Svayaṃbhupurāṇa · Chapter 6
maitreyādi sabhālokāḥ prāpyananda pravodhitāḥ /
iti śrī svayaṃbhū samutpatti kathāyāṃ aneka tīrtha saṃjāta puṇya mahātmya varṇano nāma pañcamo 'dhyāya /
ṣaṣṭhama adhyāyaḥ svayambhūdharmadhātuvāgīśvarābhidhānaprasiddhapravartano nāma
athāsau ca mahāsattvo maitreyaḥ sugatātmajaḥ /
munīndraṃ śrīghanaṃ natvā sāñjalirevamabravīt
yadasya bhagavan dharmmadhātu vāgīśvarābhidhaṃ /
prasiddha hetunā kena tatsamādeṣṭumarhati
iti saṃprārthite tenaḥ maitreyeṇa sa sarvavit /
bhagavānstaṃ mahāsattvaṃ saṃpaśyannidamādiśat
yenāsya hetunā dharmmadhātu vāgīśvarābhidhaṃ /
prasiddhiṃ tatpravakṣāmi śṛṇu maitreya sādaraṃ
tadyathāyuryadā nṛṇāṃ triṃśadvarṣa sahasrike /
śobhāvatyāṃ mahāpūryāmudapādi tadā jinaḥ
saṃbuddho 'rhañjagacchāstā dharmmarājo munīśvaraḥ /
kanaka munīrityākhyāstathāgato vināyakaḥ
tadāhaṃ kulaputro sa sudharmmākhya ātmavit /
bodhisattvo mahāsattvo dharmmaśrī sadguṇārthabhṛt
sa kanakamuneḥ śāstuḥ śāsane samupāśritaḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvāḥ prācaram bodhisaṃvaraṃ
yadā ca bhagavāñchāstā śobhāvatyā upāśrame /
vihāre śobhitārāme vijahāra sa sāṃghikaḥ
tadā tatra sabhāloke brahmendra pramukhāḥ surāḥ /
sarvalokādhipāścāpi dharmmaṃ śrotumudāgatāḥ
sarve grahāśca tārāśca sarvā vidyādharā api /
siddhāḥ sādhyāśca rudrāśca munayo 'pi maharṣayaḥ
gandharvāḥ kinnarā yakṣā guhyakā rākṣasā api /
kumbhāṇḍā garuḍā nāgā daityāścāpi samāgatāḥ
yatayo yoginaścāpi tīrthikāśca tapasvinaḥ /
pākhaṇḍāśca parivrājako nirgranthā brahmacāriṇaḥ
śramaṇāḥ śrāvakāścāpi vratinaścāpyupāsakāḥ /
tatsaddharmmāmṛtaṃ pātuṃ sādaraṃ samupāgatāḥ
brāhmaṇā kṣatriyā ścāpi vaiśyāśca mantriṇojanāḥ /
gṛhādhipāśca śreṣṭāścaḥ bhṛtyāḥ sainyādhipā api
śilpino vaṇijaścāpi sārthavāhā mahājanāḥ /
paurā jānapadā grāmyāḥ kārpaṭikāśca śairikāḥ
tathānya vāsinaścāpi sarvalokāḥ prasāditāḥ /
tatsaddharmmāmṛtaṃ pātuṃ sādaraṃ samupāgatāḥ
tānsarvānsamupāyātān dṛṣṭvā sa bhagavānmudā /
sabhā madhyāsanāsīnastasthau dhyātvā prabhāsayan
taṃ munīndraṃ prabhākāntaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi sāṃdhikāḥ /
śravaṇāḥ śrāvakāḥ sarve bhikṣavo brahmacāriṇaḥ
bhikṣuṇyo brahmacāriṇyo upāsikāśca cailikāḥ /
cailakā vratinaścāpi dharmakāmā upāsakāḥ
sarve 'pi te samāgatya praṇatvā taṃ munīśvaraṃ /
parivṛtya pariskṛtya dharmma śrotumupāśrayan
tato brahmadayo devāḥ sarve lokādhipā api /
taṃ munīndraṃ samabhyarcya praṇatvā ca yathākramaṃ
