃ prabhurdānavarāṭ pṛthivyāṃ satyaṃ ca yuddhe vijitāmarāśca

kiṃ tvasti daityeśa kule 'smadīye dharmo hi śulkākhya iti prasiddhaḥ /
taṃ cet pradadyānmahiṣo mamādya bhajāmi satyena patiṃ hayārim

śrutvātha vākyaṃ mayajo 'bravīcca śulkaṃ vadasvāmbujapatranetre /
dadyātsvamūrdhānamapi tvadarthe kiṃ nāma śulkaṃ yadihaiva tabhyam

pulastya uvāca /
ityevamuktā danunāyakena kātyāyanī sasvanamunnaditvā /
vihasya caitadvacanaṃ babhāṣe hitāya sarvasya carācarasya

śrīdevyuvāca /
kule 'smadīye śṛṇu daitya śulkaṃ kṛtaṃ hi yatpūrvataraiḥ prasahya /
yo jeṣyate 'smatkulajāṃ raṇāgre tasyāḥ sa bharttāpi bhaviṣyatīti

pulastya uvāca/ /
tacchrutvā vacanaṃ devyā dundubhirdānaveśvaraḥ /
gatvā nivedayāmāsa mahiṣāya yathātatham

sa cābhyagānmahātejāḥ sarvadaityapuraḥ saraḥ /
āgatya vindhyaśikharaṃ yoddhadhukāmaḥ sarasvatīm

tataḥ senāpatirdaityo cikṣuro nāma nārada /
senāgragāminaṃ cakre namaraṃ nāma dānavam

sa cāpi tenādhikṛtaścaturaṅgaṃ samūrjitam /
balekadeśamādāya durgā dudrāva vegitaḥ

tamāpatantaṃ vīkṣyātha devā brahmapurogamāḥ /
ūcurvākyaṃ mahādevīṃ varma hyābandha cāmbike

athovāca surān durgā nāhaṃ badhnāmi devatāḥ /
kavacaṃ ko 'tra saṃtiṣṭhet mamāgre dānavādhamaḥ

yadā na devyā kavacaṃ kṛtaṃ śastranibarhaṇam /
tadā rakṣārthamasyāstu viṣṇupañjaramuktavān

sā tena rakṣitā brahman durgā dānavasattamam /
avadhyaṃ daivataiḥ sarvermahiṣaṃ pratyapīyat

evaṃ purā devavareṇa śaṃbhunā tadvaiṣṇavaṃ pañjaramāyatākṣyāḥ /
proktaṃ tayā cāpi hi pādaghātairniṣūdito 'sau mahiṣāsurendraḥ

evaṃprabhāvo dvija viṣṇupañjaraḥ sarvāsu rakṣāsvadhiko hi gītaḥ /
kastasya kuryād yudhi darphahāniṃ yasya sthitaścetasi cakrapāṇiḥ