તન્ત્રાલોક · અધ્યાય 29

અથ સમુચિતાધિકારિણ ઉદ્દિશ્ય રહસ્ય ઉચ્યતે@ત્ર વિધિઃ ।
અથ સર્વાપ્યુપાસેયં કુલપ્રક્રિયયોચ્યતે ॥ 1

તથા ધારાધિરૂઢેષુ ગુરુશિષ્યેષુ યોચિતા ।
ઉક્તં ચ પરમેશેન સારત્વં ક્રમપૂજને ॥ 2

સિદ્ધક્રમનિયુક્તસ્ય માસેનૈકેન યદ્ભવેત્ ।
ન તદ્વર્ષસહસ્રૈઃ સ્યાન્મન્ત્રૌઘૈર્વિવિધૈરિતિ ॥ 3

કુલં ચ પરમેશસ્ય શક્તિઃ સામર્થ્યમૂર્ધ્વતા ।
સ્વાતન્ત્ર્યમોજો વીર્યં ચ પિણ્ડઃ સંવિચ્છરીરકમ્ ॥ 4

તથાત્વેન સમસ્તાનિ ભાવજાતાનિ પશ્યતઃ ।
ધ્વસ્તશઙ્કાસમૂહસ્ય યાગસ્તાદૃશ એવ સઃ ॥ 5

તાદૃગ્રૂપનિરૂઢ્યર્થં મનોવાક્કાયવર્ત્મના ।
યદ્યત્સમાચરેદ્વીરઃ કુલયાગઃ સ સ સ્મૃતઃ ॥ 6

બહિઃ શક્તૌ યામલે ચ દેહે પ્રાણપથે મતૌ ।
ઇતિ ષોઢા કુલેજ્યા સ્યાત્પ્રતિભેદં વિભેદિની ॥ 7

સ્નાનમણ્ડલકુણ્ડાદિ ષોઢાન્યાસાદિ યન્ન તત્ ।
કિઞ્ચિદત્રોપયુજ્યેત કૃતં વા ખણ્ડનાય નો ॥ 8

ષણ્મણ્ડલવિનિર્મુક્તં સર્વાવરણવર્જિતમ્ ।
જ્ઞાનજ્ઞેયમયં કૌલં પ્રોક્તં ત્રૈશિરસે મતે ॥ 9

અત્ર યાગે ચ યદ્દ્રવ્યં નિષિદ્ધં શાસ્ત્રસન્તતૌ ।
તદેવ યોજયેદ્ધીમાન્વામામૃતપરિપ્લુતમ્ ॥ 10

શ્રીબ્રહ્મયામલે@પ્યુક્તં સુરા શિવરસો બહિઃ ।
તાં વિના ભુક્તિમુક્તી નો પિષ્ટક્ષૌદ્રગુડૈસ્તુ સા ॥ 11

સ્ત્રીનપુંસકપુંરૂપા તુ પૂર્વાપરભોગદા ।
દ્રાક્ષોત્થં તુ પરં તેજો ભૈરવં કલ્પનોજ્ઝિતમ્ ॥ 12

એતત્સ્વયં રસઃ શુદ્ધઃ પ્રકાશાનન્દચિન્મયઃ ।
દેવતાનાં પ્રિયં નિત્યં તસ્માદેતત્પિવેત્સદા ॥ 13

શ્રીમત્ક્રમરહસ્યે ચ ન્યરૂપિ પરમેશિના ।
અર્ઘપાત્રં યાગધામ દીપ ઇત્યુચ્યતે ત્રયમ્ ॥ 14

રહસ્યં કૌલિકે યાગે તત્રાર્ઘઃ શક્તિસંગમાત્ ।
ભૂવસ્ત્રકાયપીઠાખ્યં ધામ ચોત્કર્ષભાક્ ક્રમાત્ ॥ 15

દીપા ઘૃતોત્થા ગાવો હિ ભૂચર્યો દેવતાઃ સ્મૃતાઃ ।
ઇતિ જ્ઞાત્વા ત્રયે@મુષ્મિન્યત્નવાન્કૌલિકો ભવેત્ ॥ 16

તેનાર્ઘપાત્રપ્રાધાન્યં જ્ઞાત્વા દ્રવ્યાણિ શમ્ભુના ।
યાન્યુક્તાન્યવિશઙ્કો@ત્ર ભવેચ્છઙ્કા હિ દૂષિકા ॥ 17

યાગૌકો ગન્ધધૂપાઢ્યં પ્રવિશ્ય પ્રાગુદઙ્મુખઃ ।
પરયા વા@થ માલિન્યા વિલોમાચ્ચાનુલોમતઃ ॥ 18

દાહાપ્યાયમયીં શુદ્ધિં દીપ્તસૌમ્યવિભેદતઃ ।
ક્રમેણ કુર્યાદથવા માતૃસદ્ભાવમન્ત્રતઃ ॥ 19

દીક્ષાં ચેત્પ્રચિકીર્ષુસ્તચ્છોધ્યાધ્વન્યાસકલ્પનમ્ ।
તતઃ સંશોધ્યવસ્તૂનિ શક્ત્યૈવામૃતતાં નયેત્ ॥ 20

પરાસમ્પુટગા યદ્વા માતૃસમ્પુટગાપ્યથો ।
કેવલા માલિની યદ્વા તાઃ સમસ્તેષુ કર્મસુ ॥ 21

નન્દહેતુફલૈર્દ્રવ્યૈરર્ઘપાત્રં પ્રપૂરયેત્ ।
તત્રોક્તમન્ત્રતાદાત્મ્યાદ્ભૈરવાત્મત્વમાનયેત્ ॥ 22

તેન નિર્ભરમાત્માનં બહિશ્ચક્રાનુચક્રગમ્ ।
વિપ્રુડ્ભિરૂર્ધ્વાધરયોરન્તઃ પીત્યા ચ તર્પયેત્ ॥ 23

તથા પૂર્ણસ્વરશ્મ્યોઘઃ પ્રોચ્છલદ્વૃત્તિતાવશાત્ ।
બહિસ્તાદૃશમાત્માનં દિદૃક્ષુર્બહિરર્ચયેત્ ॥ 24

અર્કાઙ્ગુલે@થ તદ્દ્વિત્રિગુણે રક્તપટે શુભે ।
વ્યોમ્નિ સિન્દૂરસુભગે રાજવર્ત્તભૃતે@થવા ॥ 25

નારિકેલાત્મકે કાદ્યે મદ્યપૂર્ણે@થ ભાજને ।
યદ્વા સમુદિતે રૂપે મણ્ડલસ્થે ચ તદૃશિ ॥ 26

યાગં કુર્વીત મતિમાંસ્તત્રાયં ક્રમ ઉચ્યતે ।
દિશ્યુદીચ્યાં રુદ્રકોણાદ્વાયવ્યન્તં ગણેશ્વરમ્ ॥ 27

વટુકં ત્રીન્ ગુરૂન્સિદ્ધાન્યોગિનીઃ પીઠમર્ચયેત્ ।
પ્રાચ્યાં દિશિ ગણેશાધ આરભ્યાભ્યર્ચયેત્તતઃ ॥ 28

સિદ્ધચક્રં દિક્ચતુષ્કે ગણેશાધસ્તનાન્તકમ્ ।
ખગેન્દ્રઃ સહવિજ્જામ્બ ઇલ્લા+ઈ+અમ્બયા સહ ॥ 29

વક્તષ્ટિર્વિમલો@નન્તમેખલામ્બાયુતઃ પુરા ।
શક્ત્યા મઙ્ગલયા કૂર્મ ઇલ્લા+ઈ+અમ્બયા સહ ॥ 30

જૈત્રો યામ્યે હ્યવિજિતસ્તથા સાનન્દમેખલઃ ।
કામમઙ્ગલયા મેષઃ કુલ્લા+ઈ+અમ્બયા સહ ॥ 31

વિન્ધ્યો@જિતો@પ્યજરયા સહ મેખલયા પરે ।
મચ્છન્દઃ કુઙ્કુણામ્બા ચ ષડ્યુગ્મં સાધિકારકમ્ ॥ 32

સૌમ્યે મરુત્ત ઈશાન્તં દ્વિતીયા પઙ્ક્તિરીદૃશી ।
અમરવરદેવચિત્રાલિવિન્ધ્યગુડિકા ઇતિ ક્રમાત્ષડમી ॥ 33

સિલ્લા+ઈ એરુણયા તથા કુમારી ચ બોધા+ઈ ।
સમહાલચ્છી ચાપરમેખલયા શક્તયઃ ષડિમાઃ ॥ 34

એતે હિ સાધિકારાઃ પૂજ્યા યેષામિયં બહુવિભેદા ।
સન્તતિરનવચ્છિન્ના ચિત્રા શિષ્યપ્રશિષ્યમયી ॥ 35

આનન્દાવલિબોધિપ્રભુપાદાન્તાથ યોગિશબ્દાન્તા ।
એતા ઓવલ્લ્યઃ સ્યુર્મુદ્રાષટ્કં ક્રમાત્ત્વેતત્ ॥ 36

દક્ષાઙ્ગુષ્ઠાદિકનિષ્ઠિકાન્તમથ સા કનીયસી વામાત્ ।
દ્વિદશાન્તોર્ધ્વગકુણ્ડલિબૈન્દવહૃન્નાભિકન્દમિતિ છુ મ્માઃ ॥ 37