parivṛtya puraskṛtya tatsabhāyāṃ samantataḥ /
saṃpaśyantaṃ munīndraṃ taṃ upatasthuḥ samāhitāḥ
tataste mānavāḥ sarve ṛṣi vipranṛpādayaḥ /
taṃ munīndraṃ samabhyarcya saṃpraṇatvā yathākramaṃ
tatsabhāṃ samupāśritya parivṛtya samantataḥ /
puraskṛtya samudvīkṣya saṃtasthire samāhitāḥ
tatastān samupāsīnān dṛṣṭvā sa bhagavān mudā /
āryasatyaṃ samārabhya saddharmma samupāsadit
kramena bodhicaryāgamāryāṣṭāṃṅga ca satpathaṃ /
ādiśya bodhimārge tān sarvāllokān yojayet
tatsaddharmmāmṛtaṃ pītvā sarve lokāḥ pravodhitāḥ /
saddharmma sādhanā yuktā babhūvu rbodhimānasāḥ
tadā vikramaśīlākhye vihāre bhikṣurātmavit /
sasaṃghā vyaharad dharmmaśrīmitrākhyaḥ sudhīryatiḥ
sa tatra sarvalokānāṃ hitārthena samāśritaḥ /
sa saṃghā nāmasaṃgītiṃ vyākhyātumabhyavāñchata
tataḥ sa satmatiḥ sarvān saṃghā nāma prasādaraṃ /
sabhāmadhyāsanāsīnastasthau dhyānasamāhitaḥ
taṃ sabhāsana āsīnaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi sāṃghikāḥ /
tatsaddharmmāmṛtaṃ pātumicchataḥ samupāgatāḥ
tatra ye yatiṃ natvā parivṛtya samantataḥ /
puraskṛtya samīkṣanta upatasthuḥ samāhitāḥ
tatrānye 'pi samāyātā lokadvijanṛpādayaḥ /
vaiśyāśca mantrino 'mātyāḥ bhṛtyā sainyādhipā api
śilpino vanijaścāpi sārthavāhā mahājanāḥ /
paurā jānapadāgrāmyāstathānyadeśavāsinaḥ
sarve te samupāgatya praṇatvā taṃ yatiṃ mudā /
parivṛtya puraskṛtya sapaśyantamupāśrayan
tataḥ sa yatirālokya sarvānstānsamupāśritān /
mañjuśrīnāma saṃgītiṃ samākhyātaṃ yathātkramāt
tatsamādiṣṭamākarṇyaṃ sarve lokāḥ sabhāśritāḥ /
saṃbuddha guṇamahātmyaṃ matvānandapravodhitāḥ
tataḥ sarve 'pi lokāste brāhmaṇa bhūmipādayaḥ /
natvā taṃ yatimāmantrya svasvālayaṃ mudāyayuḥ
tataste śrāvakā vijñā yatayo brahmacāriṇaḥ /
dvādaśākṣara guhyārthaṃ samyak śrotuṃmamīcchire
tataste yoginaḥ sarve kṛtāñjali puṭā mudā /
śāstāraṃ taṃ yatiṃ natvā samāmatryaivamavruvan
bhadanta dvādaśānāṃ yadakṣarāṇāṃ viśeṣataḥ /
viśuddhiṃ śrotumicchāmastatsamādeṣṭumarhati
iti tai rprārthitaṃ dharmmaśrī mitraḥ sasudhīrapi /
dvādaśākṣara guhyārthaṃ viśuddhiṃ na samādiśat
taṃ viśuddhā nabhijñātā viṣaṇṇātmā sa utthitaḥ /
dhyānāgāraṃ samāsīno dhyātvaivaṃ samacintayan
naitadakṣaraṃ guhyārthaṃ viśuddhirjñāyate mayā /
tatkathaṃ upadekṣyāmi hāhā kutra bhrameyahi
iti cintā viṣarṇṇo 'tmā lajjā saṃmohitāśayaḥ /
smṛtvā ratnatrayaṃ dhyātvā tasthau dhairyasamāhitaḥ
tatkṣaṇe sa triratnānāṃ smṛti puṇyānubhāvataḥ /
evaṃ matiṃ mahāvīrya mahotsāhinimāptavān
