Taittiriya Samhita · Chapter 1.8

1.8 prapāṭhaka: 8 rājasūyaḥ
1.8.1 anuvāka 1 rājasūye anumatyādayo yāgāḥ
1 anumatyai puroḍāśam aṣṭākapālaṃ nirvapati dhenur dakṣiṇā ye pratyañcaḥ śamyāyā avaśīyante taṃ nairṛtam ekakapālaṃ kṛṣṇaṃ vāsaḥ kṛṣṇatūṣaṃ dakṣiṇā vīhi svāhā''hutiṃ juṣāṇaḥ / eṣa te nirṛte bhāgo bhūte haviṣmaty asi muñcemam aꣳhasaḥ svāhā namo ya idaṃ cakāra / 'ādityaṃ caruṃ nirvapati varo dakṣiṇā / āgnāvaiṣṇavam ekādaśakapālaṃ vāmano vahī dakṣiṇā / agnīṣomīyam
2 ekādaśakapālaꣳ hiraṇyaṃ dakṣiṇā / aindram ekādaśakapālam ṛṣabho vahī dakṣiṇā / āgneyam aṣṭākapālam aindraṃ dadhy ṛṣabho vahī dakṣiṇā / aindrāgnaṃ dvādaśakapālaṃ vaiśvadevaṃ carum prathamajo vatso dakṣiṇā saumyaꣳ śyāmākaṃ caruṃ vāso dakṣiṇā sarasvate carum mithunau gāvau dakṣiṇā //
1.8.2 anuvāka 2 cāturmāsyeṣu vaiśvadevaparva
1 āgneyam aṣṭākapālaṃ nirvapati saumyaṃ caruꣳ sāvitraṃ dvādaśakapālaꣳ sārasvataṃ carum pauṣṇaṃ carum mārutaꣳ saptakapālaṃ vaiśvadevīm āmikṣāṃ dyāvāpṛthivyam ekakapālam //
1.8.3 anuvāka 3 cāturmāsyeṣu varuṇapraghāsaparva
1 aindrāgnam ekādaśakapālam mārutīm āmikṣāṃ vāruṇīm āmikṣāṃ kāyam ekakapālam praghāsyān havāmahe maruto yajñavāhasaḥ karambheṇa sajoṣasaḥ / mo ṣū ṇa indra pṛtsu devāstu sma te śuṣminn avayā / mahī hy asya mīḍhuṣo yavyā / haviṣmato maruto vandate gīḥ / yad grāme yad araṇye yat sabhāyāṃ yad indriye / yac chūdre yad arya enaś cakṛmā vayam / yad ekasyādhi dharmaṇi tasyāvayajanam asi svāhā / akran karma karmakṛtaḥ saha vācā mayobhuvā / devebhyaḥ karma kṛtvā'stam preta sudānavaḥ //
1.8.4 anuvāka 4 cāturmāsyeṣu sākamedha parva
1 agnaye 'nīkavate puroḍāśam aṣṭākapālam nir vapati sākaꣳ sūryeṇodyatā marudbhyaḥ sāṃtapanebhyo madhyandine carum marudbhyo gṛhamedhibhyaḥ sarvāsāṃ dugdhe sāyaṃ carum pūrṇā darvi parā pata supūrṇā punar ā pata / vasneva vi krīṇāvahā iṣamūrjaꣳ śatakrato // dehi me dadāmi te ni me dhehi ni te dadhe / nihāram in ni me harā nihāram
2 ni harāmi te // marudbhyaḥ krīḍibhyaḥ puroḍāśaꣳ saptakapālaṃ nir vapati sākaꣳ sūryeṇodyatāgneyam aṣṭākapālaṃ nir vapati saumyaṃ caruꣳ sāvitraṃ dvādaśakapālaꣳ sārasvataṃ carum pauṣṇaṃ carum aindrāgnam ekādaśakapālam aindraṃ caruṃ vaiśvakarmaṇam ekakapālam //
sāyaṇabhāṣyam

1.8.5 anuvāka 5 sākamedhe mahāpitṛyajñaḥ
1 somāya pitṛmate puroḍāśaꣳ ṣaṭkapālaṃ nirvapati pitṛbhyo barhiṣadbhyo dhānāḥ pitṛbhyo 'gniṣvāttebhyo 'bhivānyāyai dugdhe mantham etat te tata ye ca tvām anv etat te pitāmaha prapitāmaha ye ca tvām anv atra pitaro yathābhāgam mandadhvam / susaṃdṛśaṃ tvā vayam maghavan mandiṣīmahi / pra nūnam pūrṇavandhura stuto yāsi vaśāꣳ anu / yojā nv indra te harī //
2 akṣann amīmadanta hy ava priyā adhūṣata / astoṣata svabhānavo viprā naviṣṭayā matī yojā nv indra te harī // akṣan pitaro 'mīmadanta pitaro 'tītṛpanta pitaro 'mīmṛjanta pitaraḥ pareta pitaraḥ somyā gambhīraiḥ pathibhiḥ pūrvyaiḥ / athā pitṝnt suvidatrāꣳ apīta yamena ye sadhamādam madanti // mano nv ā huvāmahe nārāśaꣳsena stomena pitṛṇāṃ ca manmabhiḥ / ā
3 na etu manaḥ punaḥ kratve dakṣāya jīvase / jyok ca sūryaṃ dṛśe // punar naḥ pitaro mano dadātu daivyo janaḥ / jīvaṃ vrātaꣳ sacemahi // yad antarikṣam pṛthivīm uta dyāṃ yan mātaram pitaraṃ vā jihiꣳsima / agnir mā tasmād enaso gārhapatyaḥ pra muñcatu duritā yāni cakṛma karotu mām anenasam //
sāyaṇabhāṣyam

1.8.6 anuvāka 6 sākamedhe trayambakahavīṃṣi
1 pratipūruṣam ekakapālān nir vapaty ekam atiriktam / yāvanto gṛhyāḥ smas tebhyaḥ kam akaram paśūnāꣳ śarmāsi śarma yajamānasya śarma me yaccha / eka eva rudro na dvitīyāya tasthe / ākhus te rudra paśus taṃ juṣasva / eṣa te rudra bhāgaḥ saha svasrāmbikayā taṃ juṣasva bheṣajaṃ gave 'śvāya puruṣāya bheṣajam atho asmabhyam bheṣajaꣳ subheṣajam
2 yathā'sati sugam meṣāya meṣyai avāmba rudram adimahy ava devaṃ tryambakam / yathā naḥ śreyasaḥ karad yathā no vasyasaḥ karad yathā naḥ paśumataḥ karad yathā no vyavasāyayāt // tryambakaṃ yajāmahe sugandhim puṣṭivardhanam / urvārukam iva bandhanān mṛtyor mukṣīya māmṛtāt / eṣa te rudra bhāgas taṃ juṣasva tenāvasena paro mūjavato 'tīhi / avatatadhanvā pinākahastaḥ kṛttivāsāḥ //
sāyaṇabhāṣyam

