Taittiriya Samhita · Chapter 7.2

7.2 prapāṭhaka:

7.2.1 anuvāka 1 ṣaḍrātrakathanam
1 sādhyā vai devāḥ suvargakāmā etaꣳ ṣaḍrātram apaśyan tam āharan tenāyajanta tato vai te suvargaṃ lokam āyan ya evaṃ vidvāꣳsaḥ ṣaḍrātram āsate suvargam eva lokaṃ yanti devasattraṃ vai ṣaḍrātraḥ pratyakṣaꣳ hy etāni pṛṣṭhāni ya evaṃ vidvāꣳsaḥ ṣaḍrātram āsate sākṣād eva devatā abhyārohanti ṣaḍrātro bhavati ṣaḍ vā ṛtavaḥ ṣaṭ pṛṣṭhāni
2 pṛṣṭhair evartūn anvārohanty ṛtubhiḥ saṃvatsaram / te saṃvatsara eva prati tiṣṭhanti bṛhadrathaṃtarābhyāṃ yanti / iyaṃ vāva rathaṃtaram asau bṛhat / ābhyām eva yanti / atho anayor eva prati tiṣṭhanti / ete vai yajñasyāñjasāyanī srutī tābhyām eva suvargaṃ lokaṃ yanti trivṛd agniṣṭomo bhavati teja evāva rundhate pañcadaśo bhavati / indriyam evāva rundhate saptadaśaḥ
3 bhavati / annādyasyāvaruddhyai / atho praiva tena jāyante / ekaviꣳśo bhavati pratiṣṭhityai / atho rucam evātman dadhate triṇavo bhavati vijityai trayastriꣳśo bhavati pratiṣṭhityai sadohavirdhānina etena ṣaḍrātreṇa yajeran / āśvatthī havirdhānaṃ cāgnīdhraṃ ca bhavatas tad dhi suvargyam / cakrīvatī bhavataḥ suvargasya lokasya samaṣṭyai / ulūkhalabudhno yūpo bhavati pratiṣṭhityai prāñco yānti prāṅ iva hi suvargaḥ
4 lokaḥ sarasvatyā yānti / eṣa vai devayānaḥ panthās tam evānvārohanti / ākrośanto yānti / avartim evānyasmin pratiṣajya pratiṣṭhāṃ gacchanti yadā daśa śataṃ kurvanty athaikam utthānam / śatāyuḥ puruṣaḥ śatendriyaḥ / āyuṣy evendriye prati tiṣṭhanti yadā śataꣳ sahasraṃ kurvanty athaikam utthānam / sahasrasammito vā asau lokaḥ / amum eva lokam abhi jayanti yadaiṣām pramīyeta yadā vā jīyerann athaikam utthānam / tad dhi tīrtham //
7.2.2 anuvāka 2 saptarātrakathanam
1 kusurubinda auddālakir akāmayata paśumānt syām iti sa etaꣳ saptarātram āharat tenāyajata tena vai sa yāvanto grāmyāḥ paśavas tān avārunddha ya evaṃ vidvānt saptarātreṇa yajate yāvanta eva grāmyāḥ paśavas tān evāva runddhe saptarātro bhavati sapta grāmyāḥ paśavaḥ saptāraṇyāḥ sapta chandāꣳsi / ubhayasyāvaruddhyai trivṛd agniṣṭomo bhavati tejaḥ
2 evāva runddhe pañcadaśo bhavati / indriyam evāva runddhe saptadaśo bhavati / annādyasyāvaruddhyai / atho praiva tena jāyate / ekaviꣳśo bhavati pratiṣṭhityai / atho rucam evātman dhatte triṇavo bhavati vijityai pañcaviꣳśo 'gniṣṭomo bhavati prajāpater āptyai mahāvratavān annādyasyāvaruddhyai viśvajit sarvapṛṣṭho 'tirātro bhavati sarvasyābhijityai yat pratyakṣam pūrveṣv ahaḥsu pṛṣṭhāny upeyuḥ pratyakṣam
3 viśvajiti yathā dugdhām upasīdaty evam uttamam ahaḥ syāt / naikarātraś cana syāt / bṛhadrathantare pūrveṣv ahaḥsūpa yanti / iyaṃ vāva rathaṃtaram asau bṛhat / ābhyām eva na yanty atho anayor eva prati tiṣṭhanti yat pratyakṣaṃ viśvajiti pṛṣṭhāny upayanti yathā prattāṃ duhe tādṛg eva tat //
7.2.3 anuvāka 3 aṣṭarātrakathanam
1 bṛhaspatir akāmayata brahmavarcasī syām iti sa etam aṣṭarātram apaśyat tam āharat tenāyajata tato vai sa brahmavarcasy abhavat / ya evaṃ vidvān aṣṭarātreṇa yajate brahmavarcasy eva bhavati / aṣṭarātro bhavati / aṣṭākṣarā gāyatrī gāyatrī brahmavarcasam / gāyatriyaiva brahmavarcasam ava runddhe / aṣṭarātro bhavati catasro vai diśaḥ / catasro 'vāntaradiśāḥ / digbhya eva brahmavarcasam ava runddhe //