tatastatmati śauṇḍau 'sauḥ puna dhyātvā samāhitaḥ /
manasā sarva lokeṣu vicārayan vyalokayan
tadāpaśyanmahācīne uttarasyāṃ nagottame /
mañjuśrīyaṃ mahābhijñaṃ sarva vidyādhipeśvaraṃ
bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ sarva dharmmādhipaprabhuṃ /
sarva guhya viśuddhārtha vijñānajñānadāyakaṃ
taṃ paśyan manasā dharmmaśrī mitraḥ samutsukaḥ /
sahasotthāya tānsaṃghān sabhāmantryaivamavravīt
bho bhadanto gamiṣyāmi mahācīne nagottame /
mañjuśrīyaṃ mahāsattvaṃ draṣṭumicchāmi sāṃprataṃ
etasyā nāmasaṃgītyā guhya viśuddhi vistaraṃ /
pṛṣṭā samyak vijñāya āgamiṣyāmyahaṃ drutaṃ
yāvannāhamihāyāta stāvatsarve samāhitāḥ /
triratna bhajanaṃ kṛtvā tiṣṭhata mā viṣīdata
ityuktvā sa mahābhijñastataḥ saṃprasthito drutaṃ /
sañcarannatra nepālaviṣaye samupāyayau
tamāyātaṃ yatiṃ natvā mañjudevaḥ sa sarvavit /
svāntike samupādraṣṭumecchat ṛddhiṃ pradarśayan
tataḥ maṃjudevo 'pi bhūtvā kṛṣikaraḥ svayaṃ /
śārdūla mṛgarājābhyāṃ halenākarṣayan mahīṃ
taṃ dṛṣṭvā dūrato dharmmaśrīmitro ativismitaḥ /
kimetat mahadāścaryamitidraṣṭumuyācarat
tataḥ samupāśritya dṛṣṭvā tanmahadadbhutaṃ /
kṛṣikaraṃ tamāmantryapapracchaiva vyavalokayan
bho sādho ito deśānmahācīna nagoktamaḥ /
pañcaśīrṣaḥ kiyaddūre tadupadeṣṭumarhati
iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā sa halavāhakaḥ /
suciraṃ taṃ yatiṃ paśyansādaramevamavravīt
yattvaṃ kuta ihāyāsi kimarthamuktarāpathe /
mahācīnasya dūrato gantuṃ tvaṃ paripṛccha se
adya pravartate sāyaṃ tad vihāre mamāśrame /
uṣitvā prāta rutthāya gaccha maddeśitātpathaḥ
iti tenoditaṃ dharmaśrī mitro niśaṃmya saḥ /
tathetyanumataṃ dhṛtvā tūṣṇīṃ bhūtvā vyatiṣṭhataḥ
tataḥ saṃbodhitaṃ bhikṣu matvā sa halavāhakaḥ /
tau śārdula mṛgendro dvautatraivāntavyardhāpayet
halaṃ tu sarvalokānāṃ saṃpravodhana hetunā /
tatraivocca sthala kṣetre yūpa vadavaropayat
adyāpi tatmahīsthānaṃ mañjuśrībhūḥ prasidhyate /
sāvāceti prasiddhā ca yatrāvaropitaṃ halaṃ
tatastaṃ yatimāhuya sāyaṃ sa halavāhakaḥ /
tatra praviśya dharmaśrīmitra saṃprati vismitaḥ
tato mūlaphala skandha patrādi bhogamādarāt /
datvā tasmai svayaṃ bhuktvā tasthau sa halavāhakaḥ
tataḥ sa vividhāṃ dharmmaśrīmitrorajanī kathāṃ /
bhāṣitvā taṃ mahābhijñaṃ kṛṣikaraṃ vyanodayan
tataḥ sa mañjudevastaṃ yati chātrālaye niśi /
preṣayitvā svayaṃ gahvāgāre śayyāṃ samāśrayat
tatra praviśya dharmmaśrī mitra saṃprati vismitaḥ /
suptvākṣaṇaṃ samutthāya manasaivaṃ vyacintayat