1.8.7 anuvāka 7 śunāsīryam, indraturīyādi
1 aindrāgnaṃ dvādaśakapālaṃ vaiśvadevaṃ carum indrāya śunāsīrāya puroḍāśaṃ dvādaśakapālaṃ vāyavyam payaḥ sauryam ekakapālaṃ dvādaśagavaꣳ sīraṃ dakṣiṇā / āgneyam aṣṭākapālaṃ nirvapati raudraṃ gāvīdhukaṃ carum aindraṃ dadhi vāruṇaṃ yavamayaṃ caruṃ vahinī dhenur dakṣiṇā ye devāḥ puraḥsado 'gninetrā dakṣiṇasado yamanetrāḥ paścātsadaḥ savitṛnetrā uttarasado varuṇanetrā upariṣado bṛhaspatinetrā rakṣohaṇas te naḥ pāntu te no 'vantu tebhyaḥ
2 namas tebhyaḥ svāhā samūḍhaꣳ rakṣaḥ saṃdagdhaꣳ rakṣa idam ahaꣳ rakṣo 'bhi saṃ dahāmi / agnaye rakṣoghne svāhā yamāya savitre varuṇāya bṛhaspataye duvasvate rakṣoghne svāhā
praṣṭivāhī ratho dakṣiṇā devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyām pūṣṇo hastābhyāꣳ rakṣaso vadhaṃ juhomi hataꣳ rakṣo 'vadhiṣma rakṣaḥ / yad vaste tad dakṣiṇā //
1.8.8 anuvāka 8 devikādi havīṃṣi
1 dhātre puroḍāśaṃ dvādaśakapālaṃ nir vapati / anumatyai carum / rākāyai carum / sinīvālyai carum / kuhvai carum mithunau gāvau dakṣiṇā / āgnāvaiṣṇavam ekādaśakapālaṃ nir vapati / aindrāvaiṣṇavam ekādaśakapālam / vaiṣṇavaṃ trikapālam / vāmano vahī dakṣiṇā / agnīṣomīyam ekādaśakapālaṃ nir vapati / indrāsomīyam ekādaśakapālam / saumyaṃ carum babhrur dakṣiṇā somāpauṣṇaṃ caruṃ nir vapati / aindrāpauṣṇaṃ carum pauṣṇaṃ carum śyāmo dakṣiṇā vaiśvānaraṃ dvādaśakapālaṃ nir vapati hiraṇyaṃ dakṣiṇā vāruṇaṃ yavamayaṃ carum aśvo dakṣiṇā //
1.8.9 anuvāka 9 ratnināṃ havīṃṣi
1 bārhaspatyaṃ caruṃ nir vapati brahmaṇo gṛhe śitipṛṣṭho dakṣiṇā / aindram ekādaśakapālaꣳ rājanyasya gṛha ṛṣabho dakṣiṇā / ādityaṃ carum mahiṣyai gṛhe dhenur dakṣiṇā nairṛtaṃ carum parivṛktyài gṛhe kṛṣṇānāṃ vrīhīṇāṃ nakhanirbhinnaṃ kṛṣṇā kūṭām̐ dakṣiṇā / āgneyam aṣṭākapālaꣳ senānyo gṛhe hiraṇyaṃ dakṣiṇā vāruṇaṃ daśakapālaꣳ sūtasya gṛhe mahāniraṣṭo dakṣiṇā mārutaꣳ saptakapālaṃ grāmaṇyo gṛhe pṛśnir dakṣiṇā sāvitraṃ dvādaśakapālam
2 kṣattur gṛha upadhvasto dakṣiṇā / āśvinaṃ dvikapālaꣳ samgrahītur gṛhe savātyau dakṣiṇā pauṣṇaṃ carum bhāgadughasya gṛhe śyāmo dakṣiṇā raudraṃ gāvīdhukaṃ carum akṣāvāpasya gṛhe śabala udvāro dakṣiṇā / indrāya sutrāmṇe puroḍāśam ekādaśakapālam prati nir vapatīndrāyāꣳhomuce 'yaṃ no rājā vṛtrahā rājā bhūtvā vṛtraṃ vadhyāt / maitrābārhaspatyam bhavati śvetāyai śvetavatsāyai dugdhe svayammūrte svayammathita ājya āśvatthe
3 pātre catuḥsraktau svayamavapannāyai śākhāyai karṇāꣳś cākarṇāꣳś ca taṇḍulān vi cinuyād ye karṇāḥ sa payasi bārhaspatyo ye 'karṇāḥ sa ājye maitraḥ svayaṃkṛtā vedir bhavati svayaṃdinam barhiḥ svayaṃkṛta idhmaḥ saiva śvetā śvetavatsā dakṣiṇā //
1.8.10 anuvāka 10 devasuvāṃ havīṃṣi
1 agnaye gṛhapataye puroḍāśam aṣṭākapālaṃ nir vapati kṛṣṇānāṃ vrīhīṇāꣳ somāya vanaspataye śyāmākaṃ caruꣳ savitre satyaprasavāya puroḍāśaṃ dvādaśakapālam āśūnāṃ vrīhīṇāꣳ rudrāya paśupataye gāvīdhukaṃ carum bṛhaspataye vācaspataye naivāraṃ carum indrāya jyeṣṭhāya puroḍāśam ekādaśakapālam mahāvrīhīṇām mitrāya satyāyāmbānāṃ caruṃ varuṇāya dharmapataye yavamayaṃ carum / savitā tvā prasavānāꣳ suvatām agnir gṛhapatīnāꣳ somo vanaspatīnāꣳ rudraḥ paśūnām