2 trivṛd agniṣṭomo bhavati teja evāva runddhe pañcadaśo bhavati / indriyam evāva runddhe saptadaśo bhavaty annādyasyāvaruddhyai / atho praiva tena jāyate / ekaviꣳśo bhavati pratiṣṭhityai / atho rucam evātman dhatte triṇavo bhavati vijityai trayastriꣳśo bhavati pratiṣṭhityai pañcaviꣳśo 'gniṣṭomo bhavati prajāpater āptyai mahāvratavān annādyasyāvaruddhyai viśvajit sarvapṛṣṭho 'tirātro bhavati sarvasyābhijityai //
7.2.4 anuvāka 4 navarātrakathanam
1 prajāpatiḥ prajā asṛjata tāḥ sṛṣṭāḥ kṣudhaṃ ny āyan / sa etaṃ navarātram apaśyat tam āharat tenāyajata tato vai prajābhyo 'kalpata yarhi prajāḥ kṣudhaṃ nigaccheyus tarhi navarātreṇa yajeta / ime hi vā etāsāṃ lokā aklṛptā athaitāḥ kṣudhaṃ ni gacchanti / imān evābhyo lokān kalpayati tān kalpamānān prajābhyo 'nu kalpate kalpante
2 asmā ime lokā ūrjam prajāsu dadhāti trirātreṇaivemaṃ lokaṃ kalpayati trirāttreṇāntarikṣaṃ trirātreṇāmuṃ lokam / yathā guṇe guṇam anvasyaty evam eva tal loke lokam anv asyati dhṛtyā aśithilambhāvāya jyotir gaur āyur iti jñātā stomā bhavanti / iyaṃ vāva jyotir antarikṣaṃ gaur asāv āyuḥ / eṣv eva lokeṣu prati tiṣṭhanti jñātraṃ prajānāṃ
3 gacchati navarātro bhavati / abhipūrvam evāsmin tejo dadhāti yo jyogāmayāvī syāt sa navarātreṇa yajeta prāṇā hi vā etasyādhṛtāḥ / athaitasya jyog āmayati prāṇān evāsmin dādhāra / uta yadītāsur bhavati jīvaty eva //
7.2.5 anuvāka 5 daśarātrakathanam
1 prajāpatir akāmayata pra jāyeyeti sa etaṃ daśahotāram apaśyat tam ajuhot tena daśarātram asṛjata tena daśarātreṇa prājāyata daśarātrāya dīkṣiṣyamāṇo daśahotāraṃ juhuyāt / daśahotraiva daśarātraꣳ sṛjate tena daśarātreṇa pra jāyate vairājo vā eṣa yajño yad daśarātraḥ / ya evaṃ vidvān daśarātreṇa yajate virājam eva gacchati prājāpatyo vā eṣa yajño yad daśarātraḥ //
2 ya evaṃ vidvān daśarātreṇa yajate praiva jāyate / indro vai sadṛṅ devatābhir āsīt sa na vyāvṛtam agacchat sa prajāpatim upādhāvat tasmā etaṃ daśarātram prāyacchat tam āharat tenāyajata tato vai so 'nyābhir devatābhir vyāvṛtam agacchat / ya evaṃ vidvān daśarātreṇa yajate vyāvṛtam eva pāpmanā bhrātṛvyeṇa gacchati trikakud vai
3 eṣa yajño yad daśarātraḥ kakut pañcadaśaḥ kakud ekaviꣳśaḥ kakut trayastriꣳśaḥ / ya evaṃ vidvān daśarātreṇa yajate trikakud eva samānānām bhavati yajamānaḥ pañcadaśo yajamāna ekaviꣳśo yajamānas trayastriꣳśaḥ pura itarāḥ abhicaryamāṇo daśarātreṇa yajeta devapurā eva paryūhate tasya na kutaś canopāvyādho bhavati nainam abhicarant stṛṇute devāsurāḥ saṃyattā āsan te devā etāḥ
4 devapurā apaśyan yad daśarātras tāḥ pary auhanta teṣāṃ na kutaś canopāvyādho 'bhavat tato devā abhavan parā'surāḥ / yo bhrātṛvyavānt syāt sa daśarātreṇa yajeta devapurā eva paryūhate tasya na kutaś canopāvyādho bhavati bhavaty ātmanā parāsya bhrātṛvyo bhavati stoma stomasyopastir bhavati bhrātṛvyam evopastiṃ kurute jāmi vai
5 etat kurvanti yaj jyāyāꣳsaꣳ stomam upetya kanīyāꣳsam upayanti yad agniṣṭomasāmāny avastāc ca parastāc ca bhavanty ajāmitvāya trivṛd agniṣṭomo 'gniṣṭud āgneyīṣu bhavati teja evāva runddhe pañcadaśa ukthya aindrīṣu / indriyam evāva runddhe trivṛd agniṣṭomo vaiśvadevīṣu puṣṭim evāva runddhe saptadaśo 'gniṣṭomaḥ prājāpatyāsu tīvrasomaḥ / annādyasyāvaruddhyai / atho praiva tena jāyate //

