Vamana Purana · Chapter 19
iti śrīvāmanapurāṇe aṣṭādaśo 'dhyāyaḥ
pulastya uvāca /
tatastu devā mahiṣema nirjitāḥ sthānāni saṃtyajya savāhanāyudhāḥ /
jagmuḥ puraskṛtya ricāmahaṃ te draṣṭuṃ tadā cakradharaṃ śriyaḥ patim
gatvā tvapaśyaṃśca mithaḥ surottamau sthitau khagendrāsanaśaṅkarau hi /
dṛṣṭāvā praṇamyaiva ca siddisādhakau nyavedayaṃstanmahiṣādiceṣṭitam
prabho 'śvisūryendvanilāgnivedhasāṃ jaleśaśakrādiṣu cādhikārān /
ākramya nākāttu nirākṛtā vayaṃ kṛtāvanisthā mahiṣāsureṇa
etad bhavantau śaraṇāgatānāṃ śrutvā vaco brūta hitaṃ surāṇām /
na ced vrajāmo 'dya rasātalaṃ hi saṃkālyamānā yudhi dānavena
itthaṃ murāriḥ saha śaṅkareṇa śrutvā vaco viplutacetasastān /
dṛṣṭvātha cakre sahasaiva kopaṃ kālāgnikalpo hariravyayātmā
tato 'nukopānmadhusūdanasya saśaṅkarasyāpi pitāmahasya /
tathaiva śakrādiṣu daivateṣu maharddhi tejo vadanād viniḥsutam
taccaikatāṃ parvatakūṭasannibhaṃ jagāma tejaḥ pravarāśram mune /
kātyāyanasyāpratimasya tena maharṣiṇā teja upākṛtaṃ ca
tenārṣisṛṣṭena ca teja-sā vṛtaṃ jvalatprakāśārkasahasratulyam /
tasmācca jātā taralāyatākṣī kātyāyanī yogaviśuddhadehā
māheśvarād vaktramatho babhūva netratrayaṃ pāvakatejasā ca /
yāmyena keśā haritejasā ca bhujāstathāṣṭādaśa saṃpjajñire
saumyena yugmaṃ stanayoḥ susaṃhataṃ madhyaṃ tathaindreṇa ca tejasābhavat /
ūraba cajaṅghe ca nitambasaṃyute jāte jaleśasya tu tejasā hi
pādo ca lokaprapitāmahasya padmābhikośapratimau babhūvatuḥ /
divākarāṇamapi tejasāṅgulīḥ karāṅgulīśca vasutejasaiva
prajāpatīnāṃ daśanāśca tejasā yākṣeṇa nāsā śravaṇau ca mārutāt /
sādhyena ca bhrayugalaṃ sukāntimat kandarpabāṇāsanasannibhaṃ babhau
tarthārṣitejottamamuttamaṃ mahannāmnā pṛthivyāmabhavat prasiddham /
kātyāyanītyeva tadā babhau sā nāmnā ca tenaiva jagatprasiddhā
dadau triśūlaṃ varadastriśūlī cakraṃ murārirvaruṇaśca śaṅkham /
śaktiṃ hutāśaḥ śvasanaśca cāpaṃ tūṇau tathākṣyyaśarau vivasvān
vajraṃ tathendraḥ saha ghaṇṭayā ca yamo 'tha daṇḍaṃ dhanado gadāṃ ca /
brahma'kṣamālāṃ sakamaṇḍaluṃ ca kālo 'simugraṃ saha carmaṇā ca
hāraṃ ca somaḥ saha cāmareṇa mālaṃ samudro himavān mṛgendram /
cūḍāmaṇiṃ kuṇḍalamarddhacandraṃ prādāt kuṭhāraṃ vasuśilpakarttā
gandharvarājo rajatānuliptaṃ pānasya pūrṇaṃ sadṛśaṃ ca bhājanam /
bhujaṅgahāraṃ bhujageśvaro 'pi amlānapuṣpāmṛtavaḥ srajaṃ ca
tadātituṣṭā surasttamānāṃ aṭṭāṭṭahāsaṃ mumuce trinetrā /
tāṃ tuṣṭuvurdevavarāḥ sahendrāḥ saviṣṇurudrendvanilāgnibhāskarāḥ
namo 'stu daivyai surapūjitāyai yā saṃsthitā yogaviśuddhadehā /
nidrāsvarūpeṇa mahīṃ vitatya tṛṣṇā trapā kṣud bhayadātha kāntiḥ