2 bṛhaspatir vācām indro jyeṣṭhānām mitraḥ satyānāṃ varuṇo dharmapatīnām / ye devā devasuva stha ta imam āmuṣyāyaṇam anamitrāya suvadhvam mahate kṣatrāya mahata ādhipatyāya mahate jānarājyāya / eṣa vo bharatā rājā somo 'smākam brāhmaṇānāꣳ rājā prati tyan nāma rājyam adhāyi svāṃ tanuvaṃ varuṇo aśiśrec chucer mitrasya vratyā abhūmāmanmahi mahata ṛtasya nāma sarve vrātā varuṇasyābhūvan vi mitra evair arātim atārīd asūṣudanta yajñiyā ṛtena vy u trito jarimāṇaṃ na ānaḍ
viṣṇoḥ kramo 'si viṣṇoḥ krāntam asi viṣṇor vikrāntam asi
1.8.11 anuvāka 11 abhiṣekārtha jalaviṣayā mantrāḥ
1 arthetaḥ sthāpām patir asi vṛṣā'sy ūrmir vṛṣaseno 'si vrajakṣita stha marutām oja stha sūryavarcasa stha sūryatvacasa stha māndā stha vāśā stha śakvarī stha viśvabhṛta stha janabhṛta sthāgnes tejasyāḥ sthāpām oṣadhīnāꣳ rasaḥ stha / āpo devīr madhumatīr agṛhṇann ūrjasvatī rājasūyāya citānāḥ / yābhir mitrāvaruṇāv abhyaṣiñcan yābhir indram anayann aty arātīḥ // rāṣṭradāḥ stha rāṣṭraṃ datta svāhā rāṣṭradāḥ stha rāṣṭram amuṣmai datta //
1.8.12 anuvāka 12 abhiṣekajalasaṃskāramantrāḥ
1 devīr āpaḥ sam madhumatīr madhumatībhiḥ sṛjyadhvam mahi varcaḥ kṣatriyāya vanvānāḥ / anādhṛṣṭāḥ sīdatorjasvatīr mahi varcaḥ kṣatriyāya dadhatīḥ / anibhṛṣṭam asi vāco bandhus tapojāḥ somasya dātram asi śukrā vaḥ śukrenot punāmi candrāś candreṇāmṛtā amṛtena svāhā rājasūyāya citānāḥ sadhamādo dyumninīr ūrja etā anibhṛṣṭā apasyuvo vasānaḥ / pastyāsu cakre varuṇaḥ sadhastham apāꣳ śiśuḥ
2 mātṛtamāsv antaḥ // kṣatrasyolbam asi kṣatrasya yonir asi / āvinno agnir gṛhapatir āvinna indro vṛddhaśravā āvinnaḥ pūṣā viśvavedā āvinnau mitrāvaruṇav ṛtāvṛdhāv āvinne dyāvāpṛthivī dhṛtavrate āvinnā devy aditir viśvarūpy āvinnoyam asāv āmuṣyāyaṇo 'syāṃ viśy asmin rāṣṭre mahate kṣatrāya mahata ādhipatyāya mahate jānarājyāya / eṣa vo bharatā rājā somo 'smākam brāhmaṇānāꣳ rājā / indrasya
3 vajro 'si vārtraghnas tvayāyaṃ vṛtraṃ vadhyāt / śatrubādhanā stha pāta mā pratyañcam pāta mā tiryañcam anvañcam mā pāta digbhyo mā pāta viśvābhyo mā nāṣṭrābhyaḥ pāta hiraṇyavarṇāv uṣasāṃ viroke 'yaḥsthūṇāv uditau sūryasyā'' rohataṃ varuṇa mitra gartaṃ tataś cakṣāthām aditiṃ ditiṃ ca //
1.8.13 anuvāka 13 dig vyāsthāpanamantrāḥ
1 samidham ā tiṣṭha gāyatrī tvā chandasām avatu trivṛt stomo rathaṃtaraꣳ sāmāgnir devatā brahma draviṇam ugrām ā tiṣṭha triṣṭup tvā chandasām avatu pañcadaśa stomo bṛhat sāmendro devatā kṣatraṃ draviṇam / virājam ā tiṣṭha jagatī tvā chandasām avatu saptadaśa stomo vairūpaꣳ sāma maruto devatā viḍ draviṇam udīcīm ā tiṣṭhānuṣṭup tvā
2 chandasām avatv eka viꣳśa stomo vairājaꣳ sāma mitrāvaruṇau devatā balaṃ draviṇam ūrdhvām ā tiṣṭha paṅktis tvā chandasām avatu triṇavatrayastriꣳśau stomau śākvararaivate sāmanī bṛhaspatir devatā varco draviṇam īdṛṅ cānyādṛṅ caitādṛṅ ca pratidṛṅ ca mitaś ca sammitaś ca sabharāḥ śukrajyotiṣ ca citrajyotiś ca satyajyotiś ca jyotiṣmāꣳś ca satyaś cartapāś ca
3 atyaꣳhāḥ / agnaye svāhā somāya svāhā savitre svāhā sarasvatyai svāhā pūṣṇe svāhā bṛhaspataye svāhendrāya svāhā ghoṣāya svāhā ślokāya svāhāꣳśāya svāhā bhagāya svāhā kṣetrasya pataye svāhā pṛthivyai svāhāntarikṣāya svāhā dive svāhā sūryāya svāhā candramase svāhā nakṣatrebhyaḥ svāhādbhyaḥ svāhauṣadhībhyaḥ svāhā vanaspatibhyaḥ svāhā carācarebhyaḥ svāhā pariplavebhyaḥ svāhā sarīsṛpebhyaḥ svāhā
1.8.14 anuvāka 14 abhiṣekaḥ

1 somasya tviṣir asi taveva me tviṣir bhūyāt / amṛtam asi mṛtyor mā pāhi didyon mā pāhi / aveṣṭā dandaśūkāḥ / nirastaṃ namuceḥ śiraḥ somo rājā varuṇo devā dharmasuvaś ca ye / te te vācaꣳ suvantāṃ te te prāṇaꣳ suvantāṃ te te cakṣuḥ suvantāṃ te te śrotraꣳ suvantām / somasya tvā dyumnenābhi ṣiñcāmy agneḥ
2 tejasā sūryasya varcasendrasyendriyeṇa mitrāvaruṇayor vīryeṇa marutām ojasā kṣatrāṇāṃ kṣatrapatir asi / ati divas pāhi samāvavṛtrann adharāg udīcīr ahim budhniyam anu saṃcarantīḥ tāḥ parvatasya vṛṣabhasya pṛṣṭhe nāvaś caranti svasica iyānāḥ // rudra yat te krayī paraṃ nāma tasmai hutam asi yameṣṭam asi // prajāpate na tvad etāny anyo viśvā jātāni pari tā babhūva / yatkāmās te juhumas tan no astu vayaꣳ syāma patayo rayīṇām //
1.8.15 anuvāka 15 rathena vijayaḥ
1 indrasya vajro 'si vārtraghnas tvayā'yaṃ vṛtraṃ vadhyāt / mitrāvaruṇayos tvā praśāstroḥ praśiṣā yunajmi yajñasya yogena viṣṇoḥ kramo 'si viṣṇoḥ krāntam asi viṣṇor vikrāntam asi marutām prasave jeṣam āptam manaḥ sam aham indriyeṇa vīryeṇa paśūnām manyur asi taveva me manyur bhūyāt / namo mātre pṛthivyai māham mātaram pṛthivīꣳ hiꣳsiṣam mā
2 māṃ mātā pṛthivī hiꣳsīt / iyad asy āyur asy āyur me dhehy ūrg asy ūrjam me dhehi yuṅṅ asi varco 'si varco mayi dhehi / agnaye gṛha pataye svāhā somāya vanaspataye svāhendrasya balāya svāhā marutām ojase svāhā haꣳsaḥ śuciṣad vasur antarikṣasad hotā vediṣad atithir duroṇasat / nṛṣad varasad ṛtasad vyomasad abjā gojā ṛtajā adrijā ṛtam bṛhat //
1.8.16 anuvāka 16 jitavato rājñaḥ sevopacāraḥ
1 mitro 'si varuṇo 'si sam ahaṃ viśvair devaiḥ kṣatrasya nābhir asi kṣatrasya yonir asi syonām ā sīda suṣadām ā sīda mā tvā hiꣳsīn mā mā hiꣳsīt / ni ṣasāda dhṛtavrato varuṇaḥ pastyāsvā sāmrājyāya sukratuḥ / brahmā3n tvaꣳ rājan brahmāsi savitāsi satyasavo brahmā3n tvaꣳ rājan brahmāsīndro 'si satyaujāḥ //
2 brahmā3n tvaꣳ rājan brahmā'si mitro 'si suśevo brahmā3n tvaꣳ rājan brahmā'si varuṇo 'si satyadharmā / indrasya vajro 'si vārtraghnas tena me radhya diśo 'bhy ayaꣳ rājā'bhūt suślokā3ꣳ sumaṅgalā3ꣳ satyarājā3n apāṃ naptre svāhorjo naptre svāhā'gnaye gṛhapataye svāhā //
1.8.17 anuvāka 17 saṃsṛpāṃ havīṃṣi
1 āgneyam aṣṭākapālaṃ nir vapati hiraṇyaṃ dakṣiṇā sārasvataṃ caruṃ vatsatarī dakṣiṇā sāvitraṃ dvādaśakapālam upadhvasto dakṣiṇā pauṣṇaṃ caruꣳ śyāmo dakṣiṇā bārhaspatyaṃ caruꣳ śitipṛṣṭho dakṣiṇaindram ekadaśakapālam ṛṣabho dakṣiṇā vāruṇaṃ daśakapālam mahāniraṣṭo dakṣiṇā saumyaṃ carum babhrur dakṣiṇā tvāṣṭram aṣṭākapālaꣳ śuṇṭho dakṣiṇā vaiṣṇavaṃ trikapālaṃ vāmano dakṣiṇā //
1.8.18 anuvāka 18 daśapeyaḥ
1 sadyo dīkṣayanti sadyaḥ somaṃ krīṇanti puṇḍarisrajām pra yacchati daśabhir vatsataraiḥ somaṃ krīṇāti daśapeyo bhavati śatam brāhmaṇāḥ pibanti saptadaśaꣳ stotram bhavati prākāśāv adhvaryave dadāti srajam udgātre rukmaꣳ hotre / aśvam prastotṛpratihartṛbhyām / dvādaśa paṣṭhauhīr brahmaṇe vaśām maitrāvaruṇāya / ṛṣabham brāhmaṇācchaꣳsine vāsasī neṣṭāpotṛbhyām / sthūri yavācitam acchāvākāya / anaḍvāham agnīdhe bhārgavo hotā bhavati śrāyantīyam brahmasāmam bhavati vāravantīyam agniṣṭomasāmam / sārasvatīr apo gṛhṇāti //
1.8.19 anuvāka 19 diśāmaveṣṭyādi
1 āgneyam aṣṭākapālaṃ nir vapati hiraṇyaṃ dakṣiṇā / aindram ekādaśakapālam ṛṣabho dakṣiṇā vaiśvadevaṃ carum piśaṃgī paṣṭhauhī dakṣiṇā maitrāvaruṇīm āmikṣāṃ vaśā dakṣiṇā bārhaspatyaṃ caruꣳ śitipṛṣṭho dakṣiṇā / ādityām malhāṃ garbhiṇīm ā labhate mārutīm pṛśnim paṣṭhauhīm aśvibhyām pūṣṇe puroḍāśaṃ dvādaśakapālaṃ nir vapati sarasvate satyavāce caruꣳ savitre satyaprasavāya puroḍāśaṃ dvādaśakapālam / tisṛdhanvaꣳ śuṣkadṛtir dakṣiṇā //
1.8.20 anuvāka 20 prayujāṃ havīṃṣi
1 āgneyam aṣṭākapālaṃ nir vapati saumyaṃ carum / sāvitraṃ dvādaśakapālam bārhaspatyaṃ carum / tvāṣṭram aṣṭākapālam / vaiśvānaraṃ dvādaśakapālam / dakṣiṇo rathavāhanavāho dakṣiṇā sārasvataṃ caruṃ nir vapati pauṣṇaṃ carum maitraṃ carum / vāruṇaṃ carum / kṣaitrapatyaṃ carum ādityaṃ carum uttaro rathavāhanavāho dakṣiṇā //
1.8.21 anuvāka 21 sautrāmaṇī
1 svādvīṃ tvā svādunā tīvrāṃ tīvreṇāmṛtām amṛtena sṛjāmi saꣳ somena somo 'sy aśvibhyām pacyasva sarasvatyai pacyasvendrāya sutrāmṇe pacyasva punātu te parisrutaꣳ somaꣳ sūryasya duhitā / vāreṇa śaśvatā tanā // vāyuḥ pūtaḥ pavitreṇa pratyaṅk somo atidrutaḥ / indrasya yujyaḥ sakhā // kuvid aṅga yavamanto yavaṃ cid yathā dānty anupūrvaṃ viyūya / ihehaiṣāṃ kṛṇuta bhojanāni ye barhiṣo namovṛktiṃ na jagmuḥ // āśvinaṃ dhūmram ā labhate sārasvatam meṣam aindram ṛṣabham aindram ekādaśakapālaṃ nir vapati sāvitraṃ dvādaśakapālaṃ vāruṇaṃ daśakapālam / somapratīkāḥ pitaras tṛpṇuta vaḍabā dakṣiṇā //
1.8.22 anuvāka 22 kāmyayājyāpuronuvākyāḥ
1 agnāviṣṇū mahi tad vām mahitvaṃ vītaṃ ghṛtasya guhyāni nāma / damedame sapta ratnā dadhānā prati vāṃ jihvā ghṛtam ā caraṇyet // agnāviṣṇū mahi dhāma priyaṃ vāṃ vītho ghṛtasya guhyā juṣāṇā / damedame suṣṭutīr vāvṛdhānā prati vāṃ jihvā ghṛtam uc caraṇyet // pra ṇo devī sarasvatī vājebhir vājinīvatī / dhīnām avitry avatu // ā no divo bṛhataḥ
2 parvatād ā sarasvatī yajatā gantu yajñam / havaṃ devī jujuṣāṇā ghṛtācī śagmāṃ no vācam uśatī śṛṇotu // bṛhaspate juṣasva no havyāni viśvadevya / rāsva ratnāni dāśuṣe // evā pitre viśvadevāya vṛṣṇe yajñair vidhema namasā havirbhiḥ / bṛhaspate suprajā vīravanto vayaꣳ syāma patayo rayīṇām // bṛhaspate ati yad aryo arhād dyumad vibhāti kratumaj janeṣu / yad dīdayac chavasā
3 ṛtaprajāta tad asmāsu draviṇaṃ dhehi citram // ā no mitrāvaruṇā ghṛtair gavyūtim ukṣatam / madhvā rajāꣳsi sukratū // pra bāhavā sisṛtaṃ jīvase na ā no gavyūtim ukṣataṃ ghṛtena / ā no jane śravayataṃ yuvānā śrutam me mitrāvaruṇā havemā // agniṃ vaḥ pūrvyaṃ girā devam īḍe vasūnām / saparyantaḥ purupriyam mitraṃ na kṣetrasādhasam // makṣū devavato rathaḥ //
4 śūro vā pṛtsu kāsu cit / devānāṃ ya in mano yajamāna iyakṣaty abhīd ayajvano bhuvat // na yajamāna riṣyasi na sunvāna na devayo / asad atra suvīryam uta tyad āśvaśviyam / nakiṣ ṭaṃ karmaṇā naśan na pra yoṣan na yoṣati // upa kṣaranti sindhavo mayobhuva ījānaṃ ca yakṣyamāṇaṃ ca dhenavaḥ / pṛṇantaṃ ca papuriṃ ca

5 śravasyavo ghṛtasya dhārā upa yanti viśvataḥ // somārudrā vi vṛhataṃ viṣūcīm amīvā yā no gayam āviveśa / āre bādhethāṃ nirṛtim parācaiḥ kṛtaṃ cid enaḥ pra mumuktam asmat // somārudrā yuvam etāny asme viśvā tanūṣu bheṣajāni dhattam / ava syatam muñcataṃ yan no asti tanūṣu baddhaṃ kṛtam eno asmat // somāpūṣaṇā jananā rayīṇāṃ jananā divo jananā pṛthivyāḥ / jātau viśvasya bhuvanasya gopau devā akṛṇvann amṛtasya nābhim // imau devau jāyamānau juṣantemau tamāꣳsi gūhatām ajuṣṭā / ābhyām indraḥ pakvam āmāsv antaḥ somāpūṣabhyāṃ janad usriyāsu //
1.8.1 anuvāka

rājasūye anumatyādayo yāgāḥ

anumatyai puroḍāśam aṣṭākapālaṃ nirvapati dhenur dakṣiṇā
ye pratyañcaḥ śamyāyā avaśīyante taṃ nairṛtam ekakapālaṃ kṛṣṇaṃ vāsaḥ kṛṣṇatūṣaṃ dakṣiṇā
vīhi svāhā''hutiṃ juṣāṇaḥ /
eṣa te nirṛte bhāgo bhūte haviṣmaty asi muñcemam aꣳhasaḥ
svāhā namo ya idaṃ cakāra /
'ādityaṃ caruṃ nirvapati varo dakṣiṇā /
āgnāvaiṣṇavam ekādaśakapālaṃ vāmano vahī dakṣiṇā /
agnīṣomīyam

ekādaśakapālaꣳ hiraṇyaṃ dakṣiṇā /
aindram ekādaśakapālam ṛṣabho vahī dakṣiṇā /
āgneyam aṣṭākapālam aindraṃ dadhy ṛṣabho vahī dakṣiṇā /
aindrāgnaṃ dvādaśakapālaṃ vaiśvadevaṃ carum prathamajo vatso dakṣiṇā
saumyaꣳ śyāmākaṃ caruṃ vāso dakṣiṇā
sarasvate carum mithunau gāvau dakṣiṇā //
1.8.2 anuvāka

cāturmāsyeṣu vaiśvadevaparva

āgneyam aṣṭākapālaṃ nirvapati saumyaṃ caruꣳ sāvitraṃ dvādaśakapālaꣳ sārasvataṃ carum pauṣṇaṃ carum mārutaꣳ saptakapālaṃ vaiśvadevīm āmikṣāṃ dyāvāpṛthivyam ekakapālam //
1.8.3 anuvāka

cāturmāsyeṣu varuṇapraghāsaparva

aindrāgnam ekādaśakapālam mārutīm āmikṣāṃ vāruṇīm āmikṣāṃ kāyam ekakapālam
praghāsyān havāmahe maruto yajñavāhasaḥ karambheṇa sajoṣasaḥ /
mo ṣū ṇa indra pṛtsu devāstu sma te śuṣminn avayā / mahī hy asya mīḍhuṣo yavyā / haviṣmato maruto vandate gīḥ /
yad grāme yad araṇye yat sabhāyāṃ yad indriye / yac chūdre yad arya enaś cakṛmā vayam / yad ekasyādhi dharmaṇi tasyāvayajanam asi svāhā /
akran karma karmakṛtaḥ saha vācā mayobhuvā / devebhyaḥ karma kṛtvā'stam preta sudānavaḥ //
1.8.4 anuvāka

cāturmāsyeṣu sākamedha parva

agnaye 'nīkavate puroḍāśam aṣṭākapālam nir vapati sākaꣳ sūryeṇodyatā marudbhyaḥ sāṃtapanebhyo madhyandine carum marudbhyo gṛhamedhibhyaḥ sarvāsāṃ dugdhe sāyaṃ carum
pūrṇā darvi parā pata supūrṇā punar ā pata / vasneva vi krīṇāvahā iṣamūrjaꣳ śatakrato //
dehi me dadāmi te ni me dhehi ni te dadhe / nihāram in ni me harā nihāram

ni harāmi te //
marudbhyaḥ krīḍibhyaḥ puroḍāśaꣳ saptakapālaṃ nir vapati sākaꣳ sūryeṇodyatāgneyam aṣṭākapālaṃ nir vapati saumyaṃ caruꣳ sāvitraṃ dvādaśakapālaꣳ sārasvataṃ carum pauṣṇaṃ carum aindrāgnam ekādaśakapālam aindraṃ caruṃ vaiśvakarmaṇam ekakapālam //
1.8.5 anuvāka

sākamedhe mahāpitṛyajñaḥ

somāya pitṛmate puroḍāśaꣳ ṣaṭkapālaṃ nirvapati pitṛbhyo barhiṣadbhyo dhānāḥ pitṛbhyo 'gniṣvāttebhyo 'bhivānyāyai dugdhe mantham
etat te tata ye ca tvām anv etat te pitāmaha prapitāmaha ye ca tvām anv atra pitaro yathābhāgam mandadhvam /
susaṃdṛśaṃ tvā vayam maghavan mandiṣīmahi / pra nūnam pūrṇavandhura stuto yāsi vaśāꣳ anu / yojā nv indra te harī

akṣann amīmadanta hy ava priyā adhūṣata / astoṣata svabhānavo viprā naviṣṭayā matī yojā nv indra te harī //
akṣan pitaro 'mīmadanta pitaro 'tītṛpanta pitaro 'mīmṛjanta pitaraḥ
pareta pitaraḥ somyā gambhīraiḥ pathibhiḥ pūrvyaiḥ / athā pitṝnt suvidatrāꣳ apīta yamena ye sadhamādam madanti //
mano nv ā huvāmahe nārāśaꣳsena stomena pitṛṇāṃ ca manmabhiḥ /
ā

na etu manaḥ punaḥ kratve dakṣāya jīvase / jyok ca sūryaṃ dṛśe //
punar naḥ pitaro mano dadātu daivyo janaḥ / jīvaṃ vrātaꣳ sacemahi //
yad antarikṣam pṛthivīm uta dyāṃ yan mātaram pitaraṃ vā jihiꣳsima / agnir mā tasmād enaso gārhapatyaḥ pra muñcatu duritā yāni cakṛma karotu mām anenasam //
1.8.6 anuvāka

sākamedhe trayambakahavīṃṣi

pratipūruṣam ekakapālān nir vapaty ekam atiriktam /
yāvanto gṛhyāḥ smas tebhyaḥ kam akaram
paśūnāꣳ śarmāsi śarma yajamānasya śarma me yaccha /
eka eva rudro na dvitīyāya tasthe /
ākhus te rudra paśus taṃ juṣasva /
eṣa te rudra bhāgaḥ saha svasrāmbikayā taṃ juṣasva
bheṣajaṃ gave 'śvāya puruṣāya bheṣajam atho asmabhyam bheṣajaꣳ subheṣajam

yathā'sati sugam meṣāya meṣyai
avāmba rudram adimahy ava devaṃ tryambakam / yathā naḥ śreyasaḥ karad yathā no vasyasaḥ karad yathā naḥ paśumataḥ karad yathā no vyavasāyayāt //
tryambakaṃ yajāmahe sugandhim puṣṭivardhanam / urvārukam iva bandhanān mṛtyor mukṣīya māmṛtāt /
eṣa te rudra bhāgas taṃ juṣasva tenāvasena paro mūjavato 'tīhi /
avatatadhanvā pinākahastaḥ kṛttivāsāḥ //
1.8.7 anuvāka

