Tantraloka · Chapter 29

atha samucitādhikāriṇa uddiśya rahasya ucyate@tra vidhiḥ /
atha sarvāpyupāseyaṃ kulaprakriyayocyate // 1

tathā dhārādhirūḍheṣu guruśiṣyeṣu yocitā /
uktaṃ ca parameśena sāratvaṃ kramapūjane // 2

siddhakramaniyuktasya māsenaikena yadbhavet /
na tadvarṣasahasraiḥ syānmantraughairvividhairiti // 3

kulaṃ ca parameśasya śaktiḥ sāmarthyamūrdhvatā /
svātantryamojo vīryaṃ ca piṇḍaḥ saṃviccharīrakam // 4

tathātvena samastāni bhāvajātāni paśyataḥ /
dhvastaśaṅkāsamūhasya yāgastādṛśa eva saḥ // 5

tādṛgrūpanirūḍhyarthaṃ manovākkāyavartmanā /
yadyatsamācaredvīraḥ kulayāgaḥ sa sa smṛtaḥ // 6

bahiḥ śaktau yāmale ca dehe prāṇapathe matau /
iti ṣoḍhā kulejyā syātpratibhedaṃ vibhedinī // 7

snānamaṇḍalakuṇḍādi ṣoḍhānyāsādi yanna tat /
kiñcidatropayujyeta kṛtaṃ vā khaṇḍanāya no // 8

ṣaṇmaṇḍalavinirmuktaṃ sarvāvaraṇavarjitam /
jñānajñeyamayaṃ kaulaṃ proktaṃ traiśirase mate // 9

atra yāge ca yaddravyaṃ niṣiddhaṃ śāstrasantatau /
tadeva yojayeddhīmānvāmāmṛtapariplutam // 10

śrībrahmayāmale@pyuktaṃ surā śivaraso bahiḥ /
tāṃ vinā bhuktimuktī no piṣṭakṣaudraguḍaistu sā // 11

strīnapuṃsakapuṃrūpā tu pūrvāparabhogadā /
drākṣotthaṃ tu paraṃ tejo bhairavaṃ kalpanojjhitam // 12

etatsvayaṃ rasaḥ śuddhaḥ prakāśānandacinmayaḥ /
devatānāṃ priyaṃ nityaṃ tasmādetatpivetsadā // 13

śrīmatkramarahasye ca nyarūpi parameśinā /
arghapātraṃ yāgadhāma dīpa ityucyate trayam // 14

rahasyaṃ kaulike yāge tatrārghaḥ śaktisaṃgamāt /
bhūvastrakāyapīṭhākhyaṃ dhāma cotkarṣabhāk kramāt // 15

dīpā ghṛtotthā gāvo hi bhūcaryo devatāḥ smṛtāḥ /
iti jñātvā traye@muṣminyatnavānkauliko bhavet // 16

tenārghapātraprādhānyaṃ jñātvā dravyāṇi śambhunā /
yānyuktānyaviśaṅko@tra bhavecchaṅkā hi dūṣikā // 17

yāgauko gandhadhūpāḍhyaṃ praviśya prāgudaṅmukhaḥ /
parayā vā@tha mālinyā vilomāccānulomataḥ // 18

dāhāpyāyamayīṃ śuddhiṃ dīptasaumyavibhedataḥ /
krameṇa kuryādathavā mātṛsadbhāvamantrataḥ // 19

dīkṣāṃ cetpracikīrṣustacchodhyādhvanyāsakalpanam /
tataḥ saṃśodhyavastūni śaktyaivāmṛtatāṃ nayet // 20

parāsampuṭagā yadvā mātṛsampuṭagāpyatho /
kevalā mālinī yadvā tāḥ samasteṣu karmasu // 21

nandahetuphalairdravyairarghapātraṃ prapūrayet /
tatroktamantratādātmyādbhairavātmatvamānayet // 22

tena nirbharamātmānaṃ bahiścakrānucakragam /
vipruḍbhirūrdhvādharayorantaḥ pītyā ca tarpayet // 23

tathā pūrṇasvaraśmyoghaḥ procchaladvṛttitāvaśāt /
bahistādṛśamātmānaṃ didṛkṣurbahirarcayet // 24

arkāṅgule@tha taddvitriguṇe raktapaṭe śubhe /
vyomni sindūrasubhage rājavarttabhṛte@thavā // 25

nārikelātmake kādye madyapūrṇe@tha bhājane /
yadvā samudite rūpe maṇḍalasthe ca tadṛśi // 26

yāgaṃ kurvīta matimāṃstatrāyaṃ krama ucyate /
diśyudīcyāṃ rudrakoṇādvāyavyantaṃ gaṇeśvaram // 27

vaṭukaṃ trīn gurūnsiddhānyoginīḥ pīṭhamarcayet /
prācyāṃ diśi gaṇeśādha ārabhyābhyarcayettataḥ // 28

siddhacakraṃ dikcatuṣke gaṇeśādhastanāntakam /
khagendraḥ sahavijjāmba illā+ī+ambayā saha // 29

vaktaṣṭirvimalo@nantamekhalāmbāyutaḥ purā /
śaktyā maṅgalayā kūrma illā+ī+ambayā saha // 30

jaitro yāmye hyavijitastathā sānandamekhalaḥ /
kāmamaṅgalayā meṣaḥ kullā+ī+ambayā saha // 31

vindhyo@jito@pyajarayā saha mekhalayā pare /
macchandaḥ kuṅkuṇāmbā ca ṣaḍyugmaṃ sādhikārakam // 32

saumye marutta īśāntaṃ dvitīyā paṅktirīdṛśī /
amaravaradevacitrālivindhyaguḍikā iti kramātṣaḍamī // 33

sillā+ī eruṇayā tathā kumārī ca bodhā+ī /
samahālacchī cāparamekhalayā śaktayaḥ ṣaḍimāḥ // 34

ete hi sādhikārāḥ pūjyā yeṣāmiyaṃ bahuvibhedā /
santatiranavacchinnā citrā śiṣyapraśiṣyamayī // 35

ānandāvalibodhiprabhupādāntātha yogiśabdāntā /
etā ovallyaḥ syurmudrāṣaṭkaṃ kramāttvetat // 36

dakṣāṅguṣṭhādikaniṣṭhikāntamatha sā kanīyasī vāmāt /
dvidaśāntordhvagakuṇḍalibaindavahṛnnābhikandamiti chu mmāḥ // 37

śavarāḍabillapaṭṭillāḥ karabillāmbiśarabillāḥ /
aḍabīḍombīdakṣiṇabillāḥ kumbhārikākṣarākhyāca // 38

devīkoṭṭakulādritripurīkāmākhyamaṭṭahāsaśca /
dakṣiṇapīṭhaṃ caitatṣaṭkaṃ gharapallipīṭhagaṃ kramaśaḥ // 39

iti saṅketābhijño bhramate pīṭheṣu yadi sa siddhīpsuḥ /
acirāllabhate tattatprāpyaṃ yadyoginīvadanāt // 40

bhaṭṭendravalkalāhīndragajendrāḥ samahīdharāḥ /
ūrdhvaretasa ete ṣaḍadhikārapadojjhitāḥ // 41

adhikāro hi vīryasya prasaraḥ kulavartmani /
tadaprasarayogena te proktā ūrdhvaretasaḥ // 42

anyāśca gurutatpatnyaḥ śrīmatkālīkuloditāḥ /
anāttadehāḥ krīḍanti taistairdehairaśaṅkitāḥ // 43

prabodhitatathecchākaistajje kaulaṃ prakāśate /
tathārūpatayā tatra gurutvaṃ paribhāṣitam // 44

te viśeṣānna saṃpūjyāḥ smartavyā eva kevalam /
tato@bhyantarato vāyuvahnyormātṛkayā saha // 45

mālinī kramaśaḥ pūjyā tato@ntarmantracakrakam /
mantrasiddhaprāṇasaṃvitkaraṇātmani yā kule // 46

cakrātmake citiḥ prabhvī proktā seha kuleśvarī /
sā madhye śrīparā devī mātṛsadbhāvarūpiṇī // 47

pūjyātha tatsamāropādaparātha parāparā /
ekavīrā ca sā pūjyā yadivā sakuleśvarā // 48

prasarecchaktirucchūnā sollāso bhairavaḥ punaḥ /
saṅghaṭṭānandaviśrāntyā yugmamitthaṃ prapūjayet // 49

mahāprakāśarūpāyāḥ saṃvido visphuliṅgavat /
yo raśmyoghastamevātra pūjayeddevatāgaṇam // 50

antardvādaśakaṃ pūjyaṃ tato@ṣṭāṣṭākameva ca /
catuṣkaṃ vā yathecchaṃ vā kā saṅkhyā kila raśmiṣu // 51

māheśī vairiñcī kaumārī vaiṣṇavī caturdikkam /
aindrī yāmyā muṇḍā yogeśīrīśatastu koṇeṣu // 52

pavanāntamaghorādikamaṣṭakamasminnathāṣṭake kramaśaḥ /
saṅghaṭṭānandadṛśā sampūjyaṃ yāmalībhūtam // 53

aṣṭāṣṭake@pi hi vidhau nānānāmaprapañcite bahudhā /
vidhireṣa eva vihitastatsaṃkhyā dīpamālā syāt // 54

śrīratnamālāśāstre tu varṇasaṃkhyāḥ pradīpakāḥ /
varṇāṃśca mukhyapūjyāyā vidyāyā gaṇayetsudhīḥ // 55

pīṭhakṣetrādibhiḥ sākaṃ kuryādvā kulapūjanam /
yathā śrīmādhavakule parameśena bhāṣitam // 56

sṛṣṭisaṃsthitisaṃhārānāmakramacatuṣṭayam /
pīṭhaśmaśānasahitaṃ pūjayedbhogamokṣayoḥ // 57

ātmano vāthavā śakteścakrasyātha smaredimam /
nyasyatvena vidhiṃ dehe pīṭhākhye pārameśvaram // 58

aṭṭahāsaṃ śikhāsthāne caritraṃ ca karandhrake /
śrutyoḥ kaulagiriṃ nāsārandhrayośca jayantikām // 59

bhruvorujjayinīṃ vaktre prayāgaṃ hṛdaye punaḥ /
vārāṇasīṃ skandhayuge śrīpīṭhaṃ virajaṃ gale // 60

eḍābhīmudare hālāṃ nābhau kande tu gośrutim /
upasthe marukośaṃ ca nagaraṃ pauṇḍravardhanam // 61

elāpuraṃ purastīraṃ sakthyūrvordakṣiṇāditaḥ /
kuḍyākeśīṃ ca sopānaṃ māyāpūkṣīrake tathā // 62

jānujaṅghe gulphayugme tvāmrātanṛpasadmanī /
pādādhāre tu vairiñcīṃ kālāgnyavadhidārikām // 63

nāhamasmi nacānyo@sti kevalāḥ śaktayastvaham /
ityevaṃvāsanāṃ kuryātsarvadā smṛtimātrataḥ // 64

na tithirna ca nakṣatraṃ nopavāso vidhīyate /
grāmyadharmarataḥ siddhyetsarvadā smaraṇena hi // 65

mātaṅgakṛṣṇasaunikakārmukacārmikavikoṣidhātuvibhedāḥ /
mātsyikacākrikadayitāsteṣāṃ patnyo navātra navayāge // 66

saṅgamavaruṇākulagiryaṭṭahāsajayantīcaritrakāmrakakoṭṭam /
haimapuraṃ navamaṃ syānmadhye tāsāṃ ca cakriṇī mukhyā // 67

bījaṃ sā pīḍayate rasaśalkavibhāgato@tra kuṇḍalinī /
adhyuṣṭapīṭhanetrī kandasthā viśvato bhramati // 68

iṣṭvā cakrodayaṃ tvitthaṃ madhye pūjyā kuleśvarī /
saṅkarṣiṇī tadantānte saṃhārāpyāyakāriṇī // 69

ekavīrā cakrayuktā cakrayāmalagāpi vā /
īśendrāgniyamakravyātkavāyūdakṣu hāsataḥ // 70

trikaṃ trikaṃ yajedetadbhāvisvatrikasaṃyutam /
hṛtkuṇḍalī bhruvormadhyametadeva kramāttrayam // 71

śmaśānāni kramātkṣetrabhavaṃ sadyoginīgaṇam /
vasvaṅgulonnatānūrdhvavartulān kṣāmamadhyakān // 72

raktavartīñśrutidṛśo dīpānkurvīta sarpiṣā /
yatkiñcidathavā madhye svānuṣṭhānaṃ prapūjayet // 73

advaitameva na dvaitamityājñā parameśituḥ /
siddhāntavaiṣṇavādyuktā mantrā malayutāstataḥ // 74

tāvattejo@sahiṣṇutvānnirjīvāḥ syurihādvaye /
kalaśaṃ netrabandhādi maṇḍalaṃ sruksruvānalam // 75

hitvātra siddhiḥ sanmadye pātre madhye kṛśāṃ yajet /
ahorātramimaṃ yāgaṃ kurvataścāpare@hani // 76

vīrabhojye kṛte@vaśyaṃ mantrāḥ siddhyantyayatnataḥ /
pīṭhastotraṃ paṭhedatra yāge bhāgyāvahāhvaye // 77

mūrtīrevāthavā yugmarūpā vīrasvarūpiṇīḥ /
avadhūtā nirācārāḥ pūjayetkramaśo budhaḥ // 78

eka evātha kauleśaḥ svayaṃ bhūtvāpi tāvatīḥ /
śaktīryāmalayogena tarpayedviśvarūpavat // 79

kramo nāma na kaścitsyātprakāśamayasaṃvidi /
cidabhāvo hi nāstyeva tenākālaṃ tu tarpaṇam // 80

atra krame bhedataroḥ samūlamunmūlanādāsanapakṣacarcā /
pṛthaṅna yuktā parameśvaro hi svaśaktidhāmnīva viśaṃśramīti // 81

tato japaḥ prakartavyastrilakṣādivibhedataḥ /
uktaṃ śrīyogasañcāre sa ca citrasvarūpakaḥ // 82

udaye saṅgame śāntau trilakṣo japa ucyate /
āsye gamāgame sūtre haṃsākhye śaivayugmake // 83

pañcalakṣā ime proktā daśāṃśaṃ homamācaret /
netre gamāgame vaktre haṃse caivākṣasūtrake // 84

śivaśaktisamāyoge ṣaḍlakṣo japa ucyate /
netre gamāgame karṇe haṃse vaktre ca bhāmini // 85

haste ca yugmake caiva japaḥ saptavidhaḥ smṛtaḥ /
netre gamāgame karṇāvāsyaṃ guhyaṃ ca guhyakam // 86

śatāreṣu ca madhyasthaṃ sahasrāreṣu bhāmini /
japa eṣa rudralakṣo homo@pyatra daśāṃśataḥ // 87

netre gamāgame karṇau mukhaṃ brahmabilāntaram /
stanau hastau ca pādau ca guhyacakre dvirabhyaset // 88

yatra yatra gataṃ cakṣuryatra yatra gataṃ manaḥ /
haṃsastatra dvirabhyasyo vikāsākuñcanātmakaḥ // 89

sa ātmā mātṛkā devī śivo dehavyavasthitaḥ /
anyaḥ so@nyo@hamityevaṃ vikalpaṃ nācaredyataḥ // 90

yo vilpayate tasya siddhimuktī sudūrataḥ /
atha ṣoḍaśalakṣādiprāṇacāre puroktavat // 91

śuddhāśuddhavikalpānāṃ tyāga ekānta ucyate /
tatrasthaḥ svayamevaiṣa juhoti ca japatyapi // 92

japaḥ sañjalpavṛttiśca nādāmarśasvarūpiṇī /
tadāmṛṣṭasya cidvahnau layo homaḥ prakīrtitaḥ // 93

āmarśaśca purā prokto devīdvādaśakātmakaḥ /
dve antye saṃvidau tatra layarūpāhutikriyā // 94

daśānyāstadupāyāyetyevaṃ home daśāṃśatām /
śrīśambhunātha ādikṣattrikārthāmbhodhicandramāḥ // 95

sākaṃ bāhyasthayā śaktyā yadā tveṣa samarcayet /
tadāyaṃ parameśokto rahasyo bhaṇyate vidhiḥ // 96

uktaṃ śrīyogasañcāre brahmacarye sthitiṃ bhajet /
ānando brahma paramaṃ tacca dehe tridhā sthitam // 97

upakāri dvayaṃ tatra phalamanyattadātmakam /
oṣṭhyāntyatritayāsevī brahmacārī sa ucyate // 98

tadvarjitā ye paśava ānandaparivarjitāḥ /
ānandakṛttrimāhārāstadvarjaṃ cakrayājakāḥ // 99

dvaye@pi niraye yānti raurave bhīṣaṇe tviti /
śakterlakṣaṇametāvattadvato hyavibheditā // 100

tādṛśīṃ tena tāṃ kuryānnatu varṇādyapekṣaṇam /
laukikālaukikadvyātmasaṅgāttādātmyato@dhikāt // 101

kāryahetusahotthā sā tridhoktā śāsane guroḥ /
sākṣātparamparāyogāttattulyeti tridhā punaḥ // 102

śrīsarvācārahṛdaye tadetadupasaṃhṛtam /
ṣaḍetāḥ śaktayaḥ proktā bhuktimuktiphalapradāḥ // 103

dvābhyāṃ tu sṛṣṭisaṃhārau tasmānmelakamuttamam /
tāmāhṛtya mitho@bhyarcya tarpayitvā parasparam // 104

antaraṅgakrameṇaiva mukhyacakrasya pūjanam /
yadevānandasandohi saṃvido hyantaraṅgakam // 105

tatpradhānaṃ bhaveccakramanucakramato@param /
vikāsāttṛptitaḥ pāśotkartanātkṛtiśaktitaḥ // 106

cakraṃ kaseścakeḥ kṛtyā karoteśca kiloditam /
yāgaśca tarpaṇaṃ bāhye vikāsastacca kīrtyate // 107

cakrānucakrāntaragācchaktimatparikalpitāt /
prāṇagādapyathānandasyandino@bhyavahārataḥ // 108

gandhadhūpasragādeśca bāhyāducchalanaṃ citaḥ /
itthaṃ svocitavastvaṃśairanucakreṣu tarpaṇam // 109

kurvīyātāmihānyonyaṃ mukhyacakraikatākṛte /
uktaṃ ca triśirastantre vimalāsanagocaraḥ // 110

akṣaṣaṭkasya madhye tu rudrasthānaṃ samāviśet /
nijanijabhogābhogapravikāsinijasvarūpaparimarśe // 111

kramaśo@nucakradevyaḥ saṃviccakraṃ hi madhyamaṃ yānti /
svasthatanoraparasya tu tā dehādhiṣṭhitaṃ vihāya yataḥ // 112

āsata iti tadahaṃyurno pūrṇo nāpi cocchalati /
anucakradevatātmakamarīciparipūraṇādhigatavīryam // 113

tacchaktiśaktimadyugamanyonyasamunmukhaṃ bhavati /
tadyugalamūrdhvadhāmapraveśasaṃsparśajātasaṅkṣobham // 114

kṣubhnātyanucakrāṇyapi tāni tadā tanmayāni na pṛthaktu /
itthaṃ yāmalametadgalitabhidāsaṃkathaṃ yadeva syāt // 115

kramatāratamyayogātsaiva hi saṃvidvisargasaṅghaṭṭaḥ /
taddhruvadhāmānuttaramubhayātmakajagadudārasānandam // 116

no śāntaṃ nāpyuditaṃ śāntoditasūtikāraṇaṃ paraṃ kaulam /
anavacchinnapadepsustāṃ saṃvidamātmasātsadā kuryāt // 117

anavacchinnaṃ paramārthato hi rūpaṃ cito devyāḥ /
īdṛktādṛkprāyapraśamodayabhāvavilayaparikathayā // 118

anavacchinnaṃ dhāma praviśedvaisargikaṃ subhagaḥ /
śāntoditātmakaṃ dvayamatha yugapadudeti śaktiśaktimatoḥ // 119

rūpamuditaṃ parasparadhāmagataṃ śāntamātmagatameva /
ubhayamapi vastutaḥ kila yāmalamiti tathoditaṃ śāntam // 120

śaktistadvaducitāṃ sṛṣṭiṃ puṣṇāti no tadvān /
śāntoditātmakobhayarūpaparāmarśasāmyayoge@pi // 121

pravikasvaramadhyapadā śaktiḥ śāstre tataḥ kathitā /
tasyāmeva kulārthaṃ samyak saṃcārayedgurustena // 122

taddvāreṇa ca kathitakrameṇa saṃcārayeta nṛṣu /
svaśarīrādhikasadbhāvabhāvitāmiti tataḥ prāha // 123

śrīmatkallaṭanāthaḥ proktasamastārthalabdhaye vākyam /
tanmukhyacakramuktaṃ maheśinā yoginīvaktram // 124

tatraiṣa sampradāyastasmātsaṃprāpyate jñānam /
tadidamalekhyaṃ bhaṇitaṃ vaktrādvaktrasthamuktayuktyā ca // 125

vaktraṃ pradhānacakraṃ svā saṃvillikhyatāṃ ca katham /
atha sṛṣṭe dvitaye@smin śāntoditadhāmni ye@nusaṃdadhate // 126

prācyāṃ visargasattāmanavacchidi te pade rūḍhāḥ /
ye siddhimāptukāmāste@bhyuditaṃ rūpamāhareyuratho // 127

tenaiva pūjayeyuḥ saṃvinnaikaṭyaśuddhatamavapuṣā /
tadapica mitho hi vaktrātpradhānato vaktragaṃ yato bhaṇitam // 128

ajarāmarapadadānapravaṇaṃ kulasaṃjñitaṃ paramam /
ye@pyaprāptavibodhāste@bhyuditotphullayāgasaṃrūḍhāḥ // 129

tatparikalpitacakrasthadevatāḥ prāpnuvanti vijñānam /
te tatra śakticakre tenaivānandarasamayena bahiḥ // 130

dikṣu catasṛṣu proktakrameṇa gaṇanāthataḥ prabhṛti sarvam /
saṃpūjya madhyamapade kuleśayugmaṃ tvarātraye devīḥ // 131

bāhye pratyaramatha kila catuṣkamiti raśmicakramarkāram /
aṣṭakamaṣṭāṣṭakamatha vividhaṃ saṃpūjayetkrameṇa muniḥ // 132

nijadehagate dhāmani tathaiva pūjyaṃ samabhyasyet /
yattacchāntaṃ rūpaṃ tenābhyastena hṛdayasaṃvittyā // 133

śāntaṃ śivapadameti hi galitataraṅgārṇavaprakhyam /
tacchāntapadādhyāsāccakrastho devatāgaṇaḥ sarvaḥ // 134

tiṣṭhatyuparatavṛttiḥ śūnyālambī nirānandaḥ /
yo@pyanucakradṛgādisvarūpabhāk so@pi yattadāyattaḥ // 135

tenānande magnastiṣṭhatyānandasākāṅkṣaḥ /
paratatsvarūpasaṅghaṭṭamantareṇaiṣa karaṇaraśmigaṇaḥ // 136

āste hi niḥsvarūpaḥ svarūpalābhāya conmukhitaḥ /
raṇaraṇakarasānnijarasabharitabahirbhāvacarvaṇavaśena // 137

viśrāntidhāma kiñcillabdhvā svātmanyathārpayate /
tannijaviṣayārpaṇataḥ pūrṇasamucchalitasaṃvidāsāraḥ // 138

anucakradevatāgaṇaparipūraṇajātavīryavikṣobhaḥ /
cakreśvaro@pi pūrvoktayuktitaḥ procchaledrabhasāt // 139

trividho visarga itthaṃ saṅghaṭṭaḥ proditastathā śāntaḥ /
visṛjati yato vicitraḥ sargo vigataśca yatra sarga iti // 140

śrītattvarakṣaṇe śrīnigame triśiromate ca tatproktam /
kuṇḍaṃ śaktiḥ śivo liṅgaṃ melakaṃ paramaṃ padam // 141

dvābhyāṃ sṛṣṭiḥ saṃhṛtistadvisargastrividho game /
srotodvayasya niṣṭhāntamūrdhvādhaścakrabodhanam // 142

viśrāmaṃ ca samāveśaṃ suṣīṇāṃ marutāṃ tathā /
gatabhedaṃ ca yantrāṇāṃ sandhīnāṃ marmaṇāmapi // 143

dvāsaptatipade dehe sahasrāre ca nityaśaḥ /
gatyāgatyantarā vittī saṅghaṭṭayati yacchivaḥ // 144

tatprayatnātsadā tiṣṭhetsaṅghaṭṭe bhairave pade /
ubhayostannirākārabhāvasaṃprāptilakṣaṇam // 145

mātrāvibhāgarahitaṃ susphuṭārthaprakāśakam /
abhyasyedbhāvasaṃvittiṃ sarvabhāvanivartanāt // 146

sūryasomau tu saṃrudhya layavikṣepamārgataḥ /
evaṃ trividhavimarśāveśasamāpattidhāmni ya udeti // 147

saṃvitparimarśātmā dhvanistadeveha mantravīryaṃ syāt /
tatraivoditatādṛśaphalalābhasamutsukaḥ svakaṃ mantram // 148

anusandhāya sadā cedāste mantrodayaṃ sa vai vetti /
atraiva japaṃ kuryādanucakraikatvasaṃvidāgamane // 149

yugapallakṣavibhedaprapañcitaṃ nādavṛttyaiva /
śrīyogasañcare@pica mudreyaṃ yoginīpriyā paramā // 150

koṇatrayāntarāśritanityonmukhamaṇḍalacchade kamale /
satatāviyutaṃ nālaṃ ṣoḍaśadalakamalakalitasanmūlam // 151

madhyasthanālagumphitasarojayugaghaṭṭanakramādagnau /
madhyasthapūrṇasundaraśaśadharadinakarakalaughasaṅghaṭṭāt // 152

tridalāruṇavīryakalāsaṅgānmadhye@ṅkuraḥ sṛṣṭiḥ /
iti śaśadharavāsarapaticitragusaṃghaṭṭamudrayā jhaṭiti // 153

sṛṣṭyādikramamantaḥ kurvaṃsturye sthitiṃ labhate /
etatkhecaramudrāveśe@nyonyasya śaktiśaktimatoḥ // 154

pānopabhogalīlāhāsādiṣu yo bhavedvimarśamayaḥ /
avyaktadhvanirāvasphoṭaśrutinādanādāntaiḥ // 155

avyucchinnānāhatarūpaistanmantravīryaṃ syāt /
iti cakrāṣṭakarūḍhaḥ sahajaṃ japamācaran pare dhāmni // 156

yadbhairavāṣṭakapadaṃ tallabhate@ṣṭakakalābhinnam /
gamanāgamane@vasitau karṇe nayane dviliṅgasaṃparke // 157

tatsaṃmelanayoge dehāntākhye ca yāmale cakre /
kucamadhyahṛdayadeśādoṣṭhāntaṃ kaṇṭhagaṃ yadavyaktam // 158

taccakradvayamadhyagamākarṇya kṣobhavigamasamaye yat /
nirvānti tatra caivaṃ yo@ṣṭavidho nādabhairavaḥ paramaḥ // 159

jyotirdhvanisamirakṛtaḥ sā māntrī vyāptirucyate paramā /
sakalākaleśaśūnyaṃ kalāḍhyakhamale tathā kṣapaṇakaṃ ca // 160

antaḥsthaṃ kaṇṭhyoṣṭhyaṃ candrādvyāptistathonmanānteyam /
evaṃ karmaṇi karmaṇi yatra kvāpi smaran vyāptim // 161

satatamalepo jīvanmuktaḥ parabhairavībhavati /
tādṛṅmelakakalikākalitatanuḥ ko@pi yo bhavedgarbhe // 162

uktaḥ sa yoginībhūḥ svayameva jñānabhājanaṃ rudraḥ /
śrīvīrāvaliśāstre bālo@pi ca garbhago hi śivarūpaḥ // 163

ādīyate yataḥ sāraṃ tasya mukhyasya caiṣa yat /
mukhyaśca yāgastenāyamādiyāga iti smṛtaḥ // 164

tatra tatra ca śāstre@sya svarūpaṃ stutavān vibhuḥ /
śrīvīrāvalihārdeśakhamatārṇavavartiṣu // 165

śrīsiddhotphullamaryādāhīnacaryākulādiṣu /
yugmasyāsya prasādena vratayogavivarjitaḥ // 166

sarvadā smaraṇaṃ kṛtvā ādiyāgaikatatparaḥ /
śaktidehe nije nyasyedvidyāṃ kūṭamanukramāt // 167

dhyātvā candranibhaṃ padmamātmānaṃ bhāskaradyutim /
vidyāmantrātmakaṃ pīṭhadvayamatraiva melayet // 168

na paṭhyate rahasyatvātspaṣṭaiḥ śabdairmayā punaḥ /
kutūhalī tūktaśāstrasaṃpāṭhādeva lakṣayet // 169

yadbhajante sadā sarve yadvān devaśca devatā /
taccakraṃ paramaṃ devīyāgādau saṃnidhāpakam // 170

deha eva paraṃ liṅgaṃ sarvatattvātmakaṃ śivam /
devatācakrasaṃjuṣṭaṃ pūjādhāma taduttamam // 171

tadeva maṇḍalaṃ mukhyaṃ tritriśūlābjacakrakham /
tatraiva devatācakraṃ bahirantaḥ sadā yajet // 172

svasvamantraparāmarśapūrvaṃ tajjanmabhī rasaiḥ /
ānandabahulaiḥ sṛṣṭisaṃhāravidhinā spṛśet // 173

tatsparśarabhasodbuddhasaṃviccakraṃ tadīśvaraḥ /
labhate paramaṃ dhāma tarpitāśeṣadaivataḥ // 174

anuyāgoktavidhinā dravyairhṛdayahāribhiḥ /
tathaiva svasvakāmarśayogādantaḥ pratarpayet // 175

kṛtvādhāradharāṃ camatkṛtirasaprokṣākṣaṇakṣālitāmāttairmānasataḥ svabhāvakusumaiḥ svāmodasandohibhiḥ /
ānandāmṛtanirbharasvahṛdayānarghārghapātrakramāt tvāṃ devyā saha dehadevasadane devārcaye@harniśam // 176

śrīvīrāvalyamaryādaprabhṛtau śāstrasañcaye /
sa eṣa paramo yāgaḥ stutaḥ śītāṃśumaulinā // 177

athavā prāṇavṛttisthaṃ samastaṃ devatāgaṇam /
paśyetpūrvoktayuktyaiva tatraivābhyarcayedguruḥ // 178

prāṇāśritānāṃ devīnāṃ brahmanāsādibhedibhiḥ /
karandhrairviśatāpānacāndracakreṇa tarpaṇam // 179

evaṃ prāṇakrameṇaiva tarpayeddevatāgaṇam /
acirāttatprasādena jñānasiddhīrathāśnute // 180

saṃvinmātrasthitaṃ devīcakraṃ vā saṃvidarpaṇāt /
viśvābhogaprayogeṇa tarpaṇīyaṃ vipaścitā // 181

yatra sarve layaṃ yānti dahyante tattvasañcayāḥ /
tāṃ citiṃ paśya kāyasthāṃ kālānalasamaprabhām // 182

śūnyarūpe śmaśāne@smin yoginīsiddhasevite /
krīḍāsthāne mahāraudre sarvāstamitavigrahe // 183

svaraśmimaṇḍalākīrṇe dhvaṃsitadhvāntasantatau /
sarvairvikalpairnirmukte ānandapadakevale // 184

asaṃkhyacitisaṃpūrṇe śmaśāne citibhīṣaṇe /
samastadevatādhāre praviṣṭaḥ ko na siddhyati // 185

śrīmadvīrāvalīśāstre itthaṃ provāca bhairavī /
itthaṃ yāgaṃ vidhāyādau tādṛśaucityabhāginam // 186

lakṣaikīyaṃ svaśiṣyaṃ taṃ dīkṣayettādṛśi krame /
rudraśaktyā tu taṃ prokṣya devābhyāśe niveśayet // 187

bhujau tasya samālokya rudraśaktyā pradīpayet /
tayaivāsyārpayetpuṣpaṃ karayorgandhadigdhayoḥ // 188

nirālambau tu tau tasya sthāpayitvā vicintayet /
rudraśaktyākṛṣyamāṇau dīptayāṅkuśarūpayā // 189

tataḥ sa svayamādāya vastraṃ baddhadṛśirbhavet /
svayaṃ ca pātayetpuṣpaṃ tatpātāllakṣayetkulam // 190

tato@sya mukhamuddhāṭya pādayoḥ praṇipātayet /
hastayormūrdhni cāpyasya devīcakraṃ samarcayet // 191

ākarṣyākarṣakatvena preryaprerakabhāvataḥ /
uktaṃ śrīratnamālāyāṃ nābhiṃ daṇḍena saṃpuṭam // 192

vāmabhūṣaṇajaṅghābhyāṃ nitambenāpyalaṅkṛtam /
śiṣyahaste puṣpabhṛte codanāstraṃ tu yojayet // 193

yāvatsa stobhamāyātaḥ svayaṃ patati mūrdhani /
śivahastaḥ svayaṃ so@yaṃ sadyaḥpratyayakārakaḥ // 194

anenaiva prayogeṇa carukaṃ grāhayedguruḥ /
śiṣyeṇa dantakāṣṭhaṃ ca tatpātaḥ prāgvadeva tu // 195

karastobho netrapaṭagrahāt prabhṛti yaḥ kila /
dantakāṣṭhasamādānaparyantastatra lakṣayet // 196

tīvramandādibhedena śaktipātaṃ tathāvidham /
ityeṣa samayī proktaḥ śrīpūrve karakampataḥ // 197

samayī tu karastobhāditi śrībhogahastake /
carveva vā gururdadyādvāmāmṛtapariplutam // 198

niḥśaṅkaṃ grahaṇācchaktigotro māyojjhito bhavet /
sakampastvādadānaḥ syāt samayī vācanādiṣu // 199

kālāntare@dhvasaṃśuddhyā pālanātsamayasthiteḥ /
siddhipātramiti śrīmadānandeśvara ucyate // 200

yadā tu putrakaṃ kuryāttadā dīkṣāṃ samācaret /
uktaṃ śrīratnamālāyāṃ nādiphāntāṃ jvalatprabhām // 201

nyasyecchikhāntaṃ patati tenātredṛk kramo bhavet /
prokṣitasya śiśornyastaproktaśodhyādhvapaddhateḥ // 202

ṛjudehajuṣaḥ śaktiṃ pādānmūrdhāntamāgatām /
pāśāndahantīṃ saṃdīptāṃ cintayettanmayo guruḥ // 203

upaviśya tatastasya mūlaśodhyāt prabhṛtyalam /
antaśodhyāvasānāntāṃ dahantīṃ cintayetkramāt // 204

evaṃ sarvāṇi śodhyāni tattvādīni puroktavat /
dagdhvā līnāṃ śive dhyāyenniṣkale sakale@thavā // 205

yoginā yojitā mārge sajātīyasya poṣaṇam /
kurute nirdahatyantadbhinnajātikadambakam // 206

anayā śodhyamānasya śiśostīvrādibhedataḥ /
śaktipātāccitivyomaprāṇanāntarbahistanūḥ // 207

āviśantī rudraśaktiḥ kramātsūte phalaṃ tvidam /
ānandamudbhavaṃ kampaṃ nidrāṃ ghūrṇiṃ ca dehagām // 208

evaṃ stobhitapāśasya yojitasyātmanaḥ śive /
śeṣabhogāya kurvīta sṛṣṭiṃ saṃśuddhatattvagām // 209

athavā kasyacinnaivamāveśastaddahedimam /
bahirantaścoktaśaktyā pateditthaṃ sa bhūtale // 210

yasya tvevamapi syānna tamatropalavattyajet /
atha sapratyayāṃ dīkṣāṃ vakṣye tuṣṭena dhīmatā // 211

śaṃbhunāthenopadiṣṭāṃ dṛṣṭāṃ sadbhāvaśāsane /
sudhāgnimaruto mandaparakālāgnivāyavaḥ // 212

vahnisaudhāsukūṭāgnivāyuḥ sarve saṣaṣṭhakāḥ /
etatpiṇḍatrayaṃ stobhakāri pratyekamucyate // 213

śaktibījaṃ smṛtaṃ yacca nyasyetsārvāṅgikaṃ tu tat /
hṛccakre nyasyate mantro dvādaśasvarabhūṣitaḥ // 214

japākusumasaṃkāśaṃ caitanyaṃ tasya madhyataḥ /
vāyunā preritaṃ cakraṃ vahninā paridīpitam // 215

taddhyāyecca japenmantraṃ nāmāntaritayogataḥ /
nimeṣārdhāttu śiṣyasya bhavetstobho na saṃśayaḥ // 216

ātmānaṃ prekṣate devi tattve tattve niyojitaḥ /
yāvatprāptaḥ paraṃ tattvaṃ tadā tveṣa na paśyati // 217

anena kramayogena sarvādhvānaṃ sa paśyati /
athavā sarvaśāstrāṇyapyudgrāhayati tatkṣaṇāt // 218

pṛthaktattvavidhau dīkṣāṃ yogyatāvaśavartinaḥ /
tattvābhyāsavidhānena siddhayogī samācaret // 219

iti saṃdīkṣitasyāsya mumukṣoḥ śeṣavartane /
kulakrameṣṭirādeśyā pañcāvasthāsamanvitā // 220

jāgradādiṣu saṃvittiryathā syādanapāyinī /
kulayāgastathādeśyo yoginīmukhasaṃsthitaḥ // 221

sarvaṃ jāgrati kartavyaṃ svapne pratyekamantragam /
nivārya supte mūlākhyaḥ svaśaktiparibṛṃhitaḥ // 222

turye tvekaiva dūtyākhyā tadatīte kuleśitā /
svaśaktiparipūrṇānāmitthaṃ pūjā pravartate // 223

piṇḍasthādi ca pūrvoktaṃ sarvātītāvasānakam /
avasthāpañcakaṃ proktabhedaṃ tasmai nirūpayet // 224

sādhakasya bubhukṣostu samyagyogābhiṣecanam /
tatreṣṭvā vibhavairdevaṃ hemādimayamavraṇam // 225

dīpāṣṭakaṃ raktavartisarpiṣāpūrya bodhayet /
kulāṣṭakena tatpūjyaṃ śaṅkhe cāpi kuleśvarau // 226

ānandāmṛtasaṃpūrṇe śivahastoktavartmanā /
tenābhiṣiñcettaṃ paścāt sa kuryānmantrasādhanam // 227

ācāryasyābhiṣeko@yamadhikārānvitaḥ sa tu /
kuryātpiṣṭādibhiścāsya catuṣṣaṣṭiṃ pradīpakān // 228

aṣṭāṣṭakena pūjyāste madhye prāgvat kuleśvarau /
śivahastoktayuktyaiva gurumapyabhiṣecayet // 229

abhiṣiktāvimāvevaṃ sarvayogigaṇena tu /
viditau bhavatastatra gururmokṣaprado bhavet // 230

tātparyamasya pādasya sa siddhīḥ saṃprayacchati /
gururyaḥ sādhakaḥ prāksyādanyo mokṣaṃ dadātyalam // 231

anayoḥ kathayejjñānaṃ trividhaṃ sarvamapyalam /
svakīyājñāṃ ca vitaret svakriyākaraṇaṃ prati // 232

ṣaṭkaṃ kāraṇasaṃjñaṃ yattathā yaḥ paramaḥ śivaḥ /
sākaṃ bhairavanāthena tadaṣṭakamudāhṛtam // 233

pratyekaṃ tasya sārvātmyaṃ paśyaṃstāṃ vṛttimātmagām /
cakṣurādau saṃkramayedyatra yatrendriye guruḥ // 234

sa eva pūrṇaiḥ kalaśairabhiṣekaḥ paraḥ smṛtaḥ /
vinā bāhyairapītyuktaṃ śrīvīrāvalibhairave // 235

sadya eva tu bhogepsoryogātsiddhatamo guruḥ /
kuryātsadyastathābhīṣṭaphaladaṃ vedhadīkṣaṇam // 236

vedhadīkṣā ca bahudhā tatra tatra nirūpitā /
sā cābhyāsavatā kāryā yenordhvordhvapraveśataḥ // 237

śiṣyasya cakrasaṃbhedapratyayo jāyate dhruvaḥ /
yenāṇimādikā siddhiḥ śrīmālāyāṃ ca coditā // 238

ūrdhvacakradaśālābhe piśācāveśa eva sā /
mantranādabinduśaktibhujaṅgamaparātmikā // 239

ṣoḍhā śrīgahvare vedhadīkṣoktā parameśinā /
jvālākulaṃ svaśāstroktaṃ cakramaṣṭārakādikam // 240

dhyātvā tenāsya hṛccakravedhanānmantravedhanam /
ākāraṃ navadhā dehe nyasya saṃkramayettataḥ // 241

nyāsayogena śiṣyāya dīpyamānaṃ mahārciṣam /
pāśastobhāttatastasya paratattve tu yojanam // 242

iti dīkṣottare dṛṣṭo vidhirme śaṃbhunoditaḥ /
nādoccāreṇa nādākhyaḥ sṛṣṭikramaniyogataḥ // 243

nādena vedhayeccittaṃ nādavedha udīritaḥ /
bindusthānagataṃ cittaṃ bhrūmadhyapathasaṃsthitam // 244

hṛllakṣye vā maheśāni binduṃ jvālākulaprabham /
tena saṃbodhayetsādhyaṃ bindvākhyo@yaṃ prakīrtitaḥ // 245

śāktaṃ śaktimaduccārādgandhoccāreṇa sundari /
śṛṅgāṭakāsanasthaṃ tu kuṭilaṃ kuṇḍalākṛtim // 246

anuccāreṇa coccārya vedhayennikhilaṃ jagat /
evaṃ bhramaravedhena śāktavedha udāhṛtaḥ // 247

sā caiva paramā śaktirānandapravikāsinī /
janmasthānātparaṃ yāti phaṇapañcakabhūṣitā // 248

kalāstattvāni nandādyā vyomāni ca kulāni ca /
brahmādikāraṇānyakṣāṇyeva sā pañcakātmikā // 249

evaṃ pañcaprakārā sā brahmasthānavinirgatā /
brahmasthāne viśantī tu taḍillīnā virājate // 250

praviṣṭā vedhayetkāyamātmānaṃ pratibhedayet /
evaṃ bhujaṅgavedhastu kathito bhairavāgame // 251

tāvadbhāvayate cittaṃ yāvaccittaṃ kṣayaṃ gatam /
kṣīṇe citte sureśāni parānanda udāhṛtaḥ // 252

nendriyāṇi na vai prāṇā nāntaḥkaraṇagocaraḥ /
na mano nāpi mantavyaṃ na mantā na manikriyā // 253

sarvabhāvaparikṣīṇaḥ paravedha udāhṛtaḥ /
manuśaktibhuvanarūpajñāpiṇḍasthānanāḍiparabhedāt // 254

navadhā kalayantyanye vedaṃ guravo rahasyavidaḥ /
māyāgarbhāgnivarṇaughayukte tryaśriṇi maṇḍale // 255

dhyātvā jvālākarālena tena granthīn vibhedayet /
puṣpairhanyādyojayecca pare mantrābhidho vidhiḥ // 256

nāḍyāviśyānyatarayā caitanyaṃ kandadhāmani /
piṇḍīkṛtya paribhramya pañcāṣṭaśikhayā haṭhāt // 257

śaktiśūlāgragamitaṃ kvāpi cakre niyojayet /
śaktyeti śākto vedho@yaṃ sadyaḥpratyayakārakaḥ // 258

ādhārānnirgatayā śikhayā jyotsnāvadātayā rabhasāt /
aṅguṣṭhamūlapīṭhakrameṇa śiṣyasya līnayā vyomni // 259

dehaṃ svacchīkṛtya kṣādīnāntān smaranpuroktapuryoghān /
nijamaṇḍalanirdhyānātpratibimbayate bhuvanavedhaḥ // 260

bhrūmadhyoditabaindavadhāmāntaḥ kāṃcidākṛtiṃ rucirām /
tādātmyena dhyāyecchiṣyaṃ paścācca tanmayīkuryāt // 261

iti rūpavedha uktaḥ sā cehākṛtirupaiti dṛśyatvam /
ante tatsāyujyaṃ śiṣyaścāyāti tanmayībhūtaḥ // 262

vijñānamaṣṭadhā yaddhrāṇādikabuddhisaṃjñakaraṇāntaḥ /
tat svasvanāḍisūtrakrameṇa saṃcārayecchiṣye // 263

abhimānadārḍhyabandhakrameṇa vijñānasaṃjñako vedhaḥ /
hṛdayavyomani sadyo divyajñānārkasamudayaṃ dhatte // 264

piṇḍaḥ paraḥ kalātmā sūkṣmaḥ puryaṣṭako bahiḥ sthūlaḥ /
chāyātmā sa parāṅmukha ādarśādau ca saṃmukho jñeyaḥ // 265

iti yaḥ piṇḍavibhedastaṃ rabhasāduttarottare śamayet /
tattadnalane kramaśaḥ paramapadaṃ piṇḍavedhena // 266

yadyaddehe cakraṃ tatra śiśoretya viśramaṃ kramaśaḥ /
ujjvalayettaccakraṃ sthānākhyastatphalaprado vedhaḥ // 267

nāḍyaḥ pradhānabhūtāstisro@nyāstadgatāstvasaṃkhyeyāḥ /
ekīkārastābhirnāḍīvedho@tra tatphalakṛt // 268

abhilaṣitanāḍivāho mukhyābhiścakṣurādiniṣṭhābhiḥ /
adbodhaprāptiḥ syānnāḍīvedhe vicitrabahurūpā // 269

lāṅgūlākṛtibalavat svanāḍisaṃvoṣṭitāmaparanāḍīm /
āsphoṭya siddhamapi bhuvi pātayati haṭhānmahāyogī // 270

paravedhaṃ samasteṣu cakreṣvadvaitamāmṛśan /
paraṃ śivaṃ prakurvīta śivatāpattido guruḥ // 271

śrīmadvīrāvalikule tathā cetthaṃ nirūpitam /
abhedyaṃ sarvathā jñeyaṃ madhyaṃ jñātvā na lipyate // 272

tadvibhāgakrame siddhaḥ sa gururmocayet paśūn /
guroragre viśecchiṣyo vaktraṃ vaktre tu vedhayet // 273

rūpaṃ rūpe tu viṣayairyāvatsamarasībhavet /
citte samarasībhūte dvayoraunmanasī sthitiḥ // 274

ubhayośconmanogatyā tatkāle dīkṣito bhavet /
śaśibhāskarasaṃyoge jīvastanmayatāṃ vrajet // 275

atra brahmādayo devā muktaye mokṣakāṅkṣiṇaḥ /
nirudhya raśmicakraṃ svaṃ bhogamokṣāvubhāvapi // 276

grasate yadi taddīkṣā śārvīyaṃ parikīrtitā /
sa eṣa mokṣaḥ kathito niḥspandaḥ sarvajantuṣu // 277

agnīṣomakalāghātasaṅghātāt spandanaṃ haret /
bāhyaṃ prāṇaṃ bāhyagataṃ timirākārayogataḥ // 278

niryātaṃ romakūpaistu bhramantaṃ sarvakāraṇaiḥ /
madhyaṃ nirlakṣyamāsthāya bhramayedvisṛjettataḥ // 279

saṃghaṭṭotpāṭayogena vedhayedgranthipañcakam /
saṃghaṭṭavṛttiyugalaṃ madhyadhāma vicintayet // 280

nātmavyomabahirmantradehasaṃdhānamācaret /
dīkṣeyaṃ sarvajantūnāṃ śivatāpattidāyikā // 281

dīkṣānte dīpakān paktvā samastaiḥ sādhakaiḥ saha /
caruḥ prāśyaḥ kulācāryairmahāpātakanāśanaḥ // 282

iti śrīratnamālāyāmūnādhikavidhistu yaḥ /
sa eva pātakaṃ tasya praśamo@yaṃ prakīrtitaḥ // 283

pare@hani guroḥ kāryo yāgastena vinā yataḥ /
na vidhiḥ pūrṇatāṃ yāti kuryādyatnena taṃ tataḥ // 284

yena yena gurustuṣyettattadasmai nivedayet /
cakracaryāntarāle@syā vidhiḥ saṃcāra ucyāte // 285

alipātraṃ susaṃpūrṇaṃ vīrendrakarasaṃsthitam /
avalokya paraṃ brahma tatpivedājñayā guroḥ // 286

tarpayitvā tu bhūtāni gurave vinivedayet /
kṛtvā bhuvi guruṃ natvādāya saṃtarpya khecarīḥ // 287

svaṃ mantraṃ tacca vanditvā dūtīṃ gaṇaptiṃ gurūn /
kṣetrapaṃ vīrasaṅghātaṃ gurvādikramaśastataḥ // 288

vīraspṛṣṭaṃ svayaṃ dravyaṃ pivennaivānyathā kvacit /
parabrahmaṇyavettāro@gamāgamavivarjitāḥ // 289

lobhamohamadakrodharāgamāyājuṣaśca ye /
taiḥ sākaṃ na ca kartavyametacchreyorthinātmani // 290

yāgādau yāgamadhye ca yāgānte gurupūjane /
naimittikeṣu prokteṣu śiṣyaḥ kuryādimaṃ vidhim // 291

iti rahasyavidhiḥ paricarcito gurumukhānubhavaiḥ suparisphuṭaḥ /