śraddhā smṛtiḥ puṣṭiratho kṣamā ca chāyā ca śaktiḥ kamalālayā ca /
vṛttirdayā bhrānti ratheha māyā namo 'stu daivyai bhavarūpikāyai
tataḥ stutāḥ devavarairmṛgendramāruhya devī pragatāvanīdhram /
vindhyaṃ mahāparvatamuccaśṛṅgaṃ cakāra yaṃ nimnataraṃ tvagastyaḥ
nārada uvāca /
kirmathamadriṃ bhagavānagastyastaṃ nimnaśṛṅgaṃ kṛtavān maharṣiḥ /
kasmai kṛte kena ca kāraṇena etad vadasvāmalasattvavṛtte
pulastya uvāca /
purā hi vindhyena divākarasya gatirniruddhā gaganecarasya /
ravistataḥ kumabhabhavaṃ sametya homāvasāne vacanaṃ babhāṣe
samāgato 'haṃ dvija dūratastvāṃ kuruṣva māmuddharaṇaṃ munīndra /
dadasva dānaṃ mama yanmanīṣinaṃ carāmi yena tridiveṣu nirvṛtaḥ
itthaṃ divākaravaco guṇasaṃprayogi śrutvā tadā kalaśajo vacanaṃ babhāṣe /
dānaṃ dadāmi tava yanmanasastvabhīṣṭaṃ nārthi prayāti vimukho mama kaścideva
śrutvā vaco 'mṛtamayaṃ kalaśodbhavasya prāha prabhuḥ karatale vinidhāya mūrdhni /
eṣo 'dya me girivaraḥ praruṇāddhi mārgaṃ vindhyasya nimnakaraṇe bhagavan yatasva
iti ravivacanādathāha kumbhajanmā kutamiti viddhi mayā hi nīcaśṛṅgam /
tava kiraṇajito bhaviṣyate mahīdhro mama caraṇasamśritasya kā vyathā te
ityevamuktvā kalaśodbhāvastu sūryaṃ hi saṃstūya vinamya bhaktyā /
jagāma saṃtyajya hi daṇḍakaṃ hi vindhyācalaṃ vṛddhvapurmaharṣiḥ
gatvā vacaḥ prāha munirmahīdhraṃ yāsye mahātīrthavaraṃ supuṇyam /
vṛddhosmayaśaktaśca tavādhiroḍhuṃ tasmād bhavān nīcataro 'stu sadyaḥ
ityevamukto munisttamena sa nīcaśṛṅgastvabhavanmahīdhraḥ /
samākramaccāpi maharṣimukyaḥ prollaṅghya vindhyaṃ tvidamāha śailam
yāvanna bhūyo nijamāvrajāmi mahāśramaṃ dhautavapuḥ sutīrthāt /
tvayā na tāvattviha vardhitavyaṃ no ced viśapsye 'hamavajñayā te
ityevamuktvā bhagavāñjagāma diśaṃ sa yāmyāṃ sahasāntarikṣam /
ākramya tasthau sa hi tāṃ tadāśāṃ kāle vrajāmyatra yadā munīndraḥ
tatrāśramaṃ ramyataraṃ hi kṛtvā saṃśuddhajāmbūnadatoraṇāntam /
tatrātha nikṣipya vidarbhaputrīṃ svamāśramaṃ saumyamupājagāma
ṛtāvṛtau parvakāleṣu nityaṃ tammabare hyāśramamāvasat saḥ /
śeṣaṃ ca kālaṃ sa hi daṇḍakasthas tapaścārāmitakāntimān muniḥ
vinandhyo 'pi dṛṣṭvā gagane mahāśramaṃ vṛddhiṃ na yātyeva bhayānmaharṣeḥ /
nāsau nivṛtteti matiṃ vidhāya sa saṃsthito nīcatarāgraśṛṅgaḥ
evaṃ tvagastyena mahācalendraḥ sa nīcaśṛṅge hi kṛto maharṣe /
tasyordhvaśṛṅge munisaṃstutā sā durgā sthitā dānavanāśanārtham
devāśca siddhāśca mahoragāśca vidyādharā bhūtagaṇāśca sarve /
sarvāpsarobhiḥ pratirāmayantaḥ kātyāyanīṃ tasthurapetaśokāḥ
Original text: Vāmanapurāṇa, 1-69 · Edition: A.S. Gupta, Varanasi : All India Kashiraj Trust 1967 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0