શવરાડબિલ્લપટ્ટિલ્લાઃ કરબિલ્લામ્બિશરબિલ્લાઃ ।
અડબીડોમ્બીદક્ષિણબિલ્લાઃ કુમ્ભારિકાક્ષરાખ્યાચ ॥ 38

દેવીકોટ્ટકુલાદ્રિત્રિપુરીકામાખ્યમટ્ટહાસશ્ચ ।
દક્ષિણપીઠં ચૈતત્ષટ્કં ઘરપલ્લિપીઠગં ક્રમશઃ ॥ 39

ઇતિ સઙ્કેતાભિજ્ઞો ભ્રમતે પીઠેષુ યદિ સ સિદ્ધીપ્સુઃ ।
અચિરાલ્લભતે તત્તત્પ્રાપ્યં યદ્યોગિનીવદનાત્ ॥ 40

ભટ્ટેન્દ્રવલ્કલાહીન્દ્રગજેન્દ્રાઃ સમહીધરાઃ ।
ઊર્ધ્વરેતસ એતે ષડધિકારપદોજ્ઝિતાઃ ॥ 41

અધિકારો હિ વીર્યસ્ય પ્રસરઃ કુલવર્ત્મનિ ।
તદપ્રસરયોગેન તે પ્રોક્તા ઊર્ધ્વરેતસઃ ॥ 42

અન્યાશ્ચ ગુરુતત્પત્ન્યઃ શ્રીમત્કાલીકુલોદિતાઃ ।
અનાત્તદેહાઃ ક્રીડન્તિ તૈસ્તૈર્દેહૈરશઙ્કિતાઃ ॥ 43

પ્રબોધિતતથેચ્છાકૈસ્તજ્જે કૌલં પ્રકાશતે ।
તથારૂપતયા તત્ર ગુરુત્વં પરિભાષિતમ્ ॥ 44

તે વિશેષાન્ન સંપૂજ્યાઃ સ્મર્તવ્યા એવ કેવલમ્ ।
તતો@ભ્યન્તરતો વાયુવહ્ન્યોર્માતૃકયા સહ ॥ 45

માલિની ક્રમશઃ પૂજ્યા તતો@ન્તર્મન્ત્રચક્રકમ્ ।
મન્ત્રસિદ્ધપ્રાણસંવિત્કરણાત્મનિ યા કુલે ॥ 46

ચક્રાત્મકે ચિતિઃ પ્રભ્વી પ્રોક્તા સેહ કુલેશ્વરી ।
સા મધ્યે શ્રીપરા દેવી માતૃસદ્ભાવરૂપિણી ॥ 47

પૂજ્યાથ તત્સમારોપાદપરાથ પરાપરા ।
એકવીરા ચ સા પૂજ્યા યદિવા સકુલેશ્વરા ॥ 48

પ્રસરેચ્છક્તિરુચ્છૂના સોલ્લાસો ભૈરવઃ પુનઃ ।
સઙ્ઘટ્ટાનન્દવિશ્રાન્ત્યા યુગ્મમિત્થં પ્રપૂજયેત્ ॥ 49

મહાપ્રકાશરૂપાયાઃ સંવિદો વિસ્ફુલિઙ્ગવત્ ।
યો રશ્મ્યોઘસ્તમેવાત્ર પૂજયેદ્દેવતાગણમ્ ॥ 50

અન્તર્દ્વાદશકં પૂજ્યં તતો@ષ્ટાષ્ટાકમેવ ચ ।
ચતુષ્કં વા યથેચ્છં વા કા સઙ્ખ્યા કિલ રશ્મિષુ ॥ 51

માહેશી વૈરિઞ્ચી કૌમારી વૈષ્ણવી ચતુર્દિક્કમ્ ।
ઐન્દ્રી યામ્યા મુણ્ડા યોગેશીરીશતસ્તુ કોણેષુ ॥ 52

પવનાન્તમઘોરાદિકમષ્ટકમસ્મિન્નથાષ્ટકે ક્રમશઃ ।
સઙ્ઘટ્ટાનન્દદૃશા સમ્પૂજ્યં યામલીભૂતમ્ ॥ 53

અષ્ટાષ્ટકે@પિ હિ વિધૌ નાનાનામપ્રપઞ્ચિતે બહુધા ।
વિધિરેષ એવ વિહિતસ્તત્સંખ્યા દીપમાલા સ્યાત્ ॥ 54

શ્રીરત્નમાલાશાસ્ત્રે તુ વર્ણસંખ્યાઃ પ્રદીપકાઃ ।
વર્ણાંશ્ચ મુખ્યપૂજ્યાયા વિદ્યાયા ગણયેત્સુધીઃ ॥ 55

પીઠક્ષેત્રાદિભિઃ સાકં કુર્યાદ્વા કુલપૂજનમ્ ।
યથા શ્રીમાધવકુલે પરમેશેન ભાષિતમ્ ॥ 56

સૃષ્ટિસંસ્થિતિસંહારાનામક્રમચતુષ્ટયમ્ ।
પીઠશ્મશાનસહિતં પૂજયેદ્ભોગમોક્ષયોઃ ॥ 57

આત્મનો વાથવા શક્તેશ્ચક્રસ્યાથ સ્મરેદિમમ્ ।
ન્યસ્યત્વેન વિધિં દેહે પીઠાખ્યે પારમેશ્વરમ્ ॥ 58

અટ્ટહાસં શિખાસ્થાને ચરિત્રં ચ કરન્ધ્રકે ।
શ્રુત્યોઃ કૌલગિરિં નાસારન્ધ્રયોશ્ચ જયન્તિકામ્ ॥ 59

ભ્રુવોરુજ્જયિનીં વક્ત્રે પ્રયાગં હૃદયે પુનઃ ।
વારાણસીં સ્કન્ધયુગે શ્રીપીઠં વિરજં ગલે ॥ 60

એડાભીમુદરે હાલાં નાભૌ કન્દે તુ ગોશ્રુતિમ્ ।
ઉપસ્થે મરુકોશં ચ નગરં પૌણ્ડ્રવર્ધનમ્ ॥ 61

એલાપુરં પુરસ્તીરં સક્થ્યૂર્વોર્દક્ષિણાદિતઃ ।
કુડ્યાકેશીં ચ સોપાનં માયાપૂક્ષીરકે તથા ॥ 62

જાનુજઙ્ઘે ગુલ્ફયુગ્મે ત્વામ્રાતનૃપસદ્મની ।
પાદાધારે તુ વૈરિઞ્ચીં કાલાગ્ન્યવધિદારિકામ્ ॥ 63

નાહમસ્મિ નચાન્યો@સ્તિ કેવલાઃ શક્તયસ્ત્વહમ્ ।
ઇત્યેવંવાસનાં કુર્યાત્સર્વદા સ્મૃતિમાત્રતઃ ॥ 64

ન તિથિર્ન ચ નક્ષત્રં નોપવાસો વિધીયતે ।
ગ્રામ્યધર્મરતઃ સિદ્ધ્યેત્સર્વદા સ્મરણેન હિ ॥ 65

માતઙ્ગકૃષ્ણસૌનિકકાર્મુકચાર્મિકવિકોષિધાતુવિભેદાઃ ।
માત્સ્યિકચાક્રિકદયિતાસ્તેષાં પત્ન્યો નવાત્ર નવયાગે ॥ 66

સઙ્ગમવરુણાકુલગિર્યટ્ટહાસજયન્તીચરિત્રકામ્રકકોટ્ટમ્ ।
હૈમપુરં નવમં સ્યાન્મધ્યે તાસાં ચ ચક્રિણી મુખ્યા ॥ 67

બીજં સા પીડયતે રસશલ્કવિભાગતો@ત્ર કુણ્ડલિની ।
અધ્યુષ્ટપીઠનેત્રી કન્દસ્થા વિશ્વતો ભ્રમતિ ॥ 68

ઇષ્ટ્વા ચક્રોદયં ત્વિત્થં મધ્યે પૂજ્યા કુલેશ્વરી ।
સઙ્કર્ષિણી તદન્તાન્તે સંહારાપ્યાયકારિણી ॥ 69

એકવીરા ચક્રયુક્તા ચક્રયામલગાપિ વા ।
ઈશેન્દ્રાગ્નિયમક્રવ્યાત્કવાયૂદક્ષુ હાસતઃ ॥ 70

ત્રિકં ત્રિકં યજેદેતદ્ભાવિસ્વત્રિકસંયુતમ્ ।
હૃત્કુણ્ડલી ભ્રુવોર્મધ્યમેતદેવ ક્રમાત્ત્રયમ્ ॥ 71

શ્મશાનાનિ ક્રમાત્ક્ષેત્રભવં સદ્યોગિનીગણમ્ ।
વસ્વઙ્ગુલોન્નતાનૂર્ધ્વવર્તુલાન્ ક્ષામમધ્યકાન્ ॥ 72

રક્તવર્તીઞ્શ્રુતિદૃશો દીપાન્કુર્વીત સર્પિષા ।
યત્કિઞ્ચિદથવા મધ્યે સ્વાનુષ્ઠાનં પ્રપૂજયેત્ ॥ 73