6 ekaviꣳśa ukthyaḥ saurīṣu pratiṣṭhityai / atho rucam evātman dhatte saptadaśo 'gniṣṭomaḥ prājāpatyāsūpahavyaḥ / upahavam eva gacchati triṇavāv agniṣṭomāv abhita aindrīṣu vijityai trayastriꣳśa ukthyo vaiśvadevīṣu pratiṣṭhityai viśvajit sarvapṛṣṭho 'tirātro bhavati sarvasyābhijityai //
7.2.6 anuvāka 6 ekādaśarātrakathanam
1 ṛtavo vai prajākāmāḥ prajāṃ nāvindanta te 'kāmayanta prajāꣳ sṛjemahi prajām ava rundhīmahi prajāṃ vindemahi prajāvantaḥ syāmeti ta etam ekādaśarātram apaśyan tam āharan tenāyajanta tato vai te prajām asṛjanta prajām avārundhata prajām avindanta prajāvanto 'bhavan ta ṛtavo 'bhavan tad ārtavānām ārtavatvam ṛtūnāṃ vā ete putrās tasmāt
2 ārtavā ucyante ya evaṃ vidvāꣳsa ekādaśarātram āsate prajām eva sṛjante prajām ava rundhate prajāṃ vindante prajāvanto bhavanti jyotir atirātro bhavati jyotir eva purastād dadhate suvargasya lokasyānukhyātyai pṛṣṭhyaḥ ṣaḍaho bhavati ṣaḍ vā ṛtavaḥ ṣaṭ pṛṣṭhāni pṛṣṭhair evartūn anvārohanty ṛtubhiḥ saṃvatsaram / te saṃvatsara eva prati tiṣṭhanti caturviꣳśo bhavati caturviꣳśatyakṣarā gāyatrī
3 gāyatram brahmavarcasam / gāyatriyām eva brahmavarcase prati tiṣṭhanti catuścatvāriꣳśo bhavati catuṣcatvāriꣳśadakṣarā triṣṭug indriyaṃ triṣṭup triṣṭubhy evendriye prati tiṣṭhanti / aṣṭācatvāriꣳśo bhavati / aṣṭācatvāriꣳśadakṣarā jagatī jāgatāḥ paśavaḥ / jagatyām eva paśuṣu prati tiṣṭhanti / ekādaśarātro bhavati pañca vā ṛtava ārtavāḥ pañca / ṛtuṣv evā''rtaveṣu saṃvatsare pratiṣṭhāya prajām ava rundhate / atirātrāv abhito bhavataḥ prajāyai parigṛhītyai //
7.2.7 anuvāka 7 dvādaśarātrakathanam
1 aindravāyavāgrān gṛhṇīyād yaḥ kāmayeta yathāpūrvam prajāḥ kalperann iti yajñasya vai klṛptim anu prajāḥ kalpante yajñasyāklṛptim anu na kalpante yathāpūrvam eva prajāḥ kalpayati na jyāyāꣳsaṃ kanīyān ati krāmati / aindravāyavāgrān gṛhṇīyād āmayāvinaḥ prāṇena vā eṣa vyṛdhyate yasyā''mayati prāṇa aindravāyavaḥ prāṇenaivainaꣳ sam ardhayati maitrāvaruṇāgrān gṛhṇīran yeṣāṃ dīkṣitānām pramīyeta /
2 prāṇāpānābhyāṃ vā ete vyṛdhyante yeṣāṃ dīkṣitānām pramīyate prāṇāpānau mitrāvaruṇau prāṇāpānāv eva mukhataḥ pari harante / āśvināgrān gṛhṇītā''nujāvaraḥ / aśvinau vai devānām ānujāvarau paścevāgram pary aitām aśvināv etasyā devatā ya ānujāvaras tāv evainam agram pari ṇayataḥ śukrāgrān gṛhṇīta gataśrīḥ pratiṣṭhākāmaḥ / asau vā ādityaḥ śukra eṣo 'ntaḥ / antam manuṣyaḥ
3 śriyai gattvā ni vartate / antād evāntam ā rabhate na tataḥ pāpīyān bhavati manthyagrān gṛhṇītābhicaran / ārtapātraṃ vā etad yan manthipātram mṛtyunaivainaṃ grāhayati tājag ārtim ārchati / āgrayaṇāgrān gṛhṇīta yasya pitā pitāmahaḥ puṇyaḥ syād atha tan na prāpnuyāt / vācā vā eṣa indriyeṇa vyṛdhyate yasya pitā pitāmahaḥ puṇyaḥ
4 bhavaty atha tan na prāpnoti / ura ivaitad yajñasya vāg iva yad āgrayaṇaḥ / vācaivainam indriyeṇa sam ardhayati na tataḥ pāpīyān bhavati / ukthyāgrān gṛhṇītābhicaryamāṇaḥ sarveṣāṃ vā etat pātrāṇām indriyaṃ yad ukthyapātram / sarveṇaivainam indriyeṇāti pra yuṅkte sarasvaty abhi no neṣi vasya iti purorucaṃ kuryāt / vāg vai
5 sarasvatī vācaivainam ati pra yuṅkte mā tvat kṣetrāṇy araṇāni ganmety āha mṛtyor vai kṣetrāṇy araṇāni tenaiva mṛtyoḥ kṣetrāṇi na gacchati pūrṇān grahān gṛhṇīyād āmayāvinaḥ prāṇān vā etasya śug ṛcchati yasyāmayati prāṇā grahāḥ prāṇān evāsya śuco muñcati / uta yadītāsur bhavati jīvaty eva pūrṇān grahān gṛhṇīyād yarhi parjanyo na varṣet prāṇān vā etarhi prajānāꣳ śug ṛcchati yarhi parjanyo na varṣati prāṇā grahāḥ prāṇān eva prajānāꣳ śuco muñcati tājak pra varṣati //
7.2.8 anuvāka 8 dvādaśarātrakathanam
1 gāyatro vā aindravāyavaḥ / gāyatram prāyaṇīyam ahar / tasmāt prāyaṇīye 'hann aindravāyavo gṛhyate sva evainam āyatane gṛhṇāti traiṣṭubho vai śukras traiṣṭubham dvitīyam ahar / tasmād dvitīye 'hañ chukro gṛhyate sva evainam āyatane gṛhṇāti jāgato vā āgrayaṇaḥ / jāgataṃ tṛtīyam ahar / tasmāt tṛtīye 'hann āgrayaṇo gṛhyate sva evainam āyatane gṛhṇāti / etad vai
2 yajñam āpad yac chandāꣳsy āpnoti yad āgrayaṇaḥ śvo gṛhyate yatraiva yajñam adṛśan tata evainam punaḥ pra yuṅkte jaganmukho vai dvitīyas trirātraḥ / jāgata āgrayaṇaḥ / yac caturthe 'hann āgrayaṇo gṛhyate sva evainam āyatane gṛhṇāti / atho svam eva chando 'nu paryāvartante rāthaṃtaro vā aindravāyavaḥ / rāthaṃtaram pañcamam ahar / tasmāt pañcame 'han
3 aindravāyavo gṛhyate sva evainam āyatane gṛhṇāti bārhato vai śukraḥ / bārhataꣳ ṣaṣṭham ahar / tasmāt ṣaṣṭhe 'hañ chukro gṛhyate sva evainam āyatane gṛhṇāti / etad vai dvitīyaṃ yajñam āpad yac chandāꣳsy āpnoti yac chukraḥ śvo gṛhyate yatraiva yajñam adṛśan tata evainam punaḥ pra yuṅkte triṣṭuṅmukho vai tṛtīyas trirātras traiṣṭubhaḥ
4 śukraḥ / yat saptame 'hañ chukro gṛhyate sva evainam āyatane gṛhṇāti / atho svam eva chando 'nu paryāvartante vāg vā āgrayaṇaḥ / vāg aṣṭamam ahar / tasmād aṣṭame 'hann āgrayaṇo gṛhyate sva evainam āyatane gṛhṇāti prāṇo vā aindravāyavaḥ prāṇo navamam ahar / tasmān navame 'hann aindravāyavo gṛhyate sva evainam āyatane gṛhṇāti / etat
5 vai tṛtīyaṃ yajñam āpad yac chandāꣳsy āpnoti yad aindravāyavaḥ śvo gṛhyate yatraiva yajñam adṛśan tata evainam punaḥ pra yuṅkte /
atho svam eva chando 'nu paryāvartante patho vā ete 'dhy apathena yanti ye 'nyenaindravāyavāt pratipadyante / antaḥ khalu vā eṣa yajñasya yad daśamam ahar daśame 'hann aindravāyavo gṛhyate yajñasya
6 evāntaṃ gatvā pathāt panthām api yanti / atho yathā vahīyasā pratisāraṃ vahanti tādṛg eva tat / chandāꣳsy anyo'nyasya lokam abhyadhyāyan tāny etenaiva devā vyavāhayan / aindravāyavasya vā etad āyatanaṃ yac caturtham ahar / tasminn āgrayaṇo gṛhyate tasmād āgrayaṇasyāyatane navame 'hann aindravāyavo gṛhyate śukrasya vā etad āyatanaṃ yat pañcamam
7 ahar / tasminn aindravāyavo gṛhyate tasmād aindravāyavasyā''yatane saptame 'hañ chukro gṛhyate / āgrayaṇasya vā etad āyatanaṃ yat ṣaṣṭham ahar / tasmiñ chukro gṛhyate tasmāc chukrasyāyatane 'ṣṭame 'hann āgrayaṇo gṛhyate chandāꣳsy eva tad vi vāhayati pra vasyaso vivāham āpnoti ya evaṃ veda / atho devatābhya eva yajñe saṃvidaṃ dadhāti tasmād idam anyo'nyasmai dadhāti //
7.2.9 anuvāka 9 dvādaśarātrakathanam