śunāsīryam, indraturīyādi

aindrāgnaṃ dvādaśakapālaṃ vaiśvadevaṃ carum indrāya śunāsīrāya puroḍāśaṃ dvādaśakapālaṃ vāyavyam payaḥ sauryam ekakapālaṃ dvādaśagavaꣳ sīraṃ dakṣiṇā /
āgneyam aṣṭākapālaṃ nirvapati raudraṃ gāvīdhukaṃ carum aindraṃ dadhi vāruṇaṃ yavamayaṃ caruṃ vahinī dhenur dakṣiṇā
ye devāḥ puraḥsado 'gninetrā dakṣiṇasado yamanetrāḥ paścātsadaḥ savitṛnetrā uttarasado varuṇanetrā upariṣado bṛhaspatinetrā rakṣohaṇas te naḥ pāntu te no 'vantu tebhyaḥ

namas tebhyaḥ svāhā
samūḍhaꣳ rakṣaḥ saṃdagdhaꣳ rakṣa idam ahaꣳ rakṣo 'bhi saṃ dahāmi /
agnaye rakṣoghne svāhā yamāya savitre varuṇāya bṛhaspataye duvasvate rakṣoghne svāhā
praṣṭivāhī ratho dakṣiṇā
devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyām pūṣṇo hastābhyāꣳ rakṣaso vadhaṃ juhomi hataꣳ rakṣo 'vadhiṣma rakṣaḥ /
yad vaste tad dakṣiṇā //
1.8.8 anuvāka

devikādi havīṃṣi

dhātre puroḍāśaṃ dvādaśakapālaṃ nir vapati /
anumatyai carum /
rākāyai carum /
sinīvālyai carum /
kuhvai carum
mithunau gāvau dakṣiṇā /
āgnāvaiṣṇavam ekādaśakapālaṃ nir vapati /
aindrāvaiṣṇavam ekādaśakapālam /
vaiṣṇavaṃ trikapālam /
vāmano vahī dakṣiṇā /
agnīṣomīyam ekādaśakapālaṃ nir vapati /
indrāsomīyam ekādaśakapālam /
saumyaṃ carum babhrur dakṣiṇā
somāpauṣṇaṃ caruṃ nir vapati /
aindrāpauṣṇaṃ carum
pauṣṇaṃ carum śyāmo dakṣiṇā
vaiśvānaraṃ dvādaśakapālaṃ nir vapati hiraṇyaṃ dakṣiṇā
vāruṇaṃ yavamayaṃ carum aśvo dakṣiṇā //
1.8.9 anuvāka

ratnināṃ havīṃṣi

bārhaspatyaṃ caruṃ nir vapati brahmaṇo gṛhe śitipṛṣṭho dakṣiṇā /
aindram ekādaśakapālaꣳ rājanyasya gṛha ṛṣabho dakṣiṇā /
ādityaṃ carum mahiṣyai gṛhe dhenur dakṣiṇā
nairṛtaṃ carum parivṛktyài gṛhe kṛṣṇānāṃ vrīhīṇāṃ nakhanirbhinnaṃ kṛṣṇā kūṭām̐ dakṣiṇā /
āgneyam aṣṭākapālaꣳ senānyo gṛhe hiraṇyaṃ dakṣiṇā
vāruṇaṃ daśakapālaꣳ sūtasya gṛhe mahāniraṣṭo dakṣiṇā
mārutaꣳ saptakapālaṃ grāmaṇyo gṛhe pṛśnir dakṣiṇā
sāvitraṃ dvādaśakapālam

kṣattur gṛha upadhvasto dakṣiṇā /
āśvinaṃ dvikapālaꣳ samgrahītur gṛhe savātyau dakṣiṇā
pauṣṇaṃ carum bhāgadughasya gṛhe śyāmo dakṣiṇā
raudraṃ gāvīdhukaṃ carum akṣāvāpasya gṛhe śabala udvāro dakṣiṇā /
indrāya sutrāmṇe puroḍāśam ekādaśakapālam prati nir vapatīndrāyāꣳhomuce 'yaṃ no rājā vṛtrahā rājā bhūtvā vṛtraṃ vadhyāt /
maitrābārhaspatyam bhavati śvetāyai śvetavatsāyai dugdhe svayammūrte svayammathita ājya āśvatthe

pātre catuḥsraktau svayamavapannāyai śākhāyai
karṇāꣳś cākarṇāꣳś ca taṇḍulān vi cinuyād ye karṇāḥ sa payasi bārhaspatyo ye 'karṇāḥ sa ājye maitraḥ
svayaṃkṛtā vedir bhavati svayaṃdinam barhiḥ svayaṃkṛta idhmaḥ
saiva śvetā śvetavatsā dakṣiṇā //
1.8.10 anuvāka

devasuvāṃ havīṃṣi

agnaye gṛhapataye puroḍāśam aṣṭākapālaṃ nir vapati kṛṣṇānāṃ vrīhīṇāꣳ somāya vanaspataye śyāmākaṃ caruꣳ savitre satyaprasavāya puroḍāśaṃ dvādaśakapālam āśūnāṃ vrīhīṇāꣳ rudrāya paśupataye gāvīdhukaṃ carum bṛhaspataye vācaspataye naivāraṃ carum indrāya jyeṣṭhāya puroḍāśam ekādaśakapālam mahāvrīhīṇām mitrāya satyāyāmbānāṃ caruṃ varuṇāya dharmapataye yavamayaṃ carum /
savitā tvā prasavānāꣳ suvatām agnir gṛhapatīnāꣳ somo vanaspatīnāꣳ rudraḥ paśūnām

bṛhaspatir vācām indro jyeṣṭhānām mitraḥ satyānāṃ varuṇo dharmapatīnām /
ye devā devasuva stha ta imam āmuṣyāyaṇam anamitrāya suvadhvam mahate kṣatrāya mahata ādhipatyāya mahate jānarājyāya /
eṣa vo bharatā rājā somo 'smākam brāhmaṇānāꣳ rājā
prati tyan nāma rājyam adhāyi svāṃ tanuvaṃ varuṇo aśiśrec chucer mitrasya vratyā abhūmāmanmahi mahata ṛtasya nāma
sarve vrātā varuṇasyābhūvan vi mitra evair arātim atārīd asūṣudanta yajñiyā ṛtena vy u trito jarimāṇaṃ na ānaḍ
viṣṇoḥ kramo 'si viṣṇoḥ krāntam asi viṣṇor vikrāntam asi
1.8.11 anuvāka

abhiṣekārtha jalaviṣayā mantrāḥ

arthetaḥ sthāpām patir asi vṛṣā'sy ūrmir vṛṣaseno 'si vrajakṣita stha marutām oja stha sūryavarcasa stha sūryatvacasa stha māndā stha vāśā stha śakvarī stha viśvabhṛta stha janabhṛta sthāgnes tejasyāḥ sthāpām oṣadhīnāꣳ rasaḥ stha /
āpo devīr madhumatīr agṛhṇann ūrjasvatī rājasūyāya citānāḥ / yābhir mitrāvaruṇāv abhyaṣiñcan yābhir indram anayann aty arātīḥ //
rāṣṭradāḥ stha rāṣṭraṃ datta svāhā rāṣṭradāḥ stha rāṣṭram amuṣmai datta //
1.8.12 anuvāka

abhiṣekajalasaṃskāramantrāḥ

devīr āpaḥ sam madhumatīr madhumatībhiḥ sṛjyadhvam mahi varcaḥ kṣatriyāya vanvānāḥ /
anādhṛṣṭāḥ sīdatorjasvatīr mahi varcaḥ kṣatriyāya dadhatīḥ /
anibhṛṣṭam asi vāco bandhus tapojāḥ somasya dātram asi
śukrā vaḥ śukrenot punāmi candrāś candreṇāmṛtā amṛtena svāhā rājasūyāya citānāḥ
sadhamādo dyumninīr ūrja etā anibhṛṣṭā apasyuvo vasānaḥ / pastyāsu cakre varuṇaḥ sadhastham apāꣳ śiśuḥ

