Language

ENहिગુ
Scripture Library

Svayaṃbhupurāṇa · Chapter 6

6.1

maitreyādi sabhālokāḥ prāpyananda pravodhitāḥ /
iti śrī svayaṃbhū samutpatti kathāyāṃ aneka tīrtha saṃjāta puṇya mahātmya varṇano nāma pañcamo 'dhyāya /
ṣaṣṭhama adhyāyaḥ svayambhūdharmadhātuvāgīśvarābhidhānaprasiddhapravartano nāma
athāsau ca mahāsattvo maitreyaḥ sugatātmajaḥ /
munīndraṃ śrīghanaṃ natvā sāñjalirevamabravīt

6.2

yadasya bhagavan dharmmadhātu vāgīśvarābhidhaṃ /
prasiddha hetunā kena tatsamādeṣṭumarhati

6.3

iti saṃprārthite tenaḥ maitreyeṇa sa sarvavit /
bhagavānstaṃ mahāsattvaṃ saṃpaśyannidamādiśat

6.4

yenāsya hetunā dharmmadhātu vāgīśvarābhidhaṃ /
prasiddhiṃ tatpravakṣāmi śṛṇu maitreya sādaraṃ

6.5

tadyathāyuryadā nṛṇāṃ triṃśadvarṣa sahasrike /
śobhāvatyāṃ mahāpūryāmudapādi tadā jinaḥ

6.6

saṃbuddho 'rhañjagacchāstā dharmmarājo munīśvaraḥ /
kanaka munīrityākhyāstathāgato vināyakaḥ

6.7

tadāhaṃ kulaputro sa sudharmmākhya ātmavit /
bodhisattvo mahāsattvo dharmmaśrī sadguṇārthabhṛt

6.8

sa kanakamuneḥ śāstuḥ śāsane samupāśritaḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvāḥ prācaram bodhisaṃvaraṃ

6.9

yadā ca bhagavāñchāstā śobhāvatyā upāśrame /
vihāre śobhitārāme vijahāra sa sāṃghikaḥ

6.10

tadā tatra sabhāloke brahmendra pramukhāḥ surāḥ /
sarvalokādhipāścāpi dharmmaṃ śrotumudāgatāḥ

6.11

sarve grahāśca tārāśca sarvā vidyādharā api /
siddhāḥ sādhyāśca rudrāśca munayo 'pi maharṣayaḥ

6.12

gandharvāḥ kinnarā yakṣā guhyakā rākṣasā api /
kumbhāṇḍā garuḍā nāgā daityāścāpi samāgatāḥ

6.13

yatayo yoginaścāpi tīrthikāśca tapasvinaḥ /
pākhaṇḍāśca parivrājako nirgranthā brahmacāriṇaḥ

6.14

śramaṇāḥ śrāvakāścāpi vratinaścāpyupāsakāḥ /
tatsaddharmmāmṛtaṃ pātuṃ sādaraṃ samupāgatāḥ

6.15

brāhmaṇā kṣatriyā ścāpi vaiśyāśca mantriṇojanāḥ /
gṛhādhipāśca śreṣṭāścaḥ bhṛtyāḥ sainyādhipā api

6.16

śilpino vaṇijaścāpi sārthavāhā mahājanāḥ /
paurā jānapadā grāmyāḥ kārpaṭikāśca śairikāḥ

6.17

tathānya vāsinaścāpi sarvalokāḥ prasāditāḥ /
tatsaddharmmāmṛtaṃ pātuṃ sādaraṃ samupāgatāḥ

6.18

tānsarvānsamupāyātān dṛṣṭvā sa bhagavānmudā /
sabhā madhyāsanāsīnastasthau dhyātvā prabhāsayan

6.19

taṃ munīndraṃ prabhākāntaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi sāṃdhikāḥ /
śravaṇāḥ śrāvakāḥ sarve bhikṣavo brahmacāriṇaḥ

6.20

bhikṣuṇyo brahmacāriṇyo upāsikāśca cailikāḥ /
cailakā vratinaścāpi dharmakāmā upāsakāḥ

6.21

sarve 'pi te samāgatya praṇatvā taṃ munīśvaraṃ /
parivṛtya pariskṛtya dharmma śrotumupāśrayan

6.22

tato brahmadayo devāḥ sarve lokādhipā api /
taṃ munīndraṃ samabhyarcya praṇatvā ca yathākramaṃ

