Udānavarga · Chapter 31
durnigrahasya.laghuno.yatra.kāma.nipātinaḥ /
cittasya.damanam.sādhu.cittam.dāntam.sukhāvaham //
vārijo.vā.sthale.kṣipta;okād.oghāt.samuddhṛtaḥ /
parispandati.vai.cittam.māra.dheyam.prahātavai //
pṛthag.vidhāvate.cittam.sūryasya.iva.hi.raśmayaḥ /
tat.paṇḍito.vārayati.hy.aṅkuśena.eva.kuñjaram //
bhrūṇa.dheyam.idam.cittam.nihsāram.anidarśanam /
sadā.enam.anuśāsāmi.mā.me.anarthāya.niścaret //
idam.purā.cittam.acāri.cārikām.yena.icchakam.yena.kāmam.yathā.iṣṭam /
tat.samnigṛhṇāmi.hi.yoniśas.tv.idam.nāgam.prabhinnam.hi.yathā.aṅkuśena //
anekam.jāti.saṃsāram.saṃdhāvitvā.punaḥ.punaḥ /
gṛha.kāraka.eṣamāṇas.tvam.duhkhā.jātiḥ.punaḥ.punaḥ //
gṛha.kāraka.dṛṣṭo.asi.na.punar.geham.kariṣyasi /
sarve.te.pārśukā.bhagnā.gṛha.kūṭam.visaṃskṛtam /
visaṃskāra.gate.citte;iha.eva.kṣayam.adhyagāḥ //
spandanam.capalam.cittam.durakṣyam.durnivāraṇam /[.dūrakṣyam.]
ṛjum.karoti.medhāvī;iṣu.kāra;iva.tejasā //
dūram.gamam.eka.caram.aśarīram.guhāśayam /
ye.cittam.damayiṣyanti.vimokṣyante.mahā.bhayāt /
na.dveṣī.dveṣiṇaḥ.kuryād.vairī.vā.vairiṇo.hitam /
mithyā.praṇihitam.cittam.yat.kuryād.ātmanā.ātmanaḥ //
na.tam.mātā.pitā.vā.api.kuryāj.jñātis.tathā.aparaḥ /
samyak.praṇihitam.cittam.yat.kuryādd.hitam.ātmanaḥ //
yathā.hy.agāram.ducchannam.vṛṣṭiḥ.samatibhindati /
evam.hy.abhāvitam.cittam.rāgaḥ.samatibhindati //
yathā.hy.agāram.ducchannam.vṛṣṭiḥ.samatibhindati /
evam.hy.abhāvitam.cittam.dveṣaḥ.samatibhindati //
yathā.hy.agāram.ducchannam.vṛṣṭiḥ.samatibhindati /
evam.hy.abhāvitam.cittam.mohaḥ.samatibhindati //
yathā.hy.agāram.ducchannam.vṛṣṭiḥ.samatibhindati /
evam.hy.abhāvitam.cittam.mānaḥ.samatibhindati //
yathā.hy.agāram.ducchannam.vṛṣṭiḥ.samatibhindati /
evam.hy.abhāvitam.cittam.lobhaḥ.samatibhindati //
yathā.hy.agāram.ducchannam.vṛṣṭiḥ.samatibhindati /
evam.hy.abhāvitam.cittam.tṛṣṇā.samatibhindati //
yathā.agāram.succhannam.vṛṣṭir.na.vyatibhindati /
evam.subhāvitam.cittam.rāgo.na.vyatibhindati //
yathā.agāram.succhannam.vṛṣṭir.na.vyatibhindati /
evam.subhāvitam.cittam.dveṣo.na.vyatibhindati //
yathā.agāram.succhannam.vṛṣṭir.na.vyatibhindati /
evam.subhāvitam.cittam.moho.na.vyatibhindati //
yathā.agāram.succhannam.vṛṣṭir.na.vyatibhindati /
evam.subhāvitam.cittam.māno.na.vyatibhindati //
yathā.agāram.succhannam.vṛṣṭir.na.vyatibhindati /
evam.subhāvitam.cittam.lobho.na.vyatibhindati //
yathā.agāram.succhannam.vṛṣṭir.na.vyatibhindati /
evam.subhāvitam.cittam.tṛṣṇā.na.vyatibhindati //
manaḥ.pūrvam.gamā.dharmā.manaḥ.śreṣṭhā.mano.javāḥ /
manasā.hi.praduṣṭena.bhāṣate.vā.karoti.vā /
manaḥ.pūrvam.gamā.dharmā.manaḥ.śreṣṭhā.mano.javāḥ /
manasā.hi.prasannena.bhāṣate.vā.karoti.vā /
tatas.tam.sukham.anveti.chāyā.vā.hy.anugāminī //
na.aprasannena.cittena.duṣṭena.kṣubhitena.vā /
dharmo.hi.śakyam.ājñātum.saṃrambha.bahulena.vā //
vinīya.yas.tu.saṃrambham.aprasādam.ca.cetasā /
āghātam.caiva.nihsṛjya.prajānīyāt.subhāṣitam //
na.pratyanīka.sāreṇa.suvijñeyam.subhāṣitam /
upakliṣṭena.cittena.saṃrambha.bahulena.vā //
anavasthita.cittasya.saddharmam.avijānataḥ /
pāriplava.prasādasya.prajñā.na.paripūryate //
srotāṃsi.yasya.ṣaṭ.triṃśan.manaḥ.prasravaṇāni.hi /
vahanti.nityam.durdṛṣṭeḥ.saṃkalpair.gredha.nihśritaiḥ //
ratim.anusṛtam.indriya.anugam.puruṣam.citta.vaśa.anuvartakam /
yaśa;iha.hi.jahāti.sarvadā.drumam.iva.śīrṇa.phalam.yathā.aṇḍajaḥ //
ātāpī.vihara.tvam.apramatto.mā.te.kāma.guṇo.matheta.cittam /
mā.loha.guḍām.gileḥ.pramattaḥ.krandan.vai.narakeṣu.pacyamānaḥ //
utthāna.kāleṣu.nihīna.vīryo.vācā.balī.tv.ālasiko.nirāśaḥ /
sadā.eva.saṃkalpa.hataḥ.kusīdo.jñānasya.mārgam.satatam.na.vetti //
sthūlān.vitarkān.atha.vā.api.sūkṣmān.samudgatān.māna.samplava.artham /
vitarkayan.vai.satatam.vitarkān.etām.sadā.dhāvati.bhrānta.cittaḥ //
etāṃs.tu.vidyān.manaso.vitarkān.ātāpavān.saṃvaravān.smṛta.ātmā /
jahāty.aśeṣān.apunar.bhavāya.samāhito.dhyāna.rataḥ.sumedhāḥ //
kumbha.upamam.kāyam.imam.viditvā.nagara.upamam.cittam.adhiṣṭhitam.ca /
yudhyeta.māram.prajñā.yuddhena.jitam.ca.rakṣed.aniveśanaḥ.syāt //
phena.upamam.kāyam.imam.viditvā.nagara.upamam.cittam.adhiṣṭhitam.ca /
yudhyeta.māram.prajñā.yuddhena.jitam.ca.rakṣed.aniveśanaḥ.syāt //
kumbha.upamam.lokam.imam.viditvā.nagara.upamam.cittam.adhiṣṭhitam.ca /
yudhyeta.māram.prajñā.yuddhena.jitam.ca.rakṣed.aniveśanaḥ.syāt //
phena.upamam.lokam.imam.viditvā.nagara.upamam.cittam.adhiṣṭhitam.ca /
yudhyeta.māram.prajñā.yuddhena.jitam.ca.rakṣed.aniveśanaḥ.syāt //
sambhodhy.aṅgeṣu.yeṣāṃs.tu.samyak.cittam.subhāvitam /
ādānam.pratinihsṛjya.ca.anupādāyam.āśritāḥ /
kṣīṇa.āsravā.vānta.doṣās.te.loke.parinirvṛtāḥ //
sva.cittam.anurakṣam.vai.sva.vālam.camarī.yathā /
bhūteṣu.ca.dayā.āpannaḥ.sukhān.na.parihīyate //
etam.nāgasya.nāgena.tv.īṣā.dantasya.hastinaḥ /
sameti.cittam.cittena.yad.eko.ramate.vane //
avyāpannena.cittena.yo.bhūtāny.anukampate /
maitraḥ.sa.sarva.sattveṣu.vairam.tasya.na.kenacit //
avyāpannena.cittena.yo.bhūtāny.anukampate /
maitraḥ.sa.sarva.prāṇeṣu.vairam.tasya.na.kenacit //
avyāpannena.cittena.yo.bhūtāny.anukampate /
maitraḥ.sa.sarva.bhūteṣu.vairam.tasya.na.kenacit //
ekam.api.cet.prāṇam.aduṣṭa.citto.maitrāyate.kuśalam.tena.hi.syāt /
sarvāṃs.tu.sattvān.manasā.anukampayan.prabhūtam.āryaḥ.prakaroti.puṇyam /[.sattvām.]*
yo.hy.udagreṇa.cittena.tv.adīnena.sadā.naraḥ /
bhāvayet.kuśalān.dharmān.yoga.kṣemasya.prāptaye //
śāntam.asya.mano.bhavati.śāntā.vāk.kāya.karma.ca /
samyag.ājñā.vimuktasya.hy.upaśāntasya.bhikṣuṇaḥ //
pañca.aṅgikena.tūryeṇa.na.ratir.bhavati.tādṛśī /
yādṛśy.eka.agra.cittasya.samyag.dharmān.vipaśyataḥ //
sukham.svapanti.munayo.na.te.śocanti.māmikām /
yeṣām.dhyāna.ratam.cittam.kāmas.teṣām.na.vidyate //
sukham.modanti.munayo.na.te.śocanti.māmikām /
yeṣām.dhyāna.ratam.cittam.vartmas.teṣām.na.vidyate //
yasya.śaila.upamam.cittam.sthitam.na.anuprakampate /
viraktam.rajanīyebhyaḥ.kopanīye.na.kupyate /
yasya.evam.bhāvitam.cittam.kutas.tam.duhkham.eṣyati //
na.upavādī.na.upaghātī.prīti.mokṣe.ca.saṃvaraḥ /
mātrajñatā.ca.bhakteṣu.prāntam.ca.śayana.āsanam /
adhicitte.samāyoga;etad.buddhasya.śāsanam //
citta.nimittasya.kovidaḥ.pravivekasya.rasam.prajānakaḥ /
dhyāyī.nipakaḥ.pratismṛto.vetti.prīti.sukham.nirāmiṣam //
manaś.ca.yo.rakṣati.bhāṣitam.ca.ceṣṭe.ca.kāyasya.sadā.eva.yuktaḥ /
sa.prāpya.śokam.hi.na.duhkhitaḥ.syāt.satya.sthitaḥ.satyavidaḥ.sumedhāḥ //
arakṣitena.cittena.mithyā.dṛṣṭi.hatena.ca /
stīna.middha.abhibhūtena.vaśam.mṛtyor.nigacchati /[.stīnamiddhābhibhūtena.]
tasmād.rakṣita.cittaḥ.syāt.samyak.saṃkalpa.gocaraḥ /
samyag.dṛṣṭi.puraskāro.jñātvā.caiva.udaya.vyayam /
stīna.middha.abhibhūr.bhikṣuḥ.sarva.durgatayo.jahet //
cittasya.hi.samyamaḥ.sukham.cittam.rakṣata.mā.pramadyata /
cittena.hi.vañcitā.prajā.hy.ekatyā.narakeṣu.pacyate //
cittasya.hi.samyamaḥ.sukham.cittam.rakṣata.mā.pramadyata /
cittena.hi.vañcitā.prajā.hy.ekatyā.tīryakṣu.pacyate //[.tiryakṣu.]
cittasya.hi.samyamaḥ.sukham.cittam.rakṣata.mā.pramadyata /
cittena.hi.vañcitā.prajā.hy.ekatyā.preteṣu.pacyate //
cittasya.hi.samyamaḥ.sukham.cittam.rakṣata.mā.pramadyata /
citte.tu.surakṣite.prajā.hy.ekatyā.manujeṣu.modate //
cittasya.hi.samyamaḥ.sukham.cittam.rakṣata.mā.pramadyata /
citte.tu.surakṣite.prajā.hy.ekatyā.svargeṣu.modate //
cittasya.hi.samyamaḥ.sukham.cittam.rakṣata.mā.pramadyata /
citte.tu.surakṣite.prajā.hy.ekatyā.nirvāṇam.āpnute //
Original text: Udānavarga · Edition: Franz Bernhard, Goettingen 1965 · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0