mātṛtamāsv antaḥ //
kṣatrasyolbam asi kṣatrasya yonir asi /
āvinno agnir gṛhapatir āvinna indro vṛddhaśravā āvinnaḥ pūṣā viśvavedā āvinnau mitrāvaruṇav ṛtāvṛdhāv āvinne dyāvāpṛthivī dhṛtavrate āvinnā devy aditir viśvarūpy āvinnoyam asāv āmuṣyāyaṇo 'syāṃ viśy asmin rāṣṭre mahate kṣatrāya mahata ādhipatyāya mahate jānarājyāya /
eṣa vo bharatā rājā somo 'smākam brāhmaṇānāꣳ rājā /
indrasya

vajro 'si vārtraghnas tvayāyaṃ vṛtraṃ vadhyāt /
śatrubādhanā stha
pāta mā pratyañcam pāta mā tiryañcam anvañcam mā pāta digbhyo mā pāta viśvābhyo mā nāṣṭrābhyaḥ pāta
hiraṇyavarṇāv uṣasāṃ viroke 'yaḥsthūṇāv uditau sūryasyā'' rohataṃ varuṇa mitra gartaṃ tataś cakṣāthām aditiṃ ditiṃ ca //
1.8.13 anuvāka 13 dig vyāsthāpanamantrāḥ

samidham ā tiṣṭha gāyatrī tvā chandasām avatu trivṛt stomo rathaṃtaraꣳ sāmāgnir devatā brahma draviṇam
ugrām ā tiṣṭha triṣṭup tvā chandasām avatu pañcadaśa stomo bṛhat sāmendro devatā kṣatraṃ draviṇam /
virājam ā tiṣṭha jagatī tvā chandasām avatu saptadaśa stomo vairūpaꣳ sāma maruto devatā viḍ draviṇam
udīcīm ā tiṣṭhānuṣṭup tvā

chandasām avatv eka viꣳśa stomo vairājaꣳ sāma mitrāvaruṇau devatā balaṃ draviṇam
ūrdhvām ā tiṣṭha paṅktis tvā chandasām avatu triṇavatrayastriꣳśau stomau śākvararaivate sāmanī bṛhaspatir devatā varco draviṇam
īdṛṅ cānyādṛṅ caitādṛṅ ca pratidṛṅ ca mitaś ca sammitaś ca sabharāḥ
śukrajyotiṣ ca citrajyotiś ca satyajyotiś ca jyotiṣmāꣳś ca satyaś cartapāś ca

atyaꣳhāḥ /
agnaye svāhā somāya svāhā savitre svāhā sarasvatyai svāhā pūṣṇe svāhā bṛhaspataye svāhendrāya svāhā ghoṣāya svāhā ślokāya svāhāꣳśāya svāhā bhagāya svāhā kṣetrasya pataye svāhā
pṛthivyai svāhāntarikṣāya svāhā dive svāhā sūryāya svāhā candramase svāhā nakṣatrebhyaḥ svāhādbhyaḥ svāhauṣadhībhyaḥ svāhā vanaspatibhyaḥ svāhā carācarebhyaḥ svāhā pariplavebhyaḥ svāhā sarīsṛpebhyaḥ svāhā
1.8.14 anuvāka

abhiṣekaḥ

somasya tviṣir asi taveva me tviṣir bhūyāt /
amṛtam asi mṛtyor mā pāhi
didyon mā pāhi /
aveṣṭā dandaśūkāḥ /
nirastaṃ namuceḥ śiraḥ
somo rājā varuṇo devā dharmasuvaś ca ye / te te vācaꣳ suvantāṃ te te prāṇaꣳ suvantāṃ te te cakṣuḥ suvantāṃ te te śrotraꣳ suvantām /
somasya tvā dyumnenābhi ṣiñcāmy agneḥ

tejasā sūryasya varcasendrasyendriyeṇa mitrāvaruṇayor vīryeṇa marutām ojasā
kṣatrāṇāṃ kṣatrapatir asi /
ati divas pāhi
samāvavṛtrann adharāg udīcīr ahim budhniyam anu saṃcarantīḥ tāḥ parvatasya vṛṣabhasya pṛṣṭhe nāvaś caranti svasica iyānāḥ //
rudra yat te krayī paraṃ nāma tasmai hutam asi yameṣṭam asi //
prajāpate na tvad etāny anyo viśvā jātāni pari tā babhūva / yatkāmās te juhumas tan no astu vayaꣳ syāma patayo rayīṇām //
1.8.15 anuvāka

rathena vijayaḥ

indrasya vajro 'si vārtraghnas tvayā'yaṃ vṛtraṃ vadhyāt /
mitrāvaruṇayos tvā praśāstroḥ praśiṣā yunajmi yajñasya yogena
viṣṇoḥ kramo 'si viṣṇoḥ krāntam asi viṣṇor vikrāntam asi
marutām prasave jeṣam
āptam manaḥ
sam aham indriyeṇa vīryeṇa
paśūnām manyur asi taveva me manyur bhūyāt /
namo mātre pṛthivyai māham mātaram pṛthivīꣳ hiꣳsiṣam mā

māṃ mātā pṛthivī hiꣳsīt /
iyad asy āyur asy āyur me dhehy ūrg asy ūrjam me dhehi yuṅṅ asi varco 'si varco mayi dhehi /
agnaye gṛha pataye svāhā somāya vanaspataye svāhendrasya balāya svāhā marutām ojase svāhā
haꣳsaḥ śuciṣad vasur antarikṣasad hotā vediṣad atithir duroṇasat / nṛṣad varasad ṛtasad vyomasad abjā gojā ṛtajā adrijā ṛtam bṛhat //
1.8.16 anuvāka

jitavato rājñaḥ sevopacāraḥ

mitro 'si varuṇo 'si
sam ahaṃ viśvair devaiḥ
kṣatrasya nābhir asi kṣatrasya yonir asi
syonām ā sīda suṣadām ā sīda
mā tvā hiꣳsīn mā mā hiꣳsīt /
ni ṣasāda dhṛtavrato varuṇaḥ pastyāsvā sāmrājyāya sukratuḥ /
brahmā3n tvaꣳ rājan brahmāsi savitāsi satyasavo brahmā3n tvaꣳ rājan brahmāsīndro 'si satyaujāḥ

brahmā3n tvaꣳ rājan brahmā'si mitro 'si suśevo brahmā3n tvaꣳ rājan brahmā'si varuṇo 'si satyadharmā /
indrasya vajro 'si vārtraghnas tena me radhya
diśo 'bhy ayaꣳ rājā'bhūt
suślokā3ꣳ sumaṅgalā3ꣳ satyarājā3n
apāṃ naptre svāhorjo naptre svāhā'gnaye gṛhapataye svāhā //
1.8.17 anuvāka

saṃsṛpāṃ havīṃṣi

āgneyam aṣṭākapālaṃ nir vapati
hiraṇyaṃ dakṣiṇā sārasvataṃ caruṃ vatsatarī dakṣiṇā sāvitraṃ dvādaśakapālam upadhvasto dakṣiṇā pauṣṇaṃ caruꣳ śyāmo dakṣiṇā bārhaspatyaṃ caruꣳ śitipṛṣṭho dakṣiṇaindram ekadaśakapālam ṛṣabho dakṣiṇā vāruṇaṃ daśakapālam mahāniraṣṭo dakṣiṇā saumyaṃ carum babhrur dakṣiṇā tvāṣṭram aṣṭākapālaꣳ śuṇṭho dakṣiṇā vaiṣṇavaṃ trikapālaṃ vāmano dakṣiṇā //
1.8.18 anuvāka

