Taittiriya Samhita · Chapter 1.2

1.2 prapāṭhaka:

1.2.1 anuvāka 1 yajamānasya kṣaurādisaṃskārāḥ
1 āpa undantu jīvase dīrghāyutvāya varcase / oṣadhe trāyasvainam / svadhite mainaꣳ hiꣳsīḥ / devaśrūr etāni pra vape svasty uttarāṇy aśīya / āpo asmān mātaraḥ śundhantu ghṛtena no ghṛtapuvaḥ punantu / viśvam asmat pra vahantu ripram ud ābhyaḥ śucir ā pūta emi somasya tanūr asi tanuvam me pāhi mahīnām payo 'si varcodhā asi varcaḥ
2 mayi dhehi vṛtrasya kanīnikā'si cakṣuṣpā asi cakṣur me pāhi citpatis tvā punātu vākpatis tvā punātu devas tvā savitā punātv acchidreṇa pavitreṇa vasoḥ sūryasya raśmibhi tasya te pavitrapate pavitreṇa yasmai kam pune tacchakeyam ā vo devāsa īmahe satyadharmāṇo adhvare yad vo devāsa āgure yajñiyāso havāmahe / indrāgnī dyāvāpṛthivī āpa oṣadhīs tvaṃ dīkṣāṇām adhipatir asīha mā santam pāhi //
1.2.2 anuvāka 2 dīkṣā
1 ākūtyai prayuje 'gnaye svāhā medhāyai manase 'gnaye svāhā dīkṣāyai tapase 'gnaye svāhā sarasvatyai pūṣṇe 'gnaye svāhā / āpo devīr bṛhatīr viśvaśambhuvo dyāvāpṛthivī urv antarikṣam bṛhaspatir no haviṣā vṛdhātu svāhā viśve devasya netur marto vṛṇīta sakhyaṃ / viśve rāya iṣudhyasi dyumnaṃ vṛṇīta puṣyase svāhā / ṛksāmayoḥ śilpe sthas te vām ā rabhe te mā
2 pātamā'sya yajñasyodṛcaḥ / imāṃ dhiyaꣳ śikṣamāṇasya deva kratuṃ dakṣaṃ varuṇa saꣳ śiśādhi / yayā'ti viśvā duritā tarema sutarmāṇam adhi nāvaꣳ ruhema / ūrg asy āṅgirasy ūrṇamradā ūrjam me yaccha pāhi mā mā mā hiꣳsīḥ / viṣṇoḥ śarmā'si śarma yajamānasya śarma me yaccha nakṣatrāṇām mā'tīkāśāt pāhi / indrasya yonir asi //
3 mā mā hiꣳsīḥ kṛṣyai tvā susasyāyai supippalābhyas tvauṣadhībhyaḥ sūpasthā devo vanaspatir ūrdhvo mā pāhy odṛcaḥ svāhā yajñam manasā svāhā dyāvāpṛthivībhyāꣳ svāhoror antarikṣāt svāhā yajñaṃ vātād ā rabhe //
1.2.3 anuvāka 3 devayajanasvīkāraḥ
1 daivīṃ dhiyam manāmahe sumṛḍīkām abhiṣṭaye / varcodhāṃ yajñavāhasaꣳ supārā no asad vaśe // ye devā manojātā manoyujaḥ sudakṣā dakṣapitāras te naḥ pāntu te no 'vantu tebhyo namas tebhyaḥ svāhā / agne tvaꣳ su jāgṛhi vayaꣳ su mandiṣīmahi / gopāya naḥ svastaye prabudhe naḥ punar dadaḥ // tvam agne vratapā asi deva ā martyeṣv ā tvaṃ
2 yajñeṣv īḍyaḥ // viśve devā abhi mām ā'vavṛtran pūṣā sanyā somo rādhasā devaḥ savitā vasor vasudāvā
rāsveyat somā''bhūyo bhara mā pṛṇan pūrtyā vi rādhi mā'ham āyuṣā candram asi mama bhogāya bhava vastram asi mama bhogāya bhavosrā'si mama bhogāya bhava hayo 'si mama bhogāya bhava //
3 chāgo 'si mama bhogāya bhava meṣo 'si mama bhogāya bhava vāyave tvā varuṇāya tvā nirṛtyai tvā rudrāya tvā devīr āpo apāṃ napād ya ūrmir haviṣya indriyāvān madintamas taṃ vo māva kramiṣam acchinnaṃ tantum pṛthivyā anu geṣam bhadrād abhi śreyaḥ prehi bṛhaspatiḥ puraetā te astv athem ava sya vara ā pṛthivyā āre śatrūn kṛṇuhi sarvavīraḥ / edam aganma devayajanam pṛthivyā viśve devā yad ajuṣanta pūrva ṛksāmābhyāṃ yajuṣā saṃtaranto rāyas poṣeṇa sam iṣā madema //
1.2.4 anuvāka 4 somakrayaṇīhomādi
1 iyaṃ te śukra tanūr idaṃ varcas tayā sam bhava bhrājaṃ gaccha jūr asi dhṛtā manasā juṣṭā viṣṇave tasyās te satyasavasaḥ prasave vāco yantram aśīya svāhā śukram asy amṛtam asi vaiśvadevaꣳ haviḥ sūryasya cakṣur āruham agner akṣṇaḥ kanīnikāṃ yad etaśebhir īyase bhrājamāno vipaścitā cid asi manā'si dhīr asi dakṣiṇā
2 asi yajñiyā'si kṣatriyā'sy aditir asy ubhayataḥśīrṣṇī sā naḥ suprācī supratīcī sam bhava mitras tvā padi badhnātu pūṣā'dhvanaḥ pātu / indrāyādhyakṣāya / anu tvā mātā manyatām anu pitā'nu bhrātā sagarbhyo 'nu sakhā sayūthyaḥ sā devi devam acchehīndrāya somam / rudras tvā vartayatu mitrasya pathā svasti somasakhā punar ehi saha rayyā

