Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vamana Purana · Chapter 14

14.1

itī śrīvāmanapurāṇe trayodaśo 'dhyāyaḥ
ṛṣaya ūcuḥ /
ahiṃsā satyamastaṃ dānaṃ kṣāntirdamaḥ śamaḥ /
akārpaṇyaṃ ca śaucaṃ ca tapaśca rajanīcara

14.2

daśāṅgo rākṣasaśreṣṭha dharmo 'sau sārvavarṇikaḥ /
brāhmaṇasyāpi vihitā cāturāśramyakalpanā

14.3

sukeśiruvāca /
viprāṇāṃ cāturāśramyaṃ vistarānme tapodhanāḥ /
ācakṣadhvaṃ na me tṛptiḥ śṛṇvataḥ pratipadyate

14.4

ṛṣaya ūcuḥ /
kṛtopanayanaḥ samyag brahmacārī gurau vaset /
tatra dharmo 'sya yastaṃ ca kathyamānaṃ niśāmaya

14.5

svādhyāyo 'thāgniśuśruṣā snānaṃ bhikṣāṭanaṃ tathā /
gurorniṃvedya taccādyamanujñātena sarvadā

14.6

guroḥ karmaṇi sodyogaḥ samyakprītyupapādanam /
tenāhūtaḥ paṭheccaiva tatparo nānyamānasaḥ

14.7

ekaṃ dvau sakalān vāpi vedān prāpya surormukhāt /
anujñāto varaṃ dattvā gurave dakṣiṇāṃ tataḥ

14.8

gārhasthyāśramakāmastu gārhasthyāśramamāvaset /
vānaprasthāśramaṃ vāpi caturthaṃ svecchayātmanaḥ

14.9

tatraiva vā gurorgehe dvijo niṣṭhāmavāpnuyāt /
gurorabhāve tatputre tacchiṣye tatsutaṃ vinā

14.10

śuśrūṣan nirabhīmāno brahmacaryāśramaṃ vaset /
evaṃ jayati mṛtyuṃ sa dvijaḥ śālakaṭaṅkaṭa

14.11

upāvṛttastatastasmād gṛhasthāśramakāmyayā /
asamānarṣikulajāṃ kanyāmudvahed niśācara

14.12

svakarmaṇā dhanaṃ labdhvā pitṛdevātithīnapi /
samyak saṃprīṇayed bhaktyā sadācārarato dvijaḥ

14.13

sadācāro nigadito yuṣmābhirmama suvratāḥ /
lakṣaṇaṃ śrotumicḥāmi kathayadhvaṃ tamadya me

14.14

ṛṣaya ūcuḥ /
sadācāro nigaditastava yo 'smābhirādarāt /
lakṣaṇaṃ tasya vakṣyāmastacchṛṇuṣva niśācara

14.15

gṛhasthena sadā kāryamācāraparipālanam /
na hyācāravihinasya bhadramatra paratra ca

14.16

yajñadānatapāṃsīha puruṣasya na bhūtaye /
bhavanti yaḥ samullaṅghya sadācāraṃ pravartate

14.17

hurācāro hi puruṣo neha nāmutra nandate /
kāryo yatnaḥ sadācāre ācāro hantyalakṣaṇam

14.18

tasya svarūpaṃ vakṣyāmaḥ sadācārasya rākṣasa /
śṛṇuṣvaikamanāstacca yadi śreyo 'bhivāñchasi

14.19

dharmo 'sya mūlaṃ dhanamasya śākhā puṣpaṃ ca kāmaḥ phalamasya mokṣaḥ /
asau sadācārataruḥ sukeśin saṃsevito yena sa puṇyabhokta

14.20

brahmo muhūrte prathamaṃ vibudhyedanusmared devavarān maharṣīn /
prābhātikaṃ maṅgalameva vācyaṃ yaduktavān devapatistrinetraḥ

14.21

sukeśiruvāca /
kiṃ taduktaṃ suprabhātaṃ śaṅkareṇa mahātmanā /
prabhāte yat paṭhan martyo mucyate pāpabandhanāt