અદ્વૈતમેવ ન દ્વૈતમિત્યાજ્ઞા પરમેશિતુઃ ।
સિદ્ધાન્તવૈષ્ણવાદ્યુક્તા મન્ત્રા મલયુતાસ્તતઃ ॥ 74

તાવત્તેજો@સહિષ્ણુત્વાન્નિર્જીવાઃ સ્યુરિહાદ્વયે ।
કલશં નેત્રબન્ધાદિ મણ્ડલં સ્રુક્સ્રુવાનલમ્ ॥ 75

હિત્વાત્ર સિદ્ધિઃ સન્મદ્યે પાત્રે મધ્યે કૃશાં યજેત્ ।
અહોરાત્રમિમં યાગં કુર્વતશ્ચાપરે@હનિ ॥ 76

વીરભોજ્યે કૃતે@વશ્યં મન્ત્રાઃ સિદ્ધ્યન્ત્યયત્નતઃ ।
પીઠસ્તોત્રં પઠેદત્ર યાગે ભાગ્યાવહાહ્વયે ॥ 77

મૂર્તીરેવાથવા યુગ્મરૂપા વીરસ્વરૂપિણીઃ ।
અવધૂતા નિરાચારાઃ પૂજયેત્ક્રમશો બુધઃ ॥ 78

એક એવાથ કૌલેશઃ સ્વયં ભૂત્વાપિ તાવતીઃ ।
શક્તીર્યામલયોગેન તર્પયેદ્વિશ્વરૂપવત્ ॥ 79

ક્રમો નામ ન કશ્ચિત્સ્યાત્પ્રકાશમયસંવિદિ ।
ચિદભાવો હિ નાસ્ત્યેવ તેનાકાલં તુ તર્પણમ્ ॥ 80

અત્ર ક્રમે ભેદતરોઃ સમૂલમુન્મૂલનાદાસનપક્ષચર્ચા ।
પૃથઙ્ન યુક્તા પરમેશ્વરો હિ સ્વશક્તિધામ્નીવ વિશંશ્રમીતિ ॥ 81

તતો જપઃ પ્રકર્તવ્યસ્ત્રિલક્ષાદિવિભેદતઃ ।
ઉક્તં શ્રીયોગસઞ્ચારે સ ચ ચિત્રસ્વરૂપકઃ ॥ 82

ઉદયે સઙ્ગમે શાન્તૌ ત્રિલક્ષો જપ ઉચ્યતે ।
આસ્યે ગમાગમે સૂત્રે હંસાખ્યે શૈવયુગ્મકે ॥ 83

પઞ્ચલક્ષા ઇમે પ્રોક્તા દશાંશં હોમમાચરેત્ ।
નેત્રે ગમાગમે વક્ત્રે હંસે ચૈવાક્ષસૂત્રકે ॥ 84

શિવશક્તિસમાયોગે ષડ્લક્ષો જપ ઉચ્યતે ।
નેત્રે ગમાગમે કર્ણે હંસે વક્ત્રે ચ ભામિનિ ॥ 85

હસ્તે ચ યુગ્મકે ચૈવ જપઃ સપ્તવિધઃ સ્મૃતઃ ।
નેત્રે ગમાગમે કર્ણાવાસ્યં ગુહ્યં ચ ગુહ્યકમ્ ॥ 86

શતારેષુ ચ મધ્યસ્થં સહસ્રારેષુ ભામિનિ ।
જપ એષ રુદ્રલક્ષો હોમો@પ્યત્ર દશાંશતઃ ॥ 87

નેત્રે ગમાગમે કર્ણૌ મુખં બ્રહ્મબિલાન્તરમ્ ।
સ્તનૌ હસ્તૌ ચ પાદૌ ચ ગુહ્યચક્રે દ્વિરભ્યસેત્ ॥ 88

યત્ર યત્ર ગતં ચક્ષુર્યત્ર યત્ર ગતં મનઃ ।
હંસસ્તત્ર દ્વિરભ્યસ્યો વિકાસાકુઞ્ચનાત્મકઃ ॥ 89

સ આત્મા માતૃકા દેવી શિવો દેહવ્યવસ્થિતઃ ।
અન્યઃ સો@ન્યો@હમિત્યેવં વિકલ્પં નાચરેદ્યતઃ ॥ 90

યો વિલ્પયતે તસ્ય સિદ્ધિમુક્તી સુદૂરતઃ ।
અથ ષોડશલક્ષાદિપ્રાણચારે પુરોક્તવત્ ॥ 91

શુદ્ધાશુદ્ધવિકલ્પાનાં ત્યાગ એકાન્ત ઉચ્યતે ।
તત્રસ્થઃ સ્વયમેવૈષ જુહોતિ ચ જપત્યપિ ॥ 92

જપઃ સઞ્જલ્પવૃત્તિશ્ચ નાદામર્શસ્વરૂપિણી ।
તદામૃષ્ટસ્ય ચિદ્વહ્નૌ લયો હોમઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥ 93

આમર્શશ્ચ પુરા પ્રોક્તો દેવીદ્વાદશકાત્મકઃ ।
દ્વે અન્ત્યે સંવિદૌ તત્ર લયરૂપાહુતિક્રિયા ॥ 94

દશાન્યાસ્તદુપાયાયેત્યેવં હોમે દશાંશતામ્ ।
શ્રીશમ્ભુનાથ આદિક્ષત્ત્રિકાર્થામ્ભોધિચન્દ્રમાઃ ॥ 95

સાકં બાહ્યસ્થયા શક્ત્યા યદા ત્વેષ સમર્ચયેત્ ।
તદાયં પરમેશોક્તો રહસ્યો ભણ્યતે વિધિઃ ॥ 96

ઉક્તં શ્રીયોગસઞ્ચારે બ્રહ્મચર્યે સ્થિતિં ભજેત્ ।
આનન્દો બ્રહ્મ પરમં તચ્ચ દેહે ત્રિધા સ્થિતમ્ ॥ 97

ઉપકારિ દ્વયં તત્ર ફલમન્યત્તદાત્મકમ્ ।
ઓષ્ઠ્યાન્ત્યત્રિતયાસેવી બ્રહ્મચારી સ ઉચ્યતે ॥ 98

તદ્વર્જિતા યે પશવ આનન્દપરિવર્જિતાઃ ।
આનન્દકૃત્ત્રિમાહારાસ્તદ્વર્જં ચક્રયાજકાઃ ॥ 99

દ્વયે@પિ નિરયે યાન્તિ રૌરવે ભીષણે ત્વિતિ ।
શક્તેર્લક્ષણમેતાવત્તદ્વતો હ્યવિભેદિતા ॥ 100

તાદૃશીં તેન તાં કુર્યાન્નતુ વર્ણાદ્યપેક્ષણમ્ ।
લૌકિકાલૌકિકદ્વ્યાત્મસઙ્ગાત્તાદાત્મ્યતો@ધિકાત્ ॥ 101

કાર્યહેતુસહોત્થા સા ત્રિધોક્તા શાસને ગુરોઃ ।
સાક્ષાત્પરમ્પરાયોગાત્તત્તુલ્યેતિ ત્રિધા પુનઃ ॥ 102

શ્રીસર્વાચારહૃદયે તદેતદુપસંહૃતમ્ ।
ષડેતાઃ શક્તયઃ પ્રોક્તા ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદાઃ ॥ 103

દ્વાભ્યાં તુ સૃષ્ટિસંહારૌ તસ્માન્મેલકમુત્તમમ્ ।
તામાહૃત્ય મિથો@ભ્યર્ચ્ય તર્પયિત્વા પરસ્પરમ્ ॥ 104

અન્તરઙ્ગક્રમેણૈવ મુખ્યચક્રસ્ય પૂજનમ્ ।
યદેવાનન્દસન્દોહિ સંવિદો હ્યન્તરઙ્ગકમ્ ॥ 105

તત્પ્રધાનં ભવેચ્ચક્રમનુચક્રમતો@પરમ્ ।
વિકાસાત્તૃપ્તિતઃ પાશોત્કર્તનાત્કૃતિશક્તિતઃ ॥ 106

ચક્રં કસેશ્ચકેઃ કૃત્યા કરોતેશ્ચ કિલોદિતમ્ ।
યાગશ્ચ તર્પણં બાહ્યે વિકાસસ્તચ્ચ કીર્ત્યતે ॥ 107

ચક્રાનુચક્રાન્તરગાચ્છક્તિમત્પરિકલ્પિતાત્ ।
પ્રાણગાદપ્યથાનન્દસ્યન્દિનો@ભ્યવહારતઃ ॥ 108

ગન્ધધૂપસ્રગાદેશ્ચ બાહ્યાદુચ્છલનં ચિતઃ ।
ઇત્થં સ્વોચિતવસ્ત્વંશૈરનુચક્રેષુ તર્પણમ્ ॥ 109

કુર્વીયાતામિહાન્યોન્યં મુખ્યચક્રૈકતાકૃતે ।
ઉક્તં ચ ત્રિશિરસ્તન્ત્રે વિમલાસનગોચરઃ ॥ 110

અક્ષષટ્કસ્ય મધ્યે તુ રુદ્રસ્થાનં સમાવિશેત્ ।
નિજનિજભોગાભોગપ્રવિકાસિનિજસ્વરૂપપરિમર્શે ॥ 111

ક્રમશો@નુચક્રદેવ્યઃ સંવિચ્ચક્રં હિ મધ્યમં યાન્તિ ।
સ્વસ્થતનોરપરસ્ય તુ તા દેહાધિષ્ઠિતં વિહાય યતઃ ॥ 112

આસત ઇતિ તદહંયુર્નો પૂર્ણો નાપિ ચોચ્છલતિ ।
અનુચક્રદેવતાત્મકમરીચિપરિપૂરણાધિગતવીર્યમ્ ॥ 113

તચ્છક્તિશક્તિમદ્યુગમન્યોન્યસમુન્મુખં ભવતિ ।
તદ્યુગલમૂર્ધ્વધામપ્રવેશસંસ્પર્શજાતસઙ્ક્ષોભમ્ ॥ 114

ક્ષુભ્નાત્યનુચક્રાણ્યપિ તાનિ તદા તન્મયાનિ ન પૃથક્તુ ।
ઇત્થં યામલમેતદ્ગલિતભિદાસંકથં યદેવ સ્યાત્ ॥ 115

ક્રમતારતમ્યયોગાત્સૈવ હિ સંવિદ્વિસર્ગસઙ્ઘટ્ટઃ ।
તદ્ધ્રુવધામાનુત્તરમુભયાત્મકજગદુદારસાનન્દમ્ ॥ 116

નો શાન્તં નાપ્યુદિતં શાન્તોદિતસૂતિકારણં પરં કૌલમ્ ।
અનવચ્છિન્નપદેપ્સુસ્તાં સંવિદમાત્મસાત્સદા કુર્યાત્ ॥ 117

અનવચ્છિન્નં પરમાર્થતો હિ રૂપં ચિતો દેવ્યાઃ ।
ઈદૃક્તાદૃક્પ્રાયપ્રશમોદયભાવવિલયપરિકથયા ॥ 118

અનવચ્છિન્નં ધામ પ્રવિશેદ્વૈસર્ગિકં સુભગઃ ।
શાન્તોદિતાત્મકં દ્વયમથ યુગપદુદેતિ શક્તિશક્તિમતોઃ ॥ 119

રૂપમુદિતં પરસ્પરધામગતં શાન્તમાત્મગતમેવ ।
ઉભયમપિ વસ્તુતઃ કિલ યામલમિતિ તથોદિતં શાન્તમ્ ॥ 120

શક્તિસ્તદ્વદુચિતાં સૃષ્ટિં પુષ્ણાતિ નો તદ્વાન્ ।
શાન્તોદિતાત્મકોભયરૂપપરામર્શસામ્યયોગે@પિ ॥ 121

પ્રવિકસ્વરમધ્યપદા શક્તિઃ શાસ્ત્રે તતઃ કથિતા ।
તસ્યામેવ કુલાર્થં સમ્યક્ સંચારયેદ્ગુરુસ્તેન ॥ 122

તદ્દ્વારેણ ચ કથિતક્રમેણ સંચારયેત નૃષુ ।
સ્વશરીરાધિકસદ્ભાવભાવિતામિતિ તતઃ પ્રાહ ॥ 123

શ્રીમત્કલ્લટનાથઃ પ્રોક્તસમસ્તાર્થલબ્ધયે વાક્યમ્ ।
તન્મુખ્યચક્રમુક્તં મહેશિના યોગિનીવક્ત્રમ્ ॥ 124

તત્રૈષ સમ્પ્રદાયસ્તસ્માત્સંપ્રાપ્યતે જ્ઞાનમ્ ।
તદિદમલેખ્યં ભણિતં વક્ત્રાદ્વક્ત્રસ્થમુક્તયુક્ત્યા ચ ॥ 125

વક્ત્રં પ્રધાનચક્રં સ્વા સંવિલ્લિખ્યતાં ચ કથમ્ ।
અથ સૃષ્ટે દ્વિતયે@સ્મિન્ શાન્તોદિતધામ્નિ યે@નુસંદધતે ॥ 126

પ્રાચ્યાં વિસર્ગસત્તામનવચ્છિદિ તે પદે રૂઢાઃ ।
યે સિદ્ધિમાપ્તુકામાસ્તે@ભ્યુદિતં રૂપમાહરેયુરથો ॥ 127

તેનૈવ પૂજયેયુઃ સંવિન્નૈકટ્યશુદ્ધતમવપુષા ।
તદપિચ મિથો હિ વક્ત્રાત્પ્રધાનતો વક્ત્રગં યતો ભણિતમ્ ॥ 128

અજરામરપદદાનપ્રવણં કુલસંજ્ઞિતં પરમમ્ ।
યે@પ્યપ્રાપ્તવિબોધાસ્તે@ભ્યુદિતોત્ફુલ્લયાગસંરૂઢાઃ ॥ 129

તત્પરિકલ્પિતચક્રસ્થદેવતાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ વિજ્ઞાનમ્ ।
તે તત્ર શક્તિચક્રે તેનૈવાનન્દરસમયેન બહિઃ ॥ 130

દિક્ષુ ચતસૃષુ પ્રોક્તક્રમેણ ગણનાથતઃ પ્રભૃતિ સર્વમ્ ।
સંપૂજ્ય મધ્યમપદે કુલેશયુગ્મં ત્વરાત્રયે દેવીઃ ॥ 131

બાહ્યે પ્રત્યરમથ કિલ ચતુષ્કમિતિ રશ્મિચક્રમર્કારમ્ ।
અષ્ટકમષ્ટાષ્ટકમથ વિવિધં સંપૂજયેત્ક્રમેણ મુનિઃ ॥ 132

નિજદેહગતે ધામનિ તથૈવ પૂજ્યં સમભ્યસ્યેત્ ।
યત્તચ્છાન્તં રૂપં તેનાભ્યસ્તેન હૃદયસંવિત્ત્યા ॥ 133

શાન્તં શિવપદમેતિ હિ ગલિતતરઙ્ગાર્ણવપ્રખ્યમ્ ।
તચ્છાન્તપદાધ્યાસાચ્ચક્રસ્થો દેવતાગણઃ સર્વઃ ॥ 134

તિષ્ઠત્યુપરતવૃત્તિઃ શૂન્યાલમ્બી નિરાનન્દઃ ।
યો@પ્યનુચક્રદૃગાદિસ્વરૂપભાક્ સો@પિ યત્તદાયત્તઃ ॥ 135

તેનાનન્દે મગ્નસ્તિષ્ઠત્યાનન્દસાકાઙ્ક્ષઃ ।
પરતત્સ્વરૂપસઙ્ઘટ્ટમન્તરેણૈષ કરણરશ્મિગણઃ ॥ 136

આસ્તે હિ નિઃસ્વરૂપઃ સ્વરૂપલાભાય ચોન્મુખિતઃ ।
રણરણકરસાન્નિજરસભરિતબહિર્ભાવચર્વણવશેન ॥ 137

વિશ્રાન્તિધામ કિઞ્ચિલ્લબ્ધ્વા સ્વાત્મન્યથાર્પયતે ।
તન્નિજવિષયાર્પણતઃ પૂર્ણસમુચ્છલિતસંવિદાસારઃ ॥ 138

અનુચક્રદેવતાગણપરિપૂરણજાતવીર્યવિક્ષોભઃ ।
ચક્રેશ્વરો@પિ પૂર્વોક્તયુક્તિતઃ પ્રોચ્છલેદ્રભસાત્ ॥ 139

ત્રિવિધો વિસર્ગ ઇત્થં સઙ્ઘટ્ટઃ પ્રોદિતસ્તથા શાન્તઃ ।
વિસૃજતિ યતો વિચિત્રઃ સર્ગો વિગતશ્ચ યત્ર સર્ગ ઇતિ ॥ 140

શ્રીતત્ત્વરક્ષણે શ્રીનિગમે ત્રિશિરોમતે ચ તત્પ્રોક્તમ્ ।
કુણ્ડં શક્તિઃ શિવો લિઙ્ગં મેલકં પરમં પદમ્ ॥ 141

દ્વાભ્યાં સૃષ્ટિઃ સંહૃતિસ્તદ્વિસર્ગસ્ત્રિવિધો ગમે ।
સ્રોતોદ્વયસ્ય નિષ્ઠાન્તમૂર્ધ્વાધશ્ચક્રબોધનમ્ ॥ 142

વિશ્રામં ચ સમાવેશં સુષીણાં મરુતાં તથા ।
ગતભેદં ચ યન્ત્રાણાં સન્ધીનાં મર્મણામપિ ॥ 143

દ્વાસપ્તતિપદે દેહે સહસ્રારે ચ નિત્યશઃ ।
ગત્યાગત્યન્તરા વિત્તી સઙ્ઘટ્ટયતિ યચ્છિવઃ ॥ 144

તત્પ્રયત્નાત્સદા તિષ્ઠેત્સઙ્ઘટ્ટે ભૈરવે પદે ।
ઉભયોસ્તન્નિરાકારભાવસંપ્રાપ્તિલક્ષણમ્ ॥ 145

માત્રાવિભાગરહિતં સુસ્ફુટાર્થપ્રકાશકમ્ ।
અભ્યસ્યેદ્ભાવસંવિત્તિં સર્વભાવનિવર્તનાત્ ॥ 146

સૂર્યસોમૌ તુ સંરુધ્ય લયવિક્ષેપમાર્ગતઃ ।
એવં ત્રિવિધવિમર્શાવેશસમાપત્તિધામ્નિ ય ઉદેતિ ॥ 147

સંવિત્પરિમર્શાત્મા ધ્વનિસ્તદેવેહ મન્ત્રવીર્યં સ્યાત્ ।
તત્રૈવોદિતતાદૃશફલલાભસમુત્સુકઃ સ્વકં મન્ત્રમ્ ॥ 148

અનુસન્ધાય સદા ચેદાસ્તે મન્ત્રોદયં સ વૈ વેત્તિ ।
અત્રૈવ જપં કુર્યાદનુચક્રૈકત્વસંવિદાગમને ॥ 149

યુગપલ્લક્ષવિભેદપ્રપઞ્ચિતં નાદવૃત્ત્યૈવ ।
શ્રીયોગસઞ્ચરે@પિચ મુદ્રેયં યોગિનીપ્રિયા પરમા ॥ 150

કોણત્રયાન્તરાશ્રિતનિત્યોન્મુખમણ્ડલચ્છદે કમલે ।
સતતાવિયુતં નાલં ષોડશદલકમલકલિતસન્મૂલમ્ ॥ 151

મધ્યસ્થનાલગુમ્ફિતસરોજયુગઘટ્ટનક્રમાદગ્નૌ ।
મધ્યસ્થપૂર્ણસુન્દરશશધરદિનકરકલૌઘસઙ્ઘટ્ટાત્ ॥ 152

ત્રિદલારુણવીર્યકલાસઙ્ગાન્મધ્યે@ઙ્કુરઃ સૃષ્ટિઃ ।
ઇતિ શશધરવાસરપતિચિત્રગુસંઘટ્ટમુદ્રયા ઝટિતિ ॥ 153

સૃષ્ટ્યાદિક્રમમન્તઃ કુર્વંસ્તુર્યે સ્થિતિં લભતે ।
એતત્ખેચરમુદ્રાવેશે@ન્યોન્યસ્ય શક્તિશક્તિમતોઃ ॥ 154

પાનોપભોગલીલાહાસાદિષુ યો ભવેદ્વિમર્શમયઃ ।
અવ્યક્તધ્વનિરાવસ્ફોટશ્રુતિનાદનાદાન્તૈઃ ॥ 155

અવ્યુચ્છિન્નાનાહતરૂપૈસ્તન્મન્ત્રવીર્યં સ્યાત્ ।
ઇતિ ચક્રાષ્ટકરૂઢઃ સહજં જપમાચરન્ પરે ધામ્નિ ॥ 156

યદ્ભૈરવાષ્ટકપદં તલ્લભતે@ષ્ટકકલાભિન્નમ્ ।
ગમનાગમને@વસિતૌ કર્ણે નયને દ્વિલિઙ્ગસંપર્કે ॥ 157

તત્સંમેલનયોગે દેહાન્તાખ્યે ચ યામલે ચક્રે ।
કુચમધ્યહૃદયદેશાદોષ્ઠાન્તં કણ્ઠગં યદવ્યક્તમ્ ॥ 158

તચ્ચક્રદ્વયમધ્યગમાકર્ણ્ય ક્ષોભવિગમસમયે યત્ ।
નિર્વાન્તિ તત્ર ચૈવં યો@ષ્ટવિધો નાદભૈરવઃ પરમઃ ॥ 159

જ્યોતિર્ધ્વનિસમિરકૃતઃ સા માન્ત્રી વ્યાપ્તિરુચ્યતે પરમા ।
સકલાકલેશશૂન્યં કલાઢ્યખમલે તથા ક્ષપણકં ચ ॥ 160

અન્તઃસ્થં કણ્ઠ્યોષ્ઠ્યં ચન્દ્રાદ્વ્યાપ્તિસ્તથોન્મનાન્તેયમ્ ।
એવં કર્મણિ કર્મણિ યત્ર ક્વાપિ સ્મરન્ વ્યાપ્તિમ્ ॥ 161

સતતમલેપો જીવન્મુક્તઃ પરભૈરવીભવતિ ।
તાદૃઙ્મેલકકલિકાકલિતતનુઃ કો@પિ યો ભવેદ્ગર્ભે ॥ 162

ઉક્તઃ સ યોગિનીભૂઃ સ્વયમેવ જ્ઞાનભાજનં રુદ્રઃ ।
શ્રીવીરાવલિશાસ્ત્રે બાલો@પિ ચ ગર્ભગો હિ શિવરૂપઃ ॥ 163

આદીયતે યતઃ સારં તસ્ય મુખ્યસ્ય ચૈષ યત્ ।
મુખ્યશ્ચ યાગસ્તેનાયમાદિયાગ ઇતિ સ્મૃતઃ ॥ 164

તત્ર તત્ર ચ શાસ્ત્રે@સ્ય સ્વરૂપં સ્તુતવાન્ વિભુઃ ।
શ્રીવીરાવલિહાર્દેશખમતાર્ણવવર્તિષુ ॥ 165

શ્રીસિદ્ધોત્ફુલ્લમર્યાદાહીનચર્યાકુલાદિષુ ।
યુગ્મસ્યાસ્ય પ્રસાદેન વ્રતયોગવિવર્જિતઃ ॥ 166

સર્વદા સ્મરણં કૃત્વા આદિયાગૈકતત્પરઃ ।
શક્તિદેહે નિજે ન્યસ્યેદ્વિદ્યાં કૂટમનુક્રમાત્ ॥ 167

ધ્યાત્વા ચન્દ્રનિભં પદ્મમાત્માનં ભાસ્કરદ્યુતિમ્ ।
વિદ્યામન્ત્રાત્મકં પીઠદ્વયમત્રૈવ મેલયેત્ ॥ 168

ન પઠ્યતે રહસ્યત્વાત્સ્પષ્ટૈઃ શબ્દૈર્મયા પુનઃ ।
કુતૂહલી તૂક્તશાસ્ત્રસંપાઠાદેવ લક્ષયેત્ ॥ 169

યદ્ભજન્તે સદા સર્વે યદ્વાન્ દેવશ્ચ દેવતા ।
તચ્ચક્રં પરમં દેવીયાગાદૌ સંનિધાપકમ્ ॥ 170

દેહ એવ પરં લિઙ્ગં સર્વતત્ત્વાત્મકં શિવમ્ ।
દેવતાચક્રસંજુષ્ટં પૂજાધામ તદુત્તમમ્ ॥ 171

તદેવ મણ્ડલં મુખ્યં ત્રિત્રિશૂલાબ્જચક્રખમ્ ।
તત્રૈવ દેવતાચક્રં બહિરન્તઃ સદા યજેત્ ॥ 172

સ્વસ્વમન્ત્રપરામર્શપૂર્વં તજ્જન્મભી રસૈઃ ।
આનન્દબહુલૈઃ સૃષ્ટિસંહારવિધિના સ્પૃશેત્ ॥ 173

તત્સ્પર્શરભસોદ્બુદ્ધસંવિચ્ચક્રં તદીશ્વરઃ ।
લભતે પરમં ધામ તર્પિતાશેષદૈવતઃ ॥ 174

અનુયાગોક્તવિધિના દ્રવ્યૈર્હૃદયહારિભિઃ ।
તથૈવ સ્વસ્વકામર્શયોગાદન્તઃ પ્રતર્પયેત્ ॥ 175

કૃત્વાધારધરાં ચમત્કૃતિરસપ્રોક્ષાક્ષણક્ષાલિતામાત્તૈર્માનસતઃ સ્વભાવકુસુમૈઃ સ્વામોદસન્દોહિભિઃ ।
આનન્દામૃતનિર્ભરસ્વહૃદયાનર્ઘાર્ઘપાત્રક્રમાત્ ત્વાં દેવ્યા સહ દેહદેવસદને દેવાર્ચયે@હર્નિશમ્ ॥ 176

શ્રીવીરાવલ્યમર્યાદપ્રભૃતૌ શાસ્ત્રસઞ્ચયે ।
સ એષ પરમો યાગઃ સ્તુતઃ શીતાંશુમૌલિના ॥ 177

અથવા પ્રાણવૃત્તિસ્થં સમસ્તં દેવતાગણમ્ ।
પશ્યેત્પૂર્વોક્તયુક્ત્યૈવ તત્રૈવાભ્યર્ચયેદ્ગુરુઃ ॥ 178

પ્રાણાશ્રિતાનાં દેવીનાં બ્રહ્મનાસાદિભેદિભિઃ ।
કરન્ધ્રૈર્વિશતાપાનચાન્દ્રચક્રેણ તર્પણમ્ ॥ 179

એવં પ્રાણક્રમેણૈવ તર્પયેદ્દેવતાગણમ્ ।
અચિરાત્તત્પ્રસાદેન જ્ઞાનસિદ્ધીરથાશ્નુતે ॥ 180

સંવિન્માત્રસ્થિતં દેવીચક્રં વા સંવિદર્પણાત્ ।
વિશ્વાભોગપ્રયોગેણ તર્પણીયં વિપશ્ચિતા ॥ 181

યત્ર સર્વે લયં યાન્તિ દહ્યન્તે તત્ત્વસઞ્ચયાઃ ।
તાં ચિતિં પશ્ય કાયસ્થાં કાલાનલસમપ્રભામ્ ॥ 182

શૂન્યરૂપે શ્મશાને@સ્મિન્ યોગિનીસિદ્ધસેવિતે ।
ક્રીડાસ્થાને મહારૌદ્રે સર્વાસ્તમિતવિગ્રહે ॥ 183

સ્વરશ્મિમણ્ડલાકીર્ણે ધ્વંસિતધ્વાન્તસન્તતૌ ।
સર્વૈર્વિકલ્પૈર્નિર્મુક્તે આનન્દપદકેવલે ॥ 184

અસંખ્યચિતિસંપૂર્ણે શ્મશાને ચિતિભીષણે ।
સમસ્તદેવતાધારે પ્રવિષ્ટઃ કો ન સિદ્ધ્યતિ ॥ 185

શ્રીમદ્વીરાવલીશાસ્ત્રે ઇત્થં પ્રોવાચ ભૈરવી ।
ઇત્થં યાગં વિધાયાદૌ તાદૃશૌચિત્યભાગિનમ્ ॥ 186

લક્ષૈકીયં સ્વશિષ્યં તં દીક્ષયેત્તાદૃશિ ક્રમે ।
રુદ્રશક્ત્યા તુ તં પ્રોક્ષ્ય દેવાભ્યાશે નિવેશયેત્ ॥ 187

ભુજૌ તસ્ય સમાલોક્ય રુદ્રશક્ત્યા પ્રદીપયેત્ ।
તયૈવાસ્યાર્પયેત્પુષ્પં કરયોર્ગન્ધદિગ્ધયોઃ ॥ 188

નિરાલમ્બૌ તુ તૌ તસ્ય સ્થાપયિત્વા વિચિન્તયેત્ ।
રુદ્રશક્ત્યાકૃષ્યમાણૌ દીપ્તયાઙ્કુશરૂપયા ॥ 189

તતઃ સ સ્વયમાદાય વસ્ત્રં બદ્ધદૃશિર્ભવેત્ ।
સ્વયં ચ પાતયેત્પુષ્પં તત્પાતાલ્લક્ષયેત્કુલમ્ ॥ 190

તતો@સ્ય મુખમુદ્ધાટ્ય પાદયોઃ પ્રણિપાતયેત્ ।
હસ્તયોર્મૂર્ધ્નિ ચાપ્યસ્ય દેવીચક્રં સમર્ચયેત્ ॥ 191

આકર્ષ્યાકર્ષકત્વેન પ્રેર્યપ્રેરકભાવતઃ ।
ઉક્તં શ્રીરત્નમાલાયાં નાભિં દણ્ડેન સંપુટમ્ ॥ 192

વામભૂષણજઙ્ઘાભ્યાં નિતમ્બેનાપ્યલઙ્કૃતમ્ ।
શિષ્યહસ્તે પુષ્પભૃતે ચોદનાસ્ત્રં તુ યોજયેત્ ॥ 193

યાવત્સ સ્તોભમાયાતઃ સ્વયં પતતિ મૂર્ધનિ ।
શિવહસ્તઃ સ્વયં સો@યં સદ્યઃપ્રત્યયકારકઃ ॥ 194

અનેનૈવ પ્રયોગેણ ચરુકં ગ્રાહયેદ્ગુરુઃ ।
શિષ્યેણ દન્તકાષ્ઠં ચ તત્પાતઃ પ્રાગ્વદેવ તુ ॥ 195

કરસ્તોભો નેત્રપટગ્રહાત્ પ્રભૃતિ યઃ કિલ ।
દન્તકાષ્ઠસમાદાનપર્યન્તસ્તત્ર લક્ષયેત્ ॥ 196

તીવ્રમન્દાદિભેદેન શક્તિપાતં તથાવિધમ્ ।
ઇત્યેષ સમયી પ્રોક્તઃ શ્રીપૂર્વે કરકમ્પતઃ ॥ 197

સમયી તુ કરસ્તોભાદિતિ શ્રીભોગહસ્તકે ।
ચર્વેવ વા ગુરુર્દદ્યાદ્વામામૃતપરિપ્લુતમ્ ॥ 198

નિઃશઙ્કં ગ્રહણાચ્છક્તિગોત્રો માયોજ્ઝિતો ભવેત્ ।
સકમ્પસ્ત્વાદદાનઃ સ્યાત્ સમયી વાચનાદિષુ ॥ 199

કાલાન્તરે@ધ્વસંશુદ્ધ્યા પાલનાત્સમયસ્થિતેઃ ।
સિદ્ધિપાત્રમિતિ શ્રીમદાનન્દેશ્વર ઉચ્યતે ॥ 200

યદા તુ પુત્રકં કુર્યાત્તદા દીક્ષાં સમાચરેત્ ।
ઉક્તં શ્રીરત્નમાલાયાં નાદિફાન્તાં જ્વલત્પ્રભામ્ ॥ 201

ન્યસ્યેચ્છિખાન્તં પતતિ તેનાત્રેદૃક્ ક્રમો ભવેત્ ।
પ્રોક્ષિતસ્ય શિશોર્ન્યસ્તપ્રોક્તશોધ્યાધ્વપદ્ધતેઃ ॥ 202

ઋજુદેહજુષઃ શક્તિં પાદાન્મૂર્ધાન્તમાગતામ્ ।
પાશાન્દહન્તીં સંદીપ્તાં ચિન્તયેત્તન્મયો ગુરુઃ ॥ 203

ઉપવિશ્ય તતસ્તસ્ય મૂલશોધ્યાત્ પ્રભૃત્યલમ્ ।
અન્તશોધ્યાવસાનાન્તાં દહન્તીં ચિન્તયેત્ક્રમાત્ ॥ 204

એવં સર્વાણિ શોધ્યાનિ તત્ત્વાદીનિ પુરોક્તવત્ ।
દગ્ધ્વા લીનાં શિવે ધ્યાયેન્નિષ્કલે સકલે@થવા ॥ 205

યોગિના યોજિતા માર્ગે સજાતીયસ્ય પોષણમ્ ।
કુરુતે નિર્દહત્યન્તદ્ભિન્નજાતિકદમ્બકમ્ ॥ 206

અનયા શોધ્યમાનસ્ય શિશોસ્તીવ્રાદિભેદતઃ ।
શક્તિપાતાચ્ચિતિવ્યોમપ્રાણનાન્તર્બહિસ્તનૂઃ ॥ 207

આવિશન્તી રુદ્રશક્તિઃ ક્રમાત્સૂતે ફલં ત્વિદમ્ ।
આનન્દમુદ્ભવં કમ્પં નિદ્રાં ઘૂર્ણિં ચ દેહગામ્ ॥ 208

એવં સ્તોભિતપાશસ્ય યોજિતસ્યાત્મનઃ શિવે ।
શેષભોગાય કુર્વીત સૃષ્ટિં સંશુદ્ધતત્ત્વગામ્ ॥ 209

અથવા કસ્યચિન્નૈવમાવેશસ્તદ્દહેદિમમ્ ।
બહિરન્તશ્ચોક્તશક્ત્યા પતેદિત્થં સ ભૂતલે ॥ 210

યસ્ય ત્વેવમપિ સ્યાન્ન તમત્રોપલવત્ત્યજેત્ ।
અથ સપ્રત્યયાં દીક્ષાં વક્ષ્યે તુષ્ટેન ધીમતા ॥ 211

શંભુનાથેનોપદિષ્ટાં દૃષ્ટાં સદ્ભાવશાસને ।
સુધાગ્નિમરુતો મન્દપરકાલાગ્નિવાયવઃ ॥ 212

વહ્નિસૌધાસુકૂટાગ્નિવાયુઃ સર્વે સષષ્ઠકાઃ ।
એતત્પિણ્ડત્રયં સ્તોભકારિ પ્રત્યેકમુચ્યતે ॥ 213

શક્તિબીજં સ્મૃતં યચ્ચ ન્યસ્યેત્સાર્વાઙ્ગિકં તુ તત્ ।
હૃચ્ચક્રે ન્યસ્યતે મન્ત્રો દ્વાદશસ્વરભૂષિતઃ ॥ 214

જપાકુસુમસંકાશં ચૈતન્યં તસ્ય મધ્યતઃ ।
વાયુના પ્રેરિતં ચક્રં વહ્નિના પરિદીપિતમ્ ॥ 215

તદ્ધ્યાયેચ્ચ જપેન્મન્ત્રં નામાન્તરિતયોગતઃ ।
નિમેષાર્ધાત્તુ શિષ્યસ્ય ભવેત્સ્તોભો ન સંશયઃ ॥ 216

આત્માનં પ્રેક્ષતે દેવિ તત્ત્વે તત્ત્વે નિયોજિતઃ ।
યાવત્પ્રાપ્તઃ પરં તત્ત્વં તદા ત્વેષ ન પશ્યતિ ॥ 217

અનેન ક્રમયોગેન સર્વાધ્વાનં સ પશ્યતિ ।
અથવા સર્વશાસ્ત્રાણ્યપ્યુદ્ગ્રાહયતિ તત્ક્ષણાત્ ॥ 218

પૃથક્તત્ત્વવિધૌ દીક્ષાં યોગ્યતાવશવર્તિનઃ ।
તત્ત્વાભ્યાસવિધાનેન સિદ્ધયોગી સમાચરેત્ ॥ 219

ઇતિ સંદીક્ષિતસ્યાસ્ય મુમુક્ષોઃ શેષવર્તને ।
કુલક્રમેષ્ટિરાદેશ્યા પઞ્ચાવસ્થાસમન્વિતા ॥ 220

જાગ્રદાદિષુ સંવિત્તિર્યથા સ્યાદનપાયિની ।
કુલયાગસ્તથાદેશ્યો યોગિનીમુખસંસ્થિતઃ ॥ 221

સર્વં જાગ્રતિ કર્તવ્યં સ્વપ્ને પ્રત્યેકમન્ત્રગમ્ ।
નિવાર્ય સુપ્તે મૂલાખ્યઃ સ્વશક્તિપરિબૃંહિતઃ ॥ 222

તુર્યે ત્વેકૈવ દૂત્યાખ્યા તદતીતે કુલેશિતા ।
સ્વશક્તિપરિપૂર્ણાનામિત્થં પૂજા પ્રવર્તતે ॥ 223

પિણ્ડસ્થાદિ ચ પૂર્વોક્તં સર્વાતીતાવસાનકમ્ ।
અવસ્થાપઞ્ચકં પ્રોક્તભેદં તસ્મૈ નિરૂપયેત્ ॥ 224

સાધકસ્ય બુભુક્ષોસ્તુ સમ્યગ્યોગાભિષેચનમ્ ।
તત્રેષ્ટ્વા વિભવૈર્દેવં હેમાદિમયમવ્રણમ્ ॥ 225

દીપાષ્ટકં રક્તવર્તિસર્પિષાપૂર્ય બોધયેત્ ।
કુલાષ્ટકેન તત્પૂજ્યં શઙ્ખે ચાપિ કુલેશ્વરૌ ॥ 226

આનન્દામૃતસંપૂર્ણે શિવહસ્તોક્તવર્ત્મના ।
તેનાભિષિઞ્ચેત્તં પશ્ચાત્ સ કુર્યાન્મન્ત્રસાધનમ્ ॥ 227

આચાર્યસ્યાભિષેકો@યમધિકારાન્વિતઃ સ તુ ।
કુર્યાત્પિષ્ટાદિભિશ્ચાસ્ય ચતુષ્ષષ્ટિં પ્રદીપકાન્ ॥ 228

અષ્ટાષ્ટકેન પૂજ્યાસ્તે મધ્યે પ્રાગ્વત્ કુલેશ્વરૌ ।
શિવહસ્તોક્તયુક્ત્યૈવ ગુરુમપ્યભિષેચયેત્ ॥ 229

અભિષિક્તાવિમાવેવં સર્વયોગિગણેન તુ ।
વિદિતૌ ભવતસ્તત્ર ગુરુર્મોક્ષપ્રદો ભવેત્ ॥ 230

તાત્પર્યમસ્ય પાદસ્ય સ સિદ્ધીઃ સંપ્રયચ્છતિ ।
ગુરુર્યઃ સાધકઃ પ્રાક્સ્યાદન્યો મોક્ષં દદાત્યલમ્ ॥ 231

અનયોઃ કથયેજ્જ્ઞાનં ત્રિવિધં સર્વમપ્યલમ્ ।
સ્વકીયાજ્ઞાં ચ વિતરેત્ સ્વક્રિયાકરણં પ્રતિ ॥ 232

ષટ્કં કારણસંજ્ઞં યત્તથા યઃ પરમઃ શિવઃ ।
સાકં ભૈરવનાથેન તદષ્ટકમુદાહૃતમ્ ॥ 233

પ્રત્યેકં તસ્ય સાર્વાત્મ્યં પશ્યંસ્તાં વૃત્તિમાત્મગામ્ ।
ચક્ષુરાદૌ સંક્રમયેદ્યત્ર યત્રેન્દ્રિયે ગુરુઃ ॥ 234

સ એવ પૂર્ણૈઃ કલશૈરભિષેકઃ પરઃ સ્મૃતઃ ।
વિના બાહ્યૈરપીત્યુક્તં શ્રીવીરાવલિભૈરવે ॥ 235

સદ્ય એવ તુ ભોગેપ્સોર્યોગાત્સિદ્ધતમો ગુરુઃ ।
કુર્યાત્સદ્યસ્તથાભીષ્ટફલદં વેધદીક્ષણમ્ ॥ 236

વેધદીક્ષા ચ બહુધા તત્ર તત્ર નિરૂપિતા ।
સા ચાભ્યાસવતા કાર્યા યેનોર્ધ્વોર્ધ્વપ્રવેશતઃ ॥ 237

શિષ્યસ્ય ચક્રસંભેદપ્રત્યયો જાયતે ધ્રુવઃ ।
યેનાણિમાદિકા સિદ્ધિઃ શ્રીમાલાયાં ચ ચોદિતા ॥ 238

ઊર્ધ્વચક્રદશાલાભે પિશાચાવેશ એવ સા ।
મન્ત્રનાદબિન્દુશક્તિભુજઙ્ગમપરાત્મિકા ॥ 239

ષોઢા શ્રીગહ્વરે વેધદીક્ષોક્તા પરમેશિના ।
જ્વાલાકુલં સ્વશાસ્ત્રોક્તં ચક્રમષ્ટારકાદિકમ્ ॥ 240

ધ્યાત્વા તેનાસ્ય હૃચ્ચક્રવેધનાન્મન્ત્રવેધનમ્ ।
આકારં નવધા દેહે ન્યસ્ય સંક્રમયેત્તતઃ ॥ 241

ન્યાસયોગેન શિષ્યાય દીપ્યમાનં મહાર્ચિષમ્ ।
પાશસ્તોભાત્તતસ્તસ્ય પરતત્ત્વે તુ યોજનમ્ ॥ 242

ઇતિ દીક્ષોત્તરે દૃષ્ટો વિધિર્મે શંભુનોદિતઃ ।
નાદોચ્ચારેણ નાદાખ્યઃ સૃષ્ટિક્રમનિયોગતઃ ॥ 243

નાદેન વેધયેચ્ચિત્તં નાદવેધ ઉદીરિતઃ ।
બિન્દુસ્થાનગતં ચિત્તં ભ્રૂમધ્યપથસંસ્થિતમ્ ॥ 244

હૃલ્લક્ષ્યે વા મહેશાનિ બિન્દું જ્વાલાકુલપ્રભમ્ ।
તેન સંબોધયેત્સાધ્યં બિન્દ્વાખ્યો@યં પ્રકીર્તિતઃ ॥ 245

શાક્તં શક્તિમદુચ્ચારાદ્ગન્ધોચ્ચારેણ સુન્દરિ ।
શૃઙ્ગાટકાસનસ્થં તુ કુટિલં કુણ્ડલાકૃતિમ્ ॥ 246

અનુચ્ચારેણ ચોચ્ચાર્ય વેધયેન્નિખિલં જગત્ ।
એવં ભ્રમરવેધેન શાક્તવેધ ઉદાહૃતઃ ॥ 247

સા ચૈવ પરમા શક્તિરાનન્દપ્રવિકાસિની ।
જન્મસ્થાનાત્પરં યાતિ ફણપઞ્ચકભૂષિતા ॥ 248

કલાસ્તત્ત્વાનિ નન્દાદ્યા વ્યોમાનિ ચ કુલાનિ ચ ।
બ્રહ્માદિકારણાન્યક્ષાણ્યેવ સા પઞ્ચકાત્મિકા ॥ 249

એવં પઞ્ચપ્રકારા સા બ્રહ્મસ્થાનવિનિર્ગતા ।
બ્રહ્મસ્થાને વિશન્તી તુ તડિલ્લીના વિરાજતે ॥ 250

પ્રવિષ્ટા વેધયેત્કાયમાત્માનં પ્રતિભેદયેત્ ।
એવં ભુજઙ્ગવેધસ્તુ કથિતો ભૈરવાગમે ॥ 251

તાવદ્ભાવયતે ચિત્તં યાવચ્ચિત્તં ક્ષયં ગતમ્ ।
ક્ષીણે ચિત્તે સુરેશાનિ પરાનન્દ ઉદાહૃતઃ ॥ 252

નેન્દ્રિયાણિ ન વૈ પ્રાણા નાન્તઃકરણગોચરઃ ।
ન મનો નાપિ મન્તવ્યં ન મન્તા ન મનિક્રિયા ॥ 253

સર્વભાવપરિક્ષીણઃ પરવેધ ઉદાહૃતઃ ।
મનુશક્તિભુવનરૂપજ્ઞાપિણ્ડસ્થાનનાડિપરભેદાત્ ॥ 254

નવધા કલયન્ત્યન્યે વેદં ગુરવો રહસ્યવિદઃ ।
માયાગર્ભાગ્નિવર્ણૌઘયુક્તે ત્ર્યશ્રિણિ મણ્ડલે ॥ 255

ધ્યાત્વા જ્વાલાકરાલેન તેન ગ્રન્થીન્ વિભેદયેત્ ।
પુષ્પૈર્હન્યાદ્યોજયેચ્ચ પરે મન્ત્રાભિધો વિધિઃ ॥ 256

નાડ્યાવિશ્યાન્યતરયા ચૈતન્યં કન્દધામનિ ।
પિણ્ડીકૃત્ય પરિભ્રમ્ય પઞ્ચાષ્ટશિખયા હઠાત્ ॥ 257

શક્તિશૂલાગ્રગમિતં ક્વાપિ ચક્રે નિયોજયેત્ ।
શક્ત્યેતિ શાક્તો વેધો@યં સદ્યઃપ્રત્યયકારકઃ ॥ 258

આધારાન્નિર્ગતયા શિખયા જ્યોત્સ્નાવદાતયા રભસાત્ ।
અઙ્ગુષ્ઠમૂલપીઠક્રમેણ શિષ્યસ્ય લીનયા વ્યોમ્નિ ॥ 259

દેહં સ્વચ્છીકૃત્ય ક્ષાદીનાન્તાન્ સ્મરન્પુરોક્તપુર્યોઘાન્ ।
નિજમણ્ડલનિર્ધ્યાનાત્પ્રતિબિમ્બયતે ભુવનવેધઃ ॥ 260

ભ્રૂમધ્યોદિતબૈન્દવધામાન્તઃ કાંચિદાકૃતિં રુચિરામ્ ।
તાદાત્મ્યેન ધ્યાયેચ્છિષ્યં પશ્ચાચ્ચ તન્મયીકુર્યાત્ ॥ 261

ઇતિ રૂપવેધ ઉક્તઃ સા ચેહાકૃતિરુપૈતિ દૃશ્યત્વમ્ ।
અન્તે તત્સાયુજ્યં શિષ્યશ્ચાયાતિ તન્મયીભૂતઃ ॥ 262

વિજ્ઞાનમષ્ટધા યદ્ધ્રાણાદિકબુદ્ધિસંજ્ઞકરણાન્તઃ ।
તત્ સ્વસ્વનાડિસૂત્રક્રમેણ સંચારયેચ્છિષ્યે ॥ 263

અભિમાનદાર્ઢ્યબન્ધક્રમેણ વિજ્ઞાનસંજ્ઞકો વેધઃ ।
હૃદયવ્યોમનિ સદ્યો દિવ્યજ્ઞાનાર્કસમુદયં ધત્તે ॥ 264

પિણ્ડઃ પરઃ કલાત્મા સૂક્ષ્મઃ પુર્યષ્ટકો બહિઃ સ્થૂલઃ ।
છાયાત્મા સ પરાઙ્મુખ આદર્શાદૌ ચ સંમુખો જ્ઞેયઃ ॥ 265

ઇતિ યઃ પિણ્ડવિભેદસ્તં રભસાદુત્તરોત્તરે શમયેત્ ।
તત્તદ્નલને ક્રમશઃ પરમપદં પિણ્ડવેધેન ॥ 266

યદ્યદ્દેહે ચક્રં તત્ર શિશોરેત્ય વિશ્રમં ક્રમશઃ ।
ઉજ્જ્વલયેત્તચ્ચક્રં સ્થાનાખ્યસ્તત્ફલપ્રદો વેધઃ ॥ 267

નાડ્યઃ પ્રધાનભૂતાસ્તિસ્રો@ન્યાસ્તદ્ગતાસ્ત્વસંખ્યેયાઃ ।
એકીકારસ્તાભિર્નાડીવેધો@ત્ર તત્ફલકૃત્ ॥ 268

અભિલષિતનાડિવાહો મુખ્યાભિશ્ચક્ષુરાદિનિષ્ઠાભિઃ ।
અદ્બોધપ્રાપ્તિઃ સ્યાન્નાડીવેધે વિચિત્રબહુરૂપા ॥ 269

લાઙ્ગૂલાકૃતિબલવત્ સ્વનાડિસંવોષ્ટિતામપરનાડીમ્ ।
આસ્ફોટ્ય સિદ્ધમપિ ભુવિ પાતયતિ હઠાન્મહાયોગી ॥ 270

પરવેધં સમસ્તેષુ ચક્રેષ્વદ્વૈતમામૃશન્ ।
પરં શિવં પ્રકુર્વીત શિવતાપત્તિદો ગુરુઃ ॥ 271

શ્રીમદ્વીરાવલિકુલે તથા ચેત્થં નિરૂપિતમ્ ।
અભેદ્યં સર્વથા જ્ઞેયં મધ્યં જ્ઞાત્વા ન લિપ્યતે ॥ 272

તદ્વિભાગક્રમે સિદ્ધઃ સ ગુરુર્મોચયેત્ પશૂન્ ।
ગુરોરગ્રે વિશેચ્છિષ્યો વક્ત્રં વક્ત્રે તુ વેધયેત્ ॥ 273

રૂપં રૂપે તુ વિષયૈર્યાવત્સમરસીભવેત્ ।
ચિત્તે સમરસીભૂતે દ્વયોરૌન્મનસી સ્થિતિઃ ॥ 274

ઉભયોશ્ચોન્મનોગત્યા તત્કાલે દીક્ષિતો ભવેત્ ।
શશિભાસ્કરસંયોગે જીવસ્તન્મયતાં વ્રજેત્ ॥ 275

અત્ર બ્રહ્માદયો દેવા મુક્તયે મોક્ષકાઙ્ક્ષિણઃ ।
નિરુધ્ય રશ્મિચક્રં સ્વં ભોગમોક્ષાવુભાવપિ ॥ 276

ગ્રસતે યદિ તદ્દીક્ષા શાર્વીયં પરિકીર્તિતા ।
સ એષ મોક્ષઃ કથિતો નિઃસ્પન્દઃ સર્વજન્તુષુ ॥ 277

અગ્નીષોમકલાઘાતસઙ્ઘાતાત્ સ્પન્દનં હરેત્ ।
બાહ્યં પ્રાણં બાહ્યગતં તિમિરાકારયોગતઃ ॥ 278

નિર્યાતં રોમકૂપૈસ્તુ ભ્રમન્તં સર્વકારણૈઃ ।
મધ્યં નિર્લક્ષ્યમાસ્થાય ભ્રમયેદ્વિસૃજેત્તતઃ ॥ 279

સંઘટ્ટોત્પાટયોગેન વેધયેદ્ગ્રન્થિપઞ્ચકમ્ ।
સંઘટ્ટવૃત્તિયુગલં મધ્યધામ વિચિન્તયેત્ ॥ 280

નાત્મવ્યોમબહિર્મન્ત્રદેહસંધાનમાચરેત્ ।
દીક્ષેયં સર્વજન્તૂનાં શિવતાપત્તિદાયિકા ॥ 281

દીક્ષાન્તે દીપકાન્ પક્ત્વા સમસ્તૈઃ સાધકૈઃ સહ ।
ચરુઃ પ્રાશ્યઃ કુલાચાર્યૈર્મહાપાતકનાશનઃ ॥ 282

ઇતિ શ્રીરત્નમાલાયામૂનાધિકવિધિસ્તુ યઃ ।
સ એવ પાતકં તસ્ય પ્રશમો@યં પ્રકીર્તિતઃ ॥ 283

પરે@હનિ ગુરોઃ કાર્યો યાગસ્તેન વિના યતઃ ।
ન વિધિઃ પૂર્ણતાં યાતિ કુર્યાદ્યત્નેન તં તતઃ ॥ 284

યેન યેન ગુરુસ્તુષ્યેત્તત્તદસ્મૈ નિવેદયેત્ ।
ચક્રચર્યાન્તરાલે@સ્યા વિધિઃ સંચાર ઉચ્યાતે ॥ 285

અલિપાત્રં સુસંપૂર્ણં વીરેન્દ્રકરસંસ્થિતમ્ ।
અવલોક્ય પરં બ્રહ્મ તત્પિવેદાજ્ઞયા ગુરોઃ ॥ 286

તર્પયિત્વા તુ ભૂતાનિ ગુરવે વિનિવેદયેત્ ।
કૃત્વા ભુવિ ગુરું નત્વાદાય સંતર્પ્ય ખેચરીઃ ॥ 287

સ્વં મન્ત્રં તચ્ચ વન્દિત્વા દૂતીં ગણપ્તિં ગુરૂન્ ।
ક્ષેત્રપં વીરસઙ્ઘાતં ગુર્વાદિક્રમશસ્તતઃ ॥ 288

વીરસ્પૃષ્ટં સ્વયં દ્રવ્યં પિવેન્નૈવાન્યથા ક્વચિત્ ।
પરબ્રહ્મણ્યવેત્તારો@ગમાગમવિવર્જિતાઃ ॥ 289

લોભમોહમદક્રોધરાગમાયાજુષશ્ચ યે ।
તૈઃ સાકં ન ચ કર્તવ્યમેતચ્છ્રેયોર્થિનાત્મનિ ॥ 290

યાગાદૌ યાગમધ્યે ચ યાગાન્તે ગુરુપૂજને ।
નૈમિત્તિકેષુ પ્રોક્તેષુ શિષ્યઃ કુર્યાદિમં વિધિમ્ ॥ 291

ઇતિ રહસ્યવિધિઃ પરિચર્ચિતો ગુરુમુખાનુભવૈઃ સુપરિસ્ફુટઃ ।