daśapeyaḥ

sadyo dīkṣayanti
sadyaḥ somaṃ krīṇanti
puṇḍarisrajām pra yacchati
daśabhir vatsataraiḥ somaṃ krīṇāti
daśapeyo bhavati
śatam brāhmaṇāḥ pibanti
saptadaśaꣳ stotram bhavati
prākāśāv adhvaryave dadāti
srajam udgātre
rukmaꣳ hotre /
aśvam prastotṛpratihartṛbhyām /
dvādaśa paṣṭhauhīr brahmaṇe
vaśām maitrāvaruṇāya /
ṛṣabham brāhmaṇācchaꣳsine
vāsasī neṣṭāpotṛbhyām /
sthūri yavācitam acchāvākāya /
anaḍvāham agnīdhe
bhārgavo hotā bhavati
śrāyantīyam brahmasāmam bhavati
vāravantīyam agniṣṭomasāmam /
sārasvatīr apo gṛhṇāti //
1.8.19 anuvāka

diśāmaveṣṭyādi

āgneyam aṣṭākapālaṃ nir vapati hiraṇyaṃ dakṣiṇā /
aindram ekādaśakapālam ṛṣabho dakṣiṇā
vaiśvadevaṃ carum piśaṃgī paṣṭhauhī dakṣiṇā
maitrāvaruṇīm āmikṣāṃ vaśā dakṣiṇā
bārhaspatyaṃ caruꣳ śitipṛṣṭho dakṣiṇā /
ādityām malhāṃ garbhiṇīm ā labhate
mārutīm pṛśnim paṣṭhauhīm
aśvibhyām pūṣṇe puroḍāśaṃ dvādaśakapālaṃ nir vapati sarasvate satyavāce caruꣳ savitre satyaprasavāya puroḍāśaṃ dvādaśakapālam /
tisṛdhanvaꣳ śuṣkadṛtir dakṣiṇā //
1.8.20 anuvāka

prayujāṃ havīṃṣi

āgneyam aṣṭākapālaṃ nir vapati
saumyaṃ carum /
sāvitraṃ dvādaśakapālam
bārhaspatyaṃ carum /
tvāṣṭram aṣṭākapālam /
vaiśvānaraṃ dvādaśakapālam /
dakṣiṇo rathavāhanavāho dakṣiṇā
sārasvataṃ caruṃ nir vapati
pauṣṇaṃ carum
maitraṃ carum /
vāruṇaṃ carum /
kṣaitrapatyaṃ carum
ādityaṃ carum
uttaro rathavāhanavāho dakṣiṇā //
1.8.21 anuvāka

sautrāmaṇī

svādvīṃ tvā svādunā tīvrāṃ tīvreṇāmṛtām amṛtena sṛjāmi saꣳ somena somo 'sy aśvibhyām pacyasva sarasvatyai pacyasvendrāya sutrāmṇe pacyasva
punātu te parisrutaꣳ somaꣳ sūryasya duhitā / vāreṇa śaśvatā tanā //
vāyuḥ pūtaḥ pavitreṇa pratyaṅk somo atidrutaḥ / indrasya yujyaḥ sakhā //
kuvid aṅga yavamanto yavaṃ cid yathā dānty anupūrvaṃ viyūya / ihehaiṣāṃ kṛṇuta bhojanāni ye barhiṣo namovṛktiṃ na jagmuḥ //
āśvinaṃ dhūmram ā labhate sārasvatam meṣam aindram ṛṣabham
aindram ekādaśakapālaṃ nir vapati sāvitraṃ dvādaśakapālaṃ vāruṇaṃ daśakapālam /
somapratīkāḥ pitaras tṛpṇuta
vaḍabā dakṣiṇā //
1.8.22 anuvāka

kāmyayājyāpuronuvākyāḥ

agnāviṣṇū mahi tad vām mahitvaṃ vītaṃ ghṛtasya guhyāni nāma / damedame sapta ratnā dadhānā prati vāṃ jihvā ghṛtam ā caraṇyet //
agnāviṣṇū mahi dhāma priyaṃ vāṃ vītho ghṛtasya guhyā juṣāṇā / damedame suṣṭutīr vāvṛdhānā prati vāṃ jihvā ghṛtam uc caraṇyet //
pra ṇo devī sarasvatī vājebhir vājinīvatī / dhīnām avitry avatu //
ā no divo bṛhataḥ

parvatād ā sarasvatī yajatā gantu yajñam / havaṃ devī jujuṣāṇā ghṛtācī śagmāṃ no vācam uśatī śṛṇotu //
bṛhaspate juṣasva no havyāni viśvadevya / rāsva ratnāni dāśuṣe //
evā pitre viśvadevāya vṛṣṇe yajñair vidhema namasā havirbhiḥ / bṛhaspate suprajā vīravanto vayaꣳ syāma patayo rayīṇām //
bṛhaspate ati yad aryo arhād dyumad vibhāti kratumaj janeṣu / yad dīdayac chavasā

ṛtaprajāta tad asmāsu draviṇaṃ dhehi citram //
ā no mitrāvaruṇā ghṛtair gavyūtim ukṣatam / madhvā rajāꣳsi sukratū //
pra bāhavā sisṛtaṃ jīvase na ā no gavyūtim ukṣataṃ ghṛtena / ā no jane śravayataṃ yuvānā śrutam me mitrāvaruṇā havemā //
agniṃ vaḥ pūrvyaṃ girā devam īḍe vasūnām / saparyantaḥ purupriyam mitraṃ na kṣetrasādhasam //
makṣū devavato rathaḥ

śūro vā pṛtsu kāsu cit / devānāṃ ya in mano yajamāna iyakṣaty abhīd ayajvano bhuvat //
na yajamāna riṣyasi na sunvāna na devayo / asad atra suvīryam uta tyad āśvaśviyam / nakiṣ ṭaṃ karmaṇā naśan na pra yoṣan na yoṣati //
upa kṣaranti sindhavo mayobhuva ījānaṃ ca yakṣyamāṇaṃ ca dhenavaḥ / pṛṇantaṃ ca papuriṃ ca

śravasyavo ghṛtasya dhārā upa yanti viśvataḥ //
somārudrā vi vṛhataṃ viṣūcīm amīvā yā no gayam āviveśa / āre bādhethāṃ nirṛtim parācaiḥ kṛtaṃ cid enaḥ pra mumuktam asmat //
somārudrā yuvam etāny asme viśvā tanūṣu bheṣajāni dhattam / ava syatam muñcataṃ yan no asti tanūṣu baddhaṃ kṛtam eno asmat //
somāpūṣaṇā jananā rayīṇāṃ jananā divo jananā pṛthivyāḥ / jātau viśvasya bhuvanasya gopau devā akṛṇvann amṛtasya nābhim //
imau devau jāyamānau juṣantemau tamāꣳsi gūhatām ajuṣṭā / ābhyām indraḥ pakvam āmāsv antaḥ somāpūṣabhyāṃ janad usriyāsu //