14.22

ṛṣaya ūcuḥ /
śrūyatāṃ rākṣasaśreṣṭha suprabhātaṃ haroditam /
śrutvā smṛtvā paṭhitvā ca sarvapāpaiḥ pramucyate

14.23

brahma murāristripurāntakārī bhānuḥ śaśī bhūmisuto budhaśca /
guruśca śukraḥ saha bhānujena kurvantu sarve mama suprabhātam

14.24

bhṛgurvasiṣṭhaḥ kraturaṅgirāśca manuḥ pulastyaḥ pulahaḥ sagautamaḥ /
raibhyo marīciścyavano ṛbhuśca kurvantu sarve mama suprabhātam

14.25

sanatkumāraḥ sanakaḥ sanandanaḥ sanātano 'pyāsuripiṅgalau ca /
sapta svarāḥ sapta rasātalāśca kurvantu sarve mama suprabhātam

14.26

pṛthvī sagandhā sarasāstathā'paḥ sparśaśca vāyurjvalanaḥ satejāḥ /
nabhaḥ saśabdaṃ mahatā sahaiva yacchantu sarve mama suprabhātam

14.27

saptārṇavāḥ sapta kulācalāśca saptarṣayo dvīpavarāśca sapta /
bhūrādi kṛtvā bhuvanāni sapta dadantu sarve mama suprabhātam

14.28

itthaṃ prabhāte paramaṃ pavitraṃ paṭhet smaredvā śṛmuyācca bhaktyā /
duḥsvapnanāśo 'nagha suprabhātaṃ bhavecca satyaṃ bhagavatprasādāt

14.29

tataḥ samutthāya vicintayena dharmaṃ tathārthaṃ ca vihāya śayyām /
utthāya paścāddharirityudīrya gacchet tadotsargavidhiṃ hi kartum

14.30

na devagobrāhmaṇavahnimārge na rājamārge na catuṣpathe ca /
kuryādathotsargamapīha goṣṭhe pūrvāparāṃ caiva samāśrito gām

14.31

tatastu śaucārthamupāharenmṛdaṃ gude trayaṃ pāṇitale ca sapta /
tathobhayoḥ pañca catustathaikāṃ liṅge tathaikāṃ mṛdamāhareta

14.32

nāntarjalādrākṣasa mūṣikasthalāt śaucāvaśiṣṭā śaraṇāt tathānyā /
valmīkamṛccaiva hi śaucanāya grāhya sadācāravidā nareṇa

14.33

udaṅmukhaḥ prāṅmukho vāpi vidvān prakṣālya pādau bhuvi saṃniviṣṭaḥ /
samācamedadbhiraphenilābhirādau parimṛjya mukhaṃ dviradbhiḥ

14.34

tataḥ spṛśetkhāni śiraḥ kareṇa saṃdhyāmupāsīta tataḥ krameṇa /
keśāṃstu saṃśodhya ca dantadhāvanaṃ kṛtvā tathā darpaṇadarśanaṃ ca

14.35

kṛtvā śiraḥsnānamathāṅiḍkaṃ vā saṃpūjya toyena pitṝn sadevān /
homaṃ ca kṛtvālabhanaṃ śubhānāṃ kṛtvā bahirnirgamanaṃ praśastam

14.36

dūrvādadhisarpirathodakumbhaṃ dhenuṃ savatsāṃ vṛṣabhaṃ suvarṇam /
mṛdgomayaṃ svastikamakṣatāni lājāmadhu brāhmaṇakanyakāṃ ca

14.37

śvetāni puṣpāṇyatha śobhanāni hutāśanaṃ candamarkabimbam /
aśvatthavṛkṣaṃ ca samālabheta tatastu kuryānnijajātidharmam

14.38

deśānuśiṣṭaṃ kula dharmamagryaṃ svagotradharmaṃ na hi saṃtyajet /
tenārthasiddhiṃ samupācareta nāsatpralāpaṃ na ca satyahīnam

14.39

na niṣṭhuraṃ nāgamaśāstrahīnaṃ vākyaṃ vadetsādhujanena yena /
nindyo bhavennaiva ca dharmaḥedī saṃgaṃ na cāsatsu nareṣu kuryāt

14.40

saṃdhyāsu varjyaṃ surataṃ divā ca sarvāsu yonīṣu parābalāsu /
āgāraśūnyeṣu mahītaleṣu rajasvalāsveva jaleṣu vīra

14.41

vṛthāṭanaṃ thā dānaṃ vṛthā ca paśumāraṇam /
na karttavyaṃ gṛhasthena vṛtā dāraparigraham

14.42

vṛthāṭanānnityahānirvṛthādānāddhanakṣayaḥ /
vṛthā paśughnaḥ prāpnoti pātakaṃ narakapradam

14.43

saṃtatyā hāniraślāghayā varṇasaṃkarato bhayam /
bhetavyaṃ ca bhavelloke vṛthādāraparigrahāt

14.44

parasve paradāre ca na kāryā buddhiruttamaiḥ /
parasvaṃ narakāyaiva paradārāśca mṛtyave

14.45

nekṣet parastriyaṃ nagnāṃ na saṃbhāṣena taskarān /
udkyādarśanaṃ sparśaṃ saṃbhāṣaṃ ca vivarjayet

14.46

naikāsane tathā stheyaṃ sodaryā parajāyayā /
tathaiva syānna mātuśca tathā svaduhitustvapi

14.47

na ca snāyīta vai nagno na śayīta kadācana /
digvāsaso 'pi na tathā paribhramaṇamiṣyate/ /
bhinnāsanabhājanādīn dūrataḥ parivarjayet

14.48

nandāsu nābhyaṅgamupācareta kṣauraṃ ca riktāsu jayāsu māṃsam /
pūrṇāsu yoṣitparivarjayeta bhadrāsu sarvāṇi samācareta

14.49

nābhyaṅgamarke na ca bhūmiputre kṣauraṃ ca śukre ravije ca māṃsam /
budheṣu yoṣinna samācareta śeṣeṣu sarvāṇi sadaiva kuryāt

14.50

citrāsu haste śravaṇe ca tailaṃ kṣauraṃ viśākhāsvabhijitsuvarjyam /
mūle mṛge bhāgrapadāsu māṃsaṃ yoṣinmaghākṛttikayottarāsu

14.51

sadaiva jarjyaṃ śayanamudakśirās tathā pratīcyāṃ rajanīcareśa /
bhuñjīta naiveha ca dakṣiṇāmukho na ca pratīcyāmabhibhojanīyam

14.52

devālayaṃ caityataruṃ catuṣpathaṃ vidyādhikaṃ cāpi guruṃ pradakṣiṇam /
mālyānnapānaṃ vasanāni yatnato nānyairdhṛtāṃścāpi hi dhārayed budhaḥ

14.53

snāyācchiraḥsnānatayā ca nityaṃ na kāraṇaṃ caiva vinā niśāsu /
grahoparāge svajanāpayāte muktvā ca janmarkṣagate śaśaṅke

14.54

nābhyaṅgitaṃ kāyamupaspṛśecca snāto na keśān vidhunīta cāpi /
gātrāṇi caivāmbarapāṇinā ca snāto vimṛjyād rajanīcareśa

14.55

vasecca deśeṣu surājakeṣu susaṃhiteṣveva janeṣu nityam /
akrodhanā nyāyaparā amatsarāḥ kṛṣīvalā hyoṣadhayaśca yatra

14.56

na teṣu deśeṣu vaseta buddhimān sadā nṛpo daṇḍarucistvaśaktaḥ /
jano 'pi nityotsavabaddhavairaḥ sadā jigīṣuśca niśācarendra

Original text: Vāmanapurāṇa, 1-69 · Edition: A.S. Gupta, Varanasi : All India Kashiraj Trust 1967 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc