Taittiriya Aranyaka · Chapter 4

pravargyamantrāḥ
4.1 anuvāka

namo vāce yā coditā yā cānuditā tasyai vāce namo namo vāce namo vācaspataye nama ṛṣibhyo mantrakṛdbhyo mantrapatibhyo mā māmṛṣayo mantrakṛto mantrapatayaḥ parā durmāhamṛṣīnmantrakṛto mantrapatīnparādām १ vaiśvadevīṃ vācamudyāsam̐ śivāmadastāṃ juṣṭāṃ devebhyaḥ २ śarma me dyauḥ śarma pṛthivī śarma viśvamidaṃ jagat śarma candraśca sūryaśca śarma brahmaprajāpatī ३ bhūtaṃ vadiṣye bhuvanaṃ vadiṣye tejo vadiṣye yaśo vadiṣye tapo vadiṣye brahma vadiṣye satyaṃ vadiṣye ४ tasmā ahamidamupastaraṇamupastṛṇa upastaraṇaṃ me prajāyai paśūnāṃ bhūyādupastaraṇamahaṃ prajāyai paśūnāṃ bhūyāsam ५ prāṇāpānau mṛtyormā pātaṃ prāṇāpānau mā mā hāsiṣṭam ६ madhu maniṣye madhu janiṣye madhu vakṣyāmi madhu vadiṣyāmi madhumatīṃ devebhyo vācamudyāsam̐ śuśrūṣeṇyāṃ
manuṣyebhyastaṃ mā devā avantu śobhāyai pitaro'nu madantu

ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ८

4.2 anuvāka

yuñjate mana uta yuñjate dhiyaḥ / viprā viprasya bṛhato vipaścitaḥ / vi hotrā dadhe vayunāvideka it / mahī devasya savituḥ pariṣṭutiḥ १ devasya tvā savituḥ prasave / aśvinorbāhubhyām / pūṣṇo hastābhyāmā dade २ abhrirasi nārirasi / adhvarakṛddevebhyaḥ ३ uttiṣṭha brahmaṇaspate / devayantastvemahe / upa pra yantu marutaḥ sudānavaḥ / indra prāśūrbhavā sacā ४ praitu brahmaṇaspatiḥ / pra devyetu sūnṛtā / acchā vīraṃ naryaṃ paṅktirādhasaṃ / devā yajñaṃ nayantu naḥ ५ devī dyāvāpṛthivī anu me mam̐ sāthām ६ ṛdhyāsamadya / makhasya śiraḥ ७ makhāya tvā / makhasya tvā śīrṣṇe ८ iyatyagra āsīḥ ९ ṛdhyāsamadya / makhasya śiraḥ / makhāya tvā / makhasya tvā śīrṣṇe १० devīrvamrīrasya bhūtasya prathamajā ṛtāvarīḥ ११ ṛdhyāsamadya / makhasya śiraḥ / makhāya tvā / makhasya tvā śīrṣṇe १२ indra syaujosi / ṛdhyāsamadya / makhasya śiraḥ / makhāya tvā / makhasya tvā śīrṣṇe १३ agnijā asi prajāpate retaḥ / ṛdhyāsamadya / makhasya śiraḥ / makhāya tvā / makhasya tvā śīrṣṇe १४ āyurdhehi prāṇaṃ dhehi / apānaṃ dhehi vyānaṃ dhehi / cakṣurdhehi śrotraṃ dhehi / mano dhehi vācaṃ dhehi / ātmānaṃ dhehi pratiṣṭhāṃ dhehi / māṃ dhehi mayi dhehi १५ madhu tvā madhulā karotu १६ makhasya śiro'si १७ yajñasya pade sthaḥ / gāyatreṇa tvā chandasā karomi / traiṣṭubhena tvā chandasā karomi / jāgatena tvā chandasā karomi / makhasya rāsnāsi / aditiste bilaṃ gṛhṇātu / pāṅktena chandasā / sūryasya harasā śrāya / makho'si / pate śiraḥ ṛtāvarīrṛdhyāsamadya makhasya śiraḥ śiraḥ śiro'si nava ca / iyati devīrindra syau
jo'syagnijā asyāyurdhehi prāṇaṃ pañca
4.3 anuvāka

vṛṣṇo aśvasya niṣpadasi / varuṇastvā dhṛtavrata ādhūpayatu / mitrāvaruṇayordhruveṇa dharmaṇā १ arciṣe tvā / śociṣe tvā /jyotiṣe tvā / tapase tvā २ abhīmaṃ mahinā divam / mitro babhūva saprathāḥ / uta śravasā pṛthivīm / mitrasya carṣaṇīdhṛtaḥ / śravo devasya sānasim / dyumnaṃ citraśravastamam ३ siddhyai tvā ४ devastvā savitodvapatu / supāṇiḥ svaṅguriḥ / subāhuruta śaktyā ५ apadyamānaḥ pṛthivyām / āśā diśa āpṛṇa / uttiṣṭha bṛhanbhava / ūrdhvastiṣṭha dhruvastvam ६ sūryasya tvā cakṣuṣānvīkṣe / ṛjave tvā / sādhave tvā / sukṣityai tvā bhūtyai tvā ७ idamahamamumāmuṣyāyaṇaṃ viśā paśubhirbrahmavarcasena paryūhāmi ८ gāyatreṇa tvā chandasācchṛṇadmi / traiṣṭubhena tvā chandasācchṛṇadmi / jāgatena tvā chandasācchṛṇadmi / chṛṇattu tvā vāk / chṛṇattu tvork / chṛṇattu tvā haviḥ / chṛndhi vācam / chṛndhyūrjam / chṛndhi haviḥ ९ deva puraścara sadhyāsaṃ tvā
१० pṛthivīṃ bhava vākṣaṭca
4.4 anuvāka

brahmanpravargyeṇa pra cariṣyāmaḥ / hotargharmamabhi ṣṭuhi / agnīdrauhiṇau puroḍāśāvadhi śraya / pratiprasthātarvi hara / prastotaḥ sāmāni gāya १yajuryuktam̐ sāmabhirāktakhaṃ tvā / viśvairdevairanumataṃ marudbhiḥ / dakṣiṇābhiḥ pratataṃ pārayiṣṇum / stubho vahantu sumanasyamānam / sa no rucaṃ dhehyahṛṇīyamānaḥ / bhūrbhuvaḥ
suvaḥ / omindra vantaḥ pra carata २ ahṛṇīyamāno dve ca
4.5 anuvāka

brahmanpra cariṣyāmaḥ / hotargharmamabhi ṣṭuhi १yamāya tvā makhāya tvā / sūryasya harase tvā २prāṇāya svāhā vyānāya svāhāpānāya svāhā / cakṣuṣe svāhā śrotrāya svāhā / manase svāhā vāce sarasvatyai svāhā / dakṣāya svāhā kratave svāhā / ojase svāhā balāya svāhā ३devastvā savitā madhvānaktu ४ pṛthivīṃ tapasastrāyasva ५ arcirasi śocirasi jyotirasi tapo'si ६ sam̐ sīdasva mahām̐ asi / śocasva devavītamaḥ / vi dhūmamagne aruṣaṃ miyedhya / sṛja praśastadarśatam ७ añjanti yaṃ prathayanto na viprāḥ / vapāvantaṃ nāgninā tapantaḥ / piturna putra upasi preṣṭhaḥ / ā gharmo agnimṛtayannasādīt ८ anādhṛṣyā purastāt / agnerādhipatye / āyurme dāḥ / putravatī dakṣiṇataḥ / indra syādhipatye / prajāṃ me dāḥ / suṣadā paścāt / devasya saviturādhipatye / prāṇaṃ me dāḥ / āśrutiruttarataḥ / mitrāvaruṇayorādhipatye / śrotraṃ me dāḥ / vidhṛtirupariṣṭāt / bṛhaspaterādhipatye / brahma me dāḥ kṣattraṃ me dāḥ / / tejo me dhā/ varco me dhāḥ / yaśo me dhāstapo me dhāḥ / mano me dhāḥ ९ manoraśvāsi bhūriputrā / viśvābhyo mā nāṣṭrābhyaḥ pāhi / sūpasadā me bhūyā mā mā him̐ sīḥ १० tapo ṣvagne antarām̐ amitrān / tapā śam̐ samararuṣaḥ parasya / tapā vaso cikitāno acittān / vi te tiṣṭhantāmajarā ayāsaḥ ११ citaḥ stha paricitaḥ / svāhā marudbhiḥ pari śrayasva १२ mā asi / pramā asi / pratimā asi / saṃmā asi / vimā asi / unmā asi / antarikṣasyāntardhirasi १३ divaṃ tapasastrāyasva १४ābhirgīrbhiryadato na ūnam / āpyāyaya harivo vardhamānaḥ / yadā stotṛbhyo mahigotrā rujāsi / bhūyiṣṭhabhājo adha te syāma १५ śukraṃ te anyadyajataṃ te anyat / viṣurūpe ahanī dyaurivāsi / viśvā hi māyā avasi svadhāvaḥ / bhadrā te pūṣanniha rātirastu १६ arhanbibharṣi sāyakāni dhanva / arhanniṣkaṃ yajataṃ viśvarūpam / arhannidaṃ dayase viśvamabbhuvam / na vā ojīyo rudra tvadasti १७ gāyatramasi / traiṣṭubhamasi / jāgatamasi १८ madhu madhu madhu / anaktvasādīduttarataḥ pāhi
pratimā asi yajataṃ te anyaj jāgatamasyekaṃ ca

4.6 anuvāka

daśa prācīrdaśa bhāsi dakṣiṇā / daśa pratīcīrdaśa bhāsyudīcīḥ / daśordhvā bhāsi sumanasyamānaḥ / sa no rucaṃ dhehyahṛṇīyamānaḥ १ agniṣ ṭvā vasubhiḥ purastādro cayatu gāyatreṇa chandasā / sa mā rucito rocaya २ indra stvā rudrai rdakṣiṇato rocayatu traiṣṭubhena chandasā / sa mā rucito rocaya / varuṇastvādityaiḥ paścādro cayatu jāgatena chandasā / sa mā rucito rocaya / dyutānastvā māruto marudbhiruttarato rocayanānuṣṭubhena chandasā / sa mā rucito rocaya / bṛhaspatistvā viśvairdevairupariṣṭādro cayatu pāṅktena chandasā / sa mā rucito rocaya ३ rocitastvaṃ deva gharma deveṣvasi / rociṣīyāhaṃ manuṣyeṣu ४ samrāḍgharma rucitastvaṃ deveṣvāyuṣmām̐ stejasvī brahmavarcasyasi / rucito'haṃ manuṣyeṣvāyuṣmām̐ stejasvī brahmavarcasī bhūyāsam ५ rugasi / rucaṃ mayi dhehi / mayi ruk ६ daśa purastādro case / daśa dakṣiṇā / daśa pratyaṅ / daśodaṅ / daśordhvo bhāsi sumanasyamānaḥ / sa naḥ samrāḍiṣamūrjaṃ dhehi / vājī vājine
pavasva / rocito gharmo rucīya ७ rocaya dhehi nava ca
4.7 anuvāka

apaśyaṃ gopāmanipadyamānam / ā ca parā ca pathibhiścarantam / sa sadhrīcīḥ sa viṣūcīrvasānaḥ / ā varīvarti bhuvaneṣvantaḥ १ atra prāvīḥ / madhumādhvībhyāṃ madhumādhūcībhyām / anu vāṃ devavītaye २ samagniragnināgata / saṃ devena savitrā / sam̐ sūryeṇa rocate ३ svāhā samagnistapasāgata / saṃ devena savitrā / saṃ sūryeṇārociṣṭa ४ dhartā divo vibhāsi rajasaḥ / pṛthivyā dhartā / urorantarikṣasya dhartā / dhartā devo devānām / amartyastapojāḥ ५ hṛde tvā manase tvā / dive tvā sūryāya tvā / ūrdhvamimamadhvaraṃ kṛdhi / divi deveṣu hotrā yaccha ६ viśvāsāṃ bhuvāṃ pate / viśvasya bhuvanaspate / viśvasya manasaspate / viśvasya vacasaspate / viśvasya tapasaspate / viśvasya brahmaṇaspate ७ devaśrūstvaṃ deva gharma devānpāhi ८ tapojāṃ vācamasme niyaccha devāyuvam ९ garbho devānām १० pitā matīnām ११ patiḥ prajānām १२ matiḥ kavīnām १३ saṃ devo devena savitrāyatiṣṭa / sam̐ sūryeṇārukta १४ āyurdastvamasmabhyaṃ gharma varcodā asi १५ pitā no'si pitā no bodha १६ āyurdhāstanūdhāḥ payodhāḥ / varcodā varivodā dra viṇodāḥ / antarikṣapra urorvarīyān / aśīmahi tvā mā mā him̐ sīḥ १७ tvamagne gṛhapatirviśāmasi / viśvāsāṃ mānuṣīṇām / śataṃ pūrbhiryaviṣṭha pāhyam̐hasaḥ / sameddhāram̐ śatam̐ himāḥ / tandrā viṇam̐ hārdivānam / ihaiva rātayaḥ santu १८ tvaṣṭīmatī te sapeya / suretā reto dadhānā / vīraṃ videya tava saṃdṛśi / māham̐ rāyaspoṣeṇa vi yoṣam १९ rocate sūryāya tvā devāyuvaṃ dra viṇodā dadhānā dve ca
4.8 anuvāka

devasya tvā savituḥ prasave / aśvinorbāhubhyām / pūṣṇo hastābhyāmādade १ adityai rāsnāsi २ iḍa ehi / adita ehi / sarasvatyehi ३ asāvehi / asāvehi / asāvehi ४ adityā uṣṇīṣamasi ५ vāyurasyaiḍaḥ ६ pūṣā tvopāvasṛjatu / aśvibhāṃ pra dāpaya ७ yaste stanaḥ śaśayo yo mayobhūḥ / yena viśvā puṣyasi vāryaṇi / yo ratnadhā vasuvidyaḥ sudatraḥ / sarasvati tamiha dhātave kaḥ ८ usra gharmam̐ śim̐ ṣa / usra gharmaṃ pāhi / gharmāya śim̐ ṣa ९ bṛhaspatistvopa sīdatu १० dānavaḥ stha peravaḥ / viṣvagvṛto lohitena ११ aśvibhyāṃ pinvasva / sarasvatyai pinvasva / pūṣṇe pinvasva / bṛhaspataye pinvasva / indrā ya pinvasva / indrā ya pinvasva १२ gāyatro'si / traiṣṭubho'si / jāgatamasi १३ sahorjo bhāgenopa mehi १४ indrā śvinā madhunaḥ sāraghasya / gharmaṃ pāta vasavo yajatā vaṭ १५ svāhā tvā sūryasya raśmaye vṛṣṭivanaye juhomi १६ madhu havirasi १७ sūryasya tapastapa १८ dyāvāpṛthivībhyāṃ tvā pari gṛhṇāmi १९ antarikṣeṇa tvopa yacchāmi २० devānāṃ tvā pitṛṇāmanumato bhartum̐ śakeyam २१ tejo'si / tejo'nuprehi / divispṛṅmā mā him̐ sīḥ / antarikṣaspṛṅmā mā him̐ sīḥ / pṛthivispṛṅmā mā him̐ sīḥ / suvarasi suvarme yaccha / divaṃ yaccha divo mā pāhi २२ ehi pāhi pinvasva
gṛhṇāmi nava ca
4.9 anuvāka

samudrā ya tvā vātāya svāhā / salilāya tvā vātāya svāhā / anādhṛṣyāya tvā vātāya svāhā / apratidhṛṣyāya tvā vātāya svāhā / avasyave tvā vātāya svāhā / duvasvate tvā vātāya svāhā / śimidvate tvā vātāya svāhā / agnaye tvā vasumate svāhā / somāya tvā rudra vate svāhā / varuṇāya tvādityavate svāhā / bṛhaspataye tvā viśvadevyāvate svāhā / savitre tvarbhumate vibhumate prabhumate vājavate svāhā / yamāya tvāṅirasvate pitṛmate svāhā १ viśvā āśā dakṣiṇasat २ viśvāndevānayāḍiha ३ svāhākṛtasya gharmasya / madhoḥ pibatamaśvinā / svāhāgnaye yajñiyāya / śaṃ yajurbhiḥ ४ aśvinā gharmaṃ pātam̐ hārdivānam / ahardivābhirūtibhiḥ / anu vāṃ dyāvāpṛthivī mam̐ sātām / svāhendrā ya ५ svāhendrā vaṭ ६ gharmamapātamaśvinā hārdivānam / ahardivābhirūtibhiḥ / anu vāṃ dyāvāpṛthivī amam̐ sātām / taṃ prāvyaṃ yathāvaṭ / namo dive / namaḥ pṛthivyai / divi dhā imaṃ yajñam / yajñamimaṃ divi dhāḥ / divaṃ gaccha / antarikaṃ gaccha / pṛthivīṃ gaccha / pañca pradiśo gaccha / devāngharmapāngaccha / pit / ṝngharmapāngaccha / ७ ādityavate svāhā hārdivānaṃ pṛthivyā aṣṭau ca
4.10 anuvāka

iṣe pīpihi / ūrje pīpihi / brahmaṇe pīpihi / kṣatrāya pīpihi / adbhyaḥ pīpihi / oṣadhībhyaḥ pīpihi / vanaspatibhyaḥ pīpihi / dyāvāpṛthivībhyāṃ pīpihi / subhūtāya pīpihi / brahmavarcasāya pīpihi / yajamānāya pīpihi / mahyaṃ jyaiṣṭhāya pīpihi १ tviṣyai tvā / dyumnāya tvā / indri yāya tvā bhūtyai tvā २ dharmāsi sudharmāmenyasme / brahmāṇi dhāraya / kṣattrāṇi dhāraya / viśaṃ dhāraya / nettvā vātaḥ skandayāt ३ amuṣya tvā prāṇe sādayāmi / amunā saha nirarthaṃ gaccha / yo'smāndveṣṭi / yaṃ ca vayaṃ dviṣmaḥ ४ pūṣṇe śarase svāhā / grāvebhyaḥ svāhā / pratirebhyaḥ svāhā / dyāvāpṛthivībhyām̐ svāhā / pitṛbhyo gharmapebhyaḥ svāhā ५ rudrā ya rudra hotre svāhā ६ aharjyotiḥ ketunā juṣatām / sujyotirjyotiṣām̐ svāhā / rātrirjyotiḥ ketunā juṣatām / sujyotirjyotiṣām̐ svāhā ७ apīparo mā'hno rātriyai mā pāhi / eṣā te agne samit / tayā samidhyasva / āyurme dāḥ / varcasā māñjīḥ / apīparo mā rātriyā ahno mā pāhi / eṣā te agne samit / tayā samidhyasva / āyurme dāḥ / varcasā māñjīḥ ८ agnirjyotirjyotiragniḥ svāhā / sūryo jyotirjyotiḥ sūryaḥ svāhā ९ bhūḥ svāhā १० hutam̐ haviḥ / madhu haviḥ / indra tame'gnau / pitā no'si mā mā him̐ sīḥ / aśyāma te deva gharma / madhumato vājavataḥ pitumataḥ / aṅgirasvataḥ svadhāvinaḥ / aśīmahi tvā mā mā him̐ sīḥ ११ svāhā tvā sūryasya raśmibhyaḥ / svāhā tvā nakṣatrebhyaḥ १२ brahmavarcasāya pīpihi skandayādrudrā ya rudra hotre svāhā'hno mā pāhyagnau sapta
4.11 anuvāka

gharma yā te divi śuk / yā gāyatre chandasi / yā brāhmaṇe / yā havirdhāne / tāṃ ta etenāvayaje svāhā १ gharma yā te'ntarikṣe śuk / yā traiṣṭubhe chandasi / yā rājanye / yāgnīdhre / tāṃ ta etenāvayaje svāhā / gharma yā te pṛthivyām̐ śuk / yā jāgate chandasi / yā vaiśye / yā sadasi / tāṃ ta etenāvayaje svāhā २ anu no'dyānumatiḥ / an!vidanumate tvam ३ divastvā paraspāyāḥ / antarikṣasya tanuvaḥ pāhi / pṛthivyāstvā dharmaṇā / vayamanukrāmāma suvitāya navyase ४ brahmaṇastvā paraspāyāḥ / kṣattrasya tanuvaḥ pāhi / viśastvā dharmaṇā / vayamanukrāmāma suvitāya navyase ५ prāṇasya tvā paraspāyai / cakṣuṣastanuvaḥ pāhi / śrotrasya tvā dharmaṇā / vayamanukrāmāma suvitāya navyase ६ valgurasi śaṃyudhāyāḥ / śiśurjanadhāyāḥ ७ śaṃ ca vakṣi pari ca vakṣi ८ catuḥsraktirnābhirṛtasya ९ sado viśvāyuḥ śarma saprathāḥ १० apa dveṣo apa hvaraḥ / anyadvratasya saścima ११ gharmaitatte'nnametatpurīṣam / tena vardhasva cā ca pyāyasva / vardhiṣīmahi ca vayam / ā ca pyāsiṣīmahi १२ rantirnāmāsi divyo gandharvaḥ / tasya te padvaddhavirdhānam / agniradhyakṣaḥ / rudro 'dhipatiḥ १३ samahamāyuṣā / saṃ prāṇena / saṃ varcasā / saṃ payasā / saṃ gaupatyena / sam̐ rāyaspoṣeṇa १४ vyasau / yo'smāndveṣṭi / yaṃ ca vayaṃ dviṣmaḥ १५ acikradadvṛṣā hariḥ / mahānmitro na darśataḥ / sam̐ sūryeṇa rocate १६ cidasi samudra yoniḥ / indurdakṣaḥ śyena ṛtāvā / hiraṇyapakṣaḥ śakuno bhuraṇyuḥ / mahāntsadhasthe dhruva ā niṣattaḥ / namaste astu mā mā him̐ sīḥ १७ viśvāvasum̐ somagandharvam / āpo dadṛśuṣīḥ / tadṛtenā vyāyan / tadanvavait / indro rārahāṇa āsām / pari sūryasya paridhīm̐ rapaśyat १८ viśvāvasurabhi tanno gṛṇātu / divyo gandharvo rajaso vimānaḥ / yadvā ghā satyamuta yanna vidma / dhiyo hinvāno dhiya inno avyāt १९ sasnimavindaccaraṇe nadīnām / apāvṛṇodduro aśmavrajānām / prāsāṃ gandharvo amṛtāni vocat / indro dakṣaṃ pari jānādahīnam २० etattvaṃ deva gharma devo devānupāgāḥ २१ idamahaṃ manuṣyo manuṣyān / somapīthānu mehi / saha prajayā saha rāyaspoṣeṇa २२ sumitrā na āpa oṣadhayaḥ santu / durmitrāstasmai bhūyāsuḥ / yo'smāndveṣṭi / yaṃ ca vayaṃ dviṣmaḥ २३ udvayaṃ tamasaspari / udu tyaṃ citram २४ imamū ṣu tyamasmabhyam̐ sanim / gāyatraṃ navīyām̐ sam / agne deveṣu pra vocaḥ २५ yāgnīdhre tāṃ ta etenāvayaje svāhā dharmaṇā śaṃyudhāyāḥ pyāsiṣīmahi poṣeṇa niṣatto vidma
santvaṣṭau ca
4.12 anuvāka

mahīnāṃ payo'si vihitaṃ devatrā १ jyotirbhā asi vanaspatīnāmoṣadhīnām̐ rasaḥ
२ vājinaṃ tvā vājino'va nayāmaḥ / ūrdhvaṃ manaḥ suvargaṃ

4.13 anuvāka

askāndyauḥ pṛthivīm / askānṛṣabho yuvā gāḥ / skannemā viśvā bhuvanā / skanno yajñaḥ pra janayatu १ askānajani prājani / ā skannāj jāyate vṛṣā / skannātpra janiṣīmahi

4.14 anuvāka

yā purastādvidyudāpatat / tāṃ ta etenāvayaje svāhā / yā dakṣiṇataḥ / yā paścāt / yottarataḥ / yopariṣṭādvidyudāpatat / tāṃ ta etenāvayaje svāhā

4.15 anuvāka

prāṇāya svāhā vyānāya svāhā'pānāya svāhācakṣuṣe svāhā śrotrāya svāhā / manase svāhā vāce sarasvatyai svāhā

4.16 anuvāka

pūṣṇe svāhā pūṣṇe śarase svāhā / pūṣṇe prapathyāya svāhā pūṣṇe naraṃdhiyāya svāhā / pūṣṇe'ṅghṛṇaye svāhā pūṣṇe naruṇāya svāhā / pūṣṇe sāketāya svāhā

4.17 anuvāka

udasya śuṣmādbhānurnārta bibharti / bhāraṃ pṛthivī na bhūma / pra śukraitu devī manīṣā / asmatsutaṣṭo ratho na vājī / arcanta eke mahi sāma manvata / tena sūryamadhārayan / tena sūryamarocayan / gharmaḥ śirastadayamagniḥ / purīṣamasi saṃpriyaṃ prajayā paśubhirbhuvat / prajāpatistvā sādayatu / tayā devatayā'ṅgira
svaddhruvā sīda

4.18 anuvāka

yāsta agna ārdrā yonayo yāḥ kulāyinīḥ / ye te agna indavo yā u nābhayaḥ / yāste agne tanuva ūrjo nāma / tābhistvamubhayībhiḥ saṃvidānaḥ / prajābhiragne draviṇeha sīda / prajāpatistvā sādayatu / tayā devatayā'ṅgirasvaddhruvā sīda

4.19 anuvāka

agnirasi vaiśvānaro'si / saṃvatsaro'si parivatsaro'si / idāvatsaro'sīduvatsaro'si / idvatsaro'si vatsaro'si / tasya te vasantaḥ śiraḥ / grīṣmo dakṣiṇaḥ pakṣaḥ / varṣāḥ puccham / śaraduttaraḥ pakṣaḥ / hemanto madhyam / pūrvapakṣāścitayaḥ / aparapakṣāḥ purīṣam / ahorātrāṇīṣṭakāḥ / tasya te māsāścārdhamāsāśca kalpantām / ṛtavaste kalpantām / saṃvatsaraste kalpantām / ahorātrāṇi te kalpantām / eti preti vīti samityuditi / prajāpatistvā sādayatu / tayā devatayā'ṅgirasvaddhruvaḥ sīda

4.20 anuvāka

bhūrbhuvaḥ suvaḥ / ūrdhva ū ṣu ṇa ūtaye / ūrdhvo naḥ pāhyam̐ hasaḥ १ vidhuṃ dadrā ṇam̐ samane bahūnām / yuvānam̐ santaṃ palito jagāra / devasya paśya kāvyaṃ mahitvā'dyā mamāra / sa hyaḥ samāna २ yadṛte cidabhiśriṣaḥ / purā jartṛbhya ātṛdaḥ / saṃdhātā saṃdhiṃ maghavā purovasuḥ / niṣkartā vihrutaṃ punaḥ ३ punarūrjā saha rayyā ४ mā no gharma vyathito vivyatho naḥ / mā naḥ paramadharaṃ mā rajo naiḥ / mo ṣvasmām̐ stamasyantarā dhāḥ / mā rudri yāso abhigurvṛdhānaḥ ५ mā naḥ kratubhirhīḍitebhirasmān / dviṣā sunīte mā parā dāḥ / mā no rudro nirṛtirmā no astā / mā dyāvāpṛthivī hīḍiṣātām ६ upa no mitrāvaruṇāvihāvatam / anvādīdhyāthāmiha naḥ sakhāyā / ādityānāṃ prasitirhetiḥ / ugrā śatāpāṣṭhā gha viṣā pari ṇo vṛṇaktu ७ imaṃ me varuṇa tattvā yāmi tvaṃ no agne sa tvaṃ no agne tvamagne ayāsi ८ udvayaṃ tamasaspari udu tyaṃ citram vayaḥ suparṇāḥ ९ purovasurhīḍiṣātām̐ suparṇāḥ
4.21 anuvāka

bhūrbhuvaḥ suvaḥ / mayi tyadindri yaṃ mahat / mayi dakṣo mayi kratuḥ / mayi dhāyi suvīryam / triśuggharmo vi bhātu me / ākūtyā manasā saha / virājā jyotiṣā saha / yajñena payasā saha / brahmaṇā tejasā saha / kṣattreṇa yaśasā saha / satyena tapasā saha / tasya dohamaśīmahi / tasya sumnamaśīmahi / tasya bhakṣamaśīmahi / tasya ta indre ṇa pītasya madhumataḥ / upahūtasyopahūto
bhakṣayāmi

4.22 anuvāka

yāste agne ghorāstanuvaḥ / kṣucca tṛṣṇā ca / asnukcānāhutiśca / aśanayā ca pipāsā ca / sediścāmatiśca / etāste agne ghorāstanuvaḥ / tābhiramuṃ gaccha / yo smāndveṣṭi / yaṃ ca vayaṃ dviṣmaḥ

4.23 anuvāka

snikca snīhitiśca snihitiśca / uṣṇā ca śītā ca / ugrā ca bhīmā ca / sadāmnī sediranirā / etāste agne ghorāstanuvaḥ / tābhiramuṃ gaccha / yo'smāndveṣṭi / yaṃ ca vayaṃ dviṣmaḥ

4.24 anuvāka

dhuniśca dhvāntaśca dhvanaśca dhvanayam̐ śca / nilimpaśca vilimpaśca vikṣipaḥ

4.25 anuvāka

ugraśca dhuniśca dhvāntaśca dhvanaśca dhvanayam̐ śca / sahasahvām̐ śca sahamānaśca sahasvām̐ śca sahīyām̐ śca / etya pretya vikṣipaḥ

4.26 anuvāka

ahorātre tvodīrayatām / ardhamāsāstvodīm̐ jayantu / māsāstvā śrapayantu / ṛtavastvā pacantu / saṃvatsarastvā hantvasau

4.27 anuvāka

khaṭphaṭjahi / chindhī bhindhī handhī kaṭ / iti vācaḥ krūrāṇi

4.28 anuvāka

vi gā indra vicarantspāśayasva / svapanta indra paśumantamicchā / vajreṇāmuṃ bodhaya durvidatram / svapato'sya prahara bhojanebhyaḥ १agne agninā saṃ vadasva / mṛtyo mṛtyunā saṃ vadasva / namaste astu bhagavaḥ २sakṛtte agne namaḥ / dviste namaḥ / triste namaḥ / catuste namaḥ / pañcakṛtvaste namaḥdaśakṛtvaste nama / śatakṛtvaste namaḥ / āsahasrakṛtvaste namaḥ / aparimitakṛtvaste
namaḥ / namaste astu mā mā him̐ sīḥ

4.29 anuvāka

asṛṅmukho rudhireṇāvyakta / yamasya dūtaḥ śvapādvi dhāvasi / gṛdhraḥ suparṇaḥ kuṇapaṃ ni ṣevase / yamasya dūtaḥ prahito bhavasya cobhayoḥ

4.30 anuvāka

yadetadvṛkaso bhūtvā / vāgdevyabhirāyasi / dviṣantaṃ me'bhirāya / taṃ mṛtyo mṛtyave naya / sa ārtyārtimārcchatu

4.31 anuvāka

yadīṣito yadi vā svakāmī / bhayeḍako vadati vācametām / tāmindrāgnī brahmaṇā saṃvidānau / śivāmasmabhyaṃ kṛṇutaṃ gṛheṣu

4.32 anuvāka

dīrghamukhi durhaṇu / mā sma dakṣiṇato vadaḥ / yadi dakṣiṇato vadāddviṣantaṃ me'vabādhāsai

4.33 anuvāka

itthādulūka āpaptat / hiraṇyākṣo ayomukhaḥ / rakṣasāṃ dūta āgataḥ / tamito nāśayāgne

4.34 anuvāka

yadetadbhūtānyanvāviśya / daivīṃ vācaṃ vadasi / dviṣato naḥ parāvada / tānmṛtyo mṛtyave naya / ta ārtyārtimārcchantu / agnināgniḥ saṃ vadatām

4.35 anuvāka

prasārya sakthyau patasi / savyamakṣi nipepi ca / meha kasya canāmamat

4.36 anuvāka

atriṇā tvā krime hanmi / kaṇvena jamadagninā / viśvāvasorbrahmaṇā hataḥ / krimīṇām̐ rājā / apyeṣām̐ sthapatirhataḥ / atho mātātho pitā / atho sthūrā atho kṣudrāḥ ! / atho kṛṣṇā atho śvetāḥ / atho āśātikā hatāḥ / śvetābhiḥ saha sarve hatāḥ

4.37 anuvāka

āharāvadya / śṛtasya haviṣo yathā / tatsatyam / yadamuṃ yamasya jambhayoḥ / ādadhāmi tathā hi tat / khaṇphaṇmrasi

4.38 anuvāka

brahmaṇā tvā śapāmi / brahmaṇastvā śapathena śapāmi / ghoreṇa tvā bhṛgūṇāṃ cakṣuṣā prekṣe / raudre ṇa tvāṅirasāṃ manasā dhyāyāmi / aghasya tvā dhārayā vidhyāmi / adharo matpadyasvāsau

4.39 anuvāka

uttuda śimijāvari / talpeje talpa uttuda / girīm̐ ranu pra veśaya / marīcīrupa saṃ nuda / yāvaditaḥ purastādudayāti sūryaḥ / tāvadito'muṃ nāśaya / yo'smāndveṣṭi / yaṃ ca vayaṃ dviṣmaḥ

4.40 anuvāka

bhūrbhuvaḥ suvo bhūrbhuvaḥ suvo bhūrbhuvaḥ suvaḥ / bhuvo'ddhāyi bhuvo'ddhāyi bhuvo'ddhāyi / nṛmṇāyi nṛmṇaṃ nṛmṇāyi nṛmṇaṃ nṛmṇāyi nṛmṇam / nidhāyyo'vāyi nidhāyyo'vāyi nidhāyyo'vāyi / e asme asme / suvarna jyotīḥ

4.41 anuvāka

pṛthivī samit / tāmagniḥ samindhe / sā'gnim̐ samindhe / tāmaham̐ samindhe / sā mā samiddhā / āyuṣā tejasā / varcasā śriyā / yaśasā brahmavarcasena / annādyena samintām̐ svāhā १ antarikṣam̐ samit / (१)
tāṃ vāyuḥ samindhe / sā vāyum̐ samindhe / tāmaham̐ samindhe / sā mā samiddhā / āyuṣā tejasā / varcasā śriyā / yaśasā brahmavarcasena / annādyena samintām̐ svāhā २ dyauḥ samit / tāmādityaḥ samindhe /(२)
sādityam̐ samindhe / tāmaham̐ samindhe / sā mā samiddhā / āyuṣā tejasā / varcasā śriyā / yaśasā brahmavarcasena / annādyena samintām̐ svāhā ३ prājāpatyā me samidasi sapatnakṣayaṇī / bhrātṛvyahā me'si svāhā ४ agne vratapate vrataṃ cariṣyāmi / (३)
tacchakeyaṃ tanme rādhyatām / vāyo vratapata āditya vratapate / vratānāṃ vratapate vrataṃ cariṣyāmi / tacchakeyaṃ tanme rādhyatām ५ dyauḥ samit / tāmādityaḥ samindhe / sādityam̐ samindhe / tāmaham̐ samindhe / sā mā samiddhā / āyuṣā tejasā /(४)
varcasā śriyāyaśasā brahmavarcasena / annādyena samintām̐ svāhā / antarikṣam̐ samit / tāṃ vāyuḥ samindhesā vāyum̐ samindhe / tāmaham̐ samindhe / sā mā samiddhā / āyuṣā tejasā / varcasā śriyā /(५)
yaśasā brahmavarcasena / annādyena samintām̐ svāhā / pṛthivī samit / tāmagniḥ samindhe / sā'gnim̐ samindhe / tāmaham̐ samindhe / sā mā samiddhā / āyuṣā tejasā / varcasā śriyā / yaśasā brahmavarcasena / (६)
annādyena samintām̐ svāhā / prājāpatyā me samidasi sapatnakṣayaṇī / bhrātṛvyahā me'si svāhā / āditya vratapate vratamacāriṣam / tadaśakaṃ tanme'rādhi / vāyo vratapate'gne vratapate / vratānāṃ vratapate vratamacāriṣam / tadaśakaṃ tanme'rādhi ६ (७)
samitsamindhe vrataṃ cariṣyāmi tejasā śriyā yaśasā brahmavarcasenāṣṭau ca
4.42 anuvāka

śaṃ no vātaḥ pavatāṃ mātariśvā śaṃ nastapatu sūryaḥ / ahāni śaṃ bhavantu naḥ śaṃ rātriḥ prati dhīyatām १ śamuṣā no vyacchatu / śamāditya udetu naḥ / śivā naḥ śaṃtamā bhava sumṛḍīkā sarasvati / mā te vyoma saṃdṛśi २ iḍāyai vāstvasi vāstumadvāstumanto bhūyāsma mā vāstośchitsma hyavāstuḥ sa bhūyādyo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmaḥ ३ pratiṣṭhā'si pratiṣṭhāvanto bhūyāsma mā pratiṣṭhāyāśchitsma hyapratiṣṭhaḥ sa bhūyādyo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmaḥ ४ ā vāta vāhi bheṣajaṃ vi vāta vāhi yadra paḥ / tvam̐ hi viśvabheṣajo devānāṃ dūta īyase ५ dvavimau vātau vāta ā sindhorā parāvataḥ / (१)
dakṣaṃ me anya āvātu parā'nyo vātu yadra paḥ ६ yadado vāta te gṛhe'mṛtasya nidhirhitaḥ / tato no dehi jīvase tato no dhehi bheṣajam / tato no maha ā vaha ७ vāta ā vātu bheṣajam̐ śaṃbhūrmayobhūrno hṛde / pra ṇa āyūm̐ ṣi tāriṣat ८ indra sya gṛho'si taṃ tvā prapadye saguḥ sāśvaḥ / saha yanme asti tena ९ bhūḥ prapadye bhuvaḥ prapadye suvaḥ prapadye bhūrbhuvaḥ suvaḥ prapadye vāyuṃ prapadye'nārtāṃ devatāṃ prapadye'śmānamākhaṇaṃ prapadye prajāpaterbrahmakośaṃ brahma prapadya ॐ prapadye १० antarikṣaṃ ma urvantaraṃ bṛhadagnayaḥ parvatāśca yayā vātaḥ svastyā svasti māṃ tayā svastyā svasti mānasāni ११ prāṇāpānau mṛtyormā pātaṃ prāṇāpānau mā mā hāsiṣṭam १२ mayi medhāṃ mayi prajāṃ mayyagnistejo dadhātu mayi medhāṃ mayi prajāṃ mayīndra indriyaṃ dadhātu mayi medhāṃ mayi prajāṃ mayi sūryo bhrājo dadhātu १३(२)
dyubhiraktubhiḥ pari pātamasmānariṣṭebhiraśvinā saubhagebhiḥ / tanno mitro varuṇo māmahantāmaditiḥ sindhuḥ pṛthivī uta dyauḥ १४ kayā naścitra ābhuvadūtī sadāvṛdhaḥ sakhā / kayā śaciṣṭhayā vṛtā १५ kastvā satyo madānāṃ mam̐ hiṣṭho matsadandhasaḥ / dṛḍhā cidāruje vasu १६ abhī ṣu ṇaḥ sakhīnāmavitā jaritṛṛṇām / śataṃ bhavāsyūtibhiḥ १७ vayaḥ suparṇā upasedurindraṃ priyamedhā ṛṣayo nādhamānāḥ / apa dhvāntamūrṇuhi pūrdhi cakṣurmumugdhyasmānnidhayeva baddhān १८ (३)
śaṃ no devīrabhiṣṭaya āpo bhavantu pītaye / śaṃ yorabhi sravantu naḥ १९ īśānā vāryāṇāṃ kṣayantīścarṣaṇīnām / apo yācāmi bheṣajam २० sumitrā na āpa oṣadhayaḥ santu durmitrāstasmai bhūyāsuryo smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmaḥ २१ āpo hi ṣṭhā mayobhuvastā na ūrje dadhātana / mahe raṇāya cakṣase २२ yo vaḥ śivatamo rasastasya bhājayateha naḥ / uśatīriva mātaraḥ २३ tasmā araṅgamāma vo yasya kṣayāya jinvatha /(४)
āpo janayathā ca naḥ २४ pṛthivī śāntā sāgninā śāntā sā me śāntā śucam̐ śamayatu २५ antarikṣam̐ śāntaṃ tadvāyunā śāntaṃ tanme śāntam̐ śucam̐ śamayatu २६ dyauḥ śāntā sādityena śāntā sā me śāntā śucam̐ śamayatu २७ pṛthivī śāntirantarikṣam̐ śāntirdyauḥ śāntirdiśaḥ śāntiravāntaradiśāḥ śāntiragniḥ śāntirvāyuḥ śāntirādityaḥ śāntiścandra māḥ śāntirnakṣatrāṇi śāntirāpaḥ śāntiroṣadhayaḥ śāntirvanaspatayaḥ śāntirgauḥ śāntirajā śāntiraśvaḥ śāntiḥ puruṣaḥ śāntirbrahma śāntirbrāhmaṇaḥ śāntiḥ śāntireva śāntiḥ śāntirme astu śāntiḥ २८ tayāham̐ śāntyā sarvaśāntyā mahyaṃ dvipade catuṣpade ca śāntiṅ karomi śāntirme astu śāntiḥ २९ eha śrīśca hrīśca dhṛtiśca tapo medhā pratiṣṭhā śraddhā satyāṃ dharmaścaitāni mottiṣṭhantamanūttiṣṭhantu mā mām̐ śrīśca hrīśca dhṛtiśca tapo medhā pratiṣṭhā śraddhā satyaṃ dharmaścaitāni mā mā hāsiṣuḥ ३० udāyuṣā svāyuṣodoṣadhīnām̐ rasenotparjanyasya śuṣmeṇodasthāmamṛtām̐ anu ३१ taccakṣurdevahitaṃ purastācchukramuccarat / paśyema śaradaḥ śataṃ jīvema śaradaḥ śataṃ nandāma śaradaḥ śataṃ modāma śaradaḥ śataṃ bhavāma śaradaḥ śataṃ śṛṇavāma śaradaḥ śataṃ pra bravāma śaradaḥ śataṃ ajītāḥ syāma śaradaḥ śataṃ jyokca sūryaṃ dṛśe ३२ ya udagānmahato'rṇavādvibhrājamānaḥ sarirasya madhyātsa mā vṛṣabho lohitākṣaḥ sūryo vipaścinmanasā punātu ३३ brahmaṇaḥ ścotanyasi brahmaṇa āṇī stho brahmaṇa āvapanamasi dhāriteyaṃ pṛthivī brahmaṇā mahī dhāritamenena mahadantarikṣaṃ diovaṃ dādhāra pṛthivīm̐ sadevāṃ yadahaṃ veda tadahaṃ dhārayāṇi mā madvedo'dhi vi srasat ३४ medhāmanīṣe māviśatām̐ samīcī bhūtasya bhavyasyāvaruddhyai sarvamāyurayāṇi sarvamāyurayāṇi ३५ ābhirgīrbhiryadato na ūnamāpyāyaya harivo vardhamānaḥ / yadā stotṛbhyo mahi gotrā rujāsi bhūyiṣṭhabhājo adha te syāma ३६ brahma prāvādiṣma tanno mā hāsīt / ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ३७ parāvato dadhātu baddhāñ jinvatha dṛśe sapta ca (५)