anuvāka 5 somakrayaṇyāḥ padasaṃgrahaḥ
1 vasvy asi rudrā'sy aditir asy ādityā'si śukrā'si candrā'si bṛhaspatis tvā sumne raṇvatu rudro vasubhir ā ciketu pṛthivyās tvā mūrdhann ā jigharmi devayajana iḍāyāḥ pade ghṛtavati svāhā parilikhitaꣳ rakṣaḥ parilikhitā arātaya idam ahaꣳ rakṣaso grīvā api kṛntāmi yo 'smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣma idam asya grīvāḥ
2 api kṛntāmi / asme rāyas tve rāyas tote rāyaḥ saṃ devi devyorvaśyā paśyasva tvaṣṭīmatī te sapeya suretā reto dadhānā vīraṃ videya tava saṃdṛśi māhaꣳ rāyas poṣeṇa vi yoṣam //
1.2.6 anuvāka 6 somonmānam
1 aꣳśunā te aꣳśuḥ pṛcyatām paruṣā parur gandhas te kāmam avatu madāya raso acyuto 'mātyo 'si śukras te grahaḥ / abhi tyaṃ devaꣳ savitāramūṇyoḥ kavikratum arcāmi satyasavasaꣳ ratnadhām abhi priyam matim / ūrdhvā yasyāmatir bhā adidyutat savīmani hiraṇyapāṇir amimīta sukratuḥ kṛpā suvaḥ // prajābhyas tvā prāṇāya tvā vyānāya tvā prajās tvam anu prāṇihi prajās tvām anu prāṇantu //
1.2.7 anuvāka 7 somakrayaḥ
1 somaṃ te krīṇāmy ūrjasvantam payasvantaṃ vīryāvantam abhimātiṣāhaꣳ śukraṃ te śukreṇa krīṇāmi candraṃ candreṇāmṛtam amṛtena samyat te goḥ / asme candrāṇi tapasas tanūr asi prajāpater varṇas tasyās te sahasrapoṣam puṣyantyāścarameṇa paśunā krīṇāmi / asme te bandhur mayi te rāyaḥ śrayantām asme jyotiḥ somavikrayiṇi tamaḥ / mitro na ehi sumitradhā / indrasyorum ā viśa dakṣiṇam uśann uśantaꣳ syonaḥ syonam / svāna bhrājāṅghāre bambhāre hasta suhasta kṛśānavete vaḥ somakrayaṇāstān rakṣadhvam mā vo dabhan //
1.2.8 anuvāka 8 somasya śakaṭāropaṇam
1 udāyuṣā svāyuṣodoṣadhīnāꣳ rasenot parjanyasya śuṣmeṇodasthām amṛtāꣳ anu / urv antarikṣam anv ihi / adityāḥ sado 'si / adityāḥ sada ā sīda / astabhnād dyām ṛṣabho antarikṣam amimīta varimāṇam pṛthivyā ā'sīdad viśvā bhuvanāni samrāḍ viśvet tāni varuṇasya vratāni // vaneṣu vyantarikṣaṃ tatāna vājam arvatsu payo aghniyāsu hṛtsu
2 kratuṃ varuṇo vikṣv agniṃ divi sūryam adadhāt somam adrau / ud u tyaṃ jātavedasaṃ devaṃ vahanti ketavaḥ / dṛśe viśvāya sūryam // usrāv etaṃ dhūrṣāhāv anaśrū avīrahaṇau brahmacodanau varuṇasya skambhanam asi varuṇasya skambhasarjanam asi pratyasto varuṇasya pāśaḥ //
1.2.9 anuvāka 9 somasya prācīnavaṃśaṃ prati gamanam
1 pra cyavasva bhuvas pate viśvāny abhi dhāmāni mā tvā pariparī vidan mā tvā paripanthino vidan mā tvā vṛkā aghāyavo mā gandharvo viśvāvasur ā daghat / śyeno bhūtvā parā pata yajamānasya no gṛhe devaiḥ saꣳskṛtaṃ yajamānasya svastyayany asi / api panthām agasmahi svastigām anehasaṃ yena viśvāḥ pari dviṣo vṛṇakti vindate vasu
namo mitrasya varuṇasya cakṣase maho devāya tad ṛtaꣳ saparyata dūredṛśe devajātāya ketave divas putrāya sūryāya śaꣳsata // varuṇasya skambhanam asi varuṇasya skambhasarjanam asi / unmukto varuṇasya pāśaḥ //
1.2.10 anuvāka 10 tānūnaptram
1 agner ātithyam asi viṣṇave tvā somasyā''tithyam asi viṣṇave tvā'tither ātithyam asi viṣṇave tvā'gnaye tvā rāyaspoṣadāvne viṣṇave tvā śyenāya tvā somabhṛte viṣṇave tvā yā te dhāmāni haviṣā yajanti tā te viśvā paribhūr astu yajñam / gayasphānaḥ prataraṇaḥ suvīro 'vīrahā pra carā soma duryān // adityāḥ sado 'sy adityāḥ sada ā
2 sīda varuṇo 'si dhṛtavrato vāruṇam asi śaṃyor devānāꣳ sakhyān mā devānām apasaś chitsmahi / āpataye tvā gṛhṇāmi paripataye tvā gṛhṇāmi tanūnaptre tvā gṛhṇāmi śākvarāya tvā gṛhṇāmi śakmann ojiṣṭhāya tvā gṛhṇāmi / anādhṛṣṭam asy anādhṛṣyaṃ devānām ojo 'bhiṣastipā anabhiśastenyam anu me dīkṣāṃ dīkṣāpatir manyatām anu tapas tapaspatir añjasā satyam upa geṣaꣳ suvite mā dhāḥ //
1.2.11 anuvāka 11 saumikī vediḥ (avāntaradīkṣā, upasadaḥ)
1 aꣳśuraꣳśus te deva somā'' pyāyatām indrāyaikadhanavida ā tubhyam indraḥ pyāyatām ā tvam indrāya pyāyasva / ā'' pyāyaya sakhīnt sanyā medhayā svasti te deva soma sutyām aśīya / eṣṭā rāyaḥ preṣe bhagāyartam ṛtavādibhyo namo dive namaḥ pṛthivyai / agne vratapate tvaṃ vratānāṃ vratapatir asi yā mama tanūr eṣā sā tvayi //
2 yā tava tanūr iyaꣳ sā mayi saha nau vratapate vratinor vratāni yā te agne rudriyā tanūs tayā naḥ pāhi tasyās te svāhā yā te agne 'yāśayā rajāśayā harāśayā tanūr varṣiṣṭhā gahvare ṣṭhā / ugraṃ vaco apāvadhīṃ tveṣaṃ vaco apāvadhīꣳ svāhā //
1.2.12 anuvāka 12 uttaravediḥ
1 vittāyanī me 'si tiktāyanī me 'sy avatān mā nāthitam avatān mā vyathitam / vider agnir nabho nāma / agne aṅgiro yo 'syām pṛthivyām asy āyuṣā nāmnehi yat te 'nādhṛṣṭaṃ nāma yajñiyaṃ tena tvā dadhe / agne aṅgiro yo dvitīyasyāṃ tṛtīyasyām pṛthivyām asy āyuṣā nāmnehi yat te 'nādhṛṣṭaṃ nāma //
2 yajñiyaṃ tena tvā'' dadhe siꣳhīr asi mahiṣīr asi / uru prathasvoru te yajñapatiḥ prathatām / dhruvā'si devebhyaḥ śundhasva devebhyaḥ śumbhasva / indraghoṣas tvā vasubhiḥ purastāt pātu manojavās tvā pitṛbhir dakṣiṇataḥ pātu pracetās tvā rudraiḥ paścāt pātu viśvakarmā tvā''dityair uttarataḥ pātu siꣳhīr asi sapatnasāhī svāhā siꣳhīr asi suprajāvaniḥ svāhā siꣳhīḥ //
3 asi rāyaspoṣavaniḥ svāhā siꣳhīr asy ādityavaniḥ svāhā siꣳhīr asy ā vaha devān devayate yajamānāya svāhā bhūtebhyas tvā viśvāyur asi pṛthivīṃ dṛꣳha dhruvakṣid asy antarikṣaṃ dṛꣳhācyutakṣid asi divaṃ dṛꣳha / agner bhasmāsy agneḥ purīṣam asi //
1.2.13 anuvāka 13 havirdhānam
1 yuñjate mana uta yuñjate dhiyo viprā viprasya bṛhato vipaścitaḥ / vi hotrā dadhe vayunāvid eka in mahī devasya savituḥ pariṣṭutiḥ // suvāg deva duryāꣳ ā vada devaśrutau deveṣv ā ghoṣethām ā no vīro jāyatāṃ karmaṇyo yaꣳ sarve 'nujīvāma yo bahūnām asad vaśī / idaṃ viṣṇur vi cakrame tredhā ni dadhe padam / samūḍham asya //
2 pāꣳsure irāvarī dhenumatī hi bhūtaꣳ sūyavasinī manave yaśasye / vyaskabhnād rodasī viṣṇur ete dādhāra pṛthivīm abhito mayūkhaiḥ // prācī pretam adhvaraṃ kalpayantī ūrdhvaṃ yajñaṃ nayatam mā jīhvaratam atra ramethāṃ varṣman pṛthivyā / divo vā viṣṇav uta vā pṛthivyā maho vā viṣṇav uta vāntarikṣāddhastau pṛṇasva bahubhir vasavyair ā pra yaccha //
3 dakṣiṇādota savyāt // viṣṇor nukaṃ vīryāṇi pra vocaṃ yaḥ pārthivāni vimame rajāꣳsi yo askabhāyad uttaraꣳ sadhasthaṃ vicakramāṇas tredhorugāyo / viṣṇo rarāṭam asi viṣṇoḥ pṛṣṭham asi viṣṇoḥ śnyaptre sthaḥ / viṣṇoḥ syūr asi viṣṇor dhruvam asi vaiṣṇavam asi viṣṇave tvā //
1.2.14 anuvāka 14 kāmyeṣṭiyājyāpuronuvākyāḥ

1 kṛṇuṣva pājaḥ prasitiṃ na pṛthvīṃ yāhi rājevāmavāꣳ ibhena / tṛṣvīm anu prasitiṃ drūṇāno 'stāsi vidhya rakṣasas tapiṣṭhaiḥ // tava bhramāsa āśuyā patanty anu spṛśa dhṛṣatā śośucānaḥ / tapūꣳṣy agne juhvā pataṃgān asaṃdito vi sṛja viṣvag ulkāḥ // prati spaśo vi sṛja tūrṇitamo bhavā pāyur viśo asyā adabdhaḥ / yo no dūre aghaśaꣳsaḥ //
2 yo anty agne mākiṣ ṭe vyathir ā dadharṣīt // ud agne tiṣṭha praty ā tanuṣva ny amitrāꣳ oṣatāt tigmahete / yo no arātiꣳ samidhāna cakre nīcā taṃ dhakṣy atasaṃ na śuṣkam // ūrdhvo bhava prati vidhyādhy asmad āviṣ kṛṇuṣva daivyāny agne / ava sthirā tanuhi yātujūnāṃ jāmim ajāmim pra mṛṇīhi śatrūn // sa te
3 jānāti sumatiṃ yaviṣṭha ya īvate brahmaṇe gātum airat / viśvāny asmai sudināni rāyo dyumnāny aryo vi duro abhi dyaut // sed agne astu subhagaḥ sudānur yas tvā nityena haviṣā ya ukthaiḥ / piprīṣati sva āyuṣi duroṇe viśved asmai sudinā sāsad iṣṭiḥ // arcāmi te sumatiṃ ghoṣy arvāk saṃ te vāvātā jaratām
4 iyaṃ gīḥ / svaśvās tvā surathā marjayemāsme kṣatrāṇi dhārayer anu dyūn // iha tvā bhūry ā cared upa tman doṣāvastar dīdivāꣳsam anu dyūn / krīḍantas tvā sumanasaḥ sapemābhi dyumnā tasthivāꣳso janānām // yas tvā svaśvaḥ suhiraṇyo agna upayāti vasumatā rathena / tasya trātā bhavasi tasya sakhā yas ta ātithyam ānuṣag jujoṣat // maho rujāmi
5 bandhutā vacobhis tan mā pitur gotamād anv iyāya / tvaṃ no asya vacasaś cikiddhi hotar yaviṣṭha sukrato damūnāḥ // asvapnajas taraṇayaḥ suśevā atandrāso 'vṛkā aśramiṣṭhāḥ / te pāyavaḥ sadhriyañco niṣadyā'gne tava naḥ pāntv amūra // ye pāyavo māmateyaṃ te agne paśyanto andhaṃ duritād arakṣan / rarakṣa tānt sukṛto viśvavedā dipsanta id ripavo nā ha
6 debhuḥ // tvayā vayaꣳ sadhanyas tvotās tava praṇīty aśyāma vājān / ubhā śaꣳsā sūdaya satyatāte 'nuṣṭhuyā kṛṇuhy ahrayāṇa // ayā te agne samidhā vidhema prati stomaꣳ śasyamānaṃ gṛbhāya / dahāśaso rakṣasaḥ pāhy asmān druho nido mitramaho avadyāt // rakṣohaṇaṃ vājinam ā jigharmi mitram pratiṣṭham upa yāmi śarma / śiśāno agniḥ kratubhiḥ samiddhaḥ sa no divā
7 sa riṣaḥ pātu naktam // vi jyotiṣā bṛhatā bhāty agnir āvir viśvāni kṛṇute mahitvā / prādevīr māyāḥ sahate durevāḥ śiśīte śṛṅge rakṣase vinikṣe // uta svānāso divi ṣantv agnes tigmāyudhā rakṣase hantavā u / made cid asya pra rujanti bhāmā na varante paribādho adevīḥ //
1.2.1 anuvāka 1 yajamānasya kṣaurādisaṃskārāḥ

āpa undantu jīvase dīrghāyutvāya varcase /
oṣadhe trāyasvainam /
svadhite mainaꣳ hiꣳsīḥ /
devaśrūr etāni pra vape
svasty uttarāṇy aśīya /
āpo asmān mātaraḥ śundhantu ghṛtena no ghṛtapuvaḥ punantu / viśvam asmat pra vahantu ripram ud ābhyaḥ śucir ā pūta emi
somasya tanūr asi tanuvam me pāhi
mahīnām payo 'si varcodhā asi varcaḥ

mayi dhehi
vṛtrasya kanīnikā'si cakṣuṣpā asi cakṣur me pāhi
citpatis tvā punātu vākpatis tvā punātu devas tvā savitā punātv acchidreṇa pavitreṇa vasoḥ sūryasya raśmibhi
tasya te pavitrapate pavitreṇa yasmai kam pune tacchakeyam
ā vo devāsa īmahe satyadharmāṇo adhvare yad vo devāsa āgure yajñiyāso havāmahe /
indrāgnī dyāvāpṛthivī āpa oṣadhīs
tvaṃ dīkṣāṇām adhipatir asīha mā santam pāhi //
1.2.2 anuvāka 2 dīkṣā

ākūtyai prayuje 'gnaye svāhā medhāyai manase 'gnaye svāhā dīkṣāyai tapase 'gnaye svāhā sarasvatyai pūṣṇe 'gnaye svāhā /
āpo devīr bṛhatīr viśvaśambhuvo dyāvāpṛthivī urv antarikṣam bṛhaspatir no haviṣā vṛdhātu svāhā
viśve devasya netur marto vṛṇīta sakhyaṃ / viśve rāya iṣudhyasi dyumnaṃ vṛṇīta puṣyase svāhā /
ṛksāmayoḥ śilpe sthas te vām ā rabhe te mā

pātamā'sya yajñasyodṛcaḥ /
imāṃ dhiyaꣳ śikṣamāṇasya deva kratuṃ dakṣaṃ varuṇa saꣳ śiśādhi / yayā'ti viśvā duritā tarema sutarmāṇam adhi nāvaꣳ ruhema /
ūrg asy āṅgirasy ūrṇamradā ūrjam me yaccha pāhi mā mā mā hiꣳsīḥ /
viṣṇoḥ śarmā'si śarma yajamānasya śarma me yaccha
nakṣatrāṇām mā'tīkāśāt pāhi /
indrasya yonir asi

mā mā hiꣳsīḥ
kṛṣyai tvā susasyāyai
supippalābhyas tvauṣadhībhyaḥ
sūpasthā devo vanaspatir ūrdhvo mā pāhy odṛcaḥ
svāhā yajñam manasā svāhā dyāvāpṛthivībhyāꣳ svāhoror antarikṣāt svāhā yajñaṃ vātād ā rabhe //
1.2.3 anuvāka 3 devayajanasvīkāraḥ

daivīṃ dhiyam manāmahe sumṛḍīkām abhiṣṭaye / varcodhāṃ yajñavāhasaꣳ supārā no asad vaśe //
ye devā manojātā manoyujaḥ sudakṣā dakṣapitāras te naḥ pāntu te no 'vantu tebhyo namas tebhyaḥ svāhā /
agne tvaꣳ su jāgṛhi vayaꣳ su mandiṣīmahi / gopāya naḥ svastaye prabudhe naḥ punar dadaḥ //
tvam agne vratapā asi deva ā martyeṣv ā tvaṃ

yajñeṣv īḍyaḥ //
viśve devā abhi mām ā'vavṛtran pūṣā sanyā somo rādhasā devaḥ savitā vasor vasudāvā
rāsveyat somā''bhūyo bhara
mā pṛṇan pūrtyā vi rādhi mā'ham āyuṣā
candram asi mama bhogāya bhava vastram asi mama bhogāya bhavosrā'si mama bhogāya bhava hayo 'si mama bhogāya bhava

chāgo 'si mama bhogāya bhava meṣo 'si mama bhogāya bhava
vāyave tvā varuṇāya tvā nirṛtyai tvā rudrāya tvā
devīr āpo apāṃ napād ya ūrmir haviṣya indriyāvān madintamas taṃ vo māva kramiṣam
acchinnaṃ tantum pṛthivyā anu geṣam
bhadrād abhi śreyaḥ prehi
bṛhaspatiḥ puraetā te astv athem ava sya vara ā pṛthivyā āre śatrūn kṛṇuhi sarvavīraḥ /
edam aganma devayajanam pṛthivyā viśve devā yad ajuṣanta pūrva ṛksāmābhyāṃ yajuṣā saṃtaranto rāyas poṣeṇa sam iṣā madema //
1.2.4 anuvāka 4 somakrayaṇīhomādi

iyaṃ te śukra tanūr idaṃ varcas tayā sam bhava bhrājaṃ gaccha
jūr asi dhṛtā manasā juṣṭā viṣṇave
tasyās te satyasavasaḥ prasave vāco yantram aśīya svāhā
śukram asy amṛtam asi vaiśvadevaꣳ haviḥ
sūryasya cakṣur āruham agner akṣṇaḥ kanīnikāṃ yad etaśebhir īyase bhrājamāno vipaścitā
cid asi manā'si dhīr asi dakṣiṇā

asi yajñiyā'si kṣatriyā'sy aditir asy ubhayataḥśīrṣṇī
sā naḥ suprācī supratīcī sam bhava
mitras tvā padi badhnātu
pūṣā'dhvanaḥ pātu /
indrāyādhyakṣāya /
anu tvā mātā manyatām anu pitā'nu bhrātā sagarbhyo 'nu sakhā sayūthyaḥ
sā devi devam acchehīndrāya somam /
rudras tvā vartayatu mitrasya pathā
svasti somasakhā punar ehi saha rayyā

anuvāka

somakrayaṇyāḥ padasaṃgrahaḥ

vasvy asi rudrā'sy aditir asy ādityā'si śukrā'si candrā'si
bṛhaspatis tvā sumne raṇvatu rudro vasubhir ā ciketu
pṛthivyās tvā mūrdhann ā jigharmi devayajana iḍāyāḥ pade ghṛtavati svāhā
parilikhitaꣳ rakṣaḥ parilikhitā arātaya idam ahaꣳ rakṣaso grīvā api kṛntāmi
yo 'smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣma idam asya grīvāḥ

api kṛntāmi /
asme rāyas tve rāyas tote rāyaḥ
saṃ devi devyorvaśyā paśyasva
tvaṣṭīmatī te sapeya suretā reto dadhānā vīraṃ videya tava saṃdṛśi
māhaꣳ rāyas poṣeṇa vi yoṣam //
1.2.6 anuvāka 6 somonmānam

aꣳśunā te aꣳśuḥ pṛcyatām paruṣā parur gandhas te kāmam avatu madāya raso acyuto 'mātyo 'si śukras te grahaḥ /
abhi tyaṃ devaꣳ savitāramūṇyoḥ kavikratum arcāmi satyasavasaꣳ ratnadhām abhi priyam matim / ūrdhvā yasyāmatir bhā adidyutat savīmani hiraṇyapāṇir amimīta sukratuḥ kṛpā suvaḥ //
prajābhyas tvā prāṇāya tvā vyānāya tvā prajās tvam anu prāṇihi prajās tvām anu prāṇantu //
1.2.7 anuvāka 7 somakrayaḥ

somaṃ te krīṇāmy ūrjasvantam payasvantaṃ vīryāvantam abhimātiṣāhaꣳ śukraṃ te śukreṇa krīṇāmi candraṃ candreṇāmṛtam amṛtena samyat te goḥ /
asme candrāṇi
tapasas tanūr asi prajāpater varṇas tasyās te sahasrapoṣam puṣyantyāścarameṇa paśunā krīṇāmi /
asme te bandhur mayi te rāyaḥ śrayantām
asme jyotiḥ somavikrayiṇi tamaḥ /
mitro na ehi sumitradhā /
indrasyorum ā viśa dakṣiṇam uśann uśantaꣳ syonaḥ syonam /
svāna bhrājāṅghāre bambhāre hasta suhasta kṛśānavete vaḥ somakrayaṇāstān rakṣadhvam mā vo dabhan //
1.2.8 anuvāka 8 somasya śakaṭāropaṇam

udāyuṣā svāyuśodoṣadhīnāꣳ rasenot parjanyasya śuṣmeṇodasthām amṛtāꣳ anu /
urv antarikṣam anv ihi /
adityāḥ sado 'si /
adityāḥ sada ā sīda /
astabhnād dyām ṛṣabho antarikṣam amimīta varimāṇam pṛthivyā ā'sīdad viśvā bhuvanāni samrāḍ viśvet tāni varuṇasya vratāni //
vaneṣu vyantarikṣaṃ tatāna vājam arvatsu payo aghniyāsu hṛtsu

kratuṃ varuṇo vikṣv agniṃ divi sūryam adadhāt somam adrau /
ud u tyaṃ jātavedasaṃ devaṃ vahanti ketavaḥ / dṛśe viśvāya sūryam //
usrāv etaṃ dhūrṣāhāv anaśrū avīrahaṇau brahmacodanau
varuṇasya skambhanam asi
varuṇasya skambhasarjanam asi
pratyasto varuṇasya pāśaḥ //
1.2.9 anuvāka 9 somasya prācīnavaṃśaṃ prati gamanam

pra cyavasva bhuvas pate viśvāny abhi dhāmāni mā tvā pariparī vidan mā tvā paripanthino vidan mā tvā vṛkā aghāyavo mā gandharvo viśvāvasur ā daghat /
śyeno bhūtvā parā pata yajamānasya no gṛhe devaiḥ saꣳskṛtaṃ yajamānasya svastyayany asi /
api panthām agasmahi svastigām anehasaṃ yena viśvāḥ pari dviṣo vṛṇakti vindate vasu
namo mitrasya varuṇasya cakṣase maho devāya tad ṛtaꣳ saparyata dūredṛśe devajātāya ketave divas putrāya sūryāya śaꣳsata //
varuṇasya skambhanam asi
varuṇasya skambhasarjanam asi /
unmukto varuṇasya pāśaḥ

anuvāka

tānūnaptram

agner ātithyam asi viṣṇave tvā somasyā''tithyam asi viṣṇave tvā'tither ātithyam asi viṣṇave tvā'gnaye tvā rāyaspoṣadāvne viṣṇave tvā śyenāya tvā somabhṛte viṣṇave tvā
yā te dhāmāni haviṣā yajanti tā te viśvā paribhūr astu yajñam / gayasphānaḥ prataraṇaḥ suvīro 'vīrahā pra carā soma duryān //
adityāḥ sado 'sy adityāḥ sada ā

sīda
varuṇo 'si dhṛtavrato vāruṇam asi
śaṃyor devānāꣳ sakhyān mā devānām apasaś chitsmahi /
āpataye tvā gṛhṇāmi paripataye tvā gṛhṇāmi tanūnaptre tvā gṛhṇāmi śākvarāya tvā gṛhṇāmi śakmann ojiṣṭhāya tvā gṛhṇāmi /
anādhṛṣṭam asy anādhṛṣyaṃ devānām ojo 'bhiṣastipā anabhiśastenyam
anu me dīkṣāṃ dīkṣāpatir manyatām anu tapas tapaspatir añjasā satyam upa geṣaꣳ suvite mā dhāḥ

anuvāka

saumikī vediḥ (avāntaradīkṣā, upasadaḥ)

aꣳśuraꣳśus te deva somā'' pyāyatām indrāyaikadhanavida ā tubhyam indraḥ pyāyatām ā tvam indrāya pyāyasva /
ā'' pyāyaya sakhīnt sanyā medhayā svasti te deva soma sutyām aśīya /
eṣṭā rāyaḥ preṣe bhagāyartam ṛtavādibhyo namo dive namaḥ pṛthivyai /
agne vratapate tvaṃ vratānāṃ vratapatir asi yā mama tanūr eṣā sā tvayi

yā tava tanūr iyaꣳ sā mayi saha nau vratapate vratinor vratāni
yā te agne rudriyā tanūs tayā naḥ pāhi tasyās te svāhā
yā te agne 'yāśayā rajāśayā harāśayā tanūr varṣiṣṭhā gahvare ṣṭhā /
ugraṃ vaco apāvadhīṃ tveṣaṃ vaco apāvadhīꣳ svāhā

anuvāka

uttaravediḥ

vittāyanī me 'si tiktāyanī me 'sy avatān mā nāthitam avatān mā vyathitam /
vider agnir nabho nāma /
agne aṅgiro yo 'syām pṛthivyām asy āyuṣā nāmnehi yat te 'nādhṛṣṭaṃ nāma yajñiyaṃ tena tvā dadhe /
agne aṅgiro yo dvitīyasyāṃ tṛtīyasyām pṛthivyām asy āyuṣā nāmnehi yat te 'nādhṛṣṭaṃ nāma

yajñiyaṃ tena tvā'' dadhe
siꣳhīr asi mahiṣīr asi /
uru prathasvoru te yajñapatiḥ prathatām /
dhruvā'si
devebhyaḥ śundhasva devebhyaḥ śumbhasva /
indraghoṣas tvā vasubhiḥ purastāt pātu manojavās tvā pitṛbhir dakṣiṇataḥ pātu pracetās tvā rudraiḥ paścāt pātu viśvakarmā tvā''dityair uttarataḥ pātu
siꣳhīr asi sapatnasāhī svāhā siꣳhīr asi suprajāvaniḥ svāhā siꣳhīḥ

asi rāyaspoṣavaniḥ svāhā siꣳhīr asy ādityavaniḥ svāhā siꣳhīr asy ā vaha devān devayate yajamānāya svāhā
bhūtebhyas tvā
viśvāyur asi pṛthivīṃ dṛꣳha dhruvakṣid asy antarikṣaṃ dṛꣳhācyutakṣid asi divaṃ dṛꣳha /
agner bhasmāsy agneḥ purīṣam asi

anuvāka

havirdhānam

yuñjate mana uta yuñjate dhiyo viprā viprasya bṛhato vipaścitaḥ / vi hotrā dadhe vayunāvid eka in mahī devasya savituḥ pariṣṭutiḥ //
suvāg deva duryāꣳ ā vada
devaśrutau deveṣv ā ghoṣethām
ā no vīro jāyatāṃ karmaṇyo yaꣳ sarve 'nujīvāma yo bahūnām asad vaśī /
idaṃ viṣṇur vi cakrame tredhā ni dadhe padam / samūḍham asya

pāꣳsure
irāvarī dhenumatī hi bhūtaꣳ sūyavasinī manave yaśasye / vyaskabhnād rodasī viṣṇur ete dādhāra pṛthivīm abhito mayūkhaiḥ //
prācī pretam adhvaraṃ kalpayantī ūrdhvaṃ yajñaṃ nayatam mā jīhvaratam atra ramethāṃ varṣman pṛthivyā /
divo vā viṣṇav uta vā pṛthivyā maho vā viṣṇav uta vāntarikṣāddhastau pṛṇasva bahubhir vasavyair ā pra yaccha

dakṣiṇādota savyāt //
viṣṇor nukaṃ vīryāṇi pra vocaṃ yaḥ pārthivāni vimame rajāꣳsi yo askabhāyad uttaraꣳ sadhasthaṃ vicakramāṇas tredhorugāyo /
viṣṇo rarāṭam asi viṣṇoḥ pṛṣṭham asi
viṣṇoḥ śnyaptre sthaḥ /
viṣṇoḥ syūr asi
viṣṇor dhruvam asi
vaiṣṇavam asi viṣṇave tvā

anuvāka

kāmyeṣṭiyājyāpuronuvākyāḥ

kṛṇuṣva pājaḥ prasitiṃ na pṛthvīṃ yāhi rājevāmavāꣳ ibhena / tṛṣvīm anu prasitiṃ drūṇāno 'stāsi vidhya rakṣasas tapiṣṭhaiḥ //
tava bhramāsa āśuyā patanty anu spṛśa dhṛṣatā śośucānaḥ / tapūꣳṣy agne juhvā pataṃgān asaṃdito vi sṛja viṣvag ulkāḥ //
prati spaśo vi sṛja tūrṇitamo bhavā pāyur viśo asyā adabdhaḥ / yo no dūre aghaśaꣳsaḥ

yo anty agne mākiṣ ṭe vyathir ā dadharṣīt //
ud agne tiṣṭha praty ā tanuṣva ny amitrāꣳ oṣatāt tigmahete / yo no arātiꣳ samidhāna cakre nīcā taṃ dhakṣy atasaṃ na śuṣkam //
ūrdhvo bhava prati vidhyādhy asmad āviṣ kṛṇuṣva daivyāny agne / ava sthirā tanuhi yātujūnāṃ jāmim ajāmim pra mṛṇīhi śatrūn //
sa te

jānāti sumatiṃ yaviṣṭha ya īvate brahmaṇe gātum airat / viśvāny asmai sudināni rāyo dyumnāny aryo vi duro abhi dyaut //
sed agne astu subhagaḥ sudānur yas tvā nityena haviṣā ya ukthaiḥ / piprīṣati sva āyuṣi duroṇe viśved asmai sudinā sāsad iṣṭiḥ //
arcāmi te sumatiṃ ghoṣy arvāk saṃ te vāvātā jaratām

iyaṃ gīḥ / svaśvās tvā surathā marjayemāsme kṣatrāṇi dhārayer anu dyūn //
iha tvā bhūry ā cared upa tman doṣāvastar dīdivāꣳsam anu dyūn / krīḍantas tvā sumanasaḥ sapemābhi dyumnā tasthivāꣳso janānām //
yas tvā svaśvaḥ suhiraṇyo agna upayāti vasumatā rathena / tasya trātā bhavasi tasya sakhā yas ta ātithyam ānuṣag jujoṣat //
maho rujāmi

bandhutā vacobhis tan mā pitur gotamād anv iyāya / tvaṃ no asya vacasaś cikiddhi hotar yaviṣṭha sukrato damūnāḥ //
asvapnajas taraṇayaḥ suśevā atandrāso 'vṛkā aśramiṣṭhāḥ / te pāyavaḥ sadhriyañco niṣadyā'gne tava naḥ pāntv amūra //
ye pāyavo māmateyaṃ te agne paśyanto andhaṃ duritād arakṣan / rarakṣa tānt sukṛto viśvavedā dipsanta id ripavo nā ha

debhuḥ //
tvayā vayaꣳ sadhanyas tvotās tava praṇīty aśyāma vājān / ubhā śaꣳsā sūdaya satyatāte 'nuṣṭhuyā kṛṇuhy ahrayāṇa //
ayā te agne samidhā vidhema prati stomaꣳ śasyamānaṃ gṛbhāya / dahāśaso rakṣasaḥ pāhy asmān druho nido mitramaho avadyāt //
rakṣohaṇaṃ vājinam ā jigharmi mitram pratiṣṭham upa yāmi śarma / śiśāno agniḥ kratubhiḥ samiddhaḥ sa no divā

sa riṣaḥ pātu naktam //
vi jyotiṣā bṛhatā bhāty agnir āvir viśvāni kṛṇute mahitvā / prādevīr māyāḥ sahate durevāḥ śiśīte śṛṅge rakṣase vinikṣe //
uta svānāso divi ṣantv agnes tigmāyudhā rakṣase hantavā u / made cid asya pra rujanti bhāmā na varante paribādho adevīḥ //