1 prajāpatir akāmayata pra jāyeyeti sa etaṃ dvādaśarātram apaśyat tam āharat tenāyajata tato vai sa prājāyata yaḥ kāmayeta pra jāyeyeti sa dvādaśarātreṇa yajeta praiva jāyate brahmavādino vadanti / agniṣṭomaprāyaṇā yajñā atha kasmād atirātraḥ pūrvaḥ pra yujyata iti cakṣuṣī vā ete yajñasya yad atirātrau kanīnike agniṣṭomau yat
2 agniṣṭomaṃ pūrvam prayuñjīran bahirdhā kanīnike dadhyus tasmād atirātraḥ pūrvaḥ pra yujyate cakṣuṣī eva yajñe dhitvā madhyataḥ kanīnike prati dadhati yo vai gāyatrīṃ jyotiḥpakṣāṃ veda jyotiṣā bhāsā suvargaṃ lokam eti yāv agniṣṭomau tau pakṣau ye 'ntare 'ṣṭāv ukthyāḥ sa ātmā / eṣā vai gāyatrī jyotiḥpakṣā ya evaṃ veda jyotiṣā bhāsā suvargaṃ lokam
3 eti prajāpatir vā eṣa dvādaśadhā vihito yad dvādaśarātraḥ / yāv atirātrau tau pakṣau ye 'ntare 'ṣṭāv ukthyāḥ sa ātmā prajāpatir vāvaiṣa sant sad dha vai sattreṇa spṛṇoti prāṇā vai sat prāṇān eva spṛṇoti sarvāsāṃ vā ete prajānām prāṇair āsate ye sattram āsate tasmāt pṛcchanti kim ete sattriṇa iti priyaḥ prajānām utthito bhavati ya evaṃ veda //
7.2.10 anuvāka 10 dvādaśarātrakathanam
1 na vā eṣo 'nyatovaiśvānaraḥ suvargāya lokāya prābhavat / ūrdhvo ha vā eṣa ātata āsīt te devā etaṃ vaiśvānaram pary auhant suvargasya lokasya prabhūtyai / ṛtavo vā etena prajāpatim ayājayan teṣv ārdhnod adhi tat ṛdhnoti ha vā ṛtvikṣu ya evaṃ vidvān dvādaśāhena yajate te 'sminn aicchanta sa rasam aha vasantāya prāyacchat
2 yavaṃ grīṣmāyauṣadhīr varṣābhyo vrīhīñ charade māṣatilau hemantaśiśirābhyām / tenendram prajāpatir ayājayat tato vā indra indro 'bhavat tasmād āhuḥ / ānujāvarasya yajña iti sa hy etenāgre 'yajata / eṣa ha vai kuṇapam atti yaḥ sattre pratigṛhṇāti puruṣakuṇapam aśvakuṇapam / gaur vā annam / yena pātreṇānnam bibhrati yat tan na nirṇenijati tato 'dhi
3 malaṃ jāyate / eka eva yajeta / eko hi prajāpatir ārdhnot / dvādaśa rātrīr dīkṣitaḥ syāt / dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaraḥ prajāpatiḥ prajāpatir vāvaiṣa eṣa ha tvai jāyate yas tapaso 'dhi jāyate caturdhā vā etās tisrastisro rātrayo yad dvādaśopasadaḥ / yāḥ prathamā yajñaṃ tābhiḥ sam bharati yā dvitīyā yajñaṃ tābhir ā rabhate
4 yās tṛtīyāḥ pātrāṇi tābhir nirṇenikte yāś caturthīr api tābhir ātmānam antarataḥ śundhate yo vā asya paśum atti māꣳsaꣳ so 'tti yaḥ puroḍāśam mastiṣkaꣳ sa yaḥ parivāpam purīṣaꣳ sa ya ājyam majjānaꣳ sa yaḥ somaꣳ svedaꣳ saḥ / api ha vā asya śīrṣaṇyā niṣpadaḥ prati gṛhṇāti yo dvādaśāhe pratigṛhṇāti tasmād dvādaśāhena na yājyam pāpmano vyāvṛttyai //
7.2.11 anuvāka 11 aśvamedhamantrakathanam
1 ekasmai svāhā dvābhyāꣳ svāhā tribhyaḥ svāhā caturbhyaḥ svāhā pañcabhyaḥ svāhā ṣaḍbhyaḥ svāhā saptabhyaḥ svāhā / aṣṭābhyaḥ svāhā navabhyaḥ svāhā daśabhyaḥ svāhā / ekādaśabhyaḥ svāhā dvādaśabhyaḥ svāhā trayodaśabhyaḥ svāhā caturdaśabhyaḥ svāhā pañcadaśabhyaḥ svāhā ṣoḍaśabhyaḥ svāhā saptadaśabhyaḥ svāhā / aṣṭādaśabhyaḥ svāhā / ekānna viꣳśatyai svāhā navaviꣳśatyai svāhā / ekānna catvāriꣳśate svāhā navacatvāriꣳśate svāhā / ekānna ṣaṣṭyai svāhā navaṣaṣṭyai svāhā / ekānnāśītyai svāhā navāśītyai svāhā / ekānna śatāya svāhā śatāya svāhā dvābhyāꣳ śatābhyāꣳ svāhā sarvasmai svāhā //
7.2.12 anuvāka 12 aśvamedhagatamantrakathanam
1 ekasmai svāhā tribhyaḥ svāhā pañcabhyaḥ svāhā saptabhyaḥ svāhā navabhyaḥ svāhā / ekādaśabhyaḥ svāhā trayodaśabhyaḥ svāhā pañcadaśabhyaḥ svāhā saptadaśabhyaḥ svāhā / ekānna viꣳśatyai svāhā navaviꣳśatyai svāhā / ekānna catvāriꣳśate svāhā navacatvāriꣳśate svāhā / ekānna ṣaṣṭyai svāhā navaṣaṣṭyai svāhā / ekānnāśītyai svāhā navāśītyai svāhā / ekānna śatāya svāhā śatāya svāhā sarvasmai svāhā //
7.2.13 anuvāka 13 aśvamedhagatamantrakathanam
1 dvābhyāꣳ svāhā caturbhyaḥ svāhā ṣaḍbhyaḥ svāhā / aṣṭābhyaḥ svāhā daśabhyaḥ svāhā dvādaśabhyaḥ svāhā caturdaśabhyaḥ svāhā ṣoḍaśabhyaḥ svāhā / aṣṭādaśabhyaḥ svāhā viꣳśatyai svāhā / aṣṭānavatyai svāhā śatāya svāhā sarvasmai svāhā //
7.2.14 anuvāka 14 aśvamedhagatamantrakathanam
1 tribhyaḥ svāhā pañcabhyaḥ svāhā saptabhyaḥ svāhā navabhyaḥ svāhā / ekādaśabhyaḥ svāhā trayodaśabhyaḥ svāhā pañcadaśabhyaḥ svāhā saptadaśabhyaḥ svāhā / ekānna viꣳśatyai svāhā navaviꣳśatyai svāhā / ekānna catvāriꣳśate svāhā navacatvāriꣳśate svāhā / ekānna ṣaṣṭyai svāhā navaṣaṣṭyai svāhā / ekānnāśītyai svāhā navāśītyai svāhā / ekānna śatāya svāhā śatāya svāhā sarvasmai svāhā //
7.2.15 anuvāka 15 aśvamedhagatamantrakathanam
1 caturbhyaḥ svāhā / aṣṭābhyaḥ svāhā dvādaśabhyaḥ svāhā ṣoḍaśabhyaḥ svāhā viꣳśatyai svāhā ṣaṇṇavatyai svāhā śatāya svāhā sarvasmai svāhā //
7.2.16 anuvāka 16 aśvamedhagatamantrakathanam
1 pañcabhyaḥ svāhā daśabhyaḥ svāhā pañcadaśabhyaḥ svāhā viꣳśatyai svāhā pañcanavatyai svāhā śatāya svāhā sarvasmai svāhā //
7.2.17 anuvāka 17 aśvamedhagatamantrakathanam
1 daśabhyaḥ svāhā viꣳśatyai svāhā triꣳśate svāhā catvāriꣳśate svāhā pañcāśate svāhā ṣaṣṭyai svāhā saptatyai svāhā / aśītyai svāhā navatyai svāhā śatāya svāhā sarvasmai svāhā //
7.2.18 anuvāka 18 aśvamedhagatamantrakathanam
1 viꣳśatyai svāhā catvāriꣳśate svāhā ṣaṣṭyai svāhā / aśītyai svāhā śatāya svāhā sarvasmai svāhā //
7.2.19anuvāka 19 aśvamedhagatamantrakathanam
1 pañcāśate svāhā śatāya svāhā dvābhyāꣳ śatābhyāꣳ svāhā tribhyaḥ śatebhyaḥ svāhā caturbhyaḥ śatebhyaḥ svāhā pañcabhyaḥ śatebhyaḥ svāhā ṣaḍbhyaḥ śatebhyaḥ svāhā saptabhyaḥ śatebhyaḥ svāhā / aṣṭābhyaḥ śatebhyaḥ svāhā navabhyaḥ śatebhyaḥ svāhā sahasrāya svāhā sarvasmai svāhā //
7.2.20 anuvāka 20 aśvamedhagatamantrakathanam
1 śatāya svāhā sahasrāya svāhā / ayutāya svāhā niyutāya svāhā prayutāya svāhā / arbudāya svāhā nyarbudāya svāhā samudrāya svāhā madhyāya svāhā / antāya svāhā parārdhāya svāhā / uṣase svāhā vyuṣṭyai svāhā / udeṣyate svāhā / udyate svāhā / uditāya svāhā suvargāya svāhā lokāya svāhā sarvasmai svāhā //
7.2.1 anuvāka 1 ṣaḍrātrakathanam

sādhyā vai devāḥ suvargakāmā etaꣳ ṣaḍrātram apaśyan
tam āharan
tenāyajanta
tato vai te suvargaṃ lokam āyan
ya evaṃ vidvāꣳsaḥ ṣaḍrātram āsate suvargam eva lokaṃ yanti
devasattraṃ vai ṣaḍrātraḥ
pratyakṣaꣳ hy etāni pṛṣṭhāni
ya evaṃ vidvāꣳsaḥ ṣaḍrātram āsate sākṣād eva devatā abhyārohanti
ṣaḍrātro bhavati
ṣaḍ vā ṛtavaḥ
ṣaṭ pṛṣṭhāni

pṛṣṭhair evartūn anvārohanty ṛtubhiḥ saṃvatsaram /
te saṃvatsara eva prati tiṣṭhanti
bṛhadrathaṃtarābhyāṃ yanti /
iyaṃ vāva rathaṃtaram asau bṛhat /
ābhyām eva yanti /
atho anayor eva prati tiṣṭhanti /
ete vai yajñasyāñjasāyanī srutī
tābhyām eva suvargaṃ lokaṃ yanti
trivṛd agniṣṭomo bhavati
teja evāva rundhate
pañcadaśo bhavati /
indriyam evāva rundhate
saptadaśaḥ

bhavati /
annādyasyāvaruddhyai /
atho praiva tena jāyante /
ekaviꣳśo bhavati pratiṣṭhityai /
atho rucam evātman dadhate
triṇavo bhavati vijityai
trayastriꣳśo bhavati
pratiṣṭhityai
sadohavirdhānina etena ṣaḍrātreṇa yajeran /
āśvatthī havirdhānaṃ cāgnīdhraṃ ca bhavatas
tad dhi suvargyam /
cakrīvatī bhavataḥ
suvargasya lokasya samaṣṭyai /
ulūkhalabudhno yūpo bhavati
pratiṣṭhityai
prāñco yānti
prāṅ iva hi suvargaḥ

lokaḥ
sarasvatyā yānti /
eṣa vai devayānaḥ panthās
tam evānvārohanti /
ākrośanto yānti /
avartim evānyasmin pratiṣajya pratiṣṭhāṃ gacchanti
yadā daśa śataṃ kurvanty athaikam utthānam /
śatāyuḥ puruṣaḥ śatendriyaḥ /
āyuṣy evendriye prati tiṣṭhanti
yadā śataꣳ sahasraṃ kurvanty athaikam utthānam /
sahasrasammito vā asau lokaḥ /
amum eva lokam abhi jayanti
yadaiṣām pramīyeta yadā vā jīyerann athaikam utthānam /
tad dhi tīrtham //
7.2.2 anuvāka 2 saptarātrakathanam

kusurubinda auddālakir akāmayata
paśumānt syām iti
sa etaꣳ saptarātram āharat
tenāyajata
tena vai sa yāvanto grāmyāḥ paśavas tān avārunddha
ya evaṃ vidvānt saptarātreṇa yajate yāvanta eva grāmyāḥ paśavas tān evāva runddhe
saptarātro bhavati
sapta grāmyāḥ paśavaḥ saptāraṇyāḥ sapta chandāꣳsi /
ubhayasyāvaruddhyai
trivṛd agniṣṭomo bhavati
tejaḥ

evāva runddhe
pañcadaśo bhavati /
indriyam evāva runddhe
saptadaśo bhavati /
annādyasyāvaruddhyai /
atho praiva tena jāyate /
ekaviꣳśo bhavati
pratiṣṭhityai /
atho rucam evātman dhatte
triṇavo bhavati
vijityai
pañcaviꣳśo 'gniṣṭomo bhavati prajāpater āptyai
mahāvratavān annādyasyāvaruddhyai
viśvajit sarvapṛṣṭho 'tirātro bhavati
sarvasyābhijityai
yat pratyakṣam pūrveṣv ahaḥsu pṛṣṭhāny upeyuḥ pratyakṣam

viśvajiti yathā dugdhām upasīdaty evam uttamam ahaḥ syāt /
naikarātraś cana syāt /
bṛhadrathantare pūrveṣv ahaḥsūpa yanti /
iyaṃ vāva rathaṃtaram asau bṛhat /
ābhyām eva na yanty atho anayor eva prati tiṣṭhanti
yat pratyakṣaṃ viśvajiti pṛṣṭhāny upayanti yathā prattāṃ duhe tādṛg eva tat //
7.2.3 anuvāka 3 aṣṭarātrakathanam

bṛhaspatir akāmayata
brahmavarcasī syām iti
sa etam aṣṭarātram apaśyat
tam āharat
tenāyajata
tato vai sa brahmavarcasy abhavat /
ya evaṃ vidvān aṣṭarātreṇa yajate brahmavarcasy eva bhavati /
aṣṭarātro bhavati /
aṣṭākṣarā gāyatrī
gāyatrī brahmavarcasam /
gāyatriyaiva brahmavarcasam ava runddhe /
aṣṭarātro bhavati
catasro vai diśaḥ /
catasro 'vāntaradiśāḥ /
digbhya eva brahmavarcasam ava runddhe

trivṛd agniṣṭomo bhavati
teja evāva runddhe
pañcadaśo bhavati /
indriyam evāva runddhe
saptadaśo bhavaty annādyasyāvaruddhyai /
atho praiva tena jāyate /
ekaviꣳśo bhavati
pratiṣṭhityai /
atho rucam evātman dhatte
triṇavo bhavati
vijityai
trayastriꣳśo bhavati
pratiṣṭhityai
pañcaviꣳśo 'gniṣṭomo bhavati prajāpater āptyai
mahāvratavān annādyasyāvaruddhyai
viśvajit sarvapṛṣṭho 'tirātro bhavati
sarvasyābhijityai //
7.2.4 anuvāka 4 navarātrakathanam

prajāpatiḥ prajā asṛjata
tāḥ sṛṣṭāḥ kṣudhaṃ ny āyan /
sa etaṃ navarātram apaśyat
tam āharat
tenāyajata
tato vai prajābhyo 'kalpata
yarhi prajāḥ kṣudhaṃ nigaccheyus tarhi navarātreṇa yajeta /
ime hi vā etāsāṃ lokā aklṛptā athaitāḥ kṣudhaṃ ni gacchanti /
imān evābhyo lokān kalpayati
tān kalpamānān prajābhyo 'nu kalpate
kalpante

asmā ime lokā ūrjam prajāsu dadhāti
trirātreṇaivemaṃ lokaṃ kalpayati trirāttreṇāntarikṣaṃ trirātreṇāmuṃ lokam /
yathā guṇe guṇam anvasyaty evam eva tal loke lokam anv asyati dhṛtyā aśithilambhāvāya
jyotir gaur āyur iti jñātā stomā bhavanti /
iyaṃ vāva jyotir antarikṣaṃ gaur asāv āyuḥ /
eṣv eva lokeṣu prati tiṣṭhanti
jñātraṃ prajānāṃ

gacchati
navarātro bhavati /
abhipūrvam evāsmin tejo dadhāti
yo jyogāmayāvī syāt sa navarātreṇa yajeta
prāṇā hi vā etasyādhṛtāḥ /
athaitasya jyog āmayati prāṇān evāsmin dādhāra /
uta yadītāsur bhavati jīvaty eva //
7.2.5 anuvāka 5 daśarātrakathanam

prajāpatir akāmayata
pra jāyeyeti
sa etaṃ daśahotāram apaśyat
tam ajuhot
tena daśarātram asṛjata
tena daśarātreṇa prājāyata
daśarātrāya dīkṣiṣyamāṇo daśahotāraṃ juhuyāt /
daśahotraiva daśarātraꣳ sṛjate
tena daśarātreṇa pra jāyate
vairājo vā eṣa yajño yad daśarātraḥ /
ya evaṃ vidvān daśarātreṇa yajate virājam eva gacchati
prājāpatyo vā eṣa yajño yad daśarātraḥ

