તૈત્તિરીયસંહિતા · અધ્યાય 1.2

1.2 પ્રપાઠક:

1.2.1 અનુવાક 1 યજમાનસ્ય ક્ષૌરાદિસંસ્કારાઃ
1 આપ ઉન્દન્તુ જીવસે દીર્ઘાયુત્વાય વર્ચસે । ઓષધે ત્રાયસ્વૈનમ્ । સ્વધિતે મૈનꣳ હિꣳસીઃ । દેવશ્રૂર્ એતાનિ પ્ર વપે સ્વસ્ત્ય્ ઉત્તરાણ્ય્ અશીય । આપો અસ્માન્ માતરઃ શુન્ધન્તુ ઘૃતેન નો ઘૃતપુવઃ પુનન્તુ । વિશ્વમ્ અસ્મત્ પ્ર વહન્તુ રિપ્રમ્ ઉદ્ આભ્યઃ શુચિર્ આ પૂત એમિ સોમસ્ય તનૂર્ અસિ તનુવમ્ મે પાહિ મહીનામ્ પયો ઽસિ વર્ચોધા અસિ વર્ચઃ
2 મયિ ધેહિ વૃત્રસ્ય કનીનિકાઽસિ ચક્ષુષ્પા અસિ ચક્ષુર્ મે પાહિ ચિત્પતિસ્ ત્વા પુનાતુ વાક્પતિસ્ ત્વા પુનાતુ દેવસ્ ત્વા સવિતા પુનાત્વ્ અચ્છિદ્રેણ પવિત્રેણ વસોઃ સૂર્યસ્ય રશ્મિભિ તસ્ય તે પવિત્રપતે પવિત્રેણ યસ્મૈ કમ્ પુને તચ્છકેયમ્ આ વો દેવાસ ઈમહે સત્યધર્માણો અધ્વરે યદ્ વો દેવાસ આગુરે યજ્ઞિયાસો હવામહે । ઇન્દ્રાગ્ની દ્યાવાપૃથિવી આપ ઓષધીસ્ ત્વં દીક્ષાણામ્ અધિપતિર્ અસીહ મા સન્તમ્ પાહિ ॥
1.2.2 અનુવાક 2 દીક્ષા
1 આકૂત્યૈ પ્રયુજે ઽગ્નયે સ્વાહા મેધાયૈ મનસે ઽગ્નયે સ્વાહા દીક્ષાયૈ તપસે ઽગ્નયે સ્વાહા સરસ્વત્યૈ પૂષ્ણે ઽગ્નયે સ્વાહા । આપો દેવીર્ બૃહતીર્ વિશ્વશમ્ભુવો દ્યાવાપૃથિવી ઉર્વ્ અન્તરિક્ષમ્ બૃહસ્પતિર્ નો હવિષા વૃધાતુ સ્વાહા વિશ્વે દેવસ્ય નેતુર્ મર્તો વૃણીત સખ્યં । વિશ્વે રાય ઇષુધ્યસિ દ્યુમ્નં વૃણીત પુષ્યસે સ્વાહા । ઋક્સામયોઃ શિલ્પે સ્થસ્ તે વામ્ આ રભે તે મા
2 પાતમાઽસ્ય યજ્ઞસ્યોદૃચઃ । ઇમાં ધિયꣳ શિક્ષમાણસ્ય દેવ ક્રતું દક્ષં વરુણ સꣳ શિશાધિ । યયાઽતિ વિશ્વા દુરિતા તરેમ સુતર્માણમ્ અધિ નાવꣳ રુહેમ । ઊર્ગ્ અસ્ય્ આઙ્ગિરસ્ય્ ઊર્ણમ્રદા ઊર્જમ્ મે યચ્છ પાહિ મા મા મા હિꣳસીઃ । વિષ્ણોઃ શર્માઽસિ શર્મ યજમાનસ્ય શર્મ મે યચ્છ નક્ષત્રાણામ્ માઽતીકાશાત્ પાહિ । ઇન્દ્રસ્ય યોનિર્ અસિ ॥
3 મા મા હિꣳસીઃ કૃષ્યૈ ત્વા સુસસ્યાયૈ સુપિપ્પલાભ્યસ્ ત્વૌષધીભ્યઃ સૂપસ્થા દેવો વનસ્પતિર્ ઊર્ધ્વો મા પાહ્ય્ ઓદૃચઃ સ્વાહા યજ્ઞમ્ મનસા સ્વાહા દ્યાવાપૃથિવીભ્યાꣳ સ્વાહોરોર્ અન્તરિક્ષાત્ સ્વાહા યજ્ઞં વાતાદ્ આ રભે ॥
1.2.3 અનુવાક 3 દેવયજનસ્વીકારઃ
1 દૈવીં ધિયમ્ મનામહે સુમૃડીકામ્ અભિષ્ટયે । વર્ચોધાં યજ્ઞવાહસꣳ સુપારા નો અસદ્ વશે ॥ યે દેવા મનોજાતા મનોયુજઃ સુદક્ષા દક્ષપિતારસ્ તે નઃ પાન્તુ તે નો ઽવન્તુ તેભ્યો નમસ્ તેભ્યઃ સ્વાહા । અગ્ને ત્વꣳ સુ જાગૃહિ વયꣳ સુ મન્દિષીમહિ । ગોપાય નઃ સ્વસ્તયે પ્રબુધે નઃ પુનર્ દદઃ ॥ ત્વમ્ અગ્ને વ્રતપા અસિ દેવ આ મર્ત્યેષ્વ્ આ ત્વં
2 યજ્ઞેષ્વ્ ઈડ્યઃ ॥ વિશ્વે દેવા અભિ મામ્ આઽવવૃત્રન્ પૂષા સન્યા સોમો રાધસા દેવઃ સવિતા વસોર્ વસુદાવા
રાસ્વેયત્ સોમાઽઽભૂયો ભર મા પૃણન્ પૂર્ત્યા વિ રાધિ માઽહમ્ આયુષા ચન્દ્રમ્ અસિ મમ ભોગાય ભવ વસ્ત્રમ્ અસિ મમ ભોગાય ભવોસ્રાઽસિ મમ ભોગાય ભવ હયો ઽસિ મમ ભોગાય ભવ ॥
3 છાગો ઽસિ મમ ભોગાય ભવ મેષો ઽસિ મમ ભોગાય ભવ વાયવે ત્વા વરુણાય ત્વા નિરૃત્યૈ ત્વા રુદ્રાય ત્વા દેવીર્ આપો અપાં નપાદ્ ય ઊર્મિર્ હવિષ્ય ઇન્દ્રિયાવાન્ મદિન્તમસ્ તં વો માવ ક્રમિષમ્ અચ્છિન્નં તન્તુમ્ પૃથિવ્યા અનુ ગેષમ્ ભદ્રાદ્ અભિ શ્રેયઃ પ્રેહિ બૃહસ્પતિઃ પુરએતા તે અસ્ત્વ્ અથેમ્ અવ સ્ય વર આ પૃથિવ્યા આરે શત્રૂન્ કૃણુહિ સર્વવીરઃ । એદમ્ અગન્મ દેવયજનમ્ પૃથિવ્યા વિશ્વે દેવા યદ્ અજુષન્ત પૂર્વ ઋક્સામાભ્યાં યજુષા સંતરન્તો રાયસ્ પોષેણ સમ્ ઇષા મદેમ ॥
1.2.4 અનુવાક 4 સોમક્રયણીહોમાદિ
1 ઇયં તે શુક્ર તનૂર્ ઇદં વર્ચસ્ તયા સમ્ ભવ ભ્રાજં ગચ્છ જૂર્ અસિ ધૃતા મનસા જુષ્ટા વિષ્ણવે તસ્યાસ્ તે સત્યસવસઃ પ્રસવે વાચો યન્ત્રમ્ અશીય સ્વાહા શુક્રમ્ અસ્ય્ અમૃતમ્ અસિ વૈશ્વદેવꣳ હવિઃ સૂર્યસ્ય ચક્ષુર્ આરુહમ્ અગ્નેર્ અક્ષ્ણઃ કનીનિકાં યદ્ એતશેભિર્ ઈયસે ભ્રાજમાનો વિપશ્ચિતા ચિદ્ અસિ મનાઽસિ ધીર્ અસિ દક્ષિણા
2 અસિ યજ્ઞિયાઽસિ ક્ષત્રિયાઽસ્ય્ અદિતિર્ અસ્ય્ ઉભયતઃશીર્ષ્ણી સા નઃ સુપ્રાચી સુપ્રતીચી સમ્ ભવ મિત્રસ્ ત્વા પદિ બધ્નાતુ પૂષાઽધ્વનઃ પાતુ । ઇન્દ્રાયાધ્યક્ષાય । અનુ ત્વા માતા મન્યતામ્ અનુ પિતાઽનુ ભ્રાતા સગર્ભ્યો ઽનુ સખા સયૂથ્યઃ સા દેવિ દેવમ્ અચ્છેહીન્દ્રાય સોમમ્ । રુદ્રસ્ ત્વા વર્તયતુ મિત્રસ્ય પથા સ્વસ્તિ સોમસખા પુનર્ એહિ સહ રય્યા

અનુવાક 5 સોમક્રયણ્યાઃ પદસંગ્રહઃ
1 વસ્વ્ય્ અસિ રુદ્રાઽસ્ય્ અદિતિર્ અસ્ય્ આદિત્યાઽસિ શુક્રાઽસિ ચન્દ્રાઽસિ બૃહસ્પતિસ્ ત્વા સુમ્ને રણ્વતુ રુદ્રો વસુભિર્ આ ચિકેતુ પૃથિવ્યાસ્ ત્વા મૂર્ધન્ન્ આ જિઘર્મિ દેવયજન ઇડાયાઃ પદે ઘૃતવતિ સ્વાહા પરિલિખિતꣳ રક્ષઃ પરિલિખિતા અરાતય ઇદમ્ અહꣳ રક્ષસો ગ્રીવા અપિ કૃન્તામિ યો ઽસ્માન્ દ્વેષ્ટિ યં ચ વયં દ્વિષ્મ ઇદમ્ અસ્ય ગ્રીવાઃ
2 અપિ કૃન્તામિ । અસ્મે રાયસ્ ત્વે રાયસ્ તોતે રાયઃ સં દેવિ દેવ્યોર્વશ્યા પશ્યસ્વ ત્વષ્ટીમતી તે સપેય સુરેતા રેતો દધાના વીરં વિદેય તવ સંદૃશિ માહꣳ રાયસ્ પોષેણ વિ યોષમ્ ॥
1.2.6 અનુવાક 6 સોમોન્માનમ્
1 અꣳશુના તે અꣳશુઃ પૃચ્યતામ્ પરુષા પરુર્ ગન્ધસ્ તે કામમ્ અવતુ મદાય રસો અચ્યુતો ઽમાત્યો ઽસિ શુક્રસ્ તે ગ્રહઃ । અભિ ત્યં દેવꣳ સવિતારમૂણ્યોઃ કવિક્રતુમ્ અર્ચામિ સત્યસવસꣳ રત્નધામ્ અભિ પ્રિયમ્ મતિમ્ । ઊર્ધ્વા યસ્યામતિર્ ભા અદિદ્યુતત્ સવીમનિ હિરણ્યપાણિર્ અમિમીત સુક્રતુઃ કૃપા સુવઃ ॥ પ્રજાભ્યસ્ ત્વા પ્રાણાય ત્વા વ્યાનાય ત્વા પ્રજાસ્ ત્વમ્ અનુ પ્રાણિહિ પ્રજાસ્ ત્વામ્ અનુ પ્રાણન્તુ ॥
1.2.7 અનુવાક 7 સોમક્રયઃ
1 સોમં તે ક્રીણામ્ય્ ઊર્જસ્વન્તમ્ પયસ્વન્તં વીર્યાવન્તમ્ અભિમાતિષાહꣳ શુક્રં તે શુક્રેણ ક્રીણામિ ચન્દ્રં ચન્દ્રેણામૃતમ્ અમૃતેન સમ્યત્ તે ગોઃ । અસ્મે ચન્દ્રાણિ તપસસ્ તનૂર્ અસિ પ્રજાપતેર્ વર્ણસ્ તસ્યાસ્ તે સહસ્રપોષમ્ પુષ્યન્ત્યાશ્ચરમેણ પશુના ક્રીણામિ । અસ્મે તે બન્ધુર્ મયિ તે રાયઃ શ્રયન્તામ્ અસ્મે જ્યોતિઃ સોમવિક્રયિણિ તમઃ । મિત્રો ન એહિ સુમિત્રધા । ઇન્દ્રસ્યોરુમ્ આ વિશ દક્ષિણમ્ ઉશન્ન્ ઉશન્તꣳ સ્યોનઃ સ્યોનમ્ । સ્વાન ભ્રાજાઙ્ઘારે બમ્ભારે હસ્ત સુહસ્ત કૃશાનવેતે વઃ સોમક્રયણાસ્તાન્ રક્ષધ્વમ્ મા વો દભન્ ॥
1.2.8 અનુવાક 8 સોમસ્ય શકટારોપણમ્
1 ઉદાયુષા સ્વાયુષોદોષધીનાꣳ રસેનોત્ પર્જન્યસ્ય શુષ્મેણોદસ્થામ્ અમૃતાꣳ અનુ । ઉર્વ્ અન્તરિક્ષમ્ અન્વ્ ઇહિ । અદિત્યાઃ સદો ઽસિ । અદિત્યાઃ સદ આ સીદ । અસ્તભ્નાદ્ દ્યામ્ ઋષભો અન્તરિક્ષમ્ અમિમીત વરિમાણમ્ પૃથિવ્યા આઽસીદદ્ વિશ્વા ભુવનાનિ સમ્રાડ્ વિશ્વેત્ તાનિ વરુણસ્ય વ્રતાનિ ॥ વનેષુ વ્યન્તરિક્ષં તતાન વાજમ્ અર્વત્સુ પયો અઘ્નિયાસુ હૃત્સુ
2 ક્રતું વરુણો વિક્ષ્વ્ અગ્નિં દિવિ સૂર્યમ્ અદધાત્ સોમમ્ અદ્રૌ । ઉદ્ ઉ ત્યં જાતવેદસં દેવં વહન્તિ કેતવઃ । દૃશે વિશ્વાય સૂર્યમ્ ॥ ઉસ્રાવ્ એતં ધૂર્ષાહાવ્ અનશ્રૂ અવીરહણૌ બ્રહ્મચોદનૌ વરુણસ્ય સ્કમ્ભનમ્ અસિ વરુણસ્ય સ્કમ્ભસર્જનમ્ અસિ પ્રત્યસ્તો વરુણસ્ય પાશઃ ॥
1.2.9 અનુવાક 9 સોમસ્ય પ્રાચીનવંશં પ્રતિ ગમનમ્
1 પ્ર ચ્યવસ્વ ભુવસ્ પતે વિશ્વાન્ય્ અભિ ધામાનિ મા ત્વા પરિપરી વિદન્ મા ત્વા પરિપન્થિનો વિદન્ મા ત્વા વૃકા અઘાયવો મા ગન્ધર્વો વિશ્વાવસુર્ આ દઘત્ । શ્યેનો ભૂત્વા પરા પત યજમાનસ્ય નો ગૃહે દેવૈઃ સꣳસ્કૃતં યજમાનસ્ય સ્વસ્ત્યયન્ય્ અસિ । અપિ પન્થામ્ અગસ્મહિ સ્વસ્તિગામ્ અનેહસં યેન વિશ્વાઃ પરિ દ્વિષો વૃણક્તિ વિન્દતે વસુ
નમો મિત્રસ્ય વરુણસ્ય ચક્ષસે મહો દેવાય તદ્ ઋતꣳ સપર્યત દૂરેદૃશે દેવજાતાય કેતવે દિવસ્ પુત્રાય સૂર્યાય શꣳસત ॥ વરુણસ્ય સ્કમ્ભનમ્ અસિ વરુણસ્ય સ્કમ્ભસર્જનમ્ અસિ । ઉન્મુક્તો વરુણસ્ય પાશઃ ॥
1.2.10 અનુવાક 10 તાનૂનપ્ત્રમ્
1 અગ્નેર્ આતિથ્યમ્ અસિ વિષ્ણવે ત્વા સોમસ્યાઽઽતિથ્યમ્ અસિ વિષ્ણવે ત્વાઽતિથેર્ આતિથ્યમ્ અસિ વિષ્ણવે ત્વાઽગ્નયે ત્વા રાયસ્પોષદાવ્ને વિષ્ણવે ત્વા શ્યેનાય ત્વા સોમભૃતે વિષ્ણવે ત્વા યા તે ધામાનિ હવિષા યજન્તિ તા તે વિશ્વા પરિભૂર્ અસ્તુ યજ્ઞમ્ । ગયસ્ફાનઃ પ્રતરણઃ સુવીરો ઽવીરહા પ્ર ચરા સોમ દુર્યાન્ ॥ અદિત્યાઃ સદો ઽસ્ય્ અદિત્યાઃ સદ આ
2 સીદ વરુણો ઽસિ ધૃતવ્રતો વારુણમ્ અસિ શંયોર્ દેવાનાꣳ સખ્યાન્ મા દેવાનામ્ અપસશ્ છિત્સ્મહિ । આપતયે ત્વા ગૃહ્ણામિ પરિપતયે ત્વા ગૃહ્ણામિ તનૂનપ્ત્રે ત્વા ગૃહ્ણામિ શાક્વરાય ત્વા ગૃહ્ણામિ શક્મન્ન્ ઓજિષ્ઠાય ત્વા ગૃહ્ણામિ । અનાધૃષ્ટમ્ અસ્ય્ અનાધૃષ્યં દેવાનામ્ ઓજો ઽભિષસ્તિપા અનભિશસ્તેન્યમ્ અનુ મે દીક્ષાં દીક્ષાપતિર્ મન્યતામ્ અનુ તપસ્ તપસ્પતિર્ અઞ્જસા સત્યમ્ ઉપ ગેષꣳ સુવિતે મા ધાઃ ॥
1.2.11 અનુવાક 11 સૌમિકી વેદિઃ (અવાન્તરદીક્ષા, ઉપસદઃ)
1 અꣳશુરꣳશુસ્ તે દેવ સોમાઽઽ પ્યાયતામ્ ઇન્દ્રાયૈકધનવિદ આ તુભ્યમ્ ઇન્દ્રઃ પ્યાયતામ્ આ ત્વમ્ ઇન્દ્રાય પ્યાયસ્વ । આઽઽ પ્યાયય સખીન્ત્ સન્યા મેધયા સ્વસ્તિ તે દેવ સોમ સુત્યામ્ અશીય । એષ્ટા રાયઃ પ્રેષે ભગાયર્તમ્ ઋતવાદિભ્યો નમો દિવે નમઃ પૃથિવ્યૈ । અગ્ને વ્રતપતે ત્વં વ્રતાનાં વ્રતપતિર્ અસિ યા મમ તનૂર્ એષા સા ત્વયિ ॥
2 યા તવ તનૂર્ ઇયꣳ સા મયિ સહ નૌ વ્રતપતે વ્રતિનોર્ વ્રતાનિ યા તે અગ્ને રુદ્રિયા તનૂસ્ તયા નઃ પાહિ તસ્યાસ્ તે સ્વાહા યા તે અગ્ને ઽયાશયા રજાશયા હરાશયા તનૂર્ વર્ષિષ્ઠા ગહ્વરે ષ્ઠા । ઉગ્રં વચો અપાવધીં ત્વેષં વચો અપાવધીꣳ સ્વાહા ॥
1.2.12 અનુવાક 12 ઉત્તરવેદિઃ
1 વિત્તાયની મે ઽસિ તિક્તાયની મે ઽસ્ય્ અવતાન્ મા નાથિતમ્ અવતાન્ મા વ્યથિતમ્ । વિદેર્ અગ્નિર્ નભો નામ । અગ્ને અઙ્ગિરો યો ઽસ્યામ્ પૃથિવ્યામ્ અસ્ય્ આયુષા નામ્નેહિ યત્ તે ઽનાધૃષ્ટં નામ યજ્ઞિયં તેન ત્વા દધે । અગ્ને અઙ્ગિરો યો દ્વિતીયસ્યાં તૃતીયસ્યામ્ પૃથિવ્યામ્ અસ્ય્ આયુષા નામ્નેહિ યત્ તે ઽનાધૃષ્ટં નામ ॥
2 યજ્ઞિયં તેન ત્વાઽઽ દધે સિꣳહીર્ અસિ મહિષીર્ અસિ । ઉરુ પ્રથસ્વોરુ તે યજ્ઞપતિઃ પ્રથતામ્ । ધ્રુવાઽસિ દેવેભ્યઃ શુન્ધસ્વ દેવેભ્યઃ શુમ્ભસ્વ । ઇન્દ્રઘોષસ્ ત્વા વસુભિઃ પુરસ્તાત્ પાતુ મનોજવાસ્ ત્વા પિતૃભિર્ દક્ષિણતઃ પાતુ પ્રચેતાસ્ ત્વા રુદ્રૈઃ પશ્ચાત્ પાતુ વિશ્વકર્મા ત્વાઽઽદિત્યૈર્ ઉત્તરતઃ પાતુ સિꣳહીર્ અસિ સપત્નસાહી સ્વાહા સિꣳહીર્ અસિ સુપ્રજાવનિઃ સ્વાહા સિꣳહીઃ ॥
3 અસિ રાયસ્પોષવનિઃ સ્વાહા સિꣳહીર્ અસ્ય્ આદિત્યવનિઃ સ્વાહા સિꣳહીર્ અસ્ય્ આ વહ દેવાન્ દેવયતે યજમાનાય સ્વાહા ભૂતેભ્યસ્ ત્વા વિશ્વાયુર્ અસિ પૃથિવીં દૃꣳહ ધ્રુવક્ષિદ્ અસ્ય્ અન્તરિક્ષં દૃꣳહાચ્યુતક્ષિદ્ અસિ દિવં દૃꣳહ । અગ્નેર્ ભસ્માસ્ય્ અગ્નેઃ પુરીષમ્ અસિ ॥
1.2.13 અનુવાક 13 હવિર્ધાનમ્
1 યુઞ્જતે મન ઉત યુઞ્જતે ધિયો વિપ્રા વિપ્રસ્ય બૃહતો વિપશ્ચિતઃ । વિ હોત્રા દધે વયુનાવિદ્ એક ઇન્ મહી દેવસ્ય સવિતુઃ પરિષ્ટુતિઃ ॥ સુવાગ્ દેવ દુર્યાꣳ આ વદ દેવશ્રુતૌ દેવેષ્વ્ આ ઘોષેથામ્ આ નો વીરો જાયતાં કર્મણ્યો યꣳ સર્વે ઽનુજીવામ યો બહૂનામ્ અસદ્ વશી । ઇદં વિષ્ણુર્ વિ ચક્રમે ત્રેધા નિ દધે પદમ્ । સમૂઢમ્ અસ્ય ॥
2 પાꣳસુરે ઇરાવરી ધેનુમતી હિ ભૂતꣳ સૂયવસિની મનવે યશસ્યે । વ્યસ્કભ્નાદ્ રોદસી વિષ્ણુર્ એતે દાધાર પૃથિવીમ્ અભિતો મયૂખૈઃ ॥ પ્રાચી પ્રેતમ્ અધ્વરં કલ્પયન્તી ઊર્ધ્વં યજ્ઞં નયતમ્ મા જીહ્વરતમ્ અત્ર રમેથાં વર્ષ્મન્ પૃથિવ્યા । દિવો વા વિષ્ણવ્ ઉત વા પૃથિવ્યા મહો વા વિષ્ણવ્ ઉત વાન્તરિક્ષાદ્ધસ્તૌ પૃણસ્વ બહુભિર્ વસવ્યૈર્ આ પ્ર યચ્છ ॥
3 દક્ષિણાદોત સવ્યાત્ ॥ વિષ્ણોર્ નુકં વીર્યાણિ પ્ર વોચં યઃ પાર્થિવાનિ વિમમે રજાꣳસિ યો અસ્કભાયદ્ ઉત્તરꣳ સધસ્થં વિચક્રમાણસ્ ત્રેધોરુગાયો । વિષ્ણો રરાટમ્ અસિ વિષ્ણોઃ પૃષ્ઠમ્ અસિ વિષ્ણોઃ શ્ન્યપ્ત્રે સ્થઃ । વિષ્ણોઃ સ્યૂર્ અસિ વિષ્ણોર્ ધ્રુવમ્ અસિ વૈષ્ણવમ્ અસિ વિષ્ણવે ત્વા ॥
1.2.14 અનુવાક 14 કામ્યેષ્ટિયાજ્યાપુરોનુવાક્યાઃ

1 કૃણુષ્વ પાજઃ પ્રસિતિં ન પૃથ્વીં યાહિ રાજેવામવાꣳ ઇભેન । તૃષ્વીમ્ અનુ પ્રસિતિં દ્રૂણાનો ઽસ્તાસિ વિધ્ય રક્ષસસ્ તપિષ્ઠૈઃ ॥ તવ ભ્રમાસ આશુયા પતન્ત્ય્ અનુ સ્પૃશ ધૃષતા શોશુચાનઃ । તપૂꣳષ્ય્ અગ્ને જુહ્વા પતંગાન્ અસંદિતો વિ સૃજ વિષ્વગ્ ઉલ્કાઃ ॥ પ્રતિ સ્પશો વિ સૃજ તૂર્ણિતમો ભવા પાયુર્ વિશો અસ્યા અદબ્ધઃ । યો નો દૂરે અઘશꣳસઃ ॥
2 યો અન્ત્ય્ અગ્ને માકિષ્ ટે વ્યથિર્ આ દધર્ષીત્ ॥ ઉદ્ અગ્ને તિષ્ઠ પ્રત્ય્ આ તનુષ્વ ન્ય્ અમિત્રાꣳ ઓષતાત્ તિગ્મહેતે । યો નો અરાતિꣳ સમિધાન ચક્રે નીચા તં ધક્ષ્ય્ અતસં ન શુષ્કમ્ ॥ ઊર્ધ્વો ભવ પ્રતિ વિધ્યાધ્ય્ અસ્મદ્ આવિષ્ કૃણુષ્વ દૈવ્યાન્ય્ અગ્ને । અવ સ્થિરા તનુહિ યાતુજૂનાં જામિમ્ અજામિમ્ પ્ર મૃણીહિ શત્રૂન્ ॥ સ તે
3 જાનાતિ સુમતિં યવિષ્ઠ ય ઈવતે બ્રહ્મણે ગાતુમ્ ઐરત્ । વિશ્વાન્ય્ અસ્મૈ સુદિનાનિ રાયો દ્યુમ્નાન્ય્ અર્યો વિ દુરો અભિ દ્યૌત્ ॥ સેદ્ અગ્ને અસ્તુ સુભગઃ સુદાનુર્ યસ્ ત્વા નિત્યેન હવિષા ય ઉક્થૈઃ । પિપ્રીષતિ સ્વ આયુષિ દુરોણે વિશ્વેદ્ અસ્મૈ સુદિના સાસદ્ ઇષ્ટિઃ ॥ અર્ચામિ તે સુમતિં ઘોષ્ય્ અર્વાક્ સં તે વાવાતા જરતામ્
4 ઇયં ગીઃ । સ્વશ્વાસ્ ત્વા સુરથા મર્જયેમાસ્મે ક્ષત્રાણિ ધારયેર્ અનુ દ્યૂન્ ॥ ઇહ ત્વા ભૂર્ય્ આ ચરેદ્ ઉપ ત્મન્ દોષાવસ્તર્ દીદિવાꣳસમ્ અનુ દ્યૂન્ । ક્રીડન્તસ્ ત્વા સુમનસઃ સપેમાભિ દ્યુમ્ના તસ્થિવાꣳસો જનાનામ્ ॥ યસ્ ત્વા સ્વશ્વઃ સુહિરણ્યો અગ્ન ઉપયાતિ વસુમતા રથેન । તસ્ય ત્રાતા ભવસિ તસ્ય સખા યસ્ ત આતિથ્યમ્ આનુષગ્ જુજોષત્ ॥ મહો રુજામિ
5 બન્ધુતા વચોભિસ્ તન્ મા પિતુર્ ગોતમાદ્ અન્વ્ ઇયાય । ત્વં નો અસ્ય વચસશ્ ચિકિદ્ધિ હોતર્ યવિષ્ઠ સુક્રતો દમૂનાઃ ॥ અસ્વપ્નજસ્ તરણયઃ સુશેવા અતન્દ્રાસો ઽવૃકા અશ્રમિષ્ઠાઃ । તે પાયવઃ સધ્રિયઞ્ચો નિષદ્યાઽગ્ને તવ નઃ પાન્ત્વ્ અમૂર ॥ યે પાયવો મામતેયં તે અગ્ને પશ્યન્તો અન્ધં દુરિતાદ્ અરક્ષન્ । રરક્ષ તાન્ત્ સુકૃતો વિશ્વવેદા દિપ્સન્ત ઇદ્ રિપવો ના હ
6 દેભુઃ ॥ ત્વયા વયꣳ સધન્યસ્ ત્વોતાસ્ તવ પ્રણીત્ય્ અશ્યામ વાજાન્ । ઉભા શꣳસા સૂદય સત્યતાતે ઽનુષ્ઠુયા કૃણુહ્ય્ અહ્રયાણ ॥ અયા તે અગ્ને સમિધા વિધેમ પ્રતિ સ્તોમꣳ શસ્યમાનં ગૃભાય । દહાશસો રક્ષસઃ પાહ્ય્ અસ્માન્ દ્રુહો નિદો મિત્રમહો અવદ્યાત્ ॥ રક્ષોહણં વાજિનમ્ આ જિઘર્મિ મિત્રમ્ પ્રતિષ્ઠમ્ ઉપ યામિ શર્મ । શિશાનો અગ્નિઃ ક્રતુભિઃ સમિદ્ધઃ સ નો દિવા
7 સ રિષઃ પાતુ નક્તમ્ ॥ વિ જ્યોતિષા બૃહતા ભાત્ય્ અગ્નિર્ આવિર્ વિશ્વાનિ કૃણુતે મહિત્વા । પ્રાદેવીર્ માયાઃ સહતે દુરેવાઃ શિશીતે શૃઙ્ગે રક્ષસે વિનિક્ષે ॥ ઉત સ્વાનાસો દિવિ ષન્ત્વ્ અગ્નેસ્ તિગ્માયુધા રક્ષસે હન્તવા ઉ । મદે ચિદ્ અસ્ય પ્ર રુજન્તિ ભામા ન વરન્તે પરિબાધો અદેવીઃ ॥
1.2.1 અનુવાક 1 યજમાનસ્ય ક્ષૌરાદિસંસ્કારાઃ

આપ ઉન્દન્તુ જીવસે દીર્ઘાયુત્વાય વર્ચસે ।
ઓષધે ત્રાયસ્વૈનમ્ ।
સ્વધિતે મૈનꣳ હિꣳસીઃ ।
દેવશ્રૂર્ એતાનિ પ્ર વપે
સ્વસ્ત્ય્ ઉત્તરાણ્ય્ અશીય ।
આપો અસ્માન્ માતરઃ શુન્ધન્તુ ઘૃતેન નો ઘૃતપુવઃ પુનન્તુ । વિશ્વમ્ અસ્મત્ પ્ર વહન્તુ રિપ્રમ્ ઉદ્ આભ્યઃ શુચિર્ આ પૂત એમિ
સોમસ્ય તનૂર્ અસિ તનુવમ્ મે પાહિ
મહીનામ્ પયો ઽસિ વર્ચોધા અસિ વર્ચઃ

મયિ ધેહિ
વૃત્રસ્ય કનીનિકાઽસિ ચક્ષુષ્પા અસિ ચક્ષુર્ મે પાહિ
ચિત્પતિસ્ ત્વા પુનાતુ વાક્પતિસ્ ત્વા પુનાતુ દેવસ્ ત્વા સવિતા પુનાત્વ્ અચ્છિદ્રેણ પવિત્રેણ વસોઃ સૂર્યસ્ય રશ્મિભિ
તસ્ય તે પવિત્રપતે પવિત્રેણ યસ્મૈ કમ્ પુને તચ્છકેયમ્
આ વો દેવાસ ઈમહે સત્યધર્માણો અધ્વરે યદ્ વો દેવાસ આગુરે યજ્ઞિયાસો હવામહે ।
ઇન્દ્રાગ્ની દ્યાવાપૃથિવી આપ ઓષધીસ્
ત્વં દીક્ષાણામ્ અધિપતિર્ અસીહ મા સન્તમ્ પાહિ ॥
1.2.2 અનુવાક 2 દીક્ષા

આકૂત્યૈ પ્રયુજે ઽગ્નયે સ્વાહા મેધાયૈ મનસે ઽગ્નયે સ્વાહા દીક્ષાયૈ તપસે ઽગ્નયે સ્વાહા સરસ્વત્યૈ પૂષ્ણે ઽગ્નયે સ્વાહા ।
આપો દેવીર્ બૃહતીર્ વિશ્વશમ્ભુવો દ્યાવાપૃથિવી ઉર્વ્ અન્તરિક્ષમ્ બૃહસ્પતિર્ નો હવિષા વૃધાતુ સ્વાહા
વિશ્વે દેવસ્ય નેતુર્ મર્તો વૃણીત સખ્યં । વિશ્વે રાય ઇષુધ્યસિ દ્યુમ્નં વૃણીત પુષ્યસે સ્વાહા ।
ઋક્સામયોઃ શિલ્પે સ્થસ્ તે વામ્ આ રભે તે મા

પાતમાઽસ્ય યજ્ઞસ્યોદૃચઃ ।
ઇમાં ધિયꣳ શિક્ષમાણસ્ય દેવ ક્રતું દક્ષં વરુણ સꣳ શિશાધિ । યયાઽતિ વિશ્વા દુરિતા તરેમ સુતર્માણમ્ અધિ નાવꣳ રુહેમ ।
ઊર્ગ્ અસ્ય્ આઙ્ગિરસ્ય્ ઊર્ણમ્રદા ઊર્જમ્ મે યચ્છ પાહિ મા મા મા હિꣳસીઃ ।
વિષ્ણોઃ શર્માઽસિ શર્મ યજમાનસ્ય શર્મ મે યચ્છ
નક્ષત્રાણામ્ માઽતીકાશાત્ પાહિ ।
ઇન્દ્રસ્ય યોનિર્ અસિ

મા મા હિꣳસીઃ
કૃષ્યૈ ત્વા સુસસ્યાયૈ
સુપિપ્પલાભ્યસ્ ત્વૌષધીભ્યઃ
સૂપસ્થા દેવો વનસ્પતિર્ ઊર્ધ્વો મા પાહ્ય્ ઓદૃચઃ
સ્વાહા યજ્ઞમ્ મનસા સ્વાહા દ્યાવાપૃથિવીભ્યાꣳ સ્વાહોરોર્ અન્તરિક્ષાત્ સ્વાહા યજ્ઞં વાતાદ્ આ રભે ॥
1.2.3 અનુવાક 3 દેવયજનસ્વીકારઃ

દૈવીં ધિયમ્ મનામહે સુમૃડીકામ્ અભિષ્ટયે । વર્ચોધાં યજ્ઞવાહસꣳ સુપારા નો અસદ્ વશે ॥
યે દેવા મનોજાતા મનોયુજઃ સુદક્ષા દક્ષપિતારસ્ તે નઃ પાન્તુ તે નો ઽવન્તુ તેભ્યો નમસ્ તેભ્યઃ સ્વાહા ।
અગ્ને ત્વꣳ સુ જાગૃહિ વયꣳ સુ મન્દિષીમહિ । ગોપાય નઃ સ્વસ્તયે પ્રબુધે નઃ પુનર્ દદઃ ॥
ત્વમ્ અગ્ને વ્રતપા અસિ દેવ આ મર્ત્યેષ્વ્ આ ત્વં

યજ્ઞેષ્વ્ ઈડ્યઃ ॥
વિશ્વે દેવા અભિ મામ્ આઽવવૃત્રન્ પૂષા સન્યા સોમો રાધસા દેવઃ સવિતા વસોર્ વસુદાવા
રાસ્વેયત્ સોમાઽઽભૂયો ભર
મા પૃણન્ પૂર્ત્યા વિ રાધિ માઽહમ્ આયુષા
ચન્દ્રમ્ અસિ મમ ભોગાય ભવ વસ્ત્રમ્ અસિ મમ ભોગાય ભવોસ્રાઽસિ મમ ભોગાય ભવ હયો ઽસિ મમ ભોગાય ભવ

છાગો ઽસિ મમ ભોગાય ભવ મેષો ઽસિ મમ ભોગાય ભવ
વાયવે ત્વા વરુણાય ત્વા નિરૃત્યૈ ત્વા રુદ્રાય ત્વા
દેવીર્ આપો અપાં નપાદ્ ય ઊર્મિર્ હવિષ્ય ઇન્દ્રિયાવાન્ મદિન્તમસ્ તં વો માવ ક્રમિષમ્
અચ્છિન્નં તન્તુમ્ પૃથિવ્યા અનુ ગેષમ્
ભદ્રાદ્ અભિ શ્રેયઃ પ્રેહિ
બૃહસ્પતિઃ પુરએતા તે અસ્ત્વ્ અથેમ્ અવ સ્ય વર આ પૃથિવ્યા આરે શત્રૂન્ કૃણુહિ સર્વવીરઃ ।
એદમ્ અગન્મ દેવયજનમ્ પૃથિવ્યા વિશ્વે દેવા યદ્ અજુષન્ત પૂર્વ ઋક્સામાભ્યાં યજુષા સંતરન્તો રાયસ્ પોષેણ સમ્ ઇષા મદેમ ॥
1.2.4 અનુવાક 4 સોમક્રયણીહોમાદિ

ઇયં તે શુક્ર તનૂર્ ઇદં વર્ચસ્ તયા સમ્ ભવ ભ્રાજં ગચ્છ
જૂર્ અસિ ધૃતા મનસા જુષ્ટા વિષ્ણવે
તસ્યાસ્ તે સત્યસવસઃ પ્રસવે વાચો યન્ત્રમ્ અશીય સ્વાહા
શુક્રમ્ અસ્ય્ અમૃતમ્ અસિ વૈશ્વદેવꣳ હવિઃ
સૂર્યસ્ય ચક્ષુર્ આરુહમ્ અગ્નેર્ અક્ષ્ણઃ કનીનિકાં યદ્ એતશેભિર્ ઈયસે ભ્રાજમાનો વિપશ્ચિતા
ચિદ્ અસિ મનાઽસિ ધીર્ અસિ દક્ષિણા

અસિ યજ્ઞિયાઽસિ ક્ષત્રિયાઽસ્ય્ અદિતિર્ અસ્ય્ ઉભયતઃશીર્ષ્ણી
સા નઃ સુપ્રાચી સુપ્રતીચી સમ્ ભવ
મિત્રસ્ ત્વા પદિ બધ્નાતુ
પૂષાઽધ્વનઃ પાતુ ।
ઇન્દ્રાયાધ્યક્ષાય ।
અનુ ત્વા માતા મન્યતામ્ અનુ પિતાઽનુ ભ્રાતા સગર્ભ્યો ઽનુ સખા સયૂથ્યઃ
સા દેવિ દેવમ્ અચ્છેહીન્દ્રાય સોમમ્ ।
રુદ્રસ્ ત્વા વર્તયતુ મિત્રસ્ય પથા
સ્વસ્તિ સોમસખા પુનર્ એહિ સહ રય્યા

અનુવાક

સોમક્રયણ્યાઃ પદસંગ્રહઃ

વસ્વ્ય્ અસિ રુદ્રાઽસ્ય્ અદિતિર્ અસ્ય્ આદિત્યાઽસિ શુક્રાઽસિ ચન્દ્રાઽસિ
બૃહસ્પતિસ્ ત્વા સુમ્ને રણ્વતુ રુદ્રો વસુભિર્ આ ચિકેતુ
પૃથિવ્યાસ્ ત્વા મૂર્ધન્ન્ આ જિઘર્મિ દેવયજન ઇડાયાઃ પદે ઘૃતવતિ સ્વાહા
પરિલિખિતꣳ રક્ષઃ પરિલિખિતા અરાતય ઇદમ્ અહꣳ રક્ષસો ગ્રીવા અપિ કૃન્તામિ
યો ઽસ્માન્ દ્વેષ્ટિ યં ચ વયં દ્વિષ્મ ઇદમ્ અસ્ય ગ્રીવાઃ

અપિ કૃન્તામિ ।
અસ્મે રાયસ્ ત્વે રાયસ્ તોતે રાયઃ
સં દેવિ દેવ્યોર્વશ્યા પશ્યસ્વ
ત્વષ્ટીમતી તે સપેય સુરેતા રેતો દધાના વીરં વિદેય તવ સંદૃશિ
માહꣳ રાયસ્ પોષેણ વિ યોષમ્ ॥
1.2.6 અનુવાક 6 સોમોન્માનમ્

અꣳશુના તે અꣳશુઃ પૃચ્યતામ્ પરુષા પરુર્ ગન્ધસ્ તે કામમ્ અવતુ મદાય રસો અચ્યુતો ઽમાત્યો ઽસિ શુક્રસ્ તે ગ્રહઃ ।
અભિ ત્યં દેવꣳ સવિતારમૂણ્યોઃ કવિક્રતુમ્ અર્ચામિ સત્યસવસꣳ રત્નધામ્ અભિ પ્રિયમ્ મતિમ્ । ઊર્ધ્વા યસ્યામતિર્ ભા અદિદ્યુતત્ સવીમનિ હિરણ્યપાણિર્ અમિમીત સુક્રતુઃ કૃપા સુવઃ ॥
પ્રજાભ્યસ્ ત્વા પ્રાણાય ત્વા વ્યાનાય ત્વા પ્રજાસ્ ત્વમ્ અનુ પ્રાણિહિ પ્રજાસ્ ત્વામ્ અનુ પ્રાણન્તુ ॥
1.2.7 અનુવાક 7 સોમક્રયઃ

સોમં તે ક્રીણામ્ય્ ઊર્જસ્વન્તમ્ પયસ્વન્તં વીર્યાવન્તમ્ અભિમાતિષાહꣳ શુક્રં તે શુક્રેણ ક્રીણામિ ચન્દ્રં ચન્દ્રેણામૃતમ્ અમૃતેન સમ્યત્ તે ગોઃ ।
અસ્મે ચન્દ્રાણિ
તપસસ્ તનૂર્ અસિ પ્રજાપતેર્ વર્ણસ્ તસ્યાસ્ તે સહસ્રપોષમ્ પુષ્યન્ત્યાશ્ચરમેણ પશુના ક્રીણામિ ।
અસ્મે તે બન્ધુર્ મયિ તે રાયઃ શ્રયન્તામ્
અસ્મે જ્યોતિઃ સોમવિક્રયિણિ તમઃ ।
મિત્રો ન એહિ સુમિત્રધા ।
ઇન્દ્રસ્યોરુમ્ આ વિશ દક્ષિણમ્ ઉશન્ન્ ઉશન્તꣳ સ્યોનઃ સ્યોનમ્ ।
સ્વાન ભ્રાજાઙ્ઘારે બમ્ભારે હસ્ત સુહસ્ત કૃશાનવેતે વઃ સોમક્રયણાસ્તાન્ રક્ષધ્વમ્ મા વો દભન્ ॥
1.2.8 અનુવાક 8 સોમસ્ય શકટારોપણમ્

ઉદાયુષા સ્વાયુશોદોષધીનાꣳ રસેનોત્ પર્જન્યસ્ય શુષ્મેણોદસ્થામ્ અમૃતાꣳ અનુ ।
ઉર્વ્ અન્તરિક્ષમ્ અન્વ્ ઇહિ ।
અદિત્યાઃ સદો ઽસિ ।
અદિત્યાઃ સદ આ સીદ ।
અસ્તભ્નાદ્ દ્યામ્ ઋષભો અન્તરિક્ષમ્ અમિમીત વરિમાણમ્ પૃથિવ્યા આઽસીદદ્ વિશ્વા ભુવનાનિ સમ્રાડ્ વિશ્વેત્ તાનિ વરુણસ્ય વ્રતાનિ ॥
વનેષુ વ્યન્તરિક્ષં તતાન વાજમ્ અર્વત્સુ પયો અઘ્નિયાસુ હૃત્સુ

ક્રતું વરુણો વિક્ષ્વ્ અગ્નિં દિવિ સૂર્યમ્ અદધાત્ સોમમ્ અદ્રૌ ।
ઉદ્ ઉ ત્યં જાતવેદસં દેવં વહન્તિ કેતવઃ । દૃશે વિશ્વાય સૂર્યમ્ ॥
ઉસ્રાવ્ એતં ધૂર્ષાહાવ્ અનશ્રૂ અવીરહણૌ બ્રહ્મચોદનૌ
વરુણસ્ય સ્કમ્ભનમ્ અસિ
વરુણસ્ય સ્કમ્ભસર્જનમ્ અસિ
પ્રત્યસ્તો વરુણસ્ય પાશઃ ॥
1.2.9 અનુવાક 9 સોમસ્ય પ્રાચીનવંશં પ્રતિ ગમનમ્

પ્ર ચ્યવસ્વ ભુવસ્ પતે વિશ્વાન્ય્ અભિ ધામાનિ મા ત્વા પરિપરી વિદન્ મા ત્વા પરિપન્થિનો વિદન્ મા ત્વા વૃકા અઘાયવો મા ગન્ધર્વો વિશ્વાવસુર્ આ દઘત્ ।
શ્યેનો ભૂત્વા પરા પત યજમાનસ્ય નો ગૃહે દેવૈઃ સꣳસ્કૃતં યજમાનસ્ય સ્વસ્ત્યયન્ય્ અસિ ।
અપિ પન્થામ્ અગસ્મહિ સ્વસ્તિગામ્ અનેહસં યેન વિશ્વાઃ પરિ દ્વિષો વૃણક્તિ વિન્દતે વસુ
નમો મિત્રસ્ય વરુણસ્ય ચક્ષસે મહો દેવાય તદ્ ઋતꣳ સપર્યત દૂરેદૃશે દેવજાતાય કેતવે દિવસ્ પુત્રાય સૂર્યાય શꣳસત ॥
વરુણસ્ય સ્કમ્ભનમ્ અસિ
વરુણસ્ય સ્કમ્ભસર્જનમ્ અસિ ।
ઉન્મુક્તો વરુણસ્ય પાશઃ

અનુવાક

તાનૂનપ્ત્રમ્

અગ્નેર્ આતિથ્યમ્ અસિ વિષ્ણવે ત્વા સોમસ્યાઽઽતિથ્યમ્ અસિ વિષ્ણવે ત્વાઽતિથેર્ આતિથ્યમ્ અસિ વિષ્ણવે ત્વાઽગ્નયે ત્વા રાયસ્પોષદાવ્ને વિષ્ણવે ત્વા શ્યેનાય ત્વા સોમભૃતે વિષ્ણવે ત્વા
યા તે ધામાનિ હવિષા યજન્તિ તા તે વિશ્વા પરિભૂર્ અસ્તુ યજ્ઞમ્ । ગયસ્ફાનઃ પ્રતરણઃ સુવીરો ઽવીરહા પ્ર ચરા સોમ દુર્યાન્ ॥
અદિત્યાઃ સદો ઽસ્ય્ અદિત્યાઃ સદ આ

સીદ
વરુણો ઽસિ ધૃતવ્રતો વારુણમ્ અસિ
શંયોર્ દેવાનાꣳ સખ્યાન્ મા દેવાનામ્ અપસશ્ છિત્સ્મહિ ।
આપતયે ત્વા ગૃહ્ણામિ પરિપતયે ત્વા ગૃહ્ણામિ તનૂનપ્ત્રે ત્વા ગૃહ્ણામિ શાક્વરાય ત્વા ગૃહ્ણામિ શક્મન્ન્ ઓજિષ્ઠાય ત્વા ગૃહ્ણામિ ।
અનાધૃષ્ટમ્ અસ્ય્ અનાધૃષ્યં દેવાનામ્ ઓજો ઽભિષસ્તિપા અનભિશસ્તેન્યમ્
અનુ મે દીક્ષાં દીક્ષાપતિર્ મન્યતામ્ અનુ તપસ્ તપસ્પતિર્ અઞ્જસા સત્યમ્ ઉપ ગેષꣳ સુવિતે મા ધાઃ

અનુવાક

સૌમિકી વેદિઃ (અવાન્તરદીક્ષા, ઉપસદઃ)

અꣳશુરꣳશુસ્ તે દેવ સોમાઽઽ પ્યાયતામ્ ઇન્દ્રાયૈકધનવિદ આ તુભ્યમ્ ઇન્દ્રઃ પ્યાયતામ્ આ ત્વમ્ ઇન્દ્રાય પ્યાયસ્વ ।
આઽઽ પ્યાયય સખીન્ત્ સન્યા મેધયા સ્વસ્તિ તે દેવ સોમ સુત્યામ્ અશીય ।
એષ્ટા રાયઃ પ્રેષે ભગાયર્તમ્ ઋતવાદિભ્યો નમો દિવે નમઃ પૃથિવ્યૈ ।
અગ્ને વ્રતપતે ત્વં વ્રતાનાં વ્રતપતિર્ અસિ યા મમ તનૂર્ એષા સા ત્વયિ

યા તવ તનૂર્ ઇયꣳ સા મયિ સહ નૌ વ્રતપતે વ્રતિનોર્ વ્રતાનિ
યા તે અગ્ને રુદ્રિયા તનૂસ્ તયા નઃ પાહિ તસ્યાસ્ તે સ્વાહા
યા તે અગ્ને ઽયાશયા રજાશયા હરાશયા તનૂર્ વર્ષિષ્ઠા ગહ્વરે ષ્ઠા ।
ઉગ્રં વચો અપાવધીં ત્વેષં વચો અપાવધીꣳ સ્વાહા

અનુવાક

ઉત્તરવેદિઃ

વિત્તાયની મે ઽસિ તિક્તાયની મે ઽસ્ય્ અવતાન્ મા નાથિતમ્ અવતાન્ મા વ્યથિતમ્ ।
વિદેર્ અગ્નિર્ નભો નામ ।
અગ્ને અઙ્ગિરો યો ઽસ્યામ્ પૃથિવ્યામ્ અસ્ય્ આયુષા નામ્નેહિ યત્ તે ઽનાધૃષ્ટં નામ યજ્ઞિયં તેન ત્વા દધે ।
અગ્ને અઙ્ગિરો યો દ્વિતીયસ્યાં તૃતીયસ્યામ્ પૃથિવ્યામ્ અસ્ય્ આયુષા નામ્નેહિ યત્ તે ઽનાધૃષ્ટં નામ

યજ્ઞિયં તેન ત્વાઽઽ દધે
સિꣳહીર્ અસિ મહિષીર્ અસિ ।
ઉરુ પ્રથસ્વોરુ તે યજ્ઞપતિઃ પ્રથતામ્ ।
ધ્રુવાઽસિ
દેવેભ્યઃ શુન્ધસ્વ દેવેભ્યઃ શુમ્ભસ્વ ।
ઇન્દ્રઘોષસ્ ત્વા વસુભિઃ પુરસ્તાત્ પાતુ મનોજવાસ્ ત્વા પિતૃભિર્ દક્ષિણતઃ પાતુ પ્રચેતાસ્ ત્વા રુદ્રૈઃ પશ્ચાત્ પાતુ વિશ્વકર્મા ત્વાઽઽદિત્યૈર્ ઉત્તરતઃ પાતુ
સિꣳહીર્ અસિ સપત્નસાહી સ્વાહા સિꣳહીર્ અસિ સુપ્રજાવનિઃ સ્વાહા સિꣳહીઃ

અસિ રાયસ્પોષવનિઃ સ્વાહા સિꣳહીર્ અસ્ય્ આદિત્યવનિઃ સ્વાહા સિꣳહીર્ અસ્ય્ આ વહ દેવાન્ દેવયતે યજમાનાય સ્વાહા
ભૂતેભ્યસ્ ત્વા
વિશ્વાયુર્ અસિ પૃથિવીં દૃꣳહ ધ્રુવક્ષિદ્ અસ્ય્ અન્તરિક્ષં દૃꣳહાચ્યુતક્ષિદ્ અસિ દિવં દૃꣳહ ।
અગ્નેર્ ભસ્માસ્ય્ અગ્નેઃ પુરીષમ્ અસિ

અનુવાક

હવિર્ધાનમ્

યુઞ્જતે મન ઉત યુઞ્જતે ધિયો વિપ્રા વિપ્રસ્ય બૃહતો વિપશ્ચિતઃ । વિ હોત્રા દધે વયુનાવિદ્ એક ઇન્ મહી દેવસ્ય સવિતુઃ પરિષ્ટુતિઃ ॥
સુવાગ્ દેવ દુર્યાꣳ આ વદ
દેવશ્રુતૌ દેવેષ્વ્ આ ઘોષેથામ્
આ નો વીરો જાયતાં કર્મણ્યો યꣳ સર્વે ઽનુજીવામ યો બહૂનામ્ અસદ્ વશી ।
ઇદં વિષ્ણુર્ વિ ચક્રમે ત્રેધા નિ દધે પદમ્ । સમૂઢમ્ અસ્ય

પાꣳસુરે
ઇરાવરી ધેનુમતી હિ ભૂતꣳ સૂયવસિની મનવે યશસ્યે । વ્યસ્કભ્નાદ્ રોદસી વિષ્ણુર્ એતે દાધાર પૃથિવીમ્ અભિતો મયૂખૈઃ ॥
પ્રાચી પ્રેતમ્ અધ્વરં કલ્પયન્તી ઊર્ધ્વં યજ્ઞં નયતમ્ મા જીહ્વરતમ્ અત્ર રમેથાં વર્ષ્મન્ પૃથિવ્યા ।
દિવો વા વિષ્ણવ્ ઉત વા પૃથિવ્યા મહો વા વિષ્ણવ્ ઉત વાન્તરિક્ષાદ્ધસ્તૌ પૃણસ્વ બહુભિર્ વસવ્યૈર્ આ પ્ર યચ્છ

દક્ષિણાદોત સવ્યાત્ ॥
વિષ્ણોર્ નુકં વીર્યાણિ પ્ર વોચં યઃ પાર્થિવાનિ વિમમે રજાꣳસિ યો અસ્કભાયદ્ ઉત્તરꣳ સધસ્થં વિચક્રમાણસ્ ત્રેધોરુગાયો ।
વિષ્ણો રરાટમ્ અસિ વિષ્ણોઃ પૃષ્ઠમ્ અસિ
વિષ્ણોઃ શ્ન્યપ્ત્રે સ્થઃ ।
વિષ્ણોઃ સ્યૂર્ અસિ
વિષ્ણોર્ ધ્રુવમ્ અસિ
વૈષ્ણવમ્ અસિ વિષ્ણવે ત્વા

અનુવાક

કામ્યેષ્ટિયાજ્યાપુરોનુવાક્યાઃ

કૃણુષ્વ પાજઃ પ્રસિતિં ન પૃથ્વીં યાહિ રાજેવામવાꣳ ઇભેન । તૃષ્વીમ્ અનુ પ્રસિતિં દ્રૂણાનો ઽસ્તાસિ વિધ્ય રક્ષસસ્ તપિષ્ઠૈઃ ॥
તવ ભ્રમાસ આશુયા પતન્ત્ય્ અનુ સ્પૃશ ધૃષતા શોશુચાનઃ । તપૂꣳષ્ય્ અગ્ને જુહ્વા પતંગાન્ અસંદિતો વિ સૃજ વિષ્વગ્ ઉલ્કાઃ ॥
પ્રતિ સ્પશો વિ સૃજ તૂર્ણિતમો ભવા પાયુર્ વિશો અસ્યા અદબ્ધઃ । યો નો દૂરે અઘશꣳસઃ

યો અન્ત્ય્ અગ્ને માકિષ્ ટે વ્યથિર્ આ દધર્ષીત્ ॥
ઉદ્ અગ્ને તિષ્ઠ પ્રત્ય્ આ તનુષ્વ ન્ય્ અમિત્રાꣳ ઓષતાત્ તિગ્મહેતે । યો નો અરાતિꣳ સમિધાન ચક્રે નીચા તં ધક્ષ્ય્ અતસં ન શુષ્કમ્ ॥
ઊર્ધ્વો ભવ પ્રતિ વિધ્યાધ્ય્ અસ્મદ્ આવિષ્ કૃણુષ્વ દૈવ્યાન્ય્ અગ્ને । અવ સ્થિરા તનુહિ યાતુજૂનાં જામિમ્ અજામિમ્ પ્ર મૃણીહિ શત્રૂન્ ॥
સ તે

જાનાતિ સુમતિં યવિષ્ઠ ય ઈવતે બ્રહ્મણે ગાતુમ્ ઐરત્ । વિશ્વાન્ય્ અસ્મૈ સુદિનાનિ રાયો દ્યુમ્નાન્ય્ અર્યો વિ દુરો અભિ દ્યૌત્ ॥
સેદ્ અગ્ને અસ્તુ સુભગઃ સુદાનુર્ યસ્ ત્વા નિત્યેન હવિષા ય ઉક્થૈઃ । પિપ્રીષતિ સ્વ આયુષિ દુરોણે વિશ્વેદ્ અસ્મૈ સુદિના સાસદ્ ઇષ્ટિઃ ॥
અર્ચામિ તે સુમતિં ઘોષ્ય્ અર્વાક્ સં તે વાવાતા જરતામ્

ઇયં ગીઃ । સ્વશ્વાસ્ ત્વા સુરથા મર્જયેમાસ્મે ક્ષત્રાણિ ધારયેર્ અનુ દ્યૂન્ ॥
ઇહ ત્વા ભૂર્ય્ આ ચરેદ્ ઉપ ત્મન્ દોષાવસ્તર્ દીદિવાꣳસમ્ અનુ દ્યૂન્ । ક્રીડન્તસ્ ત્વા સુમનસઃ સપેમાભિ દ્યુમ્ના તસ્થિવાꣳસો જનાનામ્ ॥
યસ્ ત્વા સ્વશ્વઃ સુહિરણ્યો અગ્ન ઉપયાતિ વસુમતા રથેન । તસ્ય ત્રાતા ભવસિ તસ્ય સખા યસ્ ત આતિથ્યમ્ આનુષગ્ જુજોષત્ ॥
મહો રુજામિ

બન્ધુતા વચોભિસ્ તન્ મા પિતુર્ ગોતમાદ્ અન્વ્ ઇયાય । ત્વં નો અસ્ય વચસશ્ ચિકિદ્ધિ હોતર્ યવિષ્ઠ સુક્રતો દમૂનાઃ ॥
અસ્વપ્નજસ્ તરણયઃ સુશેવા અતન્દ્રાસો ઽવૃકા અશ્રમિષ્ઠાઃ । તે પાયવઃ સધ્રિયઞ્ચો નિષદ્યાઽગ્ને તવ નઃ પાન્ત્વ્ અમૂર ॥
યે પાયવો મામતેયં તે અગ્ને પશ્યન્તો અન્ધં દુરિતાદ્ અરક્ષન્ । રરક્ષ તાન્ત્ સુકૃતો વિશ્વવેદા દિપ્સન્ત ઇદ્ રિપવો ના હ

દેભુઃ ॥
ત્વયા વયꣳ સધન્યસ્ ત્વોતાસ્ તવ પ્રણીત્ય્ અશ્યામ વાજાન્ । ઉભા શꣳસા સૂદય સત્યતાતે ઽનુષ્ઠુયા કૃણુહ્ય્ અહ્રયાણ ॥
અયા તે અગ્ને સમિધા વિધેમ પ્રતિ સ્તોમꣳ શસ્યમાનં ગૃભાય । દહાશસો રક્ષસઃ પાહ્ય્ અસ્માન્ દ્રુહો નિદો મિત્રમહો અવદ્યાત્ ॥
રક્ષોહણં વાજિનમ્ આ જિઘર્મિ મિત્રમ્ પ્રતિષ્ઠમ્ ઉપ યામિ શર્મ । શિશાનો અગ્નિઃ ક્રતુભિઃ સમિદ્ધઃ સ નો દિવા

સ રિષઃ પાતુ નક્તમ્ ॥
વિ જ્યોતિષા બૃહતા ભાત્ય્ અગ્નિર્ આવિર્ વિશ્વાનિ કૃણુતે મહિત્વા । પ્રાદેવીર્ માયાઃ સહતે દુરેવાઃ શિશીતે શૃઙ્ગે રક્ષસે વિનિક્ષે ॥
ઉત સ્વાનાસો દિવિ ષન્ત્વ્ અગ્નેસ્ તિગ્માયુધા રક્ષસે હન્તવા ઉ । મદે ચિદ્ અસ્ય પ્ર રુજન્તિ ભામા ન વરન્તે પરિબાધો અદેવીઃ ॥