nādyātra śayanīyaṃ yadayaṃpumānmaharddhikaḥ /
bhāryāyā sahasākathyaṃ kiṃkiṃ kuryād vinodayaṃ
iti dhyātvā sadharmmaśrīmitra yatirutthitaḥ /
saṃvara nibhṛtaṃ tasya dvāramūlamupāśrayet
tatkṣaṇe mañjudevaṃ taṃ keśinī supriyā satī /
śayāsanasamāsīnā bharktāramevamavravīt
svāminko 'yaṃ yati rdhīmānkimarthamasmadāśrame /
iha kutaḥ samāyāta statsamādeṣdumarhati
iti saṃprārthitaṃ devyā mañjudevo niśamya saḥ /
keśinīṃ tāṃ priyāṃ bhāryāṃ sampaśyannevamavravīt
sādhu śṛṇu priye devī yadartha yamimihāgataḥ /
tadartha hi mahaddhetuṃ vakṣyāmi te vicārayat
ayaṃ bhikṣu mahābhijño bodhisattvo mahāmatiḥ /
vikhyāto yo mahādharmmaśrīmitrobhidho yati
vikramaśīla ākhyāte vihāre sa nivāsakaḥ /
nāmasaṃgīti vyākhyānaṃ śikṣebhyo vistaraṃ vyadhāt
dvādaśākṣara guhyārtha viśuddhi jñāna vistaraṃ /
nāma samyagupākhyātuṃ śaknoti na sudhīrapi
tadāyaṃ ca viṣaṇṇātmāḥ dhyānāgāre samāśritaḥ /
dhyātvā lokeṣu sarvatra vilokyaivaṃ vyacintayan
mañjuśrī reva jānīyātsarva guhya viśuddhivit /
dvādaśākṣara guhyārtha viśuddhiṃ samupādiśat
iti dhyātvā samutthāya sarvān śiṣyānsa sāṃghikān /
bodhayitvā mahotsāhaḥ vīryeṇa pracāraktataḥ
uktarasyāṃ mahācīne pañcaśīrṣesmadāśrame /
gantumanena mārggeṇa carannīha samāgataḥ
tamiha samayāyātaṃ dṛṣṭvā samṛddhibhāvataḥ /
bodhayitvaivamāhuyoḥ nayāmi svāśrame 'dhunā
iti bhaktā samādiṣṭaṃ śrutvā sā keśinī priyā /
svāminaṃ taṃ samālokya papracchaivaṃ samādarāt
svāminahaṃ na jānāmi śṛṇomi na kadācana /
kathametadviśuddhyarthaṃ samupādiśa me 'dhunā
iti saṃprāthitaṃ devyā mañjudevo niśamya saḥ /
keśinīṃ tāṃ priyāṃ bhāryā sampaśyannevamavravīt
sādhu devī tava prītyā sāmpratamupadiśyate /
etadartha mahāguhyaṃ gopanīyaṃ prayatnataḥ
ityuktvā mañjudevo 'sau tasyai devyai yathāvidhiḥ /
dvādaśākṣara guhyārthaṃ viśuddhi samupādiśat
etatsarva samākhyātaṃ vistaraṃ sa mahāmatiḥ /
dharmaśrīmitra ākarṇya prātyananda pravodhitaḥ
tata samudito dharmmaśrī mitra utthite mudā /
mañjuśrīrayameveti niścayaṃ samupāyayau
tataḥ sasuprasannātmā dvāramūle kṛtāñjaliḥ /
aṣṭāṃga praṇatiṃ kṛtvā tasthau tadgata mānasaḥ
tataḥ prātaḥ samutthāya keśinī mokṣadāyanī /
dvārakapāramudadhāṭayaḥ vahirgantumupākramat
tatra taṃ yatimālokya dvāramūle vyavasthitaṃ /
bhītā sā keśinī devī drutamupācaratprabhoḥ
tāṃ pratyāgatāṃ dṛṣṭvā mañjudevaḥ sa sarvavit /
vibhinnāsyāṃ samālokya papracchaivaṃ adhīravat
devī kiṃdvāramudhyāṭya sattvaraṃ tvamupāgatāḥ /
dṛṣṭvā kiṃ tatra bhītāsi tatsatyaṃ vada me puraḥ
iti pṛṣṭe jagacchāstā bharktā sā keśinī virāt /
svāminaṃ taṃ samālokya śanairevaṃnyavedayet
svāminyati namaskṛtvā dvāramūle nipātitaḥ /
jīvito vā mṛtau vāsau mayā na jñāyate khalu
ityuktaṃ bhāryayā śrutvā mañjudevaḥ sa utthitaḥ /
upetya dvāramūle taṃ saṃdadarśa nipātitaṃ
dṛṣṭvā sa mañjudevastaṃ yatiṃ dhyātvā jitendriyaṃ /
hastaṃ dhṛtvā samutthāya saṃpaśyannevavravīt
yate kimarthamatraivaṃ dvāraṃ dhyātvāvatiṣṭhasi /
tatmamapurataḥ sabhyaṃ vadaya te samāhitaṃ
ityuktvā mañjudeveṃna dharmaśrīmitra unmanāḥ /
mañjuśriyantamaṣṭāṃgainatvaivaṃ prārthayanmudā
bhagavannātha sarvajña sarvavidyādhipa prabho /
bhavatpādāmbuje bhaktyā śaraṇe samupāśraye
bhavāneva jagacchāstā mañjuśrīrbhagavānapi /
jñāyate dṛśyate hyatra jñānaratnanidhi rmayā
tad bhavāhni vijānīte yadarthehamihā vraja /
tatmebhivāṃcchitaṃ śāstāḥ saṃpūrayitumarhati
iti saṃprārthitaṃ tena mañjudeva niśamya sa /
vijñāya taṃ mahābhijñaṃ saṃpaśyannevamavravīt
kathaṃ vinā abhiṣekaṃ te mantrārthamupadeśyate
tāvadatrabhiṣeka tvaṃ gṛhvāṇhedaṃ yadīcchasi /
ityuktaṃ mañjudevena niśamya sa yatiḥ sudhīḥ
mañjudevaṃ namostasya sāñjalirevamavravīt /
sarvajña bhagavāñchāstā nirdhano 'hamakiṃcanaḥ
kiṃ dāsye bhavataṃ śāstre dakṣiṇāṃ guru bhaktimān /
iti tenoditaṃ śrutvāḥ mañjudevaḥ sasanmatiḥ
saṃpaśyansteyatī dharmaśrīmitramevamavravīt /
yataḥ kiṃ dhanasaṃpatyā śraddhā te yadi vidyate
tuṣyante guruvo bhaktimātreṇātra dhanenatu /
ityuktvā mañjudevena dharmaśrīmitra unmatāḥ
aṣṭāṃgestaṃ guruṃ natvā prārthayadevamādarāt /
bhagavanyadi bhaktyaiva tuṣyate 'tra bhavān mama
bhavatāṃ suśrūṣāmeṣa karomi bhaktimānahaṃ /
iti me kṛpayā śāsta abhiṣeka yathāvidhiḥ
datvā dvādaśa mantrārthaṃ viśuddhi dātumarhasi /
iti saṃprārthitaṃ tena mañjudevaṃ sa sarvavit
bhaktimanta tamālokya paṇyamevamabhāṣata /
dāsyāmi te mahābhāga bhakti śraddhāsti te yadi
abhiṣeka prasannātmā samādatsva samāhitaḥ /
tataḥsa mañjudevaḥ śrī vajrācārya yathāvidhi
saṃsthāpya maṇḍalaṃ dharmadhātuvāgīśvarābhidhaṃ /
tanmaṇḍalaṃ samārādhya samabhyarcya yathāvidhiṃ
abhiṣekaṃ prasannāya tasmai dadau sa vajradhṛk /
tatastān maṇḍale devān saṃdarśayaṃ yathākramāt
pūjayitvā yathāśakti śaraṇe samayojayet /
tatastasmai prasannāya mañjudevo yathāvidhi
dvādaśākṣara guhyārtha viśuddhisamupādiśat /
tato labdhābhiṣeko 'sau dharmaśrīmitra utmanā
dvādaśabhūmi guhyārtha viśuddhijñānamāptavān /
tasmai śāstre sabhāryāya svamātmānaṃ sa dakṣiṇāṃ
saṃkalpya śraddhayā bhaktyā natvaivaṃ prārthayan mudā /
bhagavan nātha sarvajña bhavat kṛpā prasādataḥ
saṃprāptapūrṇa saṃkalpo bhavāmi śrīguṇārthabhṛt /
tat sadāhaṃ bhavatpādaśaraṇe samupāśritaḥ
yathātra bhavādiṣṭaṃ tathaiva saṃcare bhave /
tat me 'nujñādi datvātra saṃbodhijñānasādhanaṃ
sarvasattva hitārthena careyaṃ bodhisaṃvaraṃ /
iti saṃprārthya dharmaśrī mitra sa samupāśritaḥ
śraddhābhakti prasannātmā gurusevā paro 'bhavat /
tataḥ sa mañjudevastaṃ mahāsattvaṃ vicakṣaṇaṃ
matvā saṃbodhi caryāyāṃ niyoktuṃ saṃvyanodayan /
sādhu sādhu mahābhāgaḥ saṃcaratvaṃ jagaddhite
saṃbodhi sādhanaṃ bodhicaryā vrata sadā bhava /
etatpuṇyābhi liptātmā pariśuddha trimaṇḍalāḥ
bodhisattvā mahābhijñā bhaveḥ śrī sadguṇāśrayāḥ /
tatastvaṃ bodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā yathākramaṃ
niḥkleśo bodhiprāpto 'haṃ sambuddhapadamāpnuyāḥ /
iti me śāsanaṃ dhṛtvā smṛtvā dhyātvā samāhitaḥ
triratnaṃ samupāśritya saṃcarasva jagaddhite /
yadi jagaddhitaṃ kartuṃ saṃbodhiṃ prāpnumicchasi
saddharmaṃ samupādiśya sarvān lokān pravodhaya //
tatastān bodhitān sarvān kamena bodhisādhanaṃ
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayasva jagaddhite /
tatasteṣāṃ samālokya cittaṃ saṃbodhi niścitaṃ
triyānaṃ samupādiśya paramārthe niyojaye /
evaṃ kṛtvā mahaddharmamāśu sambodhisādhanaṃ
bhadraśrī sadguṇāpannāṃ samāpnuyā jagacchubhe /
tenāśuḥ pariśuddhātmā sambuddhapadamāptavān
jagaddharmmamayaṃ kṛtvā jinālayaṃ samāpnuyāḥ /
iti bhadravrataṃ dhṛtvā gatvā tvaṃ svāśrame punaḥ
vyākhyāya nāma saṃgītiṃ saddharmmaṃ saṃpracāraye /
ahamapi mahāsattva śrotuṃ tvad dharmmadeśanāṃ
sāṃghikāṃścāpi tāndruṣṭumāyāsyāmi tavāśrame /
iti śāstā samādiṣṭaṃ niśaṃmya sa mahāmatiḥ
dharmaśrī mitra ālokyaḥ taṃ gurumevamavravīt /
maharddhiko bhagavāñchāsta vijñāsya te kathaṃ mayā
iti cihnaṃ samādhāya tatrāgantuṃ samarhati /
iti tenoditaṃ śrutvā mañjudevaḥ sa sanmati
dharmaśrī mitramālokyaḥ punarevamabhāṣata /
vatsāhamutpalaṃ dhṛtvā samāyāsyāmi te sabhāṃ
tena cihnena māṃ yāta saṃjānīṣva samāgataṃ /
iti satyaṃ samādhāya dhṛtvānuśāsanaṃ mama
saddharmma samupādeṣṭuṃ pravāhi testu maṃgalaṃ /
iti śāstā samādiṣṭaṃ śrutvā sa yatirutsukaḥ
śāstāraṃ taṃ samālokya praṇatvaivamabhāṣataḥ /
prasīdatu bhagavāñchāstāḥ kṣantumarhati cāgasaṃ
bhavatprasādataḥ sarve sidhyate me samīhitaṃ /
tadanuśāsanaṃ dhṛtvā bhavatāṃ tatra jagaddhite
vyākhyātuṃ nāmasaṃgīti saṃcare sāmprataṃ guroḥ /
iti saṃprārthya dharmmaśrī mitra saḥ saṃprāsāditaḥ
śāstustasya padāmbhojaṃ natvā saṃprasthito tataḥ /
mātrorācārya yāścāpi mokṣadā varadākhyayoḥ
pādāmvujeṣu saṃnatvā saṃprasthitaḥ pramoditaḥ /
tataḥ sa sanmati dharmmaśrīmitraḥ sahasāvrajan
āśu svāśramamāsādya vihāraṃ samupāviśat /
tatra taṃ yatimāyātaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi sāṃghikāḥ
praṇatvā kuśalaṃ pṛṣṭavā praveśayan nijālaye /
tataḥ paredyurāmantraya sarvānsaṃghānsa sanmatiḥ
vyākhyātuṃ nāmasaṃgīti sabhāsanaṃ samāśrayat /
taṃ sabhāsanamāsīnaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi sāṃdhikāḥ
divja bhūpādayaścāpi sarve lokāḥ samāgatāḥ /
tatra sarve 'pi te lokāḥ praṇatvā taṃ yati kramāt
parivṛtya puraskṛtya samantata upāśrayat /
tān sarvānsamupāsīnān dṛṣṭvā sa yatirātmavit
vyākhyāya nāmasaṃgītiṃ sa viśuddhi samādiśat /
tadā tatra manastasya jijñāsituṃ sa mañjuvāk
dhṛtvotpalaṃ vinidyāṃgaḥ kucīvaramupācarat /
tatra sa makṣikān kāye utpalena nivārayan
samāgatya sabhaikānte paśyallokānupāśrayet /
samāśritaṃ sa dharmmaśrīmitro dṛṣṭvātmanā guruṃ
utpalena parijñāya manasaivaṃ vyacintayat /
aho nūnamayaṃ śāstā mano jijñāsituṃ mama
kucarā durbhagākāro dhṛtvotpalamihāgataḥ /
tatkathamahamutthāya pratyuṅgamya na meya hi
atha paśyannamaskāraṃ nakuryāḥ gurave kathaṃ /
yadyatrāhaṃ samutthāya na meyamenamādarāt
dṛṣṭvā lokā ime māṃ dhikkuryuḥ sarve vicārataḥ /
ete na jñāyate yaṃ hi mañjuśrī ṛddhimānapi
īdṛgevāsya śāstā yaṃ miti me syād vihāsyatāṃ /
iti dhyātvā sa dharmmaśrīmitro lajjābhimohitaḥ
manasaivaṃ namaskṛtvā śāstārantamamānayet /
tataḥ sa vimukhī bhūya paśyannapya vibhāvitaḥ
ajñāta vānnivāpaśyan padamātramupādiśat /
tataḥ sarve 'pi te lokāḥ śrutvā tatsaddharmmadeśanāṃ
utthāya taṃ yatiṃ natvā svasvālayamupācaran /
tata loke gate dharmmaśrī mitraḥ sa samutthitaḥ
śāstāraṃ taṃ samālokya vandituṃ samupācarat /
taṃ dṛṣṭvā mañjudevo 'sau vandituṃ samupāgataṃ
apaśyan vimukhī bhūya tataḥ saṃprasthito 'carat /
taṃ dṛṣṭvā vimukhī bhūta dharmmaśrī mitra ātmanaḥ
aparādha mahatpāpamanusmṛtvāpatadbhuvi /
nipatantaṃ tamālokya mañjuśrīḥ sa kṛpānidhiḥ
sahasā pāṇinā dhṛtvā samutthāya tathācarat /
tatra sa utthito dharmmaśrī mitrastaṃ mahāmatiṃ
pracarantaṃ samālokya natvāhaivaṃ mṛṣā punaḥ /
bhagavanna mayā dṛṣṭo bhavānatra samāgataḥ
paścādutpalacihnena jñāyate 'tra samāśritaḥ /
ityuktvā sa mṛṣāvādaṃ sāñjalistasya saṅguroḥ
mañjudevasya pādābje praṇanāma rudan punaḥ /
tatra tasya mṛṣā vaktuṃ rubhe 'pi nayane mukhāt
śāstuḥ pādābjayo ragre nipetaṃtu mahītale /
tatpatita sa dharmmaśrīmitro vihatamānasaḥ
cirādrudaṃ samutthāyaḥ śāstāramevamavravīt /
bhagavan yatmayājñānādaparādhaṃ kṛtaṃ gurau
bhavati tad bhavāñchāstā kṣantuṃmarhati durmateḥ /
iti saṃprārthitaṃ tena mañjuśrīḥ sa kṛpānidhiḥ
vicakṣuṣkaṃ tamālokyaḥ kṛpādṛśaivamavravīt /
yadabhilajjayā karmma jñātvāpi duṣkṛtaṃ tvayā
tasyedaṃ phalamāsādya bhokta anyaṃmeva bhujyate /
tathāpi jñāna dṛṣṭvā tvaṃ sampaśya ddṛṣṭimān yathā
jñānaṃ hi te 'sti yattena jñānaśrī mitra ucyase /
ityuktyaiva sa mañjuśrīḥ kṣaṇādantarhita stataḥ
ākāśāt pakṣivad gatvā svāśrame samupāyayau /
atraitatsarvavṛttāntaṃ bhāryayoḥ puratormudā
samākhyāya sa mañjuśrī stasthau lokahitārthabhṛt /
tataḥ prabhṛtisa jñānaśrīmitro jñānacakṣuṣā
paśyan saddharmmamākhyāya prācaracca jagaddhite /
tadā maitreya tenāsya dharmadhātoḥ svayaṃbhuvaḥ
abhutprasiddhitaṃ dharmadhātuṃ vāgīśvarābhidhaṃ /
iti matvātra ye dharmadhātu vāgīśvara narāḥ
śraddhayā vidhinābhyarcya bhajanti śaraṇāśritāḥ /
abhiṣekaṃ ca saṃprāpya bodhicittā samāhitāḥ
saddharmma dhāraṇī vidyāmantrāṇi dhārayanti ye /
te sarve vimalātmānaḥ pariśuddha trimaṇḍalāḥ
bodhisattvā mahāsattvāścaturbrahma vihāriṇaḥ /
bhadraśrī sadguṇādhārāḥ sarva vidyā vicakṣaṇāḥ
ṛddhi siddhi mahābhijñā bhaveyurbhadracāriṇaḥ /
āśuḥ sambodhi saṃbhāraṃ pūrayitvā yathākramaṃ
arhantastrividhāṃ bodhiṃ prāpya yāyu jiṃnālayaṃ
iti matvābhivāchanti prāptuṃ ye saugataṃ padaṃ /
te 'tra bauddhālaye dharmmadhātu vāgīśvare sadā
śraddhayā bhajanaṃ kṛtvā prāpyābhiṣekamādarāt /
sadharmmadhāraṇī vidyāmantra sādhāratatparāḥ
yathāvidhi samabhyarcya saṃbodhi nihitāśrayāḥ /
bodhicaryā vrataṃ dhṛtvā saṃcarate jagaddhite
āśu te vimalātmānaḥ pariśuddha trimaṇḍalāḥ /
bodhisattva mahāsattvaścaturbrahma vihāriṇaḥ
bhadraśrī sadguṇādhārāḥ sarvavidyā vicakṣaṇāḥ /
ṛddhisiddhi mahābhijñā bhaveyu bhardracāriṇaḥ
tataḥ saṃbodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā drutaṃ kramāt /
arhantamtrividhāṃ bodhiṃ prāpya yāsyatha nivṛtiṃ
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa niśamya te sabhāśritāḥ /
sarve tatheti vijñāya prābhyanandan pravodhitāḥ
Original text: Svayaṃbhupurāṇa · Edition: Min Bahadu Shakyar & Shanta Harsa Bajracharya (trans.). Svayambhu Purāṇa. Nepal: Nagarjuna Institute of Exact Methods, 2001. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0