Vamana Purana · Chapter 17
iti śrīvāmanapurāṇe ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ
nārada uvāca /
yānetān bhagavān prāha kāmibhiḥ śaśinaṃ prati /
ārādhanāya devābhyāṃ harīśābhyāṃ vadasva tān
pulastya uvāca/ /
śṛṇuṣva kāmibhiḥ proktān vratān puṇyān kalipriya /
ārādhanāya śarvasya keśavasya ca dhīmataḥ
yadā tvāṣāḍhī saṃyāti vrajate cottarāyaṇam /
tadā svapiti deveśo bhogibhoge śriyaḥ patiḥ
pratisupte vibhau tasmin devagandharvaguhyakāḥ /
devānāṃ mātaraścāpi prasuptāścāpyanukramāt
nārada uvāca/ /
kathayasva kurādīnāṃ śayane vidhimuttamam /
sarvamanukrameṇaiva puraskṛtya janārdanam
pulastya uvāca /
mithunābhigate sūrye śuklapakṣe tapodhana /
ekādaśyāṃ jagatsvāmī śayanaṃ parikalpayet
śeṣāhibhogaparyaṅkaṃ kṛtvā saṃpūjya keśavam /
kṛtvopavītakaṃ caiva samyaksaṃpūjya vai dvijān
anujñānaṃ brāhmaṇebhyaśca dvādaśyāṃ prayataḥ śuciḥ /
labdhvā pītāmbaradharaḥ svasti nidrāṃ samānayet
trayodaśyāṃ tataḥ kāmaḥ svapate śayane śubhe /
kadambānāṃ sugandhānāṃ kusumaiḥ parikalpite
caturdaśyāṃ tato yakṣāḥ svapanti sukhaśītale /
sauvarṇapaṅkajakṛte sukhāstīrṇopadhānake
paurmamāsyāmumānāthaḥ svapate carmasaṃstare /
vaiyāghre ca jaṭābhāraṃ samudgranthyānyacarmaṇā
tato divākaro rāśiṃ saṃprayāti ca karkaṭam /
tato 'marāṇāṃ rajanī bhavate dakṣiṇāyanam
brahmā pratipadi tathā nīlotpalamaye 'nagha /
talpe svapiti lokānāṃ darśayan mārgamuttamam
viśvakarmā dvitīyāyāṃ tṛtīyāyāṃ gireḥ sutā /
vināyakaścurthyā tu pañcamyāmapi dharmarāṭ
ṣaṣṭhyāṃ skandaḥ prasvapiti saptamyāṃbhagavān raviḥ /
kātyāyanī tathāṣṭamyāṃ navamyāṃ kamalālayā
daśamyāṃ bhujagendrāśca svapante vāyubhojanāḥ /
ekādaśyāṃ tu kṛṣṇāyāṃ sādhyā brahman svapanti ca
eṣa kramaste gadito nabhādau svapane mune /
svapatsu tatra deveṣu prāvṛṭkālaḥ samāyayau
kaṅkāḥ samaṃ balākābhirārohanti nagottamān /
vāyasāścāpi survanti nīḍāni ṛṣipuṅgava /
vāyasāśca svapantyete ṛtau garbhabharālasāḥ
yasyāṃ tithyāṃ prasvapiti viśvakarmā prajāpatiḥ /
dvitīyā sā śubhā puṇyā aśūnyaśayanoditā
tasyāṃ tithāvarcya hariṃ śrīvatsāṅkaṃ caturbhujam /
paryaṅkasthaṃ samaṃ lakṣmyā gandhapuṣpādibhirmune
tato devāya śayyāyāṃ phalāni prakṣipet kramāt /
surabhīṇī nivedyetthaṃ vijñāpyo madhusūdanaḥ
yathā hi lakṣmyā na viyujyase tvaṃ trivikramānanta jagannivāsa /