ya evaṃ vidvān daśarātreṇa yajate praiva jāyate /
indro vai sadṛṅ devatābhir āsīt
sa na vyāvṛtam agacchat
sa prajāpatim upādhāvat
tasmā etaṃ daśarātram prāyacchat
tam āharat
tenāyajata
tato vai so 'nyābhir devatābhir vyāvṛtam agacchat /
ya evaṃ vidvān daśarātreṇa yajate vyāvṛtam eva pāpmanā bhrātṛvyeṇa gacchati
trikakud vai

eṣa yajño yad daśarātraḥ
kakut pañcadaśaḥ kakud ekaviꣳśaḥ kakut trayastriꣳśaḥ /
ya evaṃ vidvān daśarātreṇa yajate trikakud eva samānānām bhavati
yajamānaḥ pañcadaśo yajamāna ekaviꣳśo yajamānas trayastriꣳśaḥ pura itarāḥ
abhicaryamāṇo daśarātreṇa yajeta
devapurā eva paryūhate
tasya na kutaś canopāvyādho bhavati
nainam abhicarant stṛṇute
devāsurāḥ saṃyattā āsan
te devā etāḥ

devapurā apaśyan yad daśarātras
tāḥ pary auhanta
teṣāṃ na kutaś canopāvyādho 'bhavat
tato devā abhavan parā'surāḥ /
yo bhrātṛvyavānt syāt sa daśarātreṇa yajeta
devapurā eva paryūhate
tasya na kutaś canopāvyādho bhavati
bhavaty ātmanā parāsya bhrātṛvyo bhavati
stoma stomasyopastir bhavati
bhrātṛvyam evopastiṃ kurute
jāmi vai

etat kurvanti yaj jyāyāꣳsaꣳ stomam upetya kanīyāꣳsam upayanti
yad agniṣṭomasāmāny avastāc ca parastāc ca bhavanty ajāmitvāya
trivṛd agniṣṭomo 'gniṣṭud āgneyīṣu bhavati
teja evāva runddhe
pañcadaśa ukthya aindrīṣu /
indriyam evāva runddhe
trivṛd agniṣṭomo vaiśvadevīṣu
puṣṭim evāva runddhe
saptadaśo 'gniṣṭomaḥ prājāpatyāsu tīvrasomaḥ /
annādyasyāvaruddhyai /
atho praiva tena jāyate

ekaviꣳśa ukthyaḥ saurīṣu pratiṣṭhityai /
atho rucam evātman dhatte
saptadaśo 'gniṣṭomaḥ prājāpatyāsūpahavyaḥ /
upahavam eva gacchati
triṇavāv agniṣṭomāv abhita aindrīṣu
vijityai
trayastriꣳśa ukthyo vaiśvadevīṣu
pratiṣṭhityai
viśvajit sarvapṛṣṭho 'tirātro bhavati
sarvasyābhijityai //
7.2.6 anuvāka 6 ekādaśarātrakathanam

ṛtavo vai prajākāmāḥ prajāṃ nāvindanta
te 'kāmayanta
prajāꣳ sṛjemahi prajām ava rundhīmahi prajāṃ vindemahi prajāvantaḥ syāmeti
ta etam ekādaśarātram apaśyan
tam āharan
tenāyajanta
tato vai te prajām asṛjanta prajām avārundhata prajām avindanta prajāvanto 'bhavan
ta ṛtavo 'bhavan
tad ārtavānām ārtavatvam
ṛtūnāṃ vā ete putrās
tasmāt

ārtavā ucyante
ya evaṃ vidvāꣳsa ekādaśarātram āsate prajām eva sṛjante prajām ava rundhate prajāṃ vindante prajāvanto bhavanti
jyotir atirātro bhavati
jyotir eva purastād dadhate
suvargasya lokasyānukhyātyai
pṛṣṭhyaḥ ṣaḍaho bhavati
ṣaḍ vā ṛtavaḥ ṣaṭ pṛṣṭhāni
pṛṣṭhair evartūn anvārohanty ṛtubhiḥ saṃvatsaram /
te saṃvatsara eva prati tiṣṭhanti
caturviꣳśo bhavati
caturviꣳśatyakṣarā gāyatrī

gāyatram brahmavarcasam /
gāyatriyām eva brahmavarcase prati tiṣṭhanti
catuścatvāriꣳśo bhavati
catuṣcatvāriꣳśadakṣarā triṣṭug
indriyaṃ triṣṭup
triṣṭubhy evendriye prati tiṣṭhanti /
aṣṭācatvāriꣳśo bhavati /
aṣṭācatvāriꣳśadakṣarā jagatī
jāgatāḥ paśavaḥ /
jagatyām eva paśuṣu prati tiṣṭhanti /
ekādaśarātro bhavati
pañca vā ṛtava ārtavāḥ pañca /
ṛtuṣv evā''rtaveṣu saṃvatsare pratiṣṭhāya prajām ava rundhate /
atirātrāv abhito bhavataḥ
prajāyai parigṛhītyai //
7.2.7 anuvāka 7 dvādaśarātrakathanam

aindravāyavāgrān gṛhṇīyād yaḥ kāmayeta
yathāpūrvam prajāḥ kalperann iti
yajñasya vai klṛptim anu prajāḥ kalpante yajñasyāklṛptim anu na kalpante
yathāpūrvam eva prajāḥ kalpayati
na jyāyāꣳsaṃ kanīyān ati krāmati /
aindravāyavāgrān gṛhṇīyād āmayāvinaḥ
prāṇena vā eṣa vyṛdhyate yasyā''mayati
prāṇa aindravāyavaḥ
prāṇenaivainaꣳ sam ardhayati
maitrāvaruṇāgrān gṛhṇīran yeṣāṃ dīkṣitānām pramīyeta

prāṇāpānābhyāṃ vā ete vyṛdhyante yeṣāṃ dīkṣitānām pramīyate
prāṇāpānau mitrāvaruṇau
prāṇāpānāv eva mukhataḥ pari harante /
āśvināgrān gṛhṇītā''nujāvaraḥ /
aśvinau vai devānām ānujāvarau paścevāgram pary aitām
aśvināv etasyā devatā ya ānujāvaras
tāv evainam agram pari ṇayataḥ
śukrāgrān gṛhṇīta gataśrīḥ pratiṣṭhākāmaḥ /
asau vā ādityaḥ śukra eṣo 'ntaḥ /
antam manuṣyaḥ

śriyai gattvā ni vartate /
antād evāntam ā rabhate
na tataḥ pāpīyān bhavati
manthyagrān gṛhṇītābhicaran /
ārtapātraṃ vā etad yan manthipātram
mṛtyunaivainaṃ grāhayati
tājag ārtim ārchati /
āgrayaṇāgrān gṛhṇīta yasya pitā pitāmahaḥ puṇyaḥ syād atha tan na prāpnuyāt /
vācā vā eṣa indriyeṇa vyṛdhyate yasya pitā pitāmahaḥ puṇyaḥ

bhavaty atha tan na prāpnoti /
ura ivaitad yajñasya vāg iva yad āgrayaṇaḥ /
vācaivainam indriyeṇa sam ardhayati
na tataḥ pāpīyān bhavati /
ukthyāgrān gṛhṇītābhicaryamāṇaḥ
sarveṣāṃ vā etat pātrāṇām indriyaṃ yad ukthyapātram /
sarveṇaivainam indriyeṇāti pra yuṅkte
sarasvaty abhi no neṣi vasya iti purorucaṃ kuryāt /
vāg vai

sarasvatī vācaivainam ati pra yuṅkte
mā tvat kṣetrāṇy araṇāni ganmety āha
mṛtyor vai kṣetrāṇy araṇāni
tenaiva mṛtyoḥ kṣetrāṇi na gacchati
pūrṇān grahān gṛhṇīyād āmayāvinaḥ
prāṇān vā etasya śug ṛcchati yasyāmayati
prāṇā grahāḥ
prāṇān evāsya śuco muñcati /
uta yadītāsur bhavati jīvaty eva
pūrṇān grahān gṛhṇīyād yarhi parjanyo na varṣet
prāṇān vā etarhi prajānāꣳ śug ṛcchati yarhi parjanyo na varṣati
prāṇā grahāḥ
prāṇān eva prajānāꣳ śuco muñcati
tājak pra varṣati //
7.2.8 anuvāka 8 dvādaśarātrakathanam

gāyatro vā aindravāyavaḥ /
gāyatram prāyaṇīyam ahar /
tasmāt prāyaṇīye 'hann aindravāyavo gṛhyate
sva evainam āyatane gṛhṇāti
traiṣṭubho vai śukras
traiṣṭubham dvitīyam ahar /
tasmād dvitīye 'hañ chukro gṛhyate
sva evainam āyatane gṛhṇāti
jāgato vā āgrayaṇaḥ /
jāgataṃ tṛtīyam ahar /
tasmāt tṛtīye 'hann āgrayaṇo gṛhyate
sva evainam āyatane gṛhṇāti /
etad vai

yajñam āpad yac chandāꣳsy āpnoti
yad āgrayaṇaḥ śvo gṛhyate yatraiva yajñam adṛśan tata evainam punaḥ pra yuṅkte
jaganmukho vai dvitīyas trirātraḥ /
jāgata āgrayaṇaḥ /
yac caturthe 'hann āgrayaṇo gṛhyate sva evainam āyatane gṛhṇāti /
atho svam eva chando 'nu paryāvartante
rāthaṃtaro vā aindravāyavaḥ /
rāthaṃtaram pañcamam ahar /
tasmāt pañcame 'han

aindravāyavo gṛhyate
sva evainam āyatane gṛhṇāti
bārhato vai śukraḥ /
bārhataꣳ ṣaṣṭham ahar /
tasmāt ṣaṣṭhe 'hañ chukro gṛhyate
sva evainam āyatane gṛhṇāti /
etad vai dvitīyaṃ yajñam āpad yac chandāꣳsy āpnoti
yac chukraḥ śvo gṛhyate yatraiva yajñam adṛśan tata evainam punaḥ pra yuṅkte
triṣṭuṅmukho vai tṛtīyas trirātras
traiṣṭubhaḥ

śukraḥ /
yat saptame 'hañ chukro gṛhyate sva evainam āyatane gṛhṇāti /
atho svam eva chando 'nu paryāvartante
vāg vā āgrayaṇaḥ /
vāg aṣṭamam ahar /
tasmād aṣṭame 'hann āgrayaṇo gṛhyate
sva evainam āyatane gṛhṇāti
prāṇo vā aindravāyavaḥ
prāṇo navamam ahar /
tasmān navame 'hann aindravāyavo gṛhyate
sva evainam āyatane gṛhṇāti /
etat

vai tṛtīyaṃ yajñam āpad yac chandāꣳsy āpnoti
yad aindravāyavaḥ śvo gṛhyate yatraiva yajñam adṛśan tata evainam punaḥ pra yuṅkte /
atho svam eva chando 'nu paryāvartante
patho vā ete 'dhy apathena yanti ye 'nyenaindravāyavāt pratipadyante /
antaḥ khalu vā eṣa yajñasya yad daśamam ahar
daśame 'hann aindravāyavo gṛhyate
yajñasya

evāntaṃ gatvā pathāt panthām api yanti /
atho yathā vahīyasā pratisāraṃ vahanti tādṛg eva tat /
chandāꣳsy anyo'nyasya lokam abhyadhyāyan
tāny etenaiva devā vyavāhayan /
aindravāyavasya vā etad āyatanaṃ yac caturtham ahar /
tasminn āgrayaṇo gṛhyate
tasmād āgrayaṇasyāyatane navame 'hann aindravāyavo gṛhyate
śukrasya vā etad āyatanaṃ yat pañcamam

ahar /
tasminn aindravāyavo gṛhyate
tasmād aindravāyavasyā''yatane saptame 'hañ chukro gṛhyate /
āgrayaṇasya vā etad āyatanaṃ yat ṣaṣṭham ahar /
tasmiñ chukro gṛhyate
tasmāc chukrasyāyatane 'ṣṭame 'hann āgrayaṇo gṛhyate
chandāꣳsy eva tad vi vāhayati
pra vasyaso vivāham āpnoti ya evaṃ veda /
atho devatābhya eva yajñe saṃvidaṃ dadhāti
tasmād idam anyo'nyasmai dadhāti //
7.2.9 anuvāka 9 dvādaśarātrakathanam

prajāpatir akāmayata
pra jāyeyeti
sa etaṃ dvādaśarātram apaśyat
tam āharat
tenāyajata
tato vai sa prājāyata
yaḥ kāmayeta
pra jāyeyeti
sa dvādaśarātreṇa yajeta
praiva jāyate
brahmavādino vadanti /
agniṣṭomaprāyaṇā yajñā atha kasmād atirātraḥ pūrvaḥ pra yujyata iti
cakṣuṣī vā ete yajñasya yad atirātrau kanīnike agniṣṭomau
yat

agniṣṭomaṃ pūrvam prayuñjīran bahirdhā kanīnike dadhyus
tasmād atirātraḥ pūrvaḥ pra yujyate
cakṣuṣī eva yajñe dhitvā madhyataḥ kanīnike prati dadhati
yo vai gāyatrīṃ jyotiḥpakṣāṃ veda jyotiṣā bhāsā suvargaṃ lokam eti
yāv agniṣṭomau tau pakṣau
ye 'ntare 'ṣṭāv ukthyāḥ sa ātmā /
eṣā vai gāyatrī jyotiḥpakṣā
ya evaṃ veda jyotiṣā bhāsā suvargaṃ lokam

eti
prajāpatir vā eṣa dvādaśadhā vihito yad dvādaśarātraḥ /
yāv atirātrau tau pakṣau
ye 'ntare 'ṣṭāv ukthyāḥ sa ātmā
prajāpatir vāvaiṣa sant sad dha vai sattreṇa spṛṇoti
prāṇā vai sat
prāṇān eva spṛṇoti
sarvāsāṃ vā ete prajānām prāṇair āsate ye sattram āsate
tasmāt pṛcchanti
kim ete sattriṇa iti
priyaḥ prajānām utthito bhavati ya evaṃ veda //
7.2.10 anuvāka 10 dvādaśarātrakathanam

na vā eṣo 'nyatovaiśvānaraḥ suvargāya lokāya prābhavat /
ūrdhvo ha vā eṣa ātata āsīt
te devā etaṃ vaiśvānaram pary auhant suvargasya lokasya prabhūtyai /
ṛtavo vā etena prajāpatim ayājayan
teṣv ārdhnod adhi tat
ṛdhnoti ha vā ṛtvikṣu ya evaṃ vidvān dvādaśāhena yajate
te 'sminn aicchanta
sa rasam aha vasantāya prāyacchat

yavaṃ grīṣmāyauṣadhīr varṣābhyo vrīhīñ charade māṣatilau hemantaśiśirābhyām /
tenendram prajāpatir ayājayat
tato vā indra indro 'bhavat
tasmād āhuḥ /
ānujāvarasya yajña iti
sa hy etenāgre 'yajata /
eṣa ha vai kuṇapam atti yaḥ sattre pratigṛhṇāti puruṣakuṇapam aśvakuṇapam /
gaur vā annam /
yena pātreṇānnam bibhrati yat tan na nirṇenijati tato 'dhi

malaṃ jāyate /
eka eva yajeta /
eko hi prajāpatir ārdhnot /
dvādaśa rātrīr dīkṣitaḥ syāt /
dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ
saṃvatsaraḥ prajāpatiḥ
prajāpatir vāvaiṣa
eṣa ha tvai jāyate yas tapaso 'dhi jāyate
caturdhā vā etās tisrastisro rātrayo yad dvādaśopasadaḥ /
yāḥ prathamā yajñaṃ tābhiḥ sam bharati
yā dvitīyā yajñaṃ tābhir ā rabhate

yās tṛtīyāḥ pātrāṇi tābhir nirṇenikte
yāś caturthīr api tābhir ātmānam antarataḥ śundhate
yo vā asya paśum atti māꣳsaꣳ so 'tti
yaḥ puroḍāśam mastiṣkaꣳ sa
yaḥ parivāpam purīṣaꣳ sa
ya ājyam majjānaꣳ sa
yaḥ somaꣳ svedaꣳ saḥ /
api ha vā asya śīrṣaṇyā niṣpadaḥ prati gṛhṇāti yo dvādaśāhe pratigṛhṇāti
tasmād dvādaśāhena na yājyam pāpmano vyāvṛttyai //
7.2.11 anuvāka 11 aśvamedhamantrakathanam

ekasmai svāhā
dvābhyāꣳ svāhā
tribhyaḥ svāhā
caturbhyaḥ svāhā
pañcabhyaḥ svāhā
ṣaḍbhyaḥ svāhā
saptabhyaḥ svāhā /
aṣṭābhyaḥ svāhā
navabhyaḥ svāhā
daśabhyaḥ svāhā /
ekādaśabhyaḥ svāhā
dvādaśabhyaḥ svāhā
trayodaśabhyaḥ svāhā
caturdaśabhyaḥ svāhā
pañcadaśabhyaḥ svāhā
ṣoḍaśabhyaḥ svāhā
saptadaśabhyaḥ svāhā /
aṣṭādaśabhyaḥ svāhā /
ekānna viꣳśatyai svāhā
navaviꣳśatyai svāhā /
ekānna catvāriꣳśate svāhā
navacatvāriꣳśate svāhā /
ekānna ṣaṣṭyai svāhā
navaṣaṣṭyai svāhā /
ekānnāśītyai svāhā
navāśītyai svāhā /
ekānna śatāya svāhā
śatāya svāhā
dvābhyāꣳ śatābhyāꣳ svāhā
sarvasmai svāhā //
7.2.12 anuvāka 12 aśvamedhagatamantrakathanam

ekasmai svāhā
tribhyaḥ svāhā
pañcabhyaḥ svāhā
saptabhyaḥ svāhā
navabhyaḥ svāhā /
ekādaśabhyaḥ svāhā
trayodaśabhyaḥ svāhā
pañcadaśabhyaḥ svāhā
saptadaśabhyaḥ svāhā /
ekānna viꣳśatyai svāhā
navaviꣳśatyai svāhā /
ekānna catvāriꣳśate svāhā
navacatvāriꣳśate svāhā /
ekānna ṣaṣṭyai svāhā
navaṣaṣṭyai svāhā /
ekānnāśītyai svāhā
navāśītyai svāhā /
ekānna śatāya svāhā
śatāya svāhā
sarvasmai svāhā //
7.2.13 anuvāka 13 aśvamedhagatamantrakathanam

dvābhyāꣳ svāhā
caturbhyaḥ svāhā
ṣaḍbhyaḥ svāhā /
aṣṭābhyaḥ svāhā
daśabhyaḥ svāhā
dvādaśabhyaḥ svāhā
caturdaśabhyaḥ svāhā
ṣoḍaśabhyaḥ svāhā /
aṣṭādaśabhyaḥ svāhā
viꣳśatyai svāhā /
aṣṭānavatyai svāhā
śatāya svāhā
sarvasmai svāhā //
7.2.14 anuvāka 14 aśvamedhagatamantrakathanam

tribhyaḥ svāhā
pañcabhyaḥ svāhā
saptabhyaḥ svāhā
navabhyaḥ svāhā /
ekādaśabhyaḥ svāhā
trayodaśabhyaḥ svāhā
pañcadaśabhyaḥ svāhā
saptadaśabhyaḥ svāhā /
ekānna viꣳśatyai svāhā
navaviꣳśatyai svāhā /
ekānna catvāriꣳśate svāhā
navacatvāriꣳśate svāhā /
ekānna ṣaṣṭyai svāhā
navaṣaṣṭyai svāhā /
ekānnāśītyai svāhā
navāśītyai svāhā /
ekānna śatāya svāhā
śatāya svāhā
sarvasmai svāhā //
7.2.15 anuvāka 15 aśvamedhagatamantrakathanam

caturbhyaḥ svāhā /
aṣṭābhyaḥ svāhā
dvādaśabhyaḥ svāhā
ṣoḍaśabhyaḥ svāhā
viꣳśatyai svāhā
ṣaṇṇavatyai svāhā
śatāya svāhā
sarvasmai svāhā //
7.2.16 anuvāka 16 aśvamedhagatamantrakathanam

pañcabhyaḥ svāhā
daśabhyaḥ svāhā
pañcadaśabhyaḥ svāhā
viꣳśatyai svāhā
pañcanavatyai svāhā
śatāya svāhā
sarvasmai svāhā //
7.2.17 anuvāka 17 aśvamedhagatamantrakathanam

daśabhyaḥ svāhā
viꣳśatyai svāhā
triꣳśate svāhā
catvāriꣳśate svāhā
pañcāśate svāhā
ṣaṣṭyai svāhā
saptatyai svāhā /
aśītyai svāhā
navatyai svāhā
śatāya svāhā
sarvasmai svāhā //
7.2.18 anuvāka 18 aśvamedhagatamantrakathanam

viꣳśatyai svāhā
catvāriꣳśate svāhā
ṣaṣṭyai svāhā /
aśītyai svāhā
śatāya svāhā
sarvasmai svāhā //
7.2.19anuvāka 19 aśvamedhagatamantrakathanam

pañcāśate svāhā
śatāya svāhā
dvābhyāꣳ śatābhyāꣳ svāhā
tribhyaḥ śatebhyaḥ svāhā
caturbhyaḥ śatebhyaḥ svāhā
pañcabhyaḥ śatebhyaḥ svāhā
ṣaḍbhyaḥ śatebhyaḥ svāhā
saptabhyaḥ śatebhyaḥ svāhā /
aṣṭābhyaḥ śatebhyaḥ svāhā
navabhyaḥ śatebhyaḥ svāhā
sahasrāya svāhā
sarvasmai svāhā //
7.2.20 anuvāka 20 aśvamedhagatamantrakathanam

śatāya svāhā
sahasrāya svāhā /
ayutāya svāhā
niyutāya svāhā
prayutāya svāhā /
arbudāya svāhā
nyarbudāya svāhā
samudrāya svāhā
madhyāya svāhā /
antāya svāhā
parārdhāya svāhā /
uṣase svāhā
vyuṣṭyai svāhā /
udeṣyate svāhā /
udyate svāhā /
uditāya svāhā
suvargāya svāhā
lokāya svāhā
sarvasmai svāhā //