6.23

parivṛtya puraskṛtya tatsabhāyāṃ samantataḥ /
saṃpaśyantaṃ munīndraṃ taṃ upatasthuḥ samāhitāḥ

6.24

tataste mānavāḥ sarve ṛṣi vipranṛpādayaḥ /
taṃ munīndraṃ samabhyarcya saṃpraṇatvā yathākramaṃ

6.25

tatsabhāṃ samupāśritya parivṛtya samantataḥ /
puraskṛtya samudvīkṣya saṃtasthire samāhitāḥ

6.26

tatastān samupāsīnān dṛṣṭvā sa bhagavān mudā /
āryasatyaṃ samārabhya saddharmma samupāsadit

6.27

kramena bodhicaryāgamāryāṣṭāṃṅga ca satpathaṃ /
ādiśya bodhimārge tān sarvāllokān yojayet

6.28

tatsaddharmmāmṛtaṃ pītvā sarve lokāḥ pravodhitāḥ /
saddharmma sādhanā yuktā babhūvu rbodhimānasāḥ

6.29

tadā vikramaśīlākhye vihāre bhikṣurātmavit /
sasaṃghā vyaharad dharmmaśrīmitrākhyaḥ sudhīryatiḥ

6.30

sa tatra sarvalokānāṃ hitārthena samāśritaḥ /
sa saṃghā nāmasaṃgītiṃ vyākhyātumabhyavāñchata

6.31

tataḥ sa satmatiḥ sarvān saṃghā nāma prasādaraṃ /
sabhāmadhyāsanāsīnastasthau dhyānasamāhitaḥ

6.32

taṃ sabhāsana āsīnaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi sāṃghikāḥ /
tatsaddharmmāmṛtaṃ pātumicchataḥ samupāgatāḥ

6.33

tatra ye yatiṃ natvā parivṛtya samantataḥ /
puraskṛtya samīkṣanta upatasthuḥ samāhitāḥ

6.34

tatrānye 'pi samāyātā lokadvijanṛpādayaḥ /
vaiśyāśca mantrino 'mātyāḥ bhṛtyā sainyādhipā api

6.35

śilpino vanijaścāpi sārthavāhā mahājanāḥ /
paurā jānapadāgrāmyāstathānyadeśavāsinaḥ

6.36

sarve te samupāgatya praṇatvā taṃ yatiṃ mudā /
parivṛtya puraskṛtya sapaśyantamupāśrayan

6.37

tataḥ sa yatirālokya sarvānstānsamupāśritān /
mañjuśrīnāma saṃgītiṃ samākhyātaṃ yathātkramāt

6.38

tatsamādiṣṭamākarṇyaṃ sarve lokāḥ sabhāśritāḥ /
saṃbuddha guṇamahātmyaṃ matvānandapravodhitāḥ

6.39

tataḥ sarve 'pi lokāste brāhmaṇa bhūmipādayaḥ /
natvā taṃ yatimāmantrya svasvālayaṃ mudāyayuḥ

6.40

tataste śrāvakā vijñā yatayo brahmacāriṇaḥ /
dvādaśākṣara guhyārthaṃ samyak śrotuṃmamīcchire

6.41

tataste yoginaḥ sarve kṛtāñjali puṭā mudā /
śāstāraṃ taṃ yatiṃ natvā samāmatryaivamavruvan

6.42

bhadanta dvādaśānāṃ yadakṣarāṇāṃ viśeṣataḥ /
viśuddhiṃ śrotumicchāmastatsamādeṣṭumarhati

6.43

iti tai rprārthitaṃ dharmmaśrī mitraḥ sasudhīrapi /
dvādaśākṣara guhyārthaṃ viśuddhiṃ na samādiśat

6.44

taṃ viśuddhā nabhijñātā viṣaṇṇātmā sa utthitaḥ /
dhyānāgāraṃ samāsīno dhyātvaivaṃ samacintayan

6.45

naitadakṣaraṃ guhyārthaṃ viśuddhirjñāyate mayā /
tatkathaṃ upadekṣyāmi hāhā kutra bhrameyahi

6.46

iti cintā viṣarṇṇo 'tmā lajjā saṃmohitāśayaḥ /
smṛtvā ratnatrayaṃ dhyātvā tasthau dhairyasamāhitaḥ