tathāstvaśūnyaṃ śayanaṃ sadaiva asmākameveha tava prasādāt
yathā tvaśūnyaṃ tava deva talpaṃ samaṃ hi lakṣmyā varadācyuteśa /
satyena tenāmitavīrya viṣṇo gārhasthyanāśo mama nāstu deva
ityuccārya praṇamyeśaṃ prasādya ca punaḥ punaḥ /
naktāṃ bhuñjīta devarṣe tailakṣāravivarjitamaṭ
dvitīye 'hni dvijāgryāya phalān dadyād vicakṣaṇaḥ /
lakṣmīdharaḥ prīyatāṃ me ityuccārya nivedayet
anena tu vidhānena cāturmāsyavrataṃ caret /
yāvad cavṛścikarāśisthaḥ pratibhāti divākaraḥ
tato vibudhyanti surāḥ kramaśaḥ kramaśo mune /
tulāsther'ke hariḥ kāmaḥ śivaḥ paścādvibudhyate
tatra dānaṃ dvitīyāyāṃ mūrttirlakṣmīdharasya tu /
saśayyāstaraṇopetā yathā vibhavamātmanaḥ
eṣa vratastu prathamaḥ proktastava mahāmune /
yasmiṃś cīrṇe viyogastu na bhavediha kasyacit
nabhasye māsi ca tathā yā syātkṛṣṇāṣṭamī śubhā /
yuktā mṛgaśireṇaiva sā tu kālāṣṭamī smṛtā
tasyāṃ sarveṣu liṅgeṣu tithau svapiti śaṅkaraḥ /
vasate saṃnidhāne tu tatra pūjākṣayā smṛtā
tatra snāyīna vai vidvān gomūtreṇa jalena ca /
snātaḥ saṃpūjayet puṣpairdhattūrasya trilocanam
dhūpaṃ kesaraniryāsaṃ naivedyaṃ madhusarpiṣī /
prīyatāṃ me virūpākṣastvityuccārya ca dakṣiṇām /
viprāya dadyānnaivedyaṃ sahiraṇyaṃ dvijottama
tadvadāśvayuje māsi upavāsī jitendriyaḥ /
navamyāṃ gomayasnānaṃ kuryātpūjāṃ tu paṅkajaiḥ /
dhūpayet sarjaniryāsaṃ naivedyaṃ madhumodakaiḥ
kṛtopavāsastavaṣṭamyāṃ navamyāṃ snānamācaret /
prīyatāṃ me hiraṇyākṣo dakṣiṇā satilā smṛtā
kārttike payasā snānaṃ karavīreṇa cārcanam /
dhupaṃ śrīvāsaniryāsaṃ naivedyaṃ madhupāyasam
sanaivedyaṃ ca rajataṃ dātavyaṃ dānamagraje /
prīyatāṃ gavān sthāsuriti vācyamaniṣṭhuram
kṛtvopavāsamaṣṭamyāṃ navamyāṃ snānamācaret /
māsi mārgaśire snānaṃ dadhnārcā bhadrayā smṛtā
dhūpaṃ śrīvṛkṣaniryāsaṃ naivedyaṃ madhunodanam /
saṃnivedyā raktaśālirdakṣiṇā parikīrttitā /
namo 'stu prīyatāṃ śarvastviti vācyaṃ ca paṇḍitaiḥ
pauṣe snānaṃ ca haviṣā pūjā syāttagaraiḥ subhaiḥ /
dhūpo madhukaniryāso naivedyaṃ madhu śaṣkulī
samudgā dakṣiṇā proktā prīmanāya jagadguroḥ /
vācyaṃ namaste deveśa tryambaketi prakīrtayet
māghe kuśodakasnānaṃ mṛgamadena cārcyanam /
dhūpaḥ padambaniryāso naivedyaṃ satilodanam
payobhaktaṃ sanaivedyaṃ sarukmaṃ pratipādayet /
prīyatāṃ me mahādeva umāpatiritīrayet
evameva samuddiṣṭaṃ ṣaḍbhirmāsaistu pāraṇam /
pāraṇānte trinetrasya snapanaṃ kārayetkramāt
gorocanāyāḥ sahitā guḍena devaṃ samālabhya ca pūjayeta /
prīyasva dīno 'smi bhavantamīśa macchokanāśaṃ prakuruṣva yogyam
tatastu phālgune māsiṃ kṛṣṇāṣṭamyāṃ yatavrata /
upavāsaṃ samudītaṃ kartavyaṃ dvijasattama
dvitīye 'hni tataḥ snānaṃ pañcagavyena kārayet /
pūjayetkundakusumairdhūpayet candanaṃ tvapi
naivedyaṃ saghṛtaṃ dadyāt tāmrapātre guḍodanam /
dakṣiṇāṃ ca dvijātibhyo naivedyasahitāṃ mune /
vāsoyugaṃ prīṇayecca rudramuccārya nāmataḥ
caitre codumbaraphalaiḥ snānaṃ mandārakārcanam /
gugguluṃ mahiṣākhyaṃ ca ghṛtāktaṃ dhūpayed budhaḥ
samodakaṃ tathā sarpiḥ prīṇanaṃ vinivedayet /
dakṣiṇā ca sanaivedyaṃ sṛgājinamudāhṛtam
nāṭyeśvara namaste 'stu idamuccārya nārada /
prīṇanaṃ devanāthāya kuryācchraddhāsamanvitaḥ
vaiśākhe snānamuditaṃ sugandhakusumāmbhasā /
pūjanaṃ śaṅkarasyoktaṃ cūtamañjaribhirvibho
dhūpaṃ sarjājyayuktaṃ ca naivedyaṃ saphalaṃ ghṛtam /
nāmajapyamapīśasya kālaghneti vipaścitā
jalakumbhān sanaivedyān brāhmaṇāya nivedayet /
sopavītān sahānnādyāṃstaccittaistatparāyaṇaiḥ
jyeṣṭhe snānaṃ cāmalakaiḥ pūjār'kakusumaistathā /
dhūpayettattrinetraṃ ca āyatyāṃ puṣṭikārakam
saktūṃśca saghṛtān deve dadhnāktān vinivedayet /
upānadyagalaṃ chatraṃ dānaṃ dadyācca bhaktimān
namaste bhaganetraghna pūṣṇo daśananāśana /
idamuccārayedbhaktyā prīṇanāya jagatpateḥ
āṣāḍhe snānamuditaṃ śrīphalairarcanaṃ tathā /
dhattūrakusumaiḥ śuklairdhūpayet silhakaṃ tathā
naivedyāḥ saghṛtāḥ pūpāḥ dakṣiṇā saghṛtā yavāḥ /
namaste dakṣayajñaghna idamuccairudīrayet
śrāvaṇe mṛgabhojyena snānaṃ kṛtvār'cayeddharam /
śrīvṛkṣapatraḥ saphalairdhūpaṃ dadyāt tathāgurum
naivedyaṃ saghṛtaṃ dadyāt dadhi pūpān samodakān /
dadhyodanaṃ sakṛsaraṃ māṣadhānāḥ saśaṣkulīḥ
dakṣiṇāṃ śvetavṛṣabhaṃ dhenuṃ ca kapilāṃ śubhām /
kanakaṃ rakkavasanaṃ pradadyād brāhmaṇāya hi /
gaṅgādhareti japtavyaṃ nāma śaṃbhośca paṇḍitaiḥ
amībhiḥ ṣaḍbhiraparairmāsaiḥ pāraṇamuttamam /
evaṃ saṃvatsaraṃ pūrṇaṃ saṃpūjya ṣabhadhvajam /
akṣayān labhate kāmān maheśvaravaco yathā
idamuktaṃ vrataṃ puṇyaṃ sarvākṣayakaraṃ śubham /
svayaṃ rudraṇa devarṣe tattathā na tadanyathā
Original text: Vāmanapurāṇa, 1-69 · Edition: A.S. Gupta, Varanasi : All India Kashiraj Trust 1967 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0