6.47

tatkṣaṇe sa triratnānāṃ smṛti puṇyānubhāvataḥ /
evaṃ matiṃ mahāvīrya mahotsāhinimāptavān

6.48

tatastatmati śauṇḍau 'sauḥ puna dhyātvā samāhitaḥ /
manasā sarva lokeṣu vicārayan vyalokayan

6.49

tadāpaśyanmahācīne uttarasyāṃ nagottame /
mañjuśrīyaṃ mahābhijñaṃ sarva vidyādhipeśvaraṃ

6.50

bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ sarva dharmmādhipaprabhuṃ /
sarva guhya viśuddhārtha vijñānajñānadāyakaṃ

6.51

taṃ paśyan manasā dharmmaśrī mitraḥ samutsukaḥ /
sahasotthāya tānsaṃghān sabhāmantryaivamavravīt

6.52

bho bhadanto gamiṣyāmi mahācīne nagottame /
mañjuśrīyaṃ mahāsattvaṃ draṣṭumicchāmi sāṃprataṃ

6.53

etasyā nāmasaṃgītyā guhya viśuddhi vistaraṃ /
pṛṣṭā samyak vijñāya āgamiṣyāmyahaṃ drutaṃ

6.54

yāvannāhamihāyāta stāvatsarve samāhitāḥ /
triratna bhajanaṃ kṛtvā tiṣṭhata mā viṣīdata

6.55

ityuktvā sa mahābhijñastataḥ saṃprasthito drutaṃ /
sañcarannatra nepālaviṣaye samupāyayau

6.56

tamāyātaṃ yatiṃ natvā mañjudevaḥ sa sarvavit /
svāntike samupādraṣṭumecchat ṛddhiṃ pradarśayan

6.57

tataḥ maṃjudevo 'pi bhūtvā kṛṣikaraḥ svayaṃ /
śārdūla mṛgarājābhyāṃ halenākarṣayan mahīṃ

6.58

taṃ dṛṣṭvā dūrato dharmmaśrīmitro ativismitaḥ /
kimetat mahadāścaryamitidraṣṭumuyācarat

6.59

tataḥ samupāśritya dṛṣṭvā tanmahadadbhutaṃ /
kṛṣikaraṃ tamāmantryapapracchaiva vyavalokayan

6.60

bho sādho ito deśānmahācīna nagoktamaḥ /
pañcaśīrṣaḥ kiyaddūre tadupadeṣṭumarhati

6.61

iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā sa halavāhakaḥ /
suciraṃ taṃ yatiṃ paśyansādaramevamavravīt

6.62

yattvaṃ kuta ihāyāsi kimarthamuktarāpathe /
mahācīnasya dūrato gantuṃ tvaṃ paripṛccha se

6.63

adya pravartate sāyaṃ tad vihāre mamāśrame /
uṣitvā prāta rutthāya gaccha maddeśitātpathaḥ

6.64

iti tenoditaṃ dharmaśrī mitro niśaṃmya saḥ /
tathetyanumataṃ dhṛtvā tūṣṇīṃ bhūtvā vyatiṣṭhataḥ

6.65

tataḥ saṃbodhitaṃ bhikṣu matvā sa halavāhakaḥ /
tau śārdula mṛgendro dvautatraivāntavyardhāpayet

6.66

halaṃ tu sarvalokānāṃ saṃpravodhana hetunā /
tatraivocca sthala kṣetre yūpa vadavaropayat

6.67

adyāpi tatmahīsthānaṃ mañjuśrībhūḥ prasidhyate /
sāvāceti prasiddhā ca yatrāvaropitaṃ halaṃ

6.68

tatastaṃ yatimāhuya sāyaṃ sa halavāhakaḥ /
tatra praviśya dharmaśrīmitra saṃprati vismitaḥ

6.69

tato mūlaphala skandha patrādi bhogamādarāt /
datvā tasmai svayaṃ bhuktvā tasthau sa halavāhakaḥ

6.70

tataḥ sa vividhāṃ dharmmaśrīmitrorajanī kathāṃ /
bhāṣitvā taṃ mahābhijñaṃ kṛṣikaraṃ vyanodayan

6.71

tataḥ sa mañjudevastaṃ yati chātrālaye niśi /
preṣayitvā svayaṃ gahvāgāre śayyāṃ samāśrayat

6.72

tatra praviśya dharmmaśrī mitra saṃprati vismitaḥ /
suptvākṣaṇaṃ samutthāya manasaivaṃ vyacintayat

6.73

nādyātra śayanīyaṃ yadayaṃpumānmaharddhikaḥ /
bhāryāyā sahasākathyaṃ kiṃkiṃ kuryād vinodayaṃ

6.74

iti dhyātvā sadharmmaśrīmitra yatirutthitaḥ /
saṃvara nibhṛtaṃ tasya dvāramūlamupāśrayet

6.75

tatkṣaṇe mañjudevaṃ taṃ keśinī supriyā satī /
śayāsanasamāsīnā bharktāramevamavravīt

6.76

svāminko 'yaṃ yati rdhīmānkimarthamasmadāśrame /
iha kutaḥ samāyāta statsamādeṣdumarhati

6.77

iti saṃprārthitaṃ devyā mañjudevo niśamya saḥ /
keśinīṃ tāṃ priyāṃ bhāryāṃ sampaśyannevamavravīt

6.78

sādhu śṛṇu priye devī yadartha yamimihāgataḥ /
tadartha hi mahaddhetuṃ vakṣyāmi te vicārayat

6.79

ayaṃ bhikṣu mahābhijño bodhisattvo mahāmatiḥ /
vikhyāto yo mahādharmmaśrīmitrobhidho yati

6.80

vikramaśīla ākhyāte vihāre sa nivāsakaḥ /
nāmasaṃgīti vyākhyānaṃ śikṣebhyo vistaraṃ vyadhāt

6.81

dvādaśākṣara guhyārtha viśuddhi jñāna vistaraṃ /
nāma samyagupākhyātuṃ śaknoti na sudhīrapi

6.82

tadāyaṃ ca viṣaṇṇātmāḥ dhyānāgāre samāśritaḥ /
dhyātvā lokeṣu sarvatra vilokyaivaṃ vyacintayan

6.83

mañjuśrī reva jānīyātsarva guhya viśuddhivit /
dvādaśākṣara guhyārtha viśuddhiṃ samupādiśat

6.84

iti dhyātvā samutthāya sarvān śiṣyānsa sāṃghikān /
bodhayitvā mahotsāhaḥ vīryeṇa pracāraktataḥ

6.85

uktarasyāṃ mahācīne pañcaśīrṣesmadāśrame /
gantumanena mārggeṇa carannīha samāgataḥ

6.86

tamiha samayāyātaṃ dṛṣṭvā samṛddhibhāvataḥ /
bodhayitvaivamāhuyoḥ nayāmi svāśrame 'dhunā

6.87

iti bhaktā samādiṣṭaṃ śrutvā sā keśinī priyā /
svāminaṃ taṃ samālokya papracchaivaṃ samādarāt

6.88

svāminahaṃ na jānāmi śṛṇomi na kadācana /
kathametadviśuddhyarthaṃ samupādiśa me 'dhunā

6.89

iti saṃprāthitaṃ devyā mañjudevo niśamya saḥ /
keśinīṃ tāṃ priyāṃ bhāryā sampaśyannevamavravīt

6.90

sādhu devī tava prītyā sāmpratamupadiśyate /
etadartha mahāguhyaṃ gopanīyaṃ prayatnataḥ

6.91

ityuktvā mañjudevo 'sau tasyai devyai yathāvidhiḥ /
dvādaśākṣara guhyārthaṃ viśuddhi samupādiśat

6.92

etatsarva samākhyātaṃ vistaraṃ sa mahāmatiḥ /
dharmaśrīmitra ākarṇya prātyananda pravodhitaḥ

6.93

tata samudito dharmmaśrī mitra utthite mudā /
mañjuśrīrayameveti niścayaṃ samupāyayau

6.94

tataḥ sasuprasannātmā dvāramūle kṛtāñjaliḥ /
aṣṭāṃga praṇatiṃ kṛtvā tasthau tadgata mānasaḥ

6.95

tataḥ prātaḥ samutthāya keśinī mokṣadāyanī /
dvārakapāramudadhāṭayaḥ vahirgantumupākramat

6.96

tatra taṃ yatimālokya dvāramūle vyavasthitaṃ /
bhītā sā keśinī devī drutamupācaratprabhoḥ

6.97

tāṃ pratyāgatāṃ dṛṣṭvā mañjudevaḥ sa sarvavit /
vibhinnāsyāṃ samālokya papracchaivaṃ adhīravat

6.98

devī kiṃdvāramudhyāṭya sattvaraṃ tvamupāgatāḥ /
dṛṣṭvā kiṃ tatra bhītāsi tatsatyaṃ vada me puraḥ

6.99

iti pṛṣṭe jagacchāstā bharktā sā keśinī virāt /
svāminaṃ taṃ samālokya śanairevaṃnyavedayet

6.100

svāminyati namaskṛtvā dvāramūle nipātitaḥ /
jīvito vā mṛtau vāsau mayā na jñāyate khalu

6.101

ityuktaṃ bhāryayā śrutvā mañjudevaḥ sa utthitaḥ /
upetya dvāramūle taṃ saṃdadarśa nipātitaṃ

6.102

dṛṣṭvā sa mañjudevastaṃ yatiṃ dhyātvā jitendriyaṃ /
hastaṃ dhṛtvā samutthāya saṃpaśyannevavravīt

6.103

yate kimarthamatraivaṃ dvāraṃ dhyātvāvatiṣṭhasi /
tatmamapurataḥ sabhyaṃ vadaya te samāhitaṃ

6.104

ityuktvā mañjudeveṃna dharmaśrīmitra unmanāḥ /
mañjuśriyantamaṣṭāṃgainatvaivaṃ prārthayanmudā

6.105

bhagavannātha sarvajña sarvavidyādhipa prabho /
bhavatpādāmbuje bhaktyā śaraṇe samupāśraye

6.106

bhavāneva jagacchāstā mañjuśrīrbhagavānapi /
jñāyate dṛśyate hyatra jñānaratnanidhi rmayā

6.107

tad bhavāhni vijānīte yadarthehamihā vraja /
tatmebhivāṃcchitaṃ śāstāḥ saṃpūrayitumarhati

6.108

iti saṃprārthitaṃ tena mañjudeva niśamya sa /
vijñāya taṃ mahābhijñaṃ saṃpaśyannevamavravīt

6.109

kathaṃ vinā abhiṣekaṃ te mantrārthamupadeśyate

6.110

tāvadatrabhiṣeka tvaṃ gṛhvāṇhedaṃ yadīcchasi /
ityuktaṃ mañjudevena niśamya sa yatiḥ sudhīḥ

6.111

mañjudevaṃ namostasya sāñjalirevamavravīt /
sarvajña bhagavāñchāstā nirdhano 'hamakiṃcanaḥ

6.112

kiṃ dāsye bhavataṃ śāstre dakṣiṇāṃ guru bhaktimān /
iti tenoditaṃ śrutvāḥ mañjudevaḥ sasanmatiḥ

6.113

saṃpaśyansteyatī dharmaśrīmitramevamavravīt /
yataḥ kiṃ dhanasaṃpatyā śraddhā te yadi vidyate

6.114

tuṣyante guruvo bhaktimātreṇātra dhanenatu /
ityuktvā mañjudevena dharmaśrīmitra unmatāḥ

6.115

aṣṭāṃgestaṃ guruṃ natvā prārthayadevamādarāt /
bhagavanyadi bhaktyaiva tuṣyate 'tra bhavān mama

6.116

bhavatāṃ suśrūṣāmeṣa karomi bhaktimānahaṃ /
iti me kṛpayā śāsta abhiṣeka yathāvidhiḥ

6.117

datvā dvādaśa mantrārthaṃ viśuddhi dātumarhasi /
iti saṃprārthitaṃ tena mañjudevaṃ sa sarvavit

6.118

bhaktimanta tamālokya paṇyamevamabhāṣata /
dāsyāmi te mahābhāga bhakti śraddhāsti te yadi

6.119

abhiṣeka prasannātmā samādatsva samāhitaḥ /
tataḥsa mañjudevaḥ śrī vajrācārya yathāvidhi

6.120

saṃsthāpya maṇḍalaṃ dharmadhātuvāgīśvarābhidhaṃ /
tanmaṇḍalaṃ samārādhya samabhyarcya yathāvidhiṃ

6.121

abhiṣekaṃ prasannāya tasmai dadau sa vajradhṛk /
tatastān maṇḍale devān saṃdarśayaṃ yathākramāt

6.122

pūjayitvā yathāśakti śaraṇe samayojayet /
tatastasmai prasannāya mañjudevo yathāvidhi

6.123

dvādaśākṣara guhyārtha viśuddhisamupādiśat /
tato labdhābhiṣeko 'sau dharmaśrīmitra utmanā

6.124

dvādaśabhūmi guhyārtha viśuddhijñānamāptavān /
tasmai śāstre sabhāryāya svamātmānaṃ sa dakṣiṇāṃ

6.125

saṃkalpya śraddhayā bhaktyā natvaivaṃ prārthayan mudā /
bhagavan nātha sarvajña bhavat kṛpā prasādataḥ

6.126

saṃprāptapūrṇa saṃkalpo bhavāmi śrīguṇārthabhṛt /
tat sadāhaṃ bhavatpādaśaraṇe samupāśritaḥ

6.127

yathātra bhavādiṣṭaṃ tathaiva saṃcare bhave /
tat me 'nujñādi datvātra saṃbodhijñānasādhanaṃ

6.128

sarvasattva hitārthena careyaṃ bodhisaṃvaraṃ /
iti saṃprārthya dharmaśrī mitra sa samupāśritaḥ

6.129

śraddhābhakti prasannātmā gurusevā paro 'bhavat /
tataḥ sa mañjudevastaṃ mahāsattvaṃ vicakṣaṇaṃ

6.130

matvā saṃbodhi caryāyāṃ niyoktuṃ saṃvyanodayan /
sādhu sādhu mahābhāgaḥ saṃcaratvaṃ jagaddhite

6.131

saṃbodhi sādhanaṃ bodhicaryā vrata sadā bhava /
etatpuṇyābhi liptātmā pariśuddha trimaṇḍalāḥ

6.132

bodhisattvā mahābhijñā bhaveḥ śrī sadguṇāśrayāḥ /
tatastvaṃ bodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā yathākramaṃ

6.133

niḥkleśo bodhiprāpto 'haṃ sambuddhapadamāpnuyāḥ /
iti me śāsanaṃ dhṛtvā smṛtvā dhyātvā samāhitaḥ

6.134

triratnaṃ samupāśritya saṃcarasva jagaddhite /
yadi jagaddhitaṃ kartuṃ saṃbodhiṃ prāpnumicchasi

6.135

saddharmaṃ samupādiśya sarvān lokān pravodhaya //
tatastān bodhitān sarvān kamena bodhisādhanaṃ

6.136

bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayasva jagaddhite /
tatasteṣāṃ samālokya cittaṃ saṃbodhi niścitaṃ

6.137

triyānaṃ samupādiśya paramārthe niyojaye /
evaṃ kṛtvā mahaddharmamāśu sambodhisādhanaṃ

6.138

bhadraśrī sadguṇāpannāṃ samāpnuyā jagacchubhe /
tenāśuḥ pariśuddhātmā sambuddhapadamāptavān

6.139

jagaddharmmamayaṃ kṛtvā jinālayaṃ samāpnuyāḥ /
iti bhadravrataṃ dhṛtvā gatvā tvaṃ svāśrame punaḥ

6.140

vyākhyāya nāma saṃgītiṃ saddharmmaṃ saṃpracāraye /
ahamapi mahāsattva śrotuṃ tvad dharmmadeśanāṃ

6.141

sāṃghikāṃścāpi tāndruṣṭumāyāsyāmi tavāśrame /
iti śāstā samādiṣṭaṃ niśaṃmya sa mahāmatiḥ

6.142

dharmaśrī mitra ālokyaḥ taṃ gurumevamavravīt /
maharddhiko bhagavāñchāsta vijñāsya te kathaṃ mayā

6.143

iti cihnaṃ samādhāya tatrāgantuṃ samarhati /
iti tenoditaṃ śrutvā mañjudevaḥ sa sanmati

6.144

dharmaśrī mitramālokyaḥ punarevamabhāṣata /
vatsāhamutpalaṃ dhṛtvā samāyāsyāmi te sabhāṃ

6.145

tena cihnena māṃ yāta saṃjānīṣva samāgataṃ /
iti satyaṃ samādhāya dhṛtvānuśāsanaṃ mama

6.146

saddharmma samupādeṣṭuṃ pravāhi testu maṃgalaṃ /
iti śāstā samādiṣṭaṃ śrutvā sa yatirutsukaḥ

6.147

śāstāraṃ taṃ samālokya praṇatvaivamabhāṣataḥ /
prasīdatu bhagavāñchāstāḥ kṣantumarhati cāgasaṃ

6.148

bhavatprasādataḥ sarve sidhyate me samīhitaṃ /
tadanuśāsanaṃ dhṛtvā bhavatāṃ tatra jagaddhite

6.149

vyākhyātuṃ nāmasaṃgīti saṃcare sāmprataṃ guroḥ /
iti saṃprārthya dharmmaśrī mitra saḥ saṃprāsāditaḥ

6.150

śāstustasya padāmbhojaṃ natvā saṃprasthito tataḥ /
mātrorācārya yāścāpi mokṣadā varadākhyayoḥ

6.151

pādāmvujeṣu saṃnatvā saṃprasthitaḥ pramoditaḥ /
tataḥ sa sanmati dharmmaśrīmitraḥ sahasāvrajan

6.152

āśu svāśramamāsādya vihāraṃ samupāviśat /
tatra taṃ yatimāyātaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi sāṃghikāḥ

6.153

praṇatvā kuśalaṃ pṛṣṭavā praveśayan nijālaye /
tataḥ paredyurāmantraya sarvānsaṃghānsa sanmatiḥ

6.154

vyākhyātuṃ nāmasaṃgīti sabhāsanaṃ samāśrayat /
taṃ sabhāsanamāsīnaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi sāṃdhikāḥ

6.155

divja bhūpādayaścāpi sarve lokāḥ samāgatāḥ /
tatra sarve 'pi te lokāḥ praṇatvā taṃ yati kramāt

6.156

parivṛtya puraskṛtya samantata upāśrayat /
tān sarvānsamupāsīnān dṛṣṭvā sa yatirātmavit

6.157

vyākhyāya nāmasaṃgītiṃ sa viśuddhi samādiśat /
tadā tatra manastasya jijñāsituṃ sa mañjuvāk

6.158

dhṛtvotpalaṃ vinidyāṃgaḥ kucīvaramupācarat /
tatra sa makṣikān kāye utpalena nivārayan

6.159

samāgatya sabhaikānte paśyallokānupāśrayet /
samāśritaṃ sa dharmmaśrīmitro dṛṣṭvātmanā guruṃ

6.160

utpalena parijñāya manasaivaṃ vyacintayat /
aho nūnamayaṃ śāstā mano jijñāsituṃ mama

6.161

kucarā durbhagākāro dhṛtvotpalamihāgataḥ /
tatkathamahamutthāya pratyuṅgamya na meya hi

6.162

atha paśyannamaskāraṃ nakuryāḥ gurave kathaṃ /
yadyatrāhaṃ samutthāya na meyamenamādarāt

6.163

dṛṣṭvā lokā ime māṃ dhikkuryuḥ sarve vicārataḥ /
ete na jñāyate yaṃ hi mañjuśrī ṛddhimānapi

6.164

īdṛgevāsya śāstā yaṃ miti me syād vihāsyatāṃ /
iti dhyātvā sa dharmmaśrīmitro lajjābhimohitaḥ

6.165

manasaivaṃ namaskṛtvā śāstārantamamānayet /
tataḥ sa vimukhī bhūya paśyannapya vibhāvitaḥ

6.166

ajñāta vānnivāpaśyan padamātramupādiśat /
tataḥ sarve 'pi te lokāḥ śrutvā tatsaddharmmadeśanāṃ

6.167

utthāya taṃ yatiṃ natvā svasvālayamupācaran /
tata loke gate dharmmaśrī mitraḥ sa samutthitaḥ

6.168

śāstāraṃ taṃ samālokya vandituṃ samupācarat /
taṃ dṛṣṭvā mañjudevo 'sau vandituṃ samupāgataṃ

6.169

apaśyan vimukhī bhūya tataḥ saṃprasthito 'carat /
taṃ dṛṣṭvā vimukhī bhūta dharmmaśrī mitra ātmanaḥ

6.170

aparādha mahatpāpamanusmṛtvāpatadbhuvi /
nipatantaṃ tamālokya mañjuśrīḥ sa kṛpānidhiḥ

6.171

sahasā pāṇinā dhṛtvā samutthāya tathācarat /
tatra sa utthito dharmmaśrī mitrastaṃ mahāmatiṃ

6.172

pracarantaṃ samālokya natvāhaivaṃ mṛṣā punaḥ /
bhagavanna mayā dṛṣṭo bhavānatra samāgataḥ

6.173

paścādutpalacihnena jñāyate 'tra samāśritaḥ /
ityuktvā sa mṛṣāvādaṃ sāñjalistasya saṅguroḥ

6.174

mañjudevasya pādābje praṇanāma rudan punaḥ /
tatra tasya mṛṣā vaktuṃ rubhe 'pi nayane mukhāt

6.175

śāstuḥ pādābjayo ragre nipetaṃtu mahītale /
tatpatita sa dharmmaśrīmitro vihatamānasaḥ

6.176

cirādrudaṃ samutthāyaḥ śāstāramevamavravīt /
bhagavan yatmayājñānādaparādhaṃ kṛtaṃ gurau

6.177

bhavati tad bhavāñchāstā kṣantuṃmarhati durmateḥ /
iti saṃprārthitaṃ tena mañjuśrīḥ sa kṛpānidhiḥ

6.178

vicakṣuṣkaṃ tamālokyaḥ kṛpādṛśaivamavravīt /
yadabhilajjayā karmma jñātvāpi duṣkṛtaṃ tvayā

6.179

tasyedaṃ phalamāsādya bhokta anyaṃmeva bhujyate /
tathāpi jñāna dṛṣṭvā tvaṃ sampaśya ddṛṣṭimān yathā

6.180

jñānaṃ hi te 'sti yattena jñānaśrī mitra ucyase /
ityuktyaiva sa mañjuśrīḥ kṣaṇādantarhita stataḥ

6.181

ākāśāt pakṣivad gatvā svāśrame samupāyayau /
atraitatsarvavṛttāntaṃ bhāryayoḥ puratormudā

6.182

samākhyāya sa mañjuśrī stasthau lokahitārthabhṛt /
tataḥ prabhṛtisa jñānaśrīmitro jñānacakṣuṣā

6.183

paśyan saddharmmamākhyāya prācaracca jagaddhite /
tadā maitreya tenāsya dharmadhātoḥ svayaṃbhuvaḥ

6.184

abhutprasiddhitaṃ dharmadhātuṃ vāgīśvarābhidhaṃ /
iti matvātra ye dharmadhātu vāgīśvara narāḥ

6.185

śraddhayā vidhinābhyarcya bhajanti śaraṇāśritāḥ /
abhiṣekaṃ ca saṃprāpya bodhicittā samāhitāḥ

6.186

saddharmma dhāraṇī vidyāmantrāṇi dhārayanti ye /
te sarve vimalātmānaḥ pariśuddha trimaṇḍalāḥ

6.187

bodhisattvā mahāsattvāścaturbrahma vihāriṇaḥ /
bhadraśrī sadguṇādhārāḥ sarva vidyā vicakṣaṇāḥ

6.188

ṛddhi siddhi mahābhijñā bhaveyurbhadracāriṇaḥ /
āśuḥ sambodhi saṃbhāraṃ pūrayitvā yathākramaṃ

6.189

arhantastrividhāṃ bodhiṃ prāpya yāyu jiṃnālayaṃ

6.190

iti matvābhivāchanti prāptuṃ ye saugataṃ padaṃ /
te 'tra bauddhālaye dharmmadhātu vāgīśvare sadā

6.191

śraddhayā bhajanaṃ kṛtvā prāpyābhiṣekamādarāt /
sadharmmadhāraṇī vidyāmantra sādhāratatparāḥ

6.192

yathāvidhi samabhyarcya saṃbodhi nihitāśrayāḥ /
bodhicaryā vrataṃ dhṛtvā saṃcarate jagaddhite

6.193

āśu te vimalātmānaḥ pariśuddha trimaṇḍalāḥ /
bodhisattva mahāsattvaścaturbrahma vihāriṇaḥ

6.194

bhadraśrī sadguṇādhārāḥ sarvavidyā vicakṣaṇāḥ /
ṛddhisiddhi mahābhijñā bhaveyu bhardracāriṇaḥ

6.195

tataḥ saṃbodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā drutaṃ kramāt /
arhantamtrividhāṃ bodhiṃ prāpya yāsyatha nivṛtiṃ

6.196

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa niśamya te sabhāśritāḥ /
sarve tatheti vijñāya prābhyanandan pravodhitāḥ

Original text: Svayaṃbhupurāṇa · Edition: Min Bahadu Shakyar & Shanta Harsa Bajracharya (trans.). Svayambhu Purāṇa. Nepal: Nagarjuna Institute of Exact